રાજતરઙ્ગિની · શ્લોક 846-865

તસ્મિન્ન્ અવસરે કશ્ચિદ્ યોગિરાજો જિતેન્દ્રિયઃ ।
ન્યવિક્ષતોન્નતે સ્તમ્ભે યોગાભ્યાસસ્ય સિદ્ધયે

સ્તમ્ભોપરિ નવાહાનિ નિરાહારમ્ અપશ્યતઃ ।
તસ્યાશિષૈવ મહિષી રાજ્ઞḫ પુત્રમ્ અજીજનત્

તપસ્યતસ્ તથા તસ્ય તત્ર તન્ નવમં દિનમ્ ।
રાજ્ઞસ્ ત્વ્ અનવમં પુત્રજન્મકાલમહોત્સવઃ

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 116]
હેમન્તાન્તે પતતિ તુહિનં ફાલ્ગુણે વલ્ગુ વલ્ગદ્ દીપસ્યાપિ સ્ફુરતિ સુતરાં શાન્તિકાલે ઽતિદાહઃ ।
શૈત્યોદ્રેકો વહતિ વહતિ ગ્રીષ્મકાલે તુષારં વસ્તુ પ્રાયḫ પ્રથયતિ નિજં ધર્મમ્ આયાતિ નાશે ॥ જ્ર્ત્_બ્.1122 ॥
તપẖકવચમ્ અસ્પૃષ્ટ્વા તમ્ અધો માર્ગણૈર્ ગતમ્ ।
પ્રહર્તુર્ ઇવ નિર્દેષ્ટું ભવિષ્યન્તીં તથા ગતિમ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.1123 ॥
રાજમાન્યં તમ્ આલોક્ય કુપ્યન્તં શાન્તમાનસઃ ।
નિર્ણયાદ્ અચલદ્ વર્ણી નયાન્ ન તુ ભયોદયાત્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.1124 ॥
સ સ્તમ્ભાન્ ન મહાધૈર્યાદ્ અવારોહન્ મહામનાઃ ।
નૈવારોહજ્ જગદ્દૃષ્ટિં સદ્યો દ્યામ્ અપિ યોગવિત્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.1125 ॥
"અતિથિં યોગપથિકં મા વધીર્ મામ્" ઇતિ બ્રુવન્ ।
મ્લેચ્છમસ્કરિણા વર્ણી ખડ્ગઘાતૈર્ અચૂર્ણ્યત ॥ જ્ર્ત્_બ્.1126 ॥
અત્યર્થદર્શનદ્વેષાન્ મદિરામદમોહિતઃ ।
સ મ્લેચ્છસહિતો યોગિરાજં તમ્ અવધીચ્ છરૈઃ

સન્તપ્તૈર્ મલિનૈસ્ સ્થૂલૈર્ જનાનાં તદ્વિલોકનાત્ ।
ભૂતલે પતિતં વાષ્પૈર્ અપવાદૈશ્ ચ રાજનિ

પૃથ્વીનાથો ઽથ તચ્ છ્રુત્વા શુદ્ધ્યર્થમ્ ઇવ મગ્નવાન્ ।
ભીહ્રીશોકક્રુધાશ્ચર્યકૃત્યચિન્તાર્ણવેષુ સઃ

પ્રથમોદ્ભૂતપુત્રે ઽપિ તસ્મિન્ન્ અહ્નિ મહીભુજા ।
નાસ્નાયિ નાભ્યવાહારિ વ્યવાહારિ ન નાકથિ

અન્યેદ્યુર્ ભૂપતિḫ પૃષ્ટસ્મૃતિજ્ઞગુરુકોવિદઃ ।
હન્તુર્ દણ્ડં વધં શૃણ્વન્ કરુણાયન્ત્રિતો ઽભવત્

પ્રતીપં ખરમ્ આરોપ્ય પ્રતિહટ્ટં પરિભ્રમમ્ ।
નરમૂત્રાભિષિક્તસ્ય કૂર્ચસ્ય પરિકર્તનમ્

ષ્ઠીવનં સર્વલોકાનાં પ્રેતાન્ત્રૈર્ બાહુબન્ધનમ્ ।
જીવન્મરણમ્ આદિક્ષદ્ દણ્ડં તસ્ય કૃશાયતેઃ

રાજનિ મ્લાનિહીનાનિ દિક્સૌગન્ધ્યવહાનિ ચ ।
અપતન્ નાકપુષ્પાણિ પૌરાશીર્વચનાનિ ચ

મદ્રરાજદુહિત્રોસ્ સ ચતુરસ્ તનયાન્ નૃપઃ ।
યથા દશરથો રાજા જનકાન્ તાન્ અજીજનત્

જ્યાયાન્ આધમખાનસ્ સ હાજ્યખાનસ્ તથા પરઃ ।
ખાનો જસ્સરથẖ ખાનો બહરામશ્ ચ સઞ્જ્ઞિતઃ

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 117]
હિન્દવસ્ સૂહભટ્ટેન બલાદ્ યે પીડિતા ભૃશમ્ ।
પરદેશં ગતાસ્ તે તુ બિભ્રતો વેષકલ્પનામ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.1137 ॥
નિજાચારે રતા નિત્યં તદાચારદ્વિષો હૃદા ।
સ્વમ્ આચારમ્ અનુષ્ઠાતું પ્રેરિતાશ્ ચ દ્વિજૈર્ બલાત્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.1138 ॥
દારિતાસ્ સ્વત્રાણભયાદ્ ઉત્કોચાર્પણતત્પરાઃ ।
રક્ષિતા ભૂમિપાલેન તદુપદ્રવવારણાત્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.1139 ॥
ક્ષીરાર્ણવસ્ય મથનાત્ પરતસ્ સુધાદિરત્નાનિ તાન્ય્ અનુપભોગનિરર્થકાનિ ।
યો નીતવાન્ સફલતાં કિલ પાત્રદાનાત્ સ્તુત્યસ્ સ મન્દરગિરિર્ ગિરિરાજવર્ગે

નદીર્ અવટપાતેન ભુવશ્ ચામ્બુ વિનાફલાઃ ।
સંયોગાત્ સફલીકૃત્ય યશશ્ ચિત્રમ્ અજીજનત્

રાજ્ઞોત્પલપુરક્ષોણૌ કુલ્યાં પ્રાપય્ય વપ્રિણીમ્ ।
તયોર્ નિરર્થકત્વેન દૂષણાવિનિવારિતા

નન્દશૈલમરૌ કુલ્યામ્ અવતાર્ય મહીપતિઃ ।
અસ્મારયચ્ ચક્રધરં સાગરાન્તર્ નિવાસિનમ્

કરાલમ્બસ્ સતાં બિભ્રદ્ અકરાલં સિતં યશઃ ।
કુલ્યયાકારયદ્ દેશં કરાલાખ્યં સ્તુતેḫ પદમ્

સાગ્રહારા દ્વિજા યત્ર સાગ્રહારાશ્ ચ યોષિતઃ ।
સાથ જૈનપુરી રાજ્ઞા કરાલે નિરમીયત

અવન્તિપુરભૂમૌ ચ કાન્તોદન્તેન ભૂભુજા ।
કુલ્યાવતારિતાતુલ્યા શાલિસમ્પત્તિશાલિની