રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.14

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 14
સ તદન્તઃપુરદ્વારં સમતીત્ય જનાકુલમ્ ।
પ્રવિવિક્તાં તતઃ કક્ષ્યામ્ આસસાદ પુરાણવિત્

પ્રાસકાર્મુકબિભ્રદ્ભિર્ યુવભિર્ મૃષ્ટકુણ્ડલૈઃ ।
અપ્રમાદિભિર્ એકાગ્રૈઃ સ્વનુરક્તૈર્ અધિષ્ઠિતામ્

તત્ર કાષાયિણો વૃદ્ધાન્ વેત્રપાણીન્ સ્વલંકૃતાન્ ।
દદર્શ વિષ્ઠિતાન્ દ્વારિ સ્ત્ર્યધ્યક્ષાન્ સુસમાહિતાન્

તે સમીક્ષ્ય સમાયાન્તં રામપ્રિયચિકીર્ષવઃ ।
સહભાર્યાય રામાય ક્ષિપ્રમ્ એવાચચક્ષિરે

પ્રતિવેદિતમ્ આજ્ઞાય સૂતમ્ અભ્યન્તરં પિતુઃ ।
તત્રૈવાનાયયામાસ રાઘવઃ પ્રિયકામ્યયા

તં વૈશ્રવણસંકાશમ્ ઉપવિષ્ટં સ્વલંકૃતમ્ ।
દદર્શ સૂતઃ પર્યઙ્કે સૌવર્ણે સોત્તરચ્છદે

વરાહરુધિરાભેણ શુચિના ચ સુગન્ધિના ।
અનુલિપ્તં પરાર્ધ્યેન ચન્દનેન પરંતપમ્

સ્થિતયા પાર્શ્વતશ્ ચાપિ વાલવ્યજનહસ્તયા ।
ઉપેતં સીતયા ભૂયશ્ ચિત્રયા શશિનં યથા

તં તપન્તમ્ ઇવાદિત્યમ્ ઉપપન્નં સ્વતેજસા ।
વવન્દે વરદં બન્દી નિયમજ્ઞો વિનીતવત્

પ્રાઞ્જલિસ્ તુ સુખં પૃષ્ટ્વા વિહારશયનાસને ।
રાજપુત્રમ્ ઉવાચેદં સુમન્ત્રો રાજસત્કૃતઃ

કૌસલ્યા સુપ્રભા દેવ પિતા ત્વાં દ્રષ્ટુમ્ ઇચ્છતિ ।
મહિષ્યા સહ કૈકેય્યા ગમ્યતાં તત્ર માચિરમ્

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ સંહૃષ્ટો નરસિંહો મહાદ્યુતિઃ ।
તતઃ સંમાનયામાસ સીતામ્ ઇદમ્ ઉવાચ હ

દેવિ દેવશ્ ચ દેવી ચ સમાગમ્ય મદન્તરે ।
મન્ત્રયેતે ધ્રુવં કિંચિદ્ અભિષેચનસંહિતમ્

લક્ષયિત્વા હ્ય્ અભિપ્રાયં પ્રિયકામા સુદક્ષિણા ।
સંચોદયતિ રાજાનં મદર્થં મદિરેક્ષણા

યાદૃશી પરિષત્ તત્ર તાદૃશો દૂત આગતઃ ।
ધ્રુવમ્ અદ્યૈવ માં રાજા યૌવરાજ્યે ઽભિષેક્ષ્યતિ

હન્ત શીઘ્રમ્ ઇતો ગત્વા દ્રક્ષ્યામિ ચ મહીપતિમ્ ।
સહ ત્વં પરિવારેણ સુખમ્ આસ્વ રમસ્વ ચ

પતિસંમાનિતા સીતા ભર્તારમ્ અસિતેક્ષણા ।
આદ્વારમ્ અનુવવ્રાજ મઙ્ગલાન્ય્ અભિદધ્યુષી

સ સર્વાન્ અર્થિનો દૃષ્ટ્વા સમેત્ય પ્રતિનન્દ્ય ચ ।
તતઃ પાવકસંકાશમ્ આરુરોહ રથોત્તમમ્

મુષ્ણન્તમ્ ઇવ ચક્ષૂંષિ પ્રભયા હેમવર્ચસમ્ ।
કરેણુશિશુકલ્પૈશ્ ચ યુક્તં પરમવાજિભિઃ

હરિયુક્તં સહસ્રાક્ષો રથમ્ ઇન્દ્ર ઇવાશુગમ્ ।
પ્રયયૌ તૂર્ણમ્ આસ્થાય રાઘવો જ્વલિતઃ શ્રિયા

સ પર્જન્ય ઇવાકાશે સ્વનવાન્ અભિનાદયન્ ।
નિકેતાન્ નિર્યયૌ શ્રીમાન્ મહાભ્રાદ્ ઇવ ચન્દ્રમાઃ

છત્ત્રચામરપાણિસ્ તુ લક્ષ્મણો રાઘવાનુજઃ ।
જુગોપ ભ્રાતરં ભ્રાતા રથમ્ આસ્થાય પૃષ્ઠતઃ

તતો હલહલાશબ્દસ્ તુમુલઃ સમજાયત ।
તસ્ય નિષ્ક્રમમાણસ્ય જનૌઘસ્ય સમન્તતઃ

સ રાઘવસ્ તત્ર કથાપ્રલાપં શુશ્રાવ લોકસ્ય સમાગતસ્ય ।
આત્માધિકારા વિવિધાશ્ ચ વાચઃ પ્રહૃષ્ટરૂપસ્ય પુરે જનસ્ય

એષ શ્રિયં ગચ્છતિ રાઘવો ઽદ્ય રાજપ્રસાદાદ્ વિપુલાઙ્ગમ્ ઇષ્યન્ ।
એતે વયં સર્વસમૃદ્ધકામા યેષામ્ અયં નો ભવિતા પ્રશાસ્તા ।
લાભો જનસ્યાસ્ય યદ્ એષ સર્વં પ્રપત્સ્યતે રાષ્ટ્રમ્ ઇદં ચિરાય ॥ રમ્સ્_2,14.25* ॥
સ ઘોષવદ્ભિશ્ ચ હયૈઃ સનાગૈઃ પુરઃસરૈઃ સ્વસ્તિકસૂતમાગધૈઃ ।
મહીયમાનઃ પ્રવરૈશ્ ચ વાદકૈર્ અભિષ્ટુતો વૈશ્રવણો યથા યયૌ

કરેણુમાતંગરથાશ્વસંકુલં મહાજનૌઘૈઃ પરિપૂર્ણચત્વરમ્ ।
પ્રભૂતરત્નં બહુપણ્યસંચયં દદર્શ રામો રુચિરં મહાપથમ્