રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.100

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 100
આશ્વાસયન્તં ભરતં જાબાલિર્ બ્રાહ્મણોત્તમઃ ।
ઉવાચ રામં ધર્મજ્ઞં ધર્માપેતમ્ ઇદં વચઃ

સાધુ રાઘવ મા ભૂત્ તે બુદ્ધિર્ એવં નિરર્થકા ।
પ્રાકૃતસ્ય નરસ્યેવ આર્યબુદ્ધેસ્ તપસ્વિનઃ

કઃ કસ્ય પુરુષો બન્ધુઃ કિમ્ આપ્યં કસ્ય કેનચિત્ ।
યદ્ એકો જાયતે જન્તુર્ એક એવ વિનશ્યતિ

તસ્માન્ માતા પિતા ચેતિ રામ સજ્જેત યો નરઃ ।
ઉન્મત્ત ઇવ સ જ્ઞેયો નાસ્તિ કાચિદ્ધિ કસ્યચિત્

યથા ગ્રામાન્તરં ગચ્છન્ નરઃ કશ્ચિત્ ક્વચિદ્ વસેત્ ।
ઉત્સૃજ્ય ચ તમ્ આવાસં પ્રતિષ્ઠેતાપરે ઽહનિ

એવમ્ એવ મનુષ્યાણાં પિતા માતા ગૃહં વસુ ।
આવાસમાત્રં કાકુત્સ્થ સજ્જન્તે નાત્ર સજ્જનાઃ

પિત્ર્યં રાજ્યં સમુત્સૃજ્ય સ નાર્હતિ નરોત્તમ ।
આસ્થાતું કાપથં દુઃખં વિષમં બહુકણ્ટકમ્

સમૃદ્ધાયામ્ અયોધ્યાયામ્ આત્માનમ્ અભિષેચય ।
એકવેણીધરા હિ ત્વાં નગરી સમ્પ્રતીક્ષતે

રાજભોગાન્ અનુભવન્ મહાર્હાન્ પાર્થિવાત્મજ ।
વિહર ત્વમ્ અયોધ્યાયાં યથા શક્રસ્ ત્રિવિષ્ટપે

ન તે કશ્ચિદ્ દશરતસ્ ત્વં ચ તસ્ય ન કશ્ચન ।
અન્યો રાજા ત્વમ્ અન્યશ્ ચ તસ્માત્ કુરુ યદ્ ઉચ્યતે

ગતઃ સ નૃપતિસ્ તત્ર ગન્તવ્યં યત્ર તેન વૈ ।
પ્રવૃત્તિર્ એષા મર્ત્યાનાં ત્વં તુ મિથ્યા વિહન્યસે

અર્થધર્મપરા યે યે તાંસ્ તાઞ્ શોચામિ નેતરાન્ ।
તે હિ દુઃખમ્ ઇહ પ્રાપ્ય વિનાશં પ્રેત્ય ભેજિરે

અષ્ટકાપિતૃદૈવત્યમ્ ઇત્ય્ અયં પ્રસૃતો જનઃ ।
અન્નસ્યોપદ્રવં પશ્ય મૃતો હિ કિમ્ અશિષ્યતિ

યદિ ભુક્તમ્ ઇહાન્યેન દેહમ્ અન્યસ્ય ગચ્છતિ ।
દદ્યાત્ પ્રવસતઃ શ્રાદ્ધં ન તત્ પથ્ય્ અશનં ભવેત્

દાનસંવનના હ્ય્ એતે ગ્રન્થા મેધાવિભિઃ કૃતાઃ ।
યજસ્વ દેહિ દીક્ષસ્વ તપસ્ તપ્યસ્વ સંત્યજ

સ નાસ્તિ પરમ્ ઇત્ય્ એવ કુરુ બુદ્ધિં મહામતે ।
પ્રત્યક્ષં યત્ તદ્ આતિષ્ઠ પરોક્ષં પૃષ્ઠતઃ કુરુ

સતાં બુદ્ધિં પુરસ્કૃત્ય સર્વલોકનિદર્શિનીમ્ ।
રાજ્યં ત્વં પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ ભરતેન પ્રસાદિતઃ