રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.5

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 5
સંદિશ્ય રામં નૃપતિઃ શ્વોભાવિન્ય્ અભિષેચને ।
પુરોહિતં સમાહૂય વસિષ્ઠમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

ગચ્છોપવાસં કાકુત્સ્થં કારયાદ્ય તપોધન ।
શ્રીયશોરાજ્યલાભાય વધ્વા સહ યતવ્રતમ્

તથેતિ ચ સ રાજાનમ્ ઉક્ત્વા વેદવિદાં વરઃ ।
સ્વયં વસિષ્ઠો ભગવાન્ યયૌ રામનિવેશનમ્

સ રામભવનં પ્રાપ્ય પાણ્ડુરાભ્રઘનપ્રભમ્ ।
તિસ્રઃ કક્ષ્યા રથેનૈવ વિવેશ મુનિસત્તમઃ

તમ્ આગતમ્ ઋષિં રામસ્ ત્વરન્ન્ ઇવ સસંભ્રમઃ ।
માનયિષ્યન્ સ માનાર્હં નિશ્ચક્રામ નિવેશનાત્

અભ્યેત્ય ત્વરમાણશ્ ચ રથાભ્યાશં મનીષિણઃ ।
તતો ઽવતારયામાસ પરિગૃહ્ય રથાત્ સ્વયમ્

સ ચૈનં પ્રશ્રિતં દૃષ્ટ્વા સમ્ભાષ્યાભિપ્રસાદ્ય ચ ।
પ્રિયાર્હં હર્ષયન્ રામમ્ ઇત્ય્ ઉવાચ પુરોહિતઃ

પ્રસન્નસ્ તે પિતા રામ યૌવરાજ્યમ્ અવાપ્સ્યસિ ।
ઉપવાસં ભવાન્ અદ્ય કરોતુ સહ સીતયા

પ્રાતસ્ ત્વામ્ અભિષેક્તા હિ યૌવરાજ્યે નરાધિપઃ ।
પિતા દશરથઃ પ્રીત્યા યયાતિં નહુષો યથા

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સ તદા રામમ્ ઉપવાસં યતવ્રતમ્ ।
મન્ત્રવત્ કારયામાસ વૈદેહ્યા સહિતં મુનિઃ

તતો યથાવદ્ રામેણ સ રાજ્ઞો ગુરુર્ અર્ચિતઃ ।
અભ્યનુજ્ઞાપ્ય કાકુત્સ્થં યયૌ રામનિવેશનાત્

સુહૃદ્ભિસ્ તત્ર રામો ઽપિ તાન્ અનુજ્ઞાપ્ય સર્વશઃ ।
સભાજિતો વિવેશાથ તાન્ અનુજ્ઞાપ્ય સર્વશઃ

હૃષ્ટનારીનરયુતં રામવેશ્મ તદા બભૌ ।
યથા મત્તદ્વિજગણં પ્રફુલ્લનલિનં સરઃ

સ રાજભવનપ્રખ્યાત્ તસ્માદ્ રામનિવેશનાત્ ।
નિર્ગત્ય દદૃશે માર્ગં વસિષ્ઠો જનસંવૃતમ્

વૃન્દવૃન્દૈર્ અયોધ્યાયાં રાજમાર્ગાઃ સમન્તતઃ ।
બભૂવુર્ અભિસંબાધાઃ કુતૂહલજનૈર્ વૃતાઃ

જનવૃન્દોર્મિસંઘર્ષહર્ષસ્વનવતસ્ તદા ।
બભૂવ રાજમાર્ગસ્ય સાગરસ્યેવ નિસ્વનઃ

સિક્તસંમૃષ્ટરથ્યા હિ તદ્ અહર્ વનમાલિની ।
આસીદ્ અયોધ્યા નગરી સમુચ્છ્રિતગૃહધ્વજા

તદા હ્ય્ અયોધ્યાનિલયઃ સસ્ત્રીબાલાબલો જનઃ ।
રામાભિષેકમ્ આકાઙ્ક્ષન્ન્ આકાઙ્ક્ષન્ન્ ઉદયં રવેઃ

પ્રજાલંકારભૂતં ચ જનસ્યાનન્દવર્ધનમ્ ।
ઉત્સુકો ઽભૂજ્ જનો દ્રષ્ટું તમ્ અયોધ્યામહોત્સવમ્

એવં તં જનસમ્બાધં રાજમાર્ગં પુરોહિતઃ ।
વ્યૂહન્ન્ ઇવ જનૌઘં તં શનૈ રાજકુલં યયૌ

સિતાભ્રશિખરપ્રખ્યં પ્રાસાદમ્ અધિરુહ્ય સઃ ।
સમિયાય નરેન્દ્રેણ શક્રેણેવ બૃહસ્પતિઃ

તમ્ આગતમ્ અભિપ્રેક્ષ્ય હિત્વા રાજાસનં નૃપઃ ।
પપ્રચ્છ સ ચ તસ્મૈ તત્ કૃતમ્ ઇત્ય્ અભ્યવેદયત્

ગુરુણા ત્વ્ અભ્યનુજ્ઞાતો મનુજૌઘં વિસૃજ્ય તમ્ ।
વિવેશાન્તઃપુરં રાજા સિંહો ગિરિગુહામ્ ઇવ

તદ્ અગ્ર્યવેષપ્રમદાજનાકુલં મહેન્દ્રવેશ્મપ્રતિમં નિવેશનમ્ ।
વિદીપયંશ્ ચારુ વિવેશ પાર્થિવઃ શશીવ તારાગણસંકુલં નભઃ