રાજનિઘણ્ટુ · ભાગ 161180

રાજસો લવણામ્લતિક્તકટુકપ્રાયોષ્ણભોજી પટુઃ પ્રૌઢો નાતિકૃશો ઽપ્યકાલપલિતી ક્રોધપ્રપઞ્ચાન્વિતઃ ।
દ્રાઘીયાન્ મહિલાશયો વિતરિતા સોપાધિકં યાચિતો ગૌરાઙ્ગઃ કનકાદિદીપ્તિલલિતઃ સ્વપ્ની ચ પિત્તાત્મકઃ ॥ રજ્નિ_21.12
નિદ્રાલુર્બહુભાષકઃ સુકુટિલઃ ક્રૂરાશયો નાસ્તિકઃ પ્રાયઃ પર્યુષિતાતિશીતવિરસાહારૈકનિષ્ઠો ઽલસઃ ।
કાર્યેષ્વત્યભિમાનવાન્ અસમયે દાતા યથેચ્છં કૃશઃ સ્વપ્ને વ્યોમગતિઃ સિતેતરતનુર્ વાતૂલકસ્ તામસઃ ॥ રજ્નિ_21.13
સત્ત્વાદયો ગુણા યત્ર મિશ્રિતાઃ સન્તિ ભૂયસા ।
મિશ્રપ્રકૃતિકઃ સો ઽયં વિજ્ઞાતવ્યો મનીષિભિઃ ॥ રજ્નિ_21.14
સત્ત્વાદિરજસા મિશ્રે શ્રેષ્ઠં સત્ત્વાદિતામસે ।
મધ્યમં રજસા મિશ્રે કનીયો ગુણમિશ્રણમ્ ॥ રજ્નિ_21.15
સત્ત્વં ચિત્તવિકાશમાશુ તનુતે દત્તે પ્રબોધં પરં કાલુષ્યં કુરુતે રજસ્તુ મનસઃ પ્રસ્તૌતિ ચાવ્યાકૃતિમ્ ।
આન્ધ્યં હન્ત હૃદિ પ્રયચ્છતિ તિરોધત્તે સ્વતત્ત્વે ધિયં સંધત્તે જડતાં ચ સંતતમ્ ઉપાધત્તે પ્રમીલાં તમઃ ॥ રજ્નિ_21.16
વાતઃ સ્વૈરઃ સ્યાલ્લઘુઃ શીતરૂક્ષઃ સૂક્ષ્મસ્પર્શજ્ઞાનકસ્ તોદકારી ।
માધુર્યાન્ને સો ઽભ્રકાલે ઽપરાહ્ણે પ્રત્યૂષે ઽન્ને યાતિ જીર્ણે ચ કોપમ્ ॥ રજ્નિ_21.17
પિત્તં ચ તિક્તામ્લરસં ચ સારકં ચોષ્ણં દ્રવં તીક્ષ્ણમ્ ઇદં મધૌ બહુ ।
વર્ષાન્તકાલે ભૃશમ્ અર્ધરાત્રે મધ્યંદિને ઽન્નસ્ય જરે ચ કુપ્યતિ ॥ રજ્નિ_21.18
શ્લેષ્મા ગુરુઃ શ્લક્ષ્ણમૃદુઃ સ્થિરસ્તથા સ્નિગ્ધઃ પટુઃ શીતજડશ્ ચ ગૌલ્યવાન્ ।
શીતે વસન્તે ચ ભૃશં નિશામુખે પૂર્વે ઽહ્નિ ભુક્તોપરિ ચ પ્રકુપ્યતિ ॥ રજ્નિ_21.19
દોષત્રયસ્ય યે ભેદા વૃદ્ધિક્ષયવિકલ્પતઃ ।
તાનતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ સંક્ષેપાર્થં સમઞ્જસમ્ ॥ રજ્નિ_21.20
એકૈકવૃદ્ધૌ સ્યુર્ ભેદાસ્ ત્રયો યે વૃદ્ધિદાસ્ ત્રયઃ ।
તત્રાપ્યેકતરા હ્ય્ અર્થે ષડેવં દ્વાદશૈવ તે ॥ રજ્નિ_21.21
વૃદ્ધાન્યોન્યવ્યત્યયાભ્યાં ષટ્ ત્રિવૃદ્ધ્યા તુ સપ્તમઃ ।
વૃદ્ધોઽન્યોન્યો વૃદ્ધતરઃ પરો વૃદ્ધતમસ્ત્વિતિ ॥ રજ્નિ_21.22
તારતમ્યેન ષડ્ભેદાસ્ત એવં પઞ્ચવિંશતિઃ ।
એવં ક્ષયેઽપિ તાવન્તસ્ તતઃ પઞ્ચાશદ્ ઈરિતાઃ ॥ રજ્નિ_21.23
વૃદ્ધોઽન્યોન્યઃ સમો ઽન્યશ્ચ ક્ષીણસ્ત્વિતિ પુનશ્ચ ષટ્ ।
દ્વિવૃદ્ધ્યૈકક્ષયાદ્ ઉક્તવ્યત્યયાચ્ચ પુનશ્ચ ષટ્ ॥ રજ્નિ_21.24
એતે દ્વાદશતઃ સર્વે દ્વિષષ્ટિઃ સમુદાહૃતાઃ ।
ત્રિષષ્ટિસ્ત્વન્તિમો ભેદસ્ ત્રયાણાં પ્રકૃતૌ સ્થિતિઃ ॥ રજ્નિ_21.25
એવં દોષત્રયસ્યૈતાન્ ભેદાન્ વિજ્ઞાય તત્ત્વતઃ ।
તતો ભિષક્ પ્રયુઞ્જીત તદવસ્થોચિતાઃ ક્રિયાઃ ॥ રજ્નિ_21.26
કાલસ્તુ વેલા સમયોઽપ્યનેહા દિષ્ટશ્ચલશ્ચાવસરો ઽસ્થિરશ્ચ ।
સો ઽપ્યેષ ભૂતઃ કિલ વર્તમાનસ્તથા ભવિષ્યન્નિતિ ચ ત્રિધોક્તઃ ॥ રજ્નિ_21.27
ભૂતે વૃત્તમતીતં ચ હ્યસ્તનં નિસૃતં ગતમ્ ।
વર્તમાને ભવચ્ચાદ્યતનં સ્યાદધુનાતનમ્ ॥ રજ્નિ_21.28
અનાગતં ભવિષ્યે સ્યાત્ શ્વસ્તનં ચ પ્રગેતનમ્ ।
વર્ત્સ્યદ્ વર્તિષ્યમાણં ચ સ્યાદાગામિ ચ ભાવિ ચ ॥ રજ્નિ_21.29
સાધારણં તુ સામાન્યં તત્ સર્વત્રાનુવર્તતે ।
વિશેષણં વિશેષશ્ચ સકૃત્સ્થાને ચ વર્તતે ।
તુર્યં પાદં ચતુર્થાંશમ્ ઈષત્ કિંચિત્ તથોચ્યતે ॥ રજ્નિ_21.30
ભૂષાપીયુષાંશુસ્વચ્છોદ્યોતપ્રસ્યન્દામન્દસ્વચ્છન્દાપૂરામ્ભઃસ્વર્ગઙ્ગાસઙ્ગોન્મીલનમૌલિમ્ ।

મેરુશ્રીકૈલાસક્રીડાસઙ્ઘાટીશોભનામ્ભઃશ્લાઘાજઙ્ઘાલશ્રીગૌરીગૂઢાઙ્ગં વન્દે શમ્ભુમ્ ॥ રજ્નિ_21.31
શબ્દોચ્ચારે સકલગુરુકે ષષ્ટિવર્ણપ્રમાણે માનં કાલે પલમિતિ દશ સ્યાત્ ક્ષણસ્તાનિ તૈસ્તુ ।
