રાજતરઙ્ગિની · શ્લોક 21-40

પશ્યન્તુ મત્કાવ્યમ્ ઇતિ ચિરં દૂરં ગતા કવેઃ ।
અન્તḫપરમુખપ્રેક્ષિભાવદૈન્યકદર્થના

સમસ્ સ્યાદ્ અપ્રવીણાનાં ગીતસંસ્કૃતયો રસઃ ।
વાનરા યુઞ્જતે ગુઞ્જાશ્ શીતે વહ્નિકણભ્રમાત્

કાવ્યં શ્રુતમ્ અપિ પ્રીત્યૈ નાબોધોપહતાત્મનામ્ ।
હીનદન્તબલસ્યેક્ષુર્ મુખે ન્યસ્તẖ કરોતિ કિમ્

પદાર્થસુન્દરે કાવ્યે દર્શિતે નિર્મલાત્મનામ્ ।
દુર્વારં ગુણરત્નાનાં મત્સરપ્રતિબિમ્બનમ્

લક્ષ્મણા દૂષયન્ન્ ઇન્દું બુધં મત્સરયક્ષ્મણા ।
વિધાતા વાચ્યતામ્ એતિ પરોદ્રેકાસહાગ્રણીઃ

મદ્વાક્ કલ્હણકાવ્યાન્તḫપ્રવેશાદ્ એતુ ચર્વણમ્ ।
નડ્વલામ્બુ સરિત્તોયે પતિતં પીયતે ન કિમ્

1) જયસિંહ (લ્સ્ 4203-4230)
જગદાનન્દનો દેવદ્વિજાતિકૃતવન્દનઃ ।
ક્ષિતિસઙ્ક્રન્દનસ્ શ્રીમાન્ આસીત્ સુસ્સલનન્દનઃ

ગજરાજૈકવાહત્વપ્રસિદ્ધિમ્ અપિ બિભ્રતી ।
જયસિંહાભિધાને શ્રીશ્ ચિત્રં યસ્મિન્ સદાવસત્

વાગ્દેવ્યા લાલિતે માત્રા શ્રિયો ભોક્તરિ ભૂપતૌ ।
તયોશ્ શ્વશ્રૂસ્નુષાત્વેન નૈવાદર્શિ વિરોધિતા

ત્રિગર્તાધિપતેર્ વશ્યં મલ્લં જાતુ સુશર્મણઃ ।
વૈરિનિર્વાસિતં પ્રાપ્તં વૃત્તિકામં નૃપો ઽગ્રહીત્

સર્વત્રૌષધયસ્ તૃણાનિ મણયો ગ્રાવાણ એવાખિલૈર્ મન્યન્તે ગુણિનો દિગન્તરગતાસ્ તાવજ્ જનાḫ પ્રાકૃતાઃ ।
યાવન્ નૈવ નયન્તિ કર્મભિર્ અભિધ્યેયપ્રકર્ષપ્રથૈશ્ ચિત્રપ્રાયદશૈશ્ ચ નિર્મલમ્ અતિસ્ફારં જનં રઞ્જનમ્

વસુધાવાસવે યાતે જેતું યવનમેદિનીમ્ ।
સૈન્યસ્ય વલ્લભો મલ્લશ્ શૌર્યોદ્રેકાદ્ અથાભવત્

હતશેષં તુરુષ્કેશસૈન્યં તુલયિતું નિશિ ।
શિબિરં મલ્લચન્દ્રો ઽગાદ્ રિપૂણાં સાહસોર્જિતઃ

યત્ર ન પ્રાવિશદ્ વાયુર્ ભીત્યેવ સુભટૈર્ વૃતે ।
ધ્રુવં મન્ત્રૌષધિબલાત્ પ્રવિશ્યાત્ર બલાન્તરે

સુપ્તદ્રોહાંહસો ભીતેર્ અનિઘ્નન્ યવનેશ્વરમ્ ।
ઉપાનહૌ સ્વનામાઙ્કે નિનાયાસ્ય શિરસ્ત્રતામ્

ઉપાનહૌ પરિજ્ઞાય ગૃહીત્વા ચાથ સો ઽપ્ય્ અરિઃ ।
ભૂપતેશ્ શિબિરં યાતશ્ શ્રિયં કીર્તિમ્ ઇવાદિત

દ્વે મૂર્તી તપનાનલાવ્ અથ તથા શંભોશ્ શશાઙ્કામ્ભસી નેતા હન્ત મિથો ગતાનુગતિકો લોકસ્ તુલાં તાં દ્વયીમ્ ।
સૂર્યાચન્દ્રમસોર્ યથાસ્વમ્ ઉપલૈẖ કાન્તૈર્ વિશેષં પરં તેષાં તત્પ્રતિયોગ્યસમ્ભવિગુણૈર્ લબ્ધા જનો ઽરોચકી

ત્રિંશે ઽબ્દે ફાલ્ગુણે કૃષ્ણદ્વાદશ્યાં ભૂમિવલ્લભઃ ।
સ્વસૌભાગ્યેન દિવ્યસ્ત્રીદૃશમ્ અપ્રીણયત્તરામ્

2) પરમાણુક (લ્સ્ 4230-4240)
અથાભ્યષેચિ તત્પુત્રો જડૈસ્ સ પરમાણુકઃ ।
અણીયḫપત્ત્રવિસ્તારૈẖ કુન્દો માઘદિનૈર્ ઇવ

અવધૂય પ્રજાત્રાણમ્ અવધીર્ય ચ દિગ્જયમ્ ।
કર્તું પ્રારભતાખિન્નં રાજા કોશસ્ય સઞ્ચયમ્