રાજતરઙ્ગિની · શ્લોક 764-783

યશો દિશિ શ્રિયં સાધૌ સુખં લોકેષુ રોપયન્ ।
વ્યધાત્ પ્રક્રમભઙ્ગં તં યચ્ છત્રૂન્ ઉદમૂલયત્

એકાન્તા તિગ્મતા ભાનોર્ મ્રદિમા શશિનḫ પુનઃ ।
સ દ્વૌ જેતુમ્ ઇવાપુષ્યત્ તત્સંસર્ગમયીં શ્રિયમ્

અસઙ્ખ્યાન્ અત્ર સઙ્ક્ષિપ્તે તદ્ગુણાન્ વર્ણયામિ કિમ્ ।
સૃગાલાનાં ગુહામધ્યે કથં હસ્તિપતિર્ વસેત્

તસ્માચ્ છૈલેન્દ્રવચ્ ચિત્રે મકુરે સૂર્યબિમ્બવત્ ।
ન્યસ્યામિ તદ્ગુણાખ્યાનમ્ અત્ર ચિત્તે ત્રિલોકવત્

શીતોષ્ણયોર્ ઇવોર્જાદૌ વિષુવે ઽહર્નિશોર્ ઇવ ।
તસ્ય માનો ઽભવત્ તુલ્યસ્ સ્વે પરે વાપિ દર્શને

રાજા વણિગ્ ઇવાત્યર્થં તુલાયાḫ પુટયોર્ ઇવ ।
સામ્યભઙ્ગં દર્શનયોર્ નાક્ષમિષ્ટ કથઞ્ચન

શાન્તે સિદ્ધાશ્રમે સિંહૈર્ મૃગા ઇવ ન પીડિતાઃ ।
તુરુષ્કૈḫ પુષ્કલભયૈર્ બ્રાહ્મણાḫ પૂર્વવત્ તદા

દોષાકરેણ સૂહેન યેષાં સઙ્કોચિતા સ્થિતિઃ ।
વ્યકાસયત્ તતો ભાસ્વાન્ ગુણિનસ્ તાન્ મહીપતિઃ

રન્ધ્રૈર્ અધોગતિં પ્રાપ્તા કુલ્યેવોદ્ધૃત્ય ભૂભૃતા ।
વિદ્યા પ્રવાહિતા તેન ગુણિના ગુણરાગિણા

દોષચ્છેદકરો રાજા ક્રમાદ્ ભિષગ્ ઇવાનલમ્ ।
કશ્મીરેષુ સદાચારમ્ અપીપલદ્ ઉપક્રમૈઃ

અહઙ્કારાગદઙ્કારો રાજા પ્રકૃતિવૃદ્ધયે ।
દર્શનાનાં સ ધાતૂનામ્ ઇવોલ્બણમ્ અશીશમત્

કાલધર્મેણ બલિના માત્સ્યન્યાયપ્રવર્તનમ્ ।
અષ્ટલોકેશતેજોઽંશધારણસ્યાસ્ય લક્ષણમ્

સ સૂહભટ્ટસંસ્પર્શદુષ્ટાયાશ્ શુદ્ધયે ભુવઃ ।
પ્રતાપાગ્નિં ધ્રુવં દીપ્તમહાકાશમ્ અજિજ્વલત્

રાજ્ઞસ્ સઞ્ચિન્વતો મન્ત્રપ્રપઞ્ચં પઞ્ચધા સ્થિતમ્ ।
જિગીષયેવ તસ્યારિવર્ગḫ પઞ્ચત્વમ્ આશ્રયત્

અનિત્યબાહ્યવિદ્વેષિનિર્જયસ્તુતિસંસ્તવઃ ।
નિત્યાન્તસ્સ્થારિસંહર્તુસ્ તસ્ય પ્રત્યુત ગર્હણા

શક્તો ઽપિ કાશ્યપીશક્રશ્ શક્યાન્ એવાભ્યષેણયત્ ।
વ્યોમ્નિ યાત્રાં કરોત્ય્ અર્કસ્ સતારે ન તુ સોડુપે

નાજિગીષત્ સ તેજસ્વી શત્રૂન્ વિભવતૃષ્ણયા ।
હરિર્ માંસાદિલોભેન હિનસ્તિ ન હિ હસ્તિનઃ

શૈલેષુ તદ્દ્વિષો ભાનુપ્રતાપાધિદવશ્રમૈઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તીયિતું પઞ્ચતપસ્ત્વં ધ્રુવમ્ આશ્રયન્

પ્રાવર્તિષ્ટ મહીષ્ઠો ઽપિ નોત્પથેન સ જાતુચિત્ ।
રાકેન્દુર્ ન નિશારમ્ભં વિના જાત્વ્ અપ્ય્ ઉદેતિ યત્

"ગર્વં પ્રવૃદ્ધા વાસ્તવ્યા હીના મૈવ ક્ષયં ગમન્" ।
ઇતિ નીતિવિદા રાજ્ઞા તેભ્યો બલિર્ અગૃહ્યત