ષડ્ભિર્ નાડી પ્રહર ઇતિ તાઃ સપ્ત સાર્ધાસ્ તથાહોરાત્રો જ્ઞેયઃ સુમતિભિર્ અસાવ્ અષ્ટભિસ્તૈઃ પ્રદિષ્ટઃ ॥ રજ્નિ_21.32
પક્ષઃ સ્યાત્પઞ્ચદશભિરહોરાત્રૈર્ ઉભાવ્ ઇમૌ ।
માસો દ્વાદશભિર્માસૈઃ સંવત્સર ઉદાહૃતઃ ॥ રજ્નિ_21.33
દ્વિશશ્ચૈત્રાદિભિર્માસૈર્વિજ્ઞેયા ઋતવશ્ચ ષટ્ ॥ રજ્નિ_21.34
ત્રિભિસ્ ત્રિભિઃ ક્રમાદેતૈઃ સ્યાતાં ચ વિષુવાયને ॥ રજ્નિ_21.35
પલં વિઘટિકા પ્રોક્તા નાડી તાસ્તુ ત્રિવિંશતિઃ ।
નાડી તુ ઘટિકા પ્રોક્તા તદ્દ્વયં ચ મુહૂર્તકમ્ ॥ રજ્નિ_21.36
યામઃ પ્રહર ઇત્યુક્તો દિનભાગો દિનાંશકઃ ॥ રજ્નિ_21.37
અહોરાત્રદિવારાત્રાહર્દિવાહર્નિશાનિ ચ ॥ રજ્નિ_21.38
ઘસ્રો દિનોઽપિ દિવસો વાસરો ભાસ્વરો દિવા ॥ રજ્નિ_21.39
પ્રાહ્ણાપરાહ્ણમધ્યાહ્નસાયાહ્નાઃ સ્યુસ્ તદંશકાઃ ॥ રજ્નિ_21.40
પ્રાતર્દિનાદિઃ પ્રત્યૂષો નિશાન્તઃ પ્રત્યુષો ઽપ્યુષઃ ।
વ્યુષ્ટં ચાહર્મુખં કલ્યં પ્રગે પ્રાહ્ણં પ્રભાતકમ્ ॥ રજ્નિ_21.41
આતપસ્તુ દિનજ્યોતિઃ સૂર્યાલોકો દિનપ્રભા ।
રવિપ્રકાશઃ પ્રદ્યોતસ્ તમોરિસ્ તપનદ્યુતિઃ ॥ રજ્નિ_21.42
રોચિર્ દીપ્તિર્ દ્યુતિઃ શોચિસ્ત્વિડોજો ભા રુચિઃ પ્રભા ।
વિભા લોકપ્રકાશશ્ચ તેજ ઓજાયિતં ચ રુક્ ॥ રજ્નિ_21.43
સાયંસંધ્યા દિનાન્તશ્ચ નિશાદિર્ દિવસાત્યયઃ ।
સાયં પિતૃપ્રસૂશ્ચાથ પ્રદોષઃ સ્યાન્નિશામુખમ્ ॥ રજ્નિ_21.44
છાયા વિભાનુગા શ્યામા તેજોભીરુરનાતપઃ ।
અભીતિર્ આતપાભાવો ભાવાલીના ચ સા સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_21.45
શર્વરી ક્ષણદા રાત્રિર્નિશા શ્યામા તમસ્વિની ।
તમી ત્રિયામા શયની ક્ષપા યામવતી તમા ॥ રજ્નિ_21.46
નક્તં નિશીથિની દોષા તારાભૂષા વિભાવરી ।
જ્યોતિષ્મતી તારકિણી કાલી સાપિ કલાપિની ॥ રજ્નિ_21.47
સા જ્યૌત્સ્ની ચન્દ્રિકાયુક્તા તમિસ્રા તુ તમોઽન્વિતા ॥ રજ્નિ_21.48
અર્ધરાત્રો નિશીથે સ્યાન્મધ્યરાત્રશ્ચ સ સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_21.49
જ્યોત્સ્ના તુ ચન્દ્રિકા ચાન્દ્રી કૌમુદી કામવલ્લભા ।
ચન્દ્રાતપશ્ચન્દ્રકાન્તા શીતામૃતતરઙ્ગિણી ॥ રજ્નિ_21.50
કાન્તિસ્તુ સુષમા શોભા છવિશ્છાયા વિભા શુભા ।
શ્રીર્ લક્ષ્મીર્ દક્પ્રિયાભિખ્યા ભાનં ભાતિરુમા રમા ॥ રજ્નિ_21.51
તમસ્તમિસ્રં તિમિરં ધ્વાન્તં સંતમસં તમઃ ।
અન્ધકારશ્ચ ભૂછાયં તચ્ચાન્ધતમસં ઘનમ્ ॥ રજ્નિ_21.52
આતપઃ કટુકો રૂક્ષશ્છાયા મધુરશીતલા ।
ત્રિદોષશમની જ્યોત્સ્ના સર્વવ્યાધિકરં તમઃ ॥ રજ્નિ_21.53
પક્ષાદિઃ પ્રથમાદ્યા ચ પક્ષતિઃ પ્રતિપચ્ ચ સા ॥ રજ્નિ_21.54
પક્ષાન્તો ઽર્કેન્દુવિશ્લેષઃ પર્વ પઞ્ચદશી તથા ।
દ્વિતીયં તુ ભવેત્પર્વ ચન્દ્રાર્કાત્યન્તસંગમઃ ॥ રજ્નિ_21.55

પ્રતિપદમારભ્યૈતાઃ ક્રમાત્ દ્વિતીયાદિકાશ્ચ પઞ્ચદશ ।
પક્ષે તિથયો જ્ઞેયાઃ પક્ષશ્ચ સિતોઽસિતો દ્વિવિધઃ ॥ રજ્નિ_21.56
સિતસ્ત્વાપૂર્યમાણઃ સ્યાત્ શુક્લશ્ચ વિશદઃ શુદિ ॥ રજ્નિ_21.57
અસિતો મલિનઃ કૃષ્ણો બહુલો વદિ ચ સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_21.58
દિવસૈર્યત્ર તત્રાપિ વસુસાગરસમ્મિતૈઃ ।
ભિષક્ક્રિયોપયોગાય મણ્ડલં ભિષજાં મતમ્ ॥ રજ્નિ_21.59
પૂર્ણિમા પૌર્ણમાસી ચ જ્યૌત્સ્ની ચેન્દુમતી સિતા ।
સા પૂર્વાનુમતિર્ જ્ઞેયા રાકા સ્યાદુત્તરા ચ સા ॥ રજ્નિ_21.60
દર્શસ્તુ સ્યાદ્ અમાવાસ્યામાવસ્યાર્કેન્દુસંગમઃ ।
સા પૂર્વા તુ સિનીવાલી દ્વિતીયા તુ કુહૂર્મતા ॥ રજ્નિ_21.61
માસાર્ધસ્તુ ભવેત્પક્ષઃ સ પઞ્ચદશરાત્રકઃ ॥ રજ્નિ_21.62
દ્વિપક્ષસ્ તુ ભવેન્માસશ્ચૈત્રાદ્યા દ્વાદશાશ્ચ તે ॥ રજ્નિ_21.63
