રાજતરઙ્ગિની · શ્લોક 604-623

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 92]
તદ્દર્શનભયેનેવ તિરોભૂતસ્ સ્વયમ્ભુવઃ ।
તદા હુતાશો નાશોચિ નિકટસ્થૈર્ દ્રુમૈḫ પરમ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.770 ॥
ભીત્યેવાપḫ પ્રકાશ્ય સ્વાસ્ ત્રિસન્ધ્યં તત્ર મજ્જતઃ ।
સન્ધ્યાદેવી પરં વન્ધ્યા તસ્યાગાદ્ અનુકમ્પ્યતામ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.771 ॥
કથાશેષીકૃતે સર્વગીર્વાણપ્રતિમાગણે ।
વ્યાધિમુક્ત ઇવાનન્દં સૂહભટ્ટો ઽભજત્ તતઃ

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 93]
સિન્ધૂદભાણ્ડપુરયોસ્ સ્વામિનૌ શ્રીસેકન્દરઃ ।
શ્રીશોભાકન્યયોḫ પાણિગ્રહેણાન્વગ્રહીદ્ અથ ॥ જ્ર્ત્_બ્.773 ॥
પ્રત્યમુઞ્ચત્ સ્વદેશોત્કં મેરસૈદમહમ્મદમ્ ।
રાજા સહચરીકૃત્ય શોભાપુત્રં સ પિર્વજમ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.774 ॥
દર્શિતૈર્ મૌસુલૈશ્ શાસ્ત્રૈર્ જાતિદ્વેષમયૈર્ ઇવ ।
અશ્રાવિ તેન તદ્ રાજા કિમ્ અસાધ્યં દુરાત્મના ॥ જ્ર્ત્_બ્.775 ॥
અપથ્યાશીવ બાલસ્ સ સામન્તસહિતસ્ તતઃ ।
જનાનાં જાતિવિધ્વંસે સૂહભટ્ટẖ કૃતોદ્યમઃ

"જાતિધ્વંસે મરિષ્યામો" દ્વિજેષ્વ્ ઇતિ વદત્સ્વ્ અથ ।
જાતિરક્ષાનિમિત્તં સ તાન્ દુર્દણ્ડમ્ અજિગ્રહત્

પ્રસાદપ્રાપ્તિલોભેન ભૂપતેર્ ઉપજીવિષુ ।
બ્રાહ્મણત્વાધિકાં જાતિં ત્યજત્સ્વ્ અપ્ય્ અવિલમ્બિતમ્

શ્રીસિંહભટ્ટકસ્તૂટૌ વણિજૌ શ્લાઘ્યતાં ગતૌ ।
શ્રીનિર્મલાચાર્યવર્યસ્ ત્રિજગચ્છ્લાઘ્યતાં ગતઃ

ત્યક્ત્વા જાતિગ્રહં યત્ તાવ્ અન્યદર્શનસેવિનૌ ।
શુષ્કં તુરુષ્કદણ્ડં ચ વિન્યવારયતાં તતઃ

નિર્મલાચાર્યવર્યસ્ સ સર્વસ્વં તૃણવત્ ક્ષણાત્ ।
ત્યજન્ રાજપ્રસાદેન ન જાતિં સ્વામ્ અદૂષયત્

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 94]
પશ્યતાં સર્વલોકાનાં બ્રહ્મદણ્ડો ઽપતદ્ દિવઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.778 ॥
કૃતવ્રણસ્ સ તેનાઙ્ગે વિસર્પિક્લિન્નવિગ્રહઃ ।
કીર્યમાણક્રિમિકુલẖ ક્રકચૈશ્ ચારિતૈર્ અભૂત્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.779 ॥
અનુભાવ્ય વ્યથાં ભાવિનિરયક્લેશવર્ણિકામ્ ।
ગણરાત્રેણ તં પ્રાણાẖ કાઙ્ક્ષિતાપગમા જહુઃ ।
બ્રહ્મદણ્ડકૃતં દણ્ડં ભુક્ત્વા દણ્ડધરાધિપઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.780 ॥
દણ્ડાક્રાન્તસ્ સ રાજાથ મેરખાનં નિજે પદે ।
અભિષિચ્યાલિશાહાખ્યાં કૃત્વાસ્યાગાદ્ યમાલયમ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.781 ॥
સ્વામી ભૃત્યાપરાધેન દણ્ડનીય ઇતિ સ્થિતેઃ ।
સૂહભટ્ટાપરાધેન કાલો ભૂપે ઽકરોત્ ક્રુધમ્

