રાજતરઙ્ગિની · શ્લોક 201-220

ક્ષીરમાત્રૈકપાયિત્વં નિમિત્તીકૃત્ય ભૂપતિઃ ।
યુષ્મચ્છૌર્યાભિશઙ્કિત્વાત્ તિમિં તિમિમ્ ઇવાવધીત્"

એવં સન્દેશનિર્ભિન્નાષ્ ટક્કાદ્યાશ્ શુક્કલઙ્કિતાઃ ।
વિંશપ્રસ્થે કદાચિત્ તે પ્રજહ્રુર્ અથ ભૂભુજમ્

તત્ખડ્ગધારાસમ્પાતૈર્ વ્યાલસ્ તેષાં હૃદન્તરાત્ ।
સ્વૈશ્વર્યતાપમ્ અનુદદ્ રાજામૂર્છત્ તુ કેવલમ્

તે ઽથ લબ્ધજયમ્મન્યાસ્ તદ્વધાપોઢમન્યવઃ ।
નગરાન્તર્ યયૂ રાજ્યગ્રહણાર્થમ્ અહઙ્કૃતાઃ

ક્ષણં મૃત ઇવ સ્થિત્વા ભૂયોઘાતભયાન્ નૃપઃ ।
દૂરં ગતાન્ રિપૂન્ દૃષ્ટ્વા રાજ્યે રાજોદતિષ્ઠત

આરુક્ષન્ રાજધાનીં તે યાવત્ તાવન્ નરાધિપમ્ ।
અપેતમૂર્છમ્ આયાન્તમ્ અદ્રાક્ષુẖ ક્ષુદ્રબુદ્ધયઃ

"ત્વયા કિં ન ત્વયા કિં ન હતો રાજે"ત્ય્ અનીતયઃ ।
પરસ્પરવિવાદાત્ તે તત્કાલં ચુક્ષુભુર્ જડાઃ

અન્યોઽન્યમન્યવો ઽન્યોઽન્યલોઠનાદ્ રાજસદ્મનઃ ।
કર્તવ્યં મરણં રાજ્ઞા વ્યધુસ્ સ્વસ્ય સ્વયં જડાઃ

શેષાન્ રાજાથ દુશ્શીલાઞ્ છૂલારોપેણ કેવલમ્ ।
ઉચ્ચૈસ્તામ્ અનયન્ માની સર્વથાધોગતિં પુનઃ

સગર્ભા વૈરિકોટ્ટસ્ત્રી રોષવાન્ સ વ્યદીદરત્ ।
અસિભિર્ ભૂપતિર્ ગર્ભશાલિશિમ્બીર્ નખૈર્ ઇવ

તદ્દ્રોહરોષજા પીડા રાજ્ઞસ્ તત્કુલમારણાત્ ।
ચિત્તે શાન્તિમ્ અગાત્ ખડ્ગઘાતોત્થા ન તુ મૂર્ધનિ

દુસ્સ્વપ્નમ્ ઇવ તદ્ દૃષ્ટ્વા ટક્કાદિચરિતં ક્ષણાત્ ।
પ્રબુદ્ધેવ પુનḫ પ્રાપદ્ અભયેન શમં મહી

અદ્રોહમધ્યગે રાજા શાહમેરે પ્રસન્નધીઃ ।
સકોટામાતૃકં વૃદ્ધ્યૈ સ્વપુત્રં હૈદરં દદૌ

વર્ધિતẖ કોટયા દેવ્યા પ્રાવૃષેવ મહીરુહઃ ।
સચ્છાયત્વં સ્ફુરત્પત્ત્રશ્ શાહમેરો ન્યષેવત

પરિખાચ્છલતો ઽકીર્ત્યા સ્વપરાજયજાતયા ।
પરિતો વલિતં રાજા સ્વનામાઙ્કં પુરં વ્યધાત્

પૌષદુર્દિનમાર્તાણ્ડસન્નિભો ધરણીપતિઃ ।
માસાંશ્ ચ કતિચિદ્ ભૂયḫ પ્રકાશમ્ અકરોદ્ ભુવઃ

હેમન્તે શૈત્યપારુષ્યદોષેણ ધરણીપતેઃ ।
મરુત્કોપેન નૈવિડ્યં શિરḫપીડાગ્રહીત્તરામ્

સદાનેકોત્તમાઙ્ગાનાં પીડાહરગુણશ્રિયઃ ।
ભૂપતેર્ ઉત્તમાઙ્ગસ્ય પીડા કષ્ટમ્ અવર્ધત

એકાદશ્યાં તતḫ પૌષે નવનન્દાઙ્કવત્સરે ।
નિરસ્તા મૃત્યુવૈદ્યેન ભૂપતેર્ મૃત્યુવેદના

એકાદશદિનૈર્ ન્યૂનૌ માસૌ ત્રીન્ વત્સરાન્ અપિ ।
ક્ષમાં સંરક્ષ્ય સ સ્વર્ગં યયૌ રિઞ્ચનભૂપતિઃ