ચૈત્રસ્તુ ચૈત્રિકશ્ચૈત્રી મધુઃ કાલાદિકશ્ચ સઃ ॥ રજ્નિ_21.64
વૈશાખો માધવો રાધો જ્યૈષ્ઠઃ શુક્રસ્તપસ્તથા ॥ રજ્નિ_21.65
આષાઢઃ શુચિરુક્તઃ શ્રાવણિકઃ શ્રાવણો નભાશ્ચાપિ ॥ રજ્નિ_21.66
ભાદ્રો ભાદ્રપદોઽપિ પ્રૌષ્ઠપદઃ સ્યાન્નભો નભસ્યશ્ચ ॥ રજ્નિ_21.67
ઇષસ્ત્વાશ્વયુજશ્ચ સ્યાદાશ્વિનઃ શારદશ્ચ સઃ ॥ રજ્નિ_21.68
કાર્ત્તિકો બાહુલોઽપિ સ્યાદ્ ઊર્જઃ કાર્ત્તિકિકશ્ ચ સઃ ॥ રજ્નિ_21.69
માર્ગઃ સહા માર્ગશીર્ષ આગ્રહાયણિકોઽપિ સઃ ॥ રજ્નિ_21.70
પૌષસ્તુ પૌષિકસ્ તૈષઃ સહસ્યો હૈમનોઽપિ ચ ॥ રજ્નિ_21.71
માઘસ્તપાઃ તપસ્યસ્તુ ફાલ્ગુનો વત્સરાન્તકઃ ॥ રજ્નિ_21.72
ચૈત્રાદિમાસૌ દ્વૌ દ્વૌ સ્યુર્ નામ્ના ષડૃતવઃ ક્રમાત્ ॥ રજ્નિ_21.73
ભવેદ્વસન્તો મધુમાધવાભ્યાં સ્યાતાં તથા શુક્રશુચી નિદાઘઃ ।
નભોનભસ્યૌ જલદાગમઃ સ્યાદ્ ઇષોર્જકાભ્યાં શરદં વદન્તિ ॥ રજ્નિ_21.74
હેમન્તકાલસ્તુ સહઃસહસ્યૌ તપસ્તપસ્યૌ શિશિરઃ ક્રમેણ ।
માસદ્વિકેનેતિ વસન્તકાદ્યા ધીમદ્ભિર્ ઉક્તા ઋતવઃ ષડેતે ॥ રજ્નિ_21.75
ઋતુરાજો વસન્તઃ સ્યાત્ સુરભિર્માધવો મધુઃ ।
પુષ્પમાસઃ પિકાનન્દઃ કાન્તઃ કામરસશ્ચ સઃ ॥ રજ્નિ_21.76
નિદાઘસ્તૂષ્મકો ઘર્મો ગ્રીષ્મ ઊષ્માગમસ્તપઃ ।
તાપનશ્ચોષ્ણકાલઃ સ્યાદુષ્ણશ્ચોષ્ણાગમશ્ચ સઃ ॥ રજ્નિ_21.77
વર્ષાઃ પ્રાવૃડ્વર્ષકાલો ઘર્માન્તો જલદાગમઃ ।
મયૂરોલ્લાસકઃ કાન્તશ્ચાતકાહ્લાદનોઽપિ સઃ ॥ રજ્નિ_21.78
શરદ્વર્ષાવસાયઃ સ્યાન્મેઘાન્તઃ પ્રાવૃડત્યયઃ ॥ રજ્નિ_21.79
ઊષ્માપહસ્તુ હેમન્તઃ શરદન્તો હિમાગમઃ ॥ રજ્નિ_21.80
શિશિરઃ કમ્પનઃ શીતો હિમકૂટશ્ચ કોટનઃ ।
ઇત્યેતન્નામતઃ પ્રોક્તમૃતુષટ્કં યથાક્રમમ્ ॥ રજ્નિ_21.81
ઇહ સુરભિનિદાઘમેઘકાલાઃ શરદ્ધિમશિશિરહાયનાઃ ક્રમેણ ।
પ્રતિદિનમૃતવઃ સ્યુર્ ઊર્ધ્વમ્ અર્કોદયસમયાદ્ દશકેન નાડિકાનામ્ ॥ રજ્નિ_21.82
મકરક્રાન્તિમારભ્ય ભાનોઃ સ્યાદ્ ઉત્તરાયણમ્ ॥ રજ્નિ_21.83
કર્કટક્રમણાદ્ ઊર્ધ્વં દક્ષિણાયનમ્ ઉચ્યતે ॥ રજ્નિ_21.84

યદા તુલાયાં મેષે ચ સૂર્યસંક્રમણં ક્રમાત્ ।
તદા વિષુવતી સ્યાતાં વિષુવે અપિ તે સ્મૃતે ॥ રજ્નિ_21.85
કાલજ્ઞૈઃ ષષ્ટિરાખ્યાતા વત્સરાઃ પ્રભવાદયઃ ।
શરત્સંવત્સરોઽબ્દશ્ચ હાયનો વત્સરઃ સમાઃ ॥ રજ્નિ_21.86
વસન્તે દક્ષિણો વાતો ભવેદ્વર્ષાસુ પશ્ચિમઃ ।
ઉત્તરઃ શારદે કાલે પૂર્વો હૈમન્તશૈશિરે ॥ રજ્નિ_21.87
પૂર્વસ્તુ મધુરો વાતઃ સ્નિગ્ધઃ કટુરસાન્વિતઃ ।
ગુરુર્વિદાહશમનો વાતદઃ પિત્તનાશનઃ ॥ રજ્નિ_21.88
દક્ષિણઃ ષડ્રસો વાયુશ્ચક્ષુષ્યો બલવર્ધનઃ ।
રક્તપિત્તપ્રશમનઃ સૌખ્યકાન્તિબલપ્રદઃ ॥ રજ્નિ_21.89
પશ્ચિમો મારુતસ્તીક્ષ્ણઃ કફમેદોવિશોષણઃ ।
સદ્યઃ પ્રાણાપહો દુષ્ટઃ શોષકારી શરીરિણામ્ ॥ રજ્નિ_21.90
ઉત્તરઃ પવનઃ સ્નિગ્ધો મૃદુર્ મધુર એવ ચ ।
સકષાયરસઃ શીતો દોષાણાં ચ પ્રકોપણઃ ॥ રજ્નિ_21.91
કૃત્વૈકમ્ અવધિં તસ્માદ્ ઇદં પૂર્વં ચ પશ્ચિમમ્ ।
ઇતિ દેશૌ નિદિશ્યેતે યયા સા દિગિતિ સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_21.92
દિગાશા ચ હરિત્કાષ્ઠા કકુપ્સા ચ નિદેશિની ।
સા ચ દેશવિભાગેન દશધા પરિકલ્પ્યતે ॥ રજ્નિ_21.93
જ્યોતીંષિ તપનાદીનિ જ્યોતિશ્ચક્રભ્રમીક્રમાત્ ।
યતો નિત્યમ્ ઉદીયન્તે સા પૂર્વાખ્યા દિગુચ્યતે ॥ રજ્નિ_21.94
પૂર્વા ચ દક્ષિણા ચૈવ પશ્ચિમા ચોત્તરાપિ ચ ।
પ્રાદક્ષિણ્યક્રમેણૈતાશ્ ચતસ્રઃ સ્યુર્ મહાદિશઃ ॥ રજ્નિ_21.95
પૂર્વા પ્રાચી પુરો મઘોન્યૈન્દ્રી માઘવતી ચ સા ।
શામની દક્ષિણાવાચી યામી વૈવસ્વતી ચ સા ॥ રજ્નિ_21.96
પશ્ચિમા તુ પ્રતીચી સ્યાદ્વારુણી પ્રત્યગિત્યપિ ।
