રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.6

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 6
ગતે પુરોહિતે રામઃ સ્નાતો નિયતમાનસઃ ।
સહ પત્ન્યા વિશાલાક્ષ્યા નારાયણમ્ ઉપાગમત્

પ્રગૃહ્ય શિરસા પાત્રીં હવિષો વિધિવત્ તદા ।
મહતે દૈવતાયાજ્યં જુહાવ જ્વલિતે ઽનલે

શેષં ચ હવિષસ્ તસ્ય પ્રાશ્યાશાસ્યાત્મનઃ પ્રિયમ્ ।
ધ્યાયન્ નારાયણં દેવં સ્વાસ્તીર્ણે કુશસંસ્તરે

વાગ્યતઃ સહ વૈદેહ્યા ભૂત્વા નિયતમાનસઃ ।
શ્રીમત્ય્ આયતને વિષ્ણોઃ શિશ્યે નરવરાત્મજઃ

એકયામાવશિષ્ટાયાં રાત્ર્યાં પ્રતિવિબુધ્ય સઃ ।
અલંકારવિધિં કૃત્સ્નં કારયામાસ વેશ્મનઃ

તત્ર શૃણ્વન્ સુખા વાચઃ સૂતમાગધબન્દિનામ્ ।
પૂર્વાં સંધ્યામ્ ઉપાસીનો જજાપ યતમાનસઃ

તુષ્ટાવ પ્રણતશ્ ચૈવ શિરસા મધુસૂદનમ્ ।
વિમલક્ષૌમસંવીતો વાચયામાસ ચ દ્વિજાન્

તેષાં પુણ્યાહઘોષો ઽથ ગમ્ભીરમધુરસ્ તદા ।
અયોધ્યાં પૂરયામાસ તૂર્યઘોષાનુનાદિતઃ

કૃતોપવાસં તુ તદા વૈદેહ્યા સહ રાઘવમ્ ।
અયોધ્યાનિલયઃ શ્રુત્વા સર્વઃ પ્રમુદિતો જનઃ

તતઃ પૌરજનઃ સર્વઃ શ્રુત્વા રામાભિષેચનમ્ ।
પ્રભાતાં રજનીં દૃષ્ટ્વા ચક્રે શોભાં પરાં પુનઃ

સિતાભ્રશિખરાભેષુ દેવતાયતનેષુ ચ ।
ચતુષ્પથેષુ રથ્યાસુ ચૈત્યેષ્વ્ અટ્ટાલકેષુ ચ

નાનાપણ્યસમૃદ્ધેષુ વણિજામ્ આપણેષુ ચ ।
કુટુમ્બિનાં સમૃદ્ધેષુ શ્રીમત્સુ ભવનેષુ ચ

સભાસુ ચૈવ સર્વાસુ વૃક્ષેષ્વ્ આલક્ષિતેષુ ચ ।
ધ્વજાઃ સમુચ્છ્રિતાશ્ ચિત્રાઃ પતાકાશ્ ચાભવંસ્ તદા

નટનર્તકસંઘાનાં ગાયકાનાં ચ ગાયતામ્ ।
મનઃકર્ણસુખા વાચઃ શુશ્રુવુશ્ ચ તતસ્ તતઃ

રામાભિષેકયુક્તાશ્ ચ કથાશ્ ચક્રુર્ મિથો જનાઃ ।
રામાભિષેકે સમ્પ્રાપ્તે ચત્વરેષુ ગૃહેષુ ચ

બાલા અપિ ક્રીડમાના ગૃહદ્વારેષુ સંઘશઃ ।
રામાભિષેકસંયુક્તાશ્ ચક્રુર્ એવ મિથઃ કથાઃ

કૃતપુષ્પોપહારશ્ ચ ધૂપગન્ધાધિવાસિતઃ ।
રાજમાર્ગઃ કૃતઃ શ્રીમાન્ પૌરૈ રામાભિષેચને

પ્રકાશકરણાર્થં ચ નિશાગમનશઙ્કયા ।
દીપવૃક્ષાંસ્ તથા ચક્રુર્ અનુ રથ્યાસુ સર્વશઃ

અલંકારં પુરસ્યૈવં કૃત્વા તત્પુરવાસિનઃ ।
આકાઙ્ક્ષમાણા રામસ્ય યૌવરાજ્યાભિષેચનમ્

સમેત્ય સંઘશઃ સર્વે ચત્વરેષુ સભાસુ ચ ।
કથયન્તો મિથસ્ તત્ર પ્રશશંસુર્ જનાધિપમ્

અહો મહાત્મા રાજાયમ્ ઇક્ષ્વાકુકુલનન્દનઃ ।
જ્ઞાત્વા યો વૃદ્ધમ્ આત્માનં રામં રાજ્યે ઽહ્બિષેક્ષ્યતિ

સર્વે હ્ય્ અનુગૃહીતાઃ સ્મ યન્ નો રામો મહીપતિઃ ।
ચિરાય ભવિતા ગોપ્તા દૃષ્ટલોકપરાવરઃ

અનુદ્ધતમના વિદ્વાન્ ધર્માત્મા ભ્રાતૃવત્સલઃ ।
યથા ચ ભ્રાતૃષુ સ્નિગ્ધસ્ તથાસ્માસ્વ્ અપિ રાઘવઃ

ચિરં જીવતુ ધર્માત્મા રાજા દશરથો ઽનઘઃ ।
યત્પ્રસાદેનાભિષિક્તં રામં દ્રક્ષ્યામહે વયમ્

એવંવિધં કથયતાં પૌરાણાં શુશ્રુવુસ્ તદા ।
દિગ્ભ્યો ઽપિ શ્રુતવૃત્તાન્તાઃ પ્રાપ્તા જાનપદા જનાઃ

તે તુ દિગ્ભ્યઃ પુરીં પ્રાપ્તા દ્રષ્ટું રામાભિષેચનમ્ ।
રામસ્ય પૂરયામાસુઃ પુરીં જાનપદા જનાઃ

જનૌઘૈસ્ તૈર્ વિસર્પદ્ભિઃ શુશ્રુવે તત્ર નિસ્વનઃ ।
પર્વસૂદીર્ણવેગસ્ય સાગરસ્યેવ નિસ્વનઃ

તતસ્ તદ્ ઇન્દ્રક્ષયસંનિભં પુરં દિદૃક્ષુભિર્ જાનપદૈર્ ઉપાગતૈઃ ।
સમન્તતઃ સસ્વનમ્ આકુલં બભૌ સમુદ્રયાદોભિર્ ઇવાર્ણવોદકમ્