રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.108

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 108
પ્રતિપ્રયાતે ભરતે વસન્ રામસ્ તપોવને ।
લક્ષયામાસ સોદ્વેગમ્ અથૌત્સુક્યં તપસ્વિનામ્

યે તત્ર ચિત્રકૂટસ્ય પુરસ્તાત્ તાપસાશ્રમે ।
રામમ્ આશ્રિત્ય નિરતાસ્ તાન્ અલક્ષયદ્ ઉત્સુકાન્

નયનૈર્ ભૃકુટીભિશ્ ચ રામં નિર્દિશ્ય શઙ્કિતાઃ ।
અન્યોન્યમ્ ઉપજલ્પન્તઃ શનૈશ્ ચક્રુર્ મિથઃ કથાઃ

તેષામ્ ઔત્સુક્યમ્ આલક્ષ્ય રામસ્ ત્વ્ આત્મનિ શઙ્કિતઃ ।
કૃતાઞ્જલિર્ ઉવાચેદમ્ ઋષિં કુલપતિં તતઃ

ન કચ્ચિદ્ ભગવન્ કિંચિત્ પૂર્વવૃત્તમ્ ઇદં મયિ ।
દૃશ્યતે વિકૃતં યેન વિક્રિયન્તે તપસ્વિનઃ

પ્રમાદાચ્ ચરિતં કચ્ચિત્ કિંચિન્ નાવરજસ્ય મે ।
લક્ષ્મણસ્યર્ષિભિર્ દૃષ્ટં નાનુરૂપમ્ ઇવાત્મનઃ

કચ્ચિચ્ છુશ્રૂષમાણા વઃ શુશ્રૂષણપરા મયિ ।
પ્રમદાભ્યુચિતાં વૃત્તિં સીતા યુક્તં ન વર્તતે

અથર્ષિર્ જરયા વૃદ્ધસ્ તપસા ચ જરાં ગતઃ ।
વેપમાન ઇવોવાચ રામં ભૂતદયાપરમ્

કુતઃ કલ્યાણસત્ત્વાયાઃ કલ્યાણાભિરતેસ્ તથા ।
ચલનં તાત વૈદેહ્યાસ્ તપસ્વિષુ વિશેષતઃ

ત્વન્નિમિત્તમ્ ઇદં તાવત્ તાપસાન્ પ્રતિ વર્તતે ।
રક્ષોભ્યસ્ તેન સંવિગ્નાઃ કથયન્તિ મિથઃ કથાઃ

રાવણાવરજઃ કશ્ચિત્ ખરો નામેહ રાક્ષસઃ ।
ઉત્પાટ્ય તાપસાન્ સર્વાઞ્ જનસ્થાનનિકેતનાન્

ધૃષ્ટશ્ ચ જિતકાશી ચ નૃશંસઃ પુરુષાદકઃ ।
અવલિપ્તશ્ ચ પાપશ્ ચ ત્વાં ચ તાત ન મૃષ્યતે

ત્વં યદા પ્રભૃતિ હ્ય્ અસ્મિન્ન્ આશ્રમે તાત વર્તસે ।
તદા પ્રભૃતિ રક્ષાંસિ વિપ્રકુર્વન્તિ તાપસાન્

દર્શયન્તિ હિ બીભત્સૈઃ ક્રૂરૈર્ ભીષણકૈર્ અપિ ।
નાના રૂપૈર્ વિરૂપૈશ્ ચ રૂપૈર્ અસુખદર્શનૈઃ

અપ્રશસ્તૈર્ અશુચિભિઃ સંપ્રયોજ્ય ચ તાપસાન્ ।
પ્રતિઘ્નન્ત્ય્ અપરાન્ ક્ષિપ્રમ્ અનાર્યાઃ પુરતઃ સ્થિતાઃ

તેષુ તેષ્વ્ આશ્રમસ્થાનેષ્વ્ અબુદ્ધમ્ અવલીય ચ ।
રમન્તે તાપસાંસ્ તત્ર નાશયન્તો ઽલ્પચેતસઃ

અપક્ષિપન્તિ સ્રુગ્ભાણ્ડાન્ અગ્નીન્ સિઞ્ચન્તિ વારિણા ।
કલશાંશ્ ચ પ્રમૃદ્નન્તિ હવને સમુપસ્થિતે

તૈર્ દુરાત્મભિર્ આવિષ્ટાન્ આશ્રમાન્ પ્રજિહાસવઃ ।
ગમનાયાન્યદેશસ્ય ચોદયન્ત્ય્ ઋષયો ઽદ્ય મામ્

તત્ પુરા રામ શારીરામ્ ઉપહિંસાં તપસ્વિષુ ।
દર્શયન્તિ હિ દુષ્ટાસ્ તે ત્યક્ષ્યામ ઇમમ્ આશ્રમમ્

બહુમૂલફલં ચિત્રમ્ અવિદૂરાદ્ ઇતો વનમ્ ।
પુરાણાશ્રમમ્ એવાહં શ્રયિષ્યે સગણઃ પુનઃ

ખરસ્ ત્વય્ય્ અપિ ચાયુક્તં પુરા તાત પ્રવર્તતે ।
સહાસ્માભિર્ ઇતો ગચ્છ યદિ બુદ્ધિઃ પ્રવર્તતે

સકલત્રસ્ય સંદેહો નિત્યં યત્ તસ્ય રાઘવ ।
સમર્થસ્યાપિ હિ સતો વાસો દુઃખમ્ ઇહાદ્ય તે

ઇત્ય્ ઉક્તવન્તં રામસ્ તં રાજપુત્રસ્ તપસ્વિનમ્ ।
ન શશાકોત્તરૈર્ વાક્યૈર્ અવરોદ્ધું સમુત્સુકમ્

અભિનન્દ્ય સમાપૃચ્છ્ય સમાધાય ચ રાઘવમ્ ।
સ જગામાશ્રમં ત્યક્ત્વા કુલૈઃ કુલપતિઃ સહ

રામઃ સંસાધ્ય ત્વ્ ઋષિગણમ્ અનુગમનાદ્ દેશાત્ તસ્માત્ કુલપતિમ્ અભિવાદ્યર્ષિમ્ ।
સમ્યક્પ્રીતૈસ્ તૈર્ અનુમત ઉપદિષ્ટાર્થઃ પુણ્યં વાસાય સ્વનિલયમ્ ઉપસંપેદે

આશ્રમં ત્વ્ ઋષિવિરહિતં પ્રભુઃ ક્ષણમ્ અપિ ન જહૌ સ રાઘવઃ ।
રાઘવં હિ સતતમ્ અનુગતાસ્ તાપસાશ્ ચાર્ષચરિતધૃતગુણાઃ