ઉત્તરા દિક્ તુ કૌબેરી દૈવી સા સ્યાદુદીચ્યપિ ॥ રજ્નિ_21.97
દિશોર્દ્વયોર્દ્વયોર્મધ્યે યો ભાગઃ કોણસંજ્ઞકઃ ।
વિદિશસ્તાશ્ચતસ્રશ્ચ પ્રોક્તા ઉપદિશસ્તથા ॥ રજ્નિ_21.98
આગ્નેયી સ્યાત્ પ્રાચ્યવાચ્યોસ્ તુ મધ્યે નૈરૃત્યાખ્યા સ્યાદ્ અવાચીપ્રતીચ્યોઃ ।
વાયવ્યાપિ સ્યાદ્ ઉદીચીપ્રતીચ્યોર્ ઐશાની સ્યાદન્તરા પ્રાચ્યુદીચ્યોઃ ॥ રજ્નિ_21.99
ઉપરિષ્ટાદ્ દિગ્ ઊર્ધ્વં સ્યાદ્ અધસ્તાદ્ અધરા સ્મૃતા ।
અન્તસ્ત્વભ્યન્તરં પ્રોક્તમ્ અન્તરં ચાન્તરાલકમ્ ॥ રજ્નિ_21.100
સ્પષ્ટસ્ત્વષ્ટયવૈર્દેશો મિતો જ્ઞેયોઽઙ્ગુલાહ્વયઃ ।
સ્યાચ્ચતુર્વિંશકૈસ્તૈસ્તુ હસ્તો હસ્તચતુષ્ટયમ્ ॥ રજ્નિ_21.101
દણ્ડો દણ્ડૈર્દ્વિસાહસ્રૈઃ ક્રોશસ્તેષાં ચતુષ્ટયમ્ ।
યોજનં સ્યાદિતિ હ્ય્ એષ દેશસ્યોક્તો મિતિક્રમઃ ॥ રજ્નિ_21.102
ઇતિ પ્રસ્તાવતો વૈદ્યસ્યોપયુક્તતયા મયા ।
પરિમાણં તથોન્માનમિતિ દ્વિતયમ્ ઈર્યતે ॥ રજ્નિ_21.103
ધાન્યે સા નિષ્ટિકા પુંસો યત્તુ મુષ્ટિચતુષ્ટયમ્ ।
તદ્દ્વયેનાષ્ટિકા જ્ઞેયા કુડવસ્તદ્દ્વયેન તુ ॥ રજ્નિ_21.104

પ્રસ્થસ્તુ તચ્ચતુષ્કેણ તચ્ચતુષ્કેણ ચાઢકી ।
તાશ્ ચતસ્રો ભવેદ્દ્રોણઃ ખારી તેષાં તુ વિંશતિઃ ॥ રજ્નિ_21.105
ગોધૂમદ્વિતયોન્મિતિસ્તુ કથિતા ગુઞ્જા તયા સાર્ધયા વલ્લો વલ્લચતુષ્ટયેન ભિષજાં માષો મતસ્ તચ્ ચતુઃ ।
નિષ્કો નિષ્કયુગં તુ સાર્ધમ્ ઉદિતઃ કર્ષઃ પલં તચ્ ચતુસ્ તદ્વત્ તચ્છતકેન ચાથ ચ તુલા ભારસ્તુલાવિંશતિઃ ॥ રજ્નિ_21.106
ઇત્થં સત્ત્વરજસ્તમસ્ત્રિગુણિકાનુક્રાન્તદોષત્રયપ્રક્રાન્તોચિતકાલદેશકલનાભિખ્યાનસુખ્યાપિતમ્ ।
વર્ગં સ્વર્ગસભાસુ ભાસ્વરભિષગ્વર્યાતિવીર્યામયધ્વંસાશ્ચર્યકરીં પ્રયાતિ મતિમાનેનં પઠિત્વા પ્રથામ્ ॥ રજ્નિ_21.107
સંગ્રામોત્સંગરિઙ્ગત્તુરગસુરપટોદ્ધૂતધાત્રીરજોભિઃ સંરમ્ભં યાતિ સાન્દ્રે તમસિ કિલ શમં યદ્દ્વિષાં યાતિ સત્ત્વમ્ ।
તસ્યૈષોઽપ્યેકવિંશઃ શ્રયતિ ખલુ કૃતૌ નામનિર્માણચૂડારત્નાપીડે પ્રશાન્તિં નરહરિકૃતિનઃ કો ઽપિ સત્ત્વાદિવર્ગઃ ॥ રજ્નિ_21.108
રાજનિઘણ્ટુ, મિશ્રકાદિવર્ગ
યાન્યૌષધાનિ મિલિતાનિ પરસ્પરેણ સંજ્ઞાન્તરૈર્ વ્યવહૃતાનિ ચ યોગકૃદ્ભિઃ ।
તેષાં સ્વરૂપકથનાય વિમિશ્રકાખ્યં વર્ગં મહાગુણમુદારમ્ ઉદીરયામઃ ॥ રજ્નિ_22.1
પિપ્પલી મરિચં શુણ્ઠી ત્રયમેતદ્વિમિશ્રિતમ્ ।
ત્રિકટુ ત્ર્યૂષણં ત્ર્યૂષં કટુત્રયકટુત્રિકમ્ ॥ રજ્નિ_22.2
હરીતકી ચામલકં વિભીતકમિતિ ત્રયમ્ ।
ત્રિફલા ત્રિફલી ચૈવ ફલત્રયફલત્રિકે ॥ રજ્નિ_22.3
દ્રાક્ષાકાશ્મર્યખર્જૂરીફલાનિ મિલિતાનિ તુ ।
મધુરત્રિફલા જ્ઞેયા મધુરાદિફલત્રયમ્ ॥ રજ્નિ_22.4
જાતીફલં પૂગફલં લવંગકલિકાફલમ્ ।
સુગન્ધિત્રિફલા પ્રોક્તા સુરભિત્રિફલા ચ સા ॥ રજ્નિ_22.5
ચન્દનં કુઙ્કુમં વારિ ત્રયમેતદ્ વરાર્ધકમ્ ।
ત્રિભાગકુઙ્કુમોપેતં તદુક્તં ચાદ્યપુષ્પકમ્ ॥ રજ્નિ_22.6
સૈન્ધવં ચ વિડં ચૈવ રુચકં ચેતિ મિશ્રિતમ્ ।
લવણત્રયમ્ આખ્યાતં તચ્ચ ત્રિલવણં તથા ॥ રજ્નિ_22.7
સર્જિક્ષારં યવક્ષારં ટઙ્કક્ષારમેવ ચ ।
ક્ષારત્રયં સમાખ્યાતં ત્રિક્ષારં ચ પ્રકીર્તિતમ્ ॥ રજ્નિ_22.8
હરીતકી નાગરં ચ ગુડશ્ચેતિ ત્રયં સમમ્ ।
સમત્રિતયમિત્યુક્તં ત્રિસમં ચ સમત્રયમ્ ॥ રજ્નિ_22.9
સિતામાક્ષિકસર્પીંષિ મિલિતાનિ યદા તદા ।
મધુરત્રયમાખ્યાતં ત્રિમધુ સ્યાન્મધુત્રયમ્ ॥ રજ્નિ_22.10
ગુડોત્પન્ના હિમોત્પન્ના મધુજાતેતિ મિશ્રિતમ્ ।
ત્રિશર્કરા ચ ત્રિસિતા સિતાત્રયસિતાત્રિકે ॥ રજ્નિ_22.11
કાલાઞ્જનસમાયુક્તે પુષ્પાઞ્જનરસાઞ્જને ।
અઞ્જનત્રિતયં પ્રાહુસ્ત્ર્યઞ્જનં ચાઞ્જનત્રયમ્ ॥ રજ્નિ_22.12