જ્યાયાંસમ્ અભિષિચ્યાથ પુત્રં સિકન્દરો નૃપઃ ।
નન્દાષ્ટાબ્દે તતો જ્યૈષ્ઠકૃષ્ણાષ્ટમ્યાં વ્યપદ્યત

22અ) ‛અલી šઆહ્ (લ્સ્ 4489-4494)
[પ્સ્-જ્ર્ત્ 95]
રૂપં નિષ્ફલમ્ અર્ચિતં કિમ્ અપિ તન્ મન્દાન્ અમન્દાગ્રહાન્ ભક્તાન્ યસ્ સમનુગ્રહીતુમ્ અતુલસ્વાચ્છન્દ્યવન્દ્યક્રિયઃ ।
ગૌરીરૂપકરીં વપુસ્સહચરીં સ્વાં શક્તિમ્ અવ્યક્તયદ્ ભુક્તિં મુક્તિપુરસ્સરીં દિશતુ વો દેવસ્ સ્વયમ્ભૂર્ અયમ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.784 ॥
વિશ્રામ્યતુતરાં શાહિખાનવૃત્તાન્તસાનુનિ ।
મદ્વાક્ શ્રાન્તાન્યરાજાખ્યાશૈલકોટિશિખાટનૈઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.785 ॥
તદ્ગુણૌઘરસશ્લાઘ્યાં પિબન્ત્વ્ અપિ ગિરં મમ ।
સુગન્ધિઘનસારેણ કૂપામ્ભો ઽપિ મનોરમમ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.786 ॥
આલિશાહસ્ સ વસુધાસુધાંશુર્ જગતસ્ તમઃ ।
પ્રદોષારબ્ધમ્ અચ્છૈત્સીદ્ ભાસ્વતો ઽસ્તે પિતુસ્ તતઃ

અદર્પકચિતં બાલં પ્રૌઢા લક્ષ્મીર્ મુહુર્ મુહુઃ ।
કુલજાલિઙ્ગદ્ અઙ્ગૈસ્ તં રાજાનં નતિશાલિભિઃ

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 96]
તસ્ય બાલ્યં મનોહારિ વિશેષાદ્ રાજ્યરાજિતમ્ ।
કાન્તિં કલયતે કાન્તḫ પૂર્ણેન્દુશ્ શરદિ સ્ફુરન્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.789 ॥
પૂર્વોર્વરેશવદ્ બાલમ્ અપિ તં ભૂભુજો ઽનમન્ ।
અહિદષ્ટો હિ દામાપિ ક્રમિતું ન પ્રગલ્ભતે

નિજબુદ્ધિબલાદ્ દૈવહિતત્વેનોપસંહિતાત્ ।
સૂહભટ્ટેન મુખ્યત્વં સચિવાનામ્ અવાપ્યત

વિશ્વાસન્યસ્તશસ્ત્રં સ લદ્દમાર્ગપતિં બલાત્ ।
બદ્ધવાન્ સહ તત્પુત્રૈર્ વર્જયિત્વા મુહમ્મદમ્

મુહમ્મદો માર્ગપતેર્ બન્ધં શ્રુત્વૈવ શૌર્યવાન્ ।
ભાઙ્ગિલાચલમાર્ગેણ માર્ગાભિજ્ઞḫ પલાયિતઃ

