રાજતરઙ્ગિની · શ્લોક 444-463

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 39]
"ઔદાર્યશાલિના રાજ્ઞા સ્વસમં વર્ધિતસ્ સ્વયમ્ ।
રાજાધિકં વ્યવાહાર્ષીત્ તદા મદનલાવિકઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.511 ॥
તુલ્યાર્થસ્ સમસામર્થ્યશ્ શઙ્ક્યો ઽયમ્" ઇતિ ભૂપતિઃ ।
ઈર્ષ્યાલુભિẖ કુસચિવૈસ્ તસ્મૈ પરમ્ અકોપ્યત ॥ જ્ર્ત્_બ્.512 ॥
શુચિમ્ અપ્ય્ અશુચિં મત્વા તં વીતિં ભૂમિપાલધીઃ ।
ખલનાશાવૃતત્વેન ન ચિત્તવિરતાભવત્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.513 ॥
ઉપપ્લાવયિતું વાઞ્છંસ્ તં મુહુẖ ક્રોધવેગતઃ ।
રાજરત્નાકરો ઽરોધિ તદીયગુણવેલયા ॥ જ્ર્ત્_બ્.514 ॥
રાજા જાતત્વરાં યાત્રાં વ્યસનેનાભિષેણયન્ ।
નૌસેતુકૌતુકં સિન્ધોḫ પરિખાયા ઇવાહરત્

શૂરẖ ખડ્ગનગર્યાં સ પર્યટન્ મૃગયારસાત્ ।
સિંહમ્ અભ્યદ્રવદ્ રાજા સિંહસંહતસાહસઃ

ગચ્છંશ્ ચિત્તાધિકં રાજા વાજિના વેગરાજિના ।
અન્વગામ્ય્ અતિભક્તેન મદનેનૈવ કેવલમ્

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 40]
આરૂઢḫ પૌરુષં રાજા સો ઽવરૂઢસ્ તુરઙ્ગમાત્ ।
યમેનેવ વ્યધાદ્ યુદ્ધં હરિણા ક્રૌર્યધારિણા ॥ જ્ર્ત્_બ્.518 ॥
એકાકિનં ચિરં બદ્ધયુદ્ધમ્ ઉદ્ધતકેસરઃ ।
તમ્ અધẖ કૃતવાન્ રાજસિંહં સિંહો ઽતિસાહસમ્

ઉત્પ્લુત્ય વાજિનસ્ તૂર્ણં શૂરો મદનલાવિકઃ ।
નિપાતિતનૃપં સિંહં કૃપાણ્યા સહસાવધીત્

પ્રાણરક્ષોપકારેણ પ્રસન્નḫ પિશુનાજ્ જનાત્ ।
યુક્ત્યા મારણમ્ એતસ્ય શઙ્કમાનો નરેશ્વરઃ

સ વિવાહચ્છલાદ્ દત્ત્વા દ્રવિણં કરુણામયઃ ।
મદનં વ્યસૃજડ્ ઢિલ્લીપતેર્ નિકટમ્ અઞ્જસા

ઉત્પન્નચણ્પકં દીપ્ત્યા કુર્વતીં વ્યોમ જાતુચિત્ ।
સ્વપ્ને શર્કરસૂહાખ્યો દૃષ્ટવાન્ કાઞ્ચનીં પુરીમ્

વેશ્મ વેશ્મ વિશંસ્ તત્ર શૂન્યં પશ્યન્ન્ અયં તતઃ ।
રાજધાન્યાં સ્ત્રિયં કાઞ્ચિદ્ અપશ્યત્ કાન્તિદન્તુરામ્

અપૃચ્છચ્ ચ "ત્વમ્ એકૈવ હન્તેયતિ મહાપુરે ।
વ્યોમ્નીવ શશિલેખા કિં ચિત્રં તિષ્ઠસિ નિર્ભયા

કસ્યેયં નગરી કસ્માચ્ છૂન્યા સર્વત્ર વર્તતે ।
અત્રેદં પતિતં કસ્ય વર્તતે ચ કલેવરમ્"

સા તં જગાદ "ગન્ધર્વરાજસ્યાસૌ મહાપુરી ।
સુન્દરી પતિહીનેવ વિધુહીનેવ શર્વરી

સ ચામાત્યૈસ્ સમં સર્વૈḫ પાતું કશ્મીરમેદિનીમ્ ।
અવતીર્ણḫ પરિસ્થાપ્ય નિજમ્ અત્ર કલેવરમ્

શાહાબદેન ઇતિ યḫ પ્રથિતો ઽસ્તિ જગત્ત્રયે ।
તત્કલેવરરક્ષાર્થમ્ અત્ર તિષ્ઠામિ કેવલા

સ ચ નિષ્પાદિતાશેષકાર્યો માસત્રયાન્તરે ।
સ્વામ્ ઇમાં નગરીમ્ એવ ધ્રુવં રક્ષિતુમ્ એષ્યતિ"

પ્રબુદ્ધો ઽભ્યધિકાશ્ચર્યશોકચિન્તારસાન્તરે ।
મજ્જન્ન્ અવર્ણયદ્ રાજ્ઞે સ્વપ્નવૃત્તિમ્ અખણ્ડિતામ્

"અસત્યે કિં ભયં સ્વપ્ને સત્યે ત્વ્ ઐશ્વર્યમ્ એવ મે" ।
ઇત્થં તદ્ વિમૃશન્ રાજા ન તથા પસ્પૃશે શુચા

"મદન્તિકમ્ ઉપાગમ્યમ્" ઇતિ ભૂમિપતિસ્ તતઃ ।
દૂરસ્થિતાનાં પુત્રાણાં સદ્યો લેખાન્ વિસૃષ્ટવાન્

તતો મુમૂર્ષુર્ ભૂપાલો હિન્દુકાનાં નિજે પદે ।
અપ્રાપ્તતનયો ધીમાન્ અભ્યષિઞ્ચત્ સ્વયં તતઃ

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 43]
તં ભક્તં નેશ્વરો ઽનૈષીત્ સદેહં યત્ સધર્મતામ્ ।
તત્ર હેતુર્ ધ્રુવં તસ્મિન્ સૌભાગ્યાન્ મદનભ્રમઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.534 ॥
શૌર્યૌદાર્યવિધૌ વિધૌતવિવિધશ્લોકે નૃલોકેશ્વરે તસ્મિન્ન્ અસ્તમ્ ઉપાગતે ગુણિગણત્રાણોચ્ચરન્નૈપુણે ।
શક્રેણોન્નમિતં શિરḫ પરિભવત્રાસાપસારાદ્ ધ્રુવં ભૂભારોદ્વહનાત્ પુનર્ વિનમિતં શેષેણ શોકસ્પૃશા ॥ જ્ર્ત્_બ્.535 ॥
પ્રત્યક્ષં જ્વલતḫ પ્રતાપશિખિનસ્ સ્વીકૃત્ય યાં ભુક્તવાન્ નાન્યાન્ આદ્રિયતાધિકં સ્પૃહયતસ્ તદ્રાગબન્ધાચ્ ચ યા ।
તાં ભૂમિં પ્રવિહાય હાયમ્ અગમદ્ દ્યાં શક્રભુક્તાં ચિરં પુંસાં સ્ત્રીષુ કદાપિ ન પ્રભવતિ પ્રેમગ્રહપ્રત્યયઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.536 ॥
જ્યૈષ્ઠશુક્લચતુર્દશ્યાં તાનાઙ્કે ઽબ્દે મહીપતિઃ ।
આલિઙ્ગ્ય નાકવનિતાસ્ સ્તનૌન્નત્યમ્ અપીફલત્