વાતઃ પિત્તં કફશ્ચેતિ ત્રયમેકત્ર સંયુતમ્ ।
દોષત્રયં ત્રિદોષં સ્યાદ્દોષત્રિતયમિત્યપિ ॥ રજ્નિ_22.13
વાતપિત્તકફા યત્ર સમતાં યાન્તિ નિત્યશઃ ।
ત્રિદોષસમમ્ ઇત્યેતત્ સમદોષત્રયં તથા ॥ રજ્નિ_22.14
બૃહતી ચાગ્નિદમની દુઃસ્પર્શા ચેતિ તુ ત્રયમ્ ।
કણ્ટકારીત્રયં પ્રોક્તં ત્રિકણ્ટં કણ્ટકત્રયમ્ ॥ રજ્નિ_22.15
નાગરાતિવિષા મુસ્તા ત્રયમેતત્ત્રિકાર્ષિકમ્ ॥ રજ્નિ_22.16

ગુડૂચ્યા મિલિતં તચ્ચ ચાતુર્ભદ્રકમુચ્યતે ॥ રજ્નિ_22.17
ત્વગેલાપત્ત્રકૈસ્ તુલ્યૈસ્ ત્રિસુગન્ધિ ત્રિજાતકમ્ ।
નાગકેશરસંયુક્તં ચાતુર્જાતકમ્ ઉચ્યતે ॥ રજ્નિ_22.18
એલાત્વક્પત્ત્રકૈસ્ તુલ્યૈર્ મરિચેન સમન્વિતૈઃ ।
કટુપૂર્વમ્ ઇદં ચાન્યચ્ચાતુર્જાતકમુચ્યતે ॥ રજ્નિ_22.19
શ્રીખણ્ડાગુરુકર્પૂરકાશ્મીરૈસ્ તુ સમાંશકૈઃ ।
મૃગાઙ્કમુકુટાર્હો ઽયં મિલિતૈર્ દેવકર્દર્મઃ ॥ રજ્નિ_22.20
કર્પૂરાગુરુકસ્તૂરીકક્કોલૈર્ યક્ષધૂપકઃ ।
એકીકૃતમિદં સર્વં યક્ષકર્દમ ઇષ્યતે ॥ રજ્નિ_22.21
કુઙ્કુમાગુરુકુરઙ્ગનાભિકાચન્દ્રચન્દનસમાંશસમ્ભૃતમ્ ।
ત્ર્યક્ષપૂજનપરૈકગોચરં યક્ષકર્દમમ્ ઇમં પ્રચક્ષતે ॥ રજ્નિ_22.22
કર્પૂરકક્કોલલવંગપુષ્પગુવાકજાતીફલપઞ્ચકેન ।
સમાંશભાગેન ચ યોજિતેન મનોહરં પઞ્ચસુગન્ધિકં સ્યાત્ ॥ રજ્નિ_22.23
પિપ્પલીપિપ્પલીમૂલચવ્યચિત્રકનાગરૈઃ ।
સર્વૈરેકત્ર મિલિતૈઃ પઞ્ચકોલકમુચ્યતે ॥ રજ્નિ_22.24
ન્યગ્રોધોદુમ્બરાશ્વત્થપ્લક્ષવેતસવલ્કલૈઃ ।
સર્વૈરેકત્ર મિલિતૈઃ પઞ્ચવેતસમુચ્યતે ॥ રજ્નિ_22.25
શાલિપર્ણી પૃશ્નિપર્ણી બૃહતી કણ્ટકારિકા ।
તથા ગોક્ષુરકશ્ચેતિ લઘ્વિદં પઞ્ચમૂલકમ્ ॥ રજ્નિ_22.26
બિલ્વોઽગ્નિમન્થઃ શ્યોનાકઃ કાશ્મર્યઃ પાટલા તથા ।
સર્વૈસ્તુ મિલિતૈરેતૈઃ સ્યાન્મહાપઞ્ચમૂલકમ્ ॥ રજ્નિ_22.27
પઞ્ચમૂલકયોર્ એતદ્દ્વયં ચ મિલિતં યદા ।
તદા ભિષગ્ભિરાખ્યાતં ગુણાઢ્યં દશમૂલકમ્ ॥ રજ્નિ_22.28
બલાપુનર્નવૈરણ્ડસૂપ્યપર્ણીદ્વયેન ચ ।
એકત્ર યોજિતેનૈતન્મધ્યમં પઞ્ચમૂલકમ્ ॥ રજ્નિ_22.29
ગુડૂચી ગોક્ષુરશ્ચૈવ મૂષલી મુણ્ડિકા તથા ।
શતાવરીતિ પઞ્ચાનાં યોગઃ પઞ્ચામૃતાભિધઃ ॥ રજ્નિ_22.30
ગવ્યમાજ્યં દધિ ક્ષીરં માક્ષિકં શર્કરાન્વિતમ્ ।
એકત્ર મિલિતં જ્ઞેયં દિવ્યં પઞ્ચામૃતં પરમ્ ॥ રજ્નિ_22.31
ગોમૂત્રં ગોમયં ક્ષીરં ગવ્યમાજ્યં દધીતિ ચ ।
યુક્તમેતદ્યથાયોગં પઞ્ચગવ્યમુદાહૃતમ્ ॥ રજ્નિ_22.32
નિમ્બસ્ય પત્ત્રત્વક્પુષ્પફલમૂલૈર્ વિમિશ્રિતૈઃ ।
પઞ્ચનિમ્બં સમાખ્યાતં તત્ તિક્તં નિમ્બપઞ્ચકમ્ ॥ રજ્નિ_22.33
કોલદાડિમવૃક્ષામ્લં ચુલ્લકી સામ્લવેતસા ।
ફલં પઞ્ચામ્લમુદ્દિષ્ટમમ્લપઞ્ચફલં સ્મૃતમ્ ॥ રજ્નિ_22.34
જમ્બીરનારઙ્ગસહામ્લવેતસૈઃ સતિન્તિડીકૈશ્ ચ સબીજપૂરકૈઃ ।
સમાંશભાગેન તુ મેલિતૈરિદં દ્વિતીયમુક્તં ચ ફલામ્લપઞ્ચકમ્ ॥ રજ્નિ_22.35
ચાઙ્ગેરી લિકુચામ્લવેતસયુતં જમ્બીરકં પૂરકં નારઙ્ગં ફલષાડવસ્ત્વિતિ તુ પિણ્ડામ્લં ચ બીજામ્લકમ્ ।
અમ્બષ્ઠાસહિતં દ્વિર્ એતદુદિતં પઞ્ચામ્લકં તદ્દ્વયં વિજ્ઞેયં કરમર્દનિમ્બુકયુતં સ્યાદમ્લવર્ગાહ્વયમ્ ॥ રજ્નિ_22.36
તૈલકન્દઃ સુધાકન્દઃ ક્રોડકન્દો રુદન્તિકા ।

સર્પનેત્રયુતાઃ પઞ્ચ સિદ્ધૌષધિકસંજ્ઞકાઃ ॥ રજ્નિ_22.37
શૈરીષં કુસુમં મૂલં ફલં પત્ત્રં ત્વગિત્યયમ્ ।
કીટારિઃ કથિતો યોગઃ પઞ્ચશૈરીષકાભિધઃ ॥ રજ્નિ_22.38
ત્વક્પત્ત્રકુસુમં મૂલં ફલમેકસ્ય શાખિનઃ ।
એકત્ર મિલિતં તચ્ચેત્ પઞ્ચાઙ્ગમિતિ સંજ્ઞિતમ્ ॥ રજ્નિ_22.39
વિદારિગન્ધા બૃહતી પૃશ્નિપર્ણી નિદિગ્ધિકા ।
શ્વદંષ્ટ્રા ચેતિ સમ્પ્રોક્તો યોગઃ પઞ્ચગણાભિધઃ ॥ રજ્નિ_22.40