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 99]
મારુતસ્યેવ વીરસ્યેવ ગતિẖ ક્વાપિ ન હન્યતે ।
શ્રુત્વા તદ્ગમનં દૂતાન્ મન્ત્રનિર્ભેદશઙ્કિતઃ ।
લદ્દમાર્ગપતિં રોદ્ધું સહસા સમચિન્તયત્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.816 ॥
રુજસ્ સંવીક્ષણવ્યાજાન્ માર્ગેશસ્ય શયાપ્તયે ।
વિશ્વાસનાય ચ પ્રાસ્યદ્ ભટ્ટોત્સં તસ્ય સદ્મનિ ॥ જ્ર્ત્_બ્.817 ॥
ચિકિત્સકૌષધાહારી માર્ગેશતિમિનાદૃતઃ ।
નાબોધિ પિણ્ડીનિર્ગૂઢબડિશં પુનર્ ઉત્સવઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.818 ॥
તાવન્ માર્ગપતેસ્ સૌધં સિંહનાદોદ્ભટૈર્ ભટૈઃ ।
જવાદ્ રોધિતવાન્ મન્ત્રી દાશો નીડં તૃણૈર્ ઇવ ॥ જ્ર્ત્_બ્.819 ॥
તીક્ષ્ણૈર્ અપિ દયાવિષ્ટૈર્ ઇષ્ટૈર્ ઇવ સ વિહ્વલૈઃ ।
કથઞ્ચિદ્ દોષરહિતો માર્ગેશસ્ સમરુધ્યત ॥ જ્ર્ત્_બ્.820 ॥
નિરુધ્યમાનં નિશ્શઙ્કમ્ અગદઙ્કારશઙ્કરમ્ ।
અપ્રયુક્તાતિતીક્ષ્ણાપિ શસ્ત્રી ધીશ્ ચ વ્યડમ્બયત્

અપશ્યન્ દર્પતẖ કિઞ્ચિત્ સિંહો વિશતુ વાગુરામ્ ।
ચિત્રં તુ તદ્ વિશેત્ પાશં દૂરદૃશ્વાપિ યત્ ખગઃ

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 100]
તતો માર્ગપતેḫ પુત્રાન્ મેષાન્ ઇવ સ સૌનિકઃ ।
રુદ્ધવાન્ ઉદ્ધતક્રોધḫ પાપ્મા મૂર્ત ઇવાપરઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.823 ॥
તાભ્યાં સપરિવારાભ્યાં કારાગારમ્ અપૂપુરત્ ।
ન પરં ભુવનં સર્વં દુર્યશોભિશ્ ચ નિશ્ચલૈઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.824 ॥
એકાહેનૈવ તચ્ છ્રુત્વા મહ્મદḫ પ્રાપ્તિચિન્તયા ।
કન્યયેવ દરિદ્રસ્ સ નક્તન્દિવમ્ અદૂયત

દુર્દણ્ડદેશે ગોવિન્દનામ્નો મિત્રસ્ય વેશ્મનિ ।
વિશ્વસ્તḫ પ્રાવિશત્ તાવદ્ વિશ્રમાર્થં મુહમ્મદઃ

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 101]
શ્રીસેકન્દરદત્તૈતદ્દેશાધીકારશાલિના ।
મહ્મદસ્ય પુરા શાખી તેનાનાટિ હિ દુર્ધિયા ॥ જ્ર્ત્_બ્.827 ॥
વહ્નેર્ ધૂમવિવર્ધિતશ્ શમયતિ જ્વાલાભરં વારિદો વૃક્ષક્ષોદભવો વનાનિ નયતિ ક્ષિપ્રં કૃશાનુẖ ક્ષયમ્ ।
દાહં જન્મભુવો દિશેદ્ વિષતરુર્ વૈરસ્યદોષાવહં દ્રુહ્યત્ય્ અત્યુપકારિણે ઽપિ નિતરાં લોભાભિભૂતો જનઃ