રાજતરઙ્ગિની · શ્લોક 784-805

વૈરિકીર્તિર્ જુહોતુ સ્વં વિક્રમસ્ય વિયોગતઃ ।
વતાગ્નિસદૃશે રાજ્ઞḫ પ્રતાપે સહિતં શ્રિયા

ઢિલ્લીશપીડિતં જાતુ જસ્રથં શરણાગતમ્ ।
દ્રોણીગુહાસુ સો ઽરક્ષત્ તમો ઽદ્રિર્ ઇવ ભાસ્કરાત્

તસ્મિઞ્ શાસિતરિ ક્ષોણીં વિનેતરિ દુરાત્મનામ્ ।
જયાપીડપુરસ્થસ્ય ભૂમિદેવસ્ય કસ્યચિત્

શષ્પગ્રાસાભિલાષાદ્ વા વિધાતુર્ વા નિયોગતઃ ।
ઉદાચિતાપ્ય્ અગાદ્ ધેનુર્ મૂર્તેવાશા સ્વધાભુજામ્

ગતો મડવરાજ્યં સ તીર્થસ્નાનાય જાતુચિત્ ।
સ્વાં પરિજ્ઞાતસઙ્કેતાં ગાં પરિજ્ઞાતવાન્ દ્વિજઃ

સનિશ્ચયો ગૃહં યાન્તીં સાયં તામ્ અનુગમ્ય ગામ્ ।
વિવાદમ્ અકરોદ્ વેશ્મસ્વામિના સહ તત્ર સઃ

તૌ લોભનિશ્ચયગ્રસ્તાવ્ અશાન્તકલહાવ્ ઉભૌ ।
મહીપાલસભાસ્થાને વિવાદં કર્તુમ્ ઉદ્યતૌ

તયોર્ અશક્તયોર્ જેતુમ્ ઉપપત્તિં પરસ્પરમ્ ।
શૃઙ્ગાટાનિ પરીક્ષાર્થં ગોર્ અગ્રે વ્યકિરન્ નૃપઃ

સા બાલ્યે ગ્રસનાભ્યાસાચ્ છીઘ્રમ્ આઘ્રાય સસ્પૃહા ।
ગૌર્ અભુઙ્ક્ત ફલાનીવ ન તુ તત્સન્તતિશ્ ચિરમ્

સભાયાં રાજનૈપુણ્યં સ્તુવત્યાં કૃતનિશ્ચયાત્ ।
દણ્ડ્યેનાજિગ્રહદ્ દણ્ડં ભાણ્ડં રાજા દ્વિજન્મના

તસ્ય દાક્ષિણ્યદક્ષસ્ય પ્રજાનાં હિતહેતુના ।
પુત્રે મન્ત્રિણિ મિત્રે વા દુષ્ટે નાલક્ષ્યત ક્ષમા

અપરાધં વિના જાયાં ક્ષીબો નિઘ્નન્ પ્રિયો ઽપિ સન્ ।
મેરેશાયો ઽપિ યવનો વધં ભૂપેન લમ્ભિતઃ

શત્રુપક્ષે નિકારં સ ક્ષિપન્ ક્ષિતિપુરન્દરઃ ।
અકરોદ્ આદરં નિત્યં યોગિનાં નયયોગિનામ્

પરાક્રમશ્ ચ નીતિશ્ ચ તસ્ય તેષાં ચ ભૂભુજામ્ ।
કરુણા ચ વિવેકશ્ ચ યસ્મિન્ રાજનિ રાજતિ

કામો વિયોગિવર્ગસ્ય કરોત્ય્ અપચિતિં સદા ।
નિર્વિકારસ્ સ્મરો યોગિવર્ગસ્યાપચિતિં વ્યધાત્

સૌમ્યા ભીમા ગુણા યસ્મિન્ન્ અવસન્ નવસઙ્ગમમ્ ।
ક્વાન્યત્ર સાગરાદ્ દૃષ્ટા વિષામૃતજલાનલાઃ

ચિરં સ્થેયૈર્ ઉપાત્તો ઽર્થિપ્રત્યર્થિભ્યાં ધનગ્રહઃ ।
તેન ધર્મપ્રવૃત્તેન સદ્વૃત્તેન નિવારિતઃ

કેનાપિ હેતુના પૂર્વં લૌલરાજદ્વિજન્મના ।
ભૂપ્રસ્થદશકાત્ પ્રસ્થો વિક્રીતો લેખ્યપૂર્વકમ્ ॥॥
બાલાનાં નોનરાજાદિપુત્રાણાં તમ્ ઉદીર્ય સઃ ।
વિક્રયાબ્દે બ્રહ્મભૂયં લૌલરાજો ઽગમત્ તતઃ

નોનરાજાદ્યસામર્થ્યાત્ પ્રસ્થગ્રાહૈર્ અભુજ્યત ।
અવિક્રીતમ્ અપિ પ્રસ્થનવકં બલિભિસ્ તતઃ

એવં કૃતે દશપ્રસ્થભોગે તૈર્ બલિભિશ્ ચિરમ્ ।
નગભોગાય કપટં કૃતં વિક્રયપત્ત્રકે ।
[પ્સ્-જ્ર્ત્ 112]
વ્યઞ્જનાગ્રસ્થિતૈકારરૂપજ્ઞાનાય લેખકાઃ ।
રેખાં પૂર્વે વ્યઞ્જનાનાં પશ્ચાદ્ભાગે કિલાલિખન્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.1029 ॥
કાલાન્તરે લિપેર્ ભેદાદ્ ઉપર્ય્ અદ્યતનાḫ પુનઃ ।
વ્યઞ્જનાનાં લિખન્ત્ય્ એવ રેખામ્ એકારબોધિકામ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.1030 ॥
ભૂપ્રસ્થમ્ એકં વિક્રીતમ્ ઇતિ વિક્રયપત્ત્રકે ।
તે મકારસ્થિતૈકારબોધિરેખાપદે તતઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.1031 ॥
ભૂપ્રસ્થગ્રાહિણો ધૂર્તા દકારં સમલેખયન્ ।
મકારં તે શકારં ચ કારયામ્ આસુર્ અઞ્જસા ॥ જ્ર્ત્_બ્.1032 ॥
ભૂપ્રસ્થમ્ એકં વિક્રીતમ્ ઇતિ વિક્રયપત્ત્રકે । જ્ર્ત્_બ્.1033અબ્ ।
વિક્રીતં પ્રસ્થદશકમ્ ઇતિ વર્ણાન્ અલેખયન્ ॥ 804એf ॥
તસ્મિન્ રાજ્ઞિ વિચારજ્ઞે નોનરાજસ્ય નન્દનઃ ।
બલાદ્ ધૃતાં ભુવં રાજસભાયામ્ અહમ્ આક્ષિપમ્