અત્યમ્લપર્ણીકાણ્ડીરમાલાકન્દદ્વિશૂરણૈઃ ।
પ્રોક્તો ભવતિ યોગોઽયં પઞ્ચશૂરણસંજ્ઞકઃ ॥ રજ્નિ_22.41
શૃઙ્ગિકઃ કાલકૂટશ્ચ મુસ્તકો વત્સનાભકઃ ।
સક્તુકશ્ચેતિ યોગોઽયં મહાપઞ્ચવિષાભિધઃ ॥ રજ્નિ_22.42
સ્નુહ્યર્કકરવીરાણિ લાઙ્ગલી વિષમુષ્ટિકા ।
એતાન્યુપવિષાણ્યાહુઃ પઞ્ચ પાણ્ડિત્યશાલિનઃ ॥ રજ્નિ_22.43
ગવામ્ અજાનાં મેષીણાં મહિષીણાં ચ મિશ્રિતમ્ ।
મૂત્રેણ ગર્દભીનાં યત્તન્મૂત્રં મૂત્રપઞ્ચકમ્ ॥ રજ્નિ_22.44
સુવર્ણં રજતં તામ્રં ત્રયમેતત્ત્રિલોહકમ્ ॥ રજ્નિ_22.45
વઙ્ગનાગસમાયુક્તં તત્પ્રાહુઃ પઞ્ચલોહકમ્ ॥ રજ્નિ_22.46
સુવર્ણં રજતં તામ્રં ત્રપુ કૃષ્ણાયસં સમમ્ ।
ગ્રહાઙ્ગમિતિ બોદ્ધવ્યં દ્વિતીયં પઞ્ચલોહકમ્ ॥ રજ્નિ_22.47
યવમુષ્કકસર્જાનાં પલાશતિલયોસ્તથા ।
ક્ષારૈસ્તુ પઞ્ચભિઃ પ્રોક્તઃ પઞ્ચક્ષારાભિધો ગણઃ ॥ રજ્નિ_22.48
કાચસૈન્ધવસામુદ્રવિડસૌવર્ચલૈઃ સમૈઃ ॥ રજ્નિ_22.49
સ્યાત્પઞ્ચલવણં તચ્ચ મૃત્સ્નોપેતં ષડાહ્વયમ્ ॥ રજ્નિ_22.50
ધવાપામાર્ગકુટજલાઙ્ગલીતિલમુષ્કજૈઃ ।
ક્ષારૈરેતૈસ્તુ મિલિતૈઃ ક્ષારષટ્કમુદાહૃતમ્ ॥ રજ્નિ_22.51
રસાસૃઙ્માંસમેદોઽસ્થિમજ્જાશુક્રસમાહ્વયૈઃ ।
શરીરસ્થૈર્યદૈર્ એતૈઃ સપ્તધાતુમયો ગણઃ ॥ રજ્નિ_22.52
દરદઃ પારદં સસ્યો વૈક્રાન્તં કાન્તમભ્રકમ્ ।
માક્ષિકં વિમલં ચેતિ સ્યુર્ એતેઽષ્ટૌ મહારસાઃ ॥ રજ્નિ_22.53
ખેચરાઞ્જનકઙ્ગુષ્ઠગન્ધાલગૈરિકક્ષિતીઃ ।
શૈલેયાઞ્જનસમ્મિશ્રાઃ શંસન્ત્યુપરસાન્ બુધાઃ ॥ રજ્નિ_22.54
કમ્પિલ્લગૌરીચપલાકપર્દસશૈલસિન્દૂરકવહ્નિજારાન્ ।
પાષાણિનો વોદરશૃઙ્ગયુક્તાનિત્યષ્ટ સામાન્યરસાનિ ચાહુઃ ॥ રજ્નિ_22.55
પઞ્ચલોહસમાયુક્તૈઃ કાન્તમુણ્ડકતીક્ષ્ણકૈઃ ।
કલ્પિતઃ કથિતો ધીરૈરષ્ટલોહાભિધો ગણઃ ॥ રજ્નિ_22.56
શિગ્રુમૂલકપલાશચુક્રિકાચિત્રકાર્દ્રકસનિમ્બસમ્ભવૈઃ ।
ઇક્ષુશૈખરિકમોચકોદ્ભવૈઃ ક્ષારપૂર્વદશકં પ્રકીર્તિતમ્ ॥ રજ્નિ_22.57
મૂત્રાણિ હસ્તિમહિષોષ્ટ્રગવાજકાનાં મેષાશ્વરાસભકમાનુષમાનુષીણામ્ ।
યત્નેન યત્ર મિલિતાનિ દશેતિ તાનિ શાસ્ત્રેષુ મૂત્રદશકાહ્વયભાઞ્જિ ભાન્તિ ॥ રજ્નિ_22.58
સ્યાજ્જીવકર્ષભકયુગ્યયુગદ્વિમેદાકાકોલિકાદ્વયયુતદ્વિકસૂપ્યપર્ણ્યા ।

જીવ્યા મધૂકયુતયા મધુરાહ્વયોઽયં યોગો મહાનિહ વિરાજતિ જીવકાદિઃ ॥ રજ્નિ_22.59
જીવકર્ષભકૌ મેદે કાકોલ્યાવૃદ્ધિવૃદ્ધિકે ।
એકત્ર મિલિતૈરેતૈરષ્ટવર્ગઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥ રજ્નિ_22.60
કુષ્ઠમાંસીહરિદ્રાભિર્ વચાશૈલેયચન્દનૈઃ ।
મુરાકર્ચૂરમુસ્તાભિઃ સર્વૌષધમ્ ઉદાહૃતમ્ ॥ રજ્નિ_22.61
અજાજી મરિચં શુણ્ઠી ગ્રન્થિ ધાન્યં નિશાહ્વયમ્ ।
પિપ્પલી મરિચં ચેતિ વેશવારગણો મતઃ ॥ રજ્નિ_22.62
સર્વૌષધિસમાયુક્તાઃ શુષ્કાશ્ચામલકત્વચઃ ।
યદા તદાયં યોગઃ સ્યાત્ સુગન્ધામલકાભિધઃ ॥ રજ્નિ_22.63
દ્રાક્ષાદાડિમખર્જૂરકદલીશર્કરાન્વિતમ્ ।
લાજાચૂર્ણં સમધ્વાજ્યં સંતર્પણમ્ ઉદાહૃતમ્ ॥ રજ્નિ_22.64
સક્તુભિઃ સર્પિષાભ્યક્તૈઃ શીતવારિપરિપ્લુતૈઃ ।
નાત્યચ્છો નાતિસાન્દ્રશ્ચ મન્થઃ ઇત્યભિધીયતે ॥ રજ્નિ_22.65
દાડિમં કિંશુકં લાક્ષા બન્ધૂકં ચ નિશાહ્વયમ્ ।
કુસુમ્ભપુષ્પં મઞ્જિષ્ઠા ઇત્યેતૈ રક્તવર્ગકઃ ॥ રજ્નિ_22.66
ખટિનીશ્વેતસંયુક્તાઃ શઙ્ખશુક્તિવરાટિકાઃ ।
ભૃષ્ટાશ્મશર્કરા ચેતિ શુક્લવર્ગ ઉદાહૃતઃ ॥ રજ્નિ_22.67
ભાર્ગીશટીપુષ્કરવત્સબીજદુરાલભાશૃઙ્ગિપટોલતિક્તાઃ ।
કિરાતવિશ્વેન્દ્રકણેન્દ્રબીજધાન્યાનિ તિક્તં સુરદારુકં ચ ॥ રજ્નિ_22.68
અષ્ટાદશાઙ્ગાભિધ એષ યોગઃ સમાગમે સ્યાદ્દશમૂલકેન ।
દ્વિધા ચ ભાર્ગ્યાદિક એક એષ જ્ઞેયો દ્વિતીયસ્તુ કિરાતકાદિઃ ॥ રજ્નિ_22.69
