રાજતરઙ્ગિની · શ્લોક 564-583

હસ્તિદ્વયે સમારૂઢે હિમાદ્રિશિખરશ્રિયિ ।
વિન્ધ્યવૃદ્ધિભ્રમાદ્ વિન્ધ્યનિયન્તા કોપમ્ આગમત્

માર્ગે કોપમ્ અગાતાં તૌ વિતસ્તાતરણક્ષણે ।
પ્રતિબિમ્બં નિજં દૃષ્ટ્વા પ્રતિહસ્તિભ્રમં ગતૌ

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 77]
દિદૃક્ષયૈવ કરિણો રાજધાન્યાં મહીપતેઃ ।
નોચ્ચં શિરો ઽભવત્ તસ્ય તત્તૃપ્ત્યા તિમિરાદ્ અપિ ॥ જ્ર્ત્_બ્.699 ॥
રાજસ્ત્રીસ્તનસૌન્દર્યચૌર્યકારિકટોત્કટૌ ।
તૌ ગજૌ ભૂમિપાલેન વારીકારાં પ્રવેશિતૌ

વદન્યેન નરેન્દ્રેણ સુવર્ણપરિપૂરિતાઃ ।
નૈવાર્થિનḫ પરં દેશો નિજો ઽપિ પ્રવ્યધીયત

યથાકામાર્પણપ્રીતયાચકસ્તુતિલજ્જયા ।
વિનમન્ સઙ્કુચન્ હસ્તસ્ તસ્ય દાનક્ષણે ઽભવત્

દાનં વર્ણયિતું તસ્ય શક્યતે નૈવ કેનચિત્ ।
પાણિરૂપમ્ અધḫ પદ્મં યત્રોપરિ જલં સદા

સદા દાનામ્બુસેકાદ્ યન્ ન પ્રારોહદ્ યવẖ કરે ।
ખડ્ગત્સરુવિમર્દાનાં મન્યે તત્ર નિમિત્તતામ્

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 78]
અવાચ્યા સૌભગશ્લાઘા શ્રીસેકન્દરભૂપતેઃ ।
ત્યક્તાપિ યં સ્વયં લક્ષ્મીર્ ભૂયો ભૂયસ્ સમાશ્રિતા ॥ જ્ર્ત્_બ્.705 ॥
દાનોદ્યમપરાદ્ રાજ્ઞસ્ સ્ફુરન્મુખરુચḫ પુરઃ ।
કમલા દાનભીત્યેવ પદ્માદ્ અપિ પલાયત ॥ જ્ર્ત્_બ્.706 ॥
આજીવમ્ એવ તિષ્ઠન્તી નિન્દ્યા શ્રીસ્ તસ્ય તૂત્તમા ।
સાન્યજન્મસ્વ્ અપિ પ્રત્તા યદ્ વાગ્દેવીવ ભાવિની ॥ જ્ર્ત્_બ્.707 ॥
પ્રજાપાપવિપાકેન તતો યવનદર્શને ।
બાલસ્યેવ મૃદિ ક્ષોણિપતે રુચિર્ અવર્ધત

અનેકે યવના દાનપ્રસિદ્ધં તમ્ અથાશ્રયન્ ।
વિહાયાપરભૂપાલાન્ પુષ્પાણીવાલયો દ્વિપમ્

દીપ્તેન્દુર્ ઇવ ઋક્ષાણાં તેષાં બાલો ઽપિ વિદ્યયા ।
યવનાનામ્ અભૂજ્ જ્યેષ્ઠો મેરસૈદમુહમ્મદઃ

અનમદ્ ભૃત્યવચ્ છિક્ષાં શિષ્યવન્ નિત્યમ્ અગ્રહીત્ ।
દાસવચ્ ચ પુરો નીત્યા રાજા તત્ર ન્યવિક્ષત

મરુદ્ભિર્ ઇવ વૃક્ષાણાં શાલીનાં શલભૈર્ ઇવ ।
કશ્મીરદેશાચારાણાં ધ્વંસો ઽથ યવનૈẖ કૃતઃ

સ્વામિનો દાનમાનાભ્યાં વૈશદ્યગુણવત્તયા ।
કશ્મીરાન્ અવિશન્ મ્લેચ્છાસ્ સુક્ષેત્રં શલભા ઇવ

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 80]
વિદ્વાન્ અભ્યાસબોધાભ્યાં વિદ્યામ્ ઇવ વિશામ્પતિઃ ।
સ લક્ષ્મીં ત્યાગભોગાભ્યામ્ અશોભયદ્ અવીવૃધત્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.714 ॥
ઉદભાણ્ડપુરાધીશં દૃપ્તો જાતુ જયન્ નૃપઃ ।
શ્રીમેરાં તત્સુતાં પ્રાપ મૂર્તામ્ ઇવ જયશ્રિયમ્

અવાતરચ્ છાહિકુલે નૂનં સા કાપિ દેવતા ।
યોજયિષ્યતિ તત્પુત્રẖ કશ્મીરાન્ મ્લેચ્છનાશિતાન્

શ્રીજૈનોલ્લાભદીનાખ્યો મૂર્તો ધર્મẖ કલાવ્ અપિ ।
રાજાપિ યોગિરાજો ઽયં રાજચૂડામણેḫ પ્રિયઃ

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 82]
યવના ગુરવો ભૃત્યાસ્ સેવકા વલ્લભાસ્ તતઃ ।
બાન્ધવાશ્ ચાભવંસ્ તસ્ય કાકાḫ પિકશિશોર્ ઇવ ॥ જ્ર્ત્_બ્.718 ॥
કેનાપિ રસસિદ્ધેન દત્તસ્તોકરસો નૃપમ્ ।
રસસિદ્ધિં વદન્ ધૂર્તો મહાદેવાભિધો ઽભ્યધાત્

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 83]
સહસ્રવેધિતા તેન રસેનૈવ ન સાધિતા ।
વિસ્મયેન રસેનાપિ કાઞ્ચનશ્રિયમ્ ઋચ્છતા ॥ જ્ર્ત્_બ્.720 ॥
સદા રાજ્ઞિ મહીભારોદ્વહનાદ્ અનુરોધવાન્ ।
અદાન્ મેરુર્ મહાદેવરૂપેણ દ્રવિણં બહુ

રસસિદ્ધપ્રસાદો ઽથ મહાદેવસ્ય હીનતામ્ ।
અગમન્ ન તુ કશ્મીરનિવાસવિષયે મનાક્

રસસિદ્ધિભ્રમાર્થં સ કૃત્વા દૃગ્બન્ધમ્ ઔષધૈઃ ।
હેમેવ મૂષિકામધ્યે ચિરમ્ આસીત્ કિરન્ કિલ