દ્વાત્રિંશત્પલસમ્મિતં દધિ પલાન્યષ્ટૌ ચ ખણ્ડં પલસ્યાર્ધં ચેન્મરિચસ્ય તેન તુલિતં યુક્તં ત્વગેલાહ્વયમ્ ।
મધ્વાજ્યં ચ યુતં તદર્ધમિલિતં સંશોધિતૈર્ યોજિતા ભાણ્ડે સ્યાદ્ધિમવાસિતે શિખરિણી શ્રીકણ્ઠભોગ્યા ગુણૈઃ ॥ રજ્નિ_22.70
ઇત્થં નાનામિશ્રયોગાભિધાનાદેનં વર્ગં મિશ્રકાખ્યં વિદિત્વા ।
વૈદ્યઃ કુર્યાદ્ યોગમ્ અત્રત્યસંજ્ઞાપ્રજ્ઞાસંજ્ઞો બન્ધુભિર્યેન ધીરઃ ॥ રજ્નિ_22.71
શૌર્યાસઙ્ગરતા રમા સ્વયમુમા શશ્વચ્છિવાસઙ્ગિની સા વાણી ચતુરાનનપ્રણયિની શ્રીસમ્મિતા યં શ્રિતા ।
તસ્યાગાદ્ અભિધાનશેખરમણૌ વર્ગો નૃસિંહેશિતુર્ દ્વાવિંશો ઽવસિતિં કૃતૌ કૃતધિયાં યો મિશ્રકાખ્યો મતઃ ॥ રજ્નિ_22.72
રાજનિઘણ્ટુ, એકાર્થાદિવર્ગ, એકાર્થવર્ગ
શ્રીશ્ચ લક્ષ્મીફલે જ્ઞેયા ત્વ્ અસનો બીજવૃક્ષકઃ ।
શાલૂકં પદ્મકન્દે સ્યાત્ સદાપુષ્પો રવિદ્રુમે ॥ રજ્નિ_23.1
કુબેરકો નન્દિવૃક્ષે ગોકણ્ટો ગોક્ષુરે તથા ।
દન્તફલસ્તુ પિપ્પલ્યાં કસેરુર્ ભદ્રમુસ્તકે ॥ રજ્નિ_23.2
નાગરોત્થા કચ્છરુહા અઙ્કોલે દીર્ઘકીલકે ।
વલ્લકી સલ્લકીવૃક્ષે માતુલુઙ્ગે તુ પૂરકઃ ॥ રજ્નિ_23.3
બ્રહ્મઘ્ની તુ કુમારી સ્યાદઙ્કોલે ગૂઢમલ્લિકા ।
અતિવિષા શ્વેતવચોપકુઞ્ચી સ્થૂલજીરકે ॥ રજ્નિ_23.4
કવચઃ સ્યાત્પર્પટકે લવણં તુ પયોધિજમ્ ।
બૃહત્ત્વક્ સપ્તપર્ણે સ્યાત્કામ્ભોજી વાકુચી તથા ॥ રજ્નિ_23.5
કીટપાદી હંસપાદ્યાં કુનટી તુ મનઃશિલા ।
વૈકુણ્ઠમ્ અર્જકે પ્રાહુર્ભૂધાત્ર્યાં તુ તમાલિની ॥ રજ્નિ_23.6

શતકુન્દઃ શરીરે સ્યાદગ્નિકાષ્ઠં તથાગુરૌ ।
સૂક્ષ્મપત્ત્રી શતાવર્યાં ક્ષીરપર્ણ્યર્કસંજ્ઞકે ॥ રજ્નિ_23.7
શૌણ્ડી તુ પિપ્પલી જ્ઞેયા કસ્તૂર્યાં મદની તથા ।
બ્રહ્મપર્ણી પૃશ્નિપર્ણ્યાં ચિત્રપર્ણી ચ સા સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_23.8
છત્ત્રપર્ણઃ સપ્તપર્ણે પીલુપર્ણી તુ તુણ્ડિકા ।
શાકશ્રેષ્ઠસ્તુ વૃન્તાકે શઙ્ગરઃ શમિર્ ઉચ્યતે ॥ રજ્નિ_23.9
ગોરટઃ સ્યાદ્વિટ્ખદિરે તુણ્ડિશ્ ચારણ્યબિમ્બિકા ।
વિષ્ણુગુપ્તં તુ ચાણક્યમૂલે ઽનન્તા યવાસકે ॥ રજ્નિ_23.10
કપિકચ્છુર્ આત્મગુપ્તા વાતપોથસ્તુ કિંશુકે ।
પીતા તુ રજની જ્ઞેયા બોધિવૃક્ષસ્તુ પિપ્પલઃ ॥ રજ્નિ_23.11
ઉશીરે સમગન્ધિઃ સ્યાદ્ધિઙ્ગુલે ચૂર્ણપારદઃ ।
હિઙ્ગાવ્ અગૂઢગન્ધઃ સ્યાદ્ગોદન્તે વિસ્રગન્ધિકે ॥ રજ્નિ_23.12
શમ્યામીશાન ઇત્યાહુર્દિવાન્ધો ઘૂક ઉચ્યતે ।
પયસ્યા ક્ષીરકાકોલ્યાં શતવેધ્યમ્લવેતસે ॥ રજ્નિ_23.13
રોચની નારિકેલે ચ ભૂધાત્ર્યાં ચારુહા સ્મૃતા ।
પ્રિયાં પ્રિયઙ્ગુકે પ્રાહુઃ ખરાહ્વા ચાજમોદકે ॥ રજ્નિ_23.14
તગરં દણ્ડહસ્તી સ્યાદ્રસોનો લશુને સ્મૃતઃ ।
તપસ્વિની જટામાંસ્યાં મેઘપુષ્યે ઽજશૃઙ્ગિકા ॥ રજ્નિ_23.15
જ્ઞેયં માતુલપુષ્પં તુ ધુસ્તૂરે ચોરકે રિપુઃ ।
શષ્પં બાલતૃણં પ્રોક્તં શૈલેયં ચાશ્મપુષ્પકે ॥ રજ્નિ_23.16
શ્રીપુષ્પં તુ લવંગે સ્યાદ્બાલપુષ્પી તુ યૂથિકા ।
સ્થૂલપુષ્પં તુ ઝેણ્ડૂકે ચિત્રકે દારુણઃ સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_23.17
અથ સ્યાદ્વિષપુષ્પં તુ પુષ્પં શ્યામદલાન્વિતમ્ ।
બલભદ્રઃ કદમ્બોઽન્યઃ શાખોટે ભૂતવૃક્ષકઃ ॥ રજ્નિ_23.18
રામા તમાલપત્ત્રે સ્યાદ્ભૂર્જે ચર્મદલો મતઃ ।
આત્મશલ્યા શતાવર્યાં પિક્યાં કલભવલ્લભા ॥ રજ્નિ_23.19
વિપ્રપ્રિયા પલાશે ચ જ્વરારિસ્તુ ગુડૂચિકા ।
કણ્ટકાર્યાં તુ શ્વેતાયાં જ્ઞેયા તુ કપટેશ્વરી ॥ રજ્નિ_23.20
પાણ્ડુફલં પટોલે સ્યાચ્છાલિપર્ણ્યાં સ્થિરા મતા ।
ગાયત્રી ખદિરે પ્રોક્તા સ્યાદ્ એર્વારુસ્તુ કર્કટી ॥ રજ્નિ_23.21
નીવારે ઽરણ્યશાલિઃ સ્યાત્પાર્વત્યાં ગજપિપ્પલી ।
સ્પૃક્કાયાં દેવપુત્રી સ્યાદઙ્કોલે દેવદારુ ચ ॥ રજ્નિ_23.22
રીઠાં પ્રકીર્યકે પ્રાહુર્ દન્ત્યાં કેશરુહા સ્મૃતા ।
આમ્રસ્તુ સહકારે સ્યાત્ જ્ઞેયસ્તાલે દ્રુમેશ્વરઃ ॥ રજ્નિ_23.23
દુષ્પુત્રશ્ચોરકે પ્રોક્તો માડે ચૈવ વિતાનકઃ ।
માચિષા મણ્ડકે પ્રોક્તા માર્જારી મૃગનાભિજા ॥ રજ્નિ_23.24
તિન્તિડીકે તુ બીજામ્લઃ કદલ્યાં તુ સકૃત્ફલા ।
જર્તિલશ્ ચારણ્યતિલે તાર્ક્ષ્યશૈલં રસાઞ્જને ॥ રજ્નિ_23.25
વિભીતકે કલિન્દઃ સ્યાચ્છાલિર્જ્ઞેયા તુ પાટલા ।
રઙ્ગમાતા તુ લાક્ષાયામ્ અગ્નિજ્વાલા તુ ધાતકી ॥ રજ્નિ_23.26

તિનિશે સ્યાદ્ભસ્મગર્ભા મધૂલ્યાં મધુકર્કટી ।
સિતગુઞ્જા કાકપીલૌ ચન્દ્રાયાં તુ ગુડૂચિકા ॥ રજ્નિ_23.27
નટશ્ચાશોકવૃક્ષે સ્યાદ્દાડિમે ફલષાડવઃ ।
નિષ્પાવે તુ પલઙ્કઃ સ્યાત્કલશી પૃશ્નિપર્ણિકા ॥ રજ્નિ_23.28
રાજાન્ને દીર્ઘશૂકઃ સ્યાજ્જરણઃ કૃષ્ણજીરકે ।
પિઙ્ગા ચૈવ હરિદ્રાયાં શ્વેતશૂકે યવઃ સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_23.29
શ્યામાકે તુ ત્રિબીજઃ સ્યાદાઢક્યાં તુવરી સ્મૃતા ।
ગોધૂમેઽથ મૃદુઃ પ્રોક્તઃ કરલા ત્રિપુટા તથા ॥ રજ્નિ_23.30
સૂપશ્રેષ્ઠો હરિન્મુદ્ગે રાજાન્ને હ્રસ્વતણ્ડુલઃ ।
મકુષ્ટો વનમુદ્ગે સ્યાન્મકુષ્ઠે ચ કૃમીલકઃ ॥ રજ્નિ_23.31
કૃષ્ણઃ કાશ્મીરવૃક્ષે સ્યાત્ વિષતિન્દુર્ વિષદ્રુમે ।
પલાશે પત્ત્રકઃ પ્રોક્તો ન્યગ્રોધો રોહિણઃ સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_23.32
નારિકેલે રસફલસ્તથા તાલે તુ શમ્બરઃ ।
વિકઙ્કતો મૃદુફલે કેસરે બકુલઃ સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_23.33
શેફાલી સિન્ધુવારે ચ મત્સ્યાક્ષે હિલમોચિકા ।
વાસ્તુકે શ્વેતચિલ્લી સ્યાત્ વેલ્લિકા સ્યાદુપોદકી ॥ રજ્નિ_23.34
આરામવલ્લિકાયાં તુ મૂલપોતી તુ વિશ્રુતા ।
મકરન્દઃ પુષ્પરસે જાત્યાં તુ સુમના સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_23.35
આમ્રાતકે પીતનકઃ ક્ષૌદ્રે પુષ્પાસવઃ સ્મૃતઃ ।
મૃદુઃ કન્યા તુ સમ્પ્રોક્તા જીવા સ્યાજ્જીવકે તથા ॥ રજ્નિ_23.36
છિન્નાયાં તુ ગુડૂચી સ્યાન્નારાયણ્યાં શતાવરી ।
સર્જે તુ બસ્તકર્ણી ચ શલાટુર્ બિલ્વકે તથા ॥ રજ્નિ_23.37
સર્જાન્તરે ચાશ્વકર્ણો ગોકર્ણી સમધૌ રસે ।
કૃષ્ણં નીલાઞ્જને પ્રાહુરાખુકર્ણી તુ શમ્બરી ॥ રજ્નિ_23.38
દુર્ગા તુ શ્યામયક્ષી સ્યાદ્ભૂતો મુસ્તાથ દુર્ગ્રહઃ ।
અપામાર્ગો ઽથ રક્તા તુ મઞ્જિષ્ઠાયાં શટસ્તથા ॥ રજ્નિ_23.39
ધુસ્તૂરે બ્રહ્મજા બ્રાહ્મી ગન્ધર્વઃ કોકિલે સ્મૃતઃ ।
સરટી તુ દુરારોહા બાહુલ્યાં તર્વટઃ સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_23.40
સર્ષપં તુ દુરાધર્ષો હ્રીવેરં બાલકે તથા ।
હૈમવતી ચાલ્પરસા ભિષઙ્માતાટરૂષકે ॥ રજ્નિ_23.41
બ્રહ્મપુત્રી તુ ભાર્ગી સ્યાદ્ધસ્તિપર્ણી તુ કર્કટી ।
તુલસી બહુમઞ્જર્યાં કટભ્યાં ગર્દભી સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_23.42
કચ્છુઘ્નો હવુષાયાં ચ શાલ્મલી ચ યમદ્રુમે ।
સૂક્ષ્મૈલા ચૈવ કોરઙ્ગ્યાં ગન્ધાઢ્યાં ધૂમ્રપત્ત્રિકા ॥ રજ્નિ_23.43
શૈલજા ગજપિપ્પલ્યાં ક્ષીરિણી તુ કુટુમ્બિની ।
દેવબલાયાં ત્રાયન્તી કટી ચ ખદિરે સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_23.44
ઇન્દીવરા કરમ્ભાયાં કન્દે ચેન્દીવરં સ્મૃતમ્ ।
પુષ્પાન્તરે રાજકન્યા પાર્થિવે તગરં તથા ॥ રજ્નિ_23.45
સાગરે રત્નગર્ભશ્ચ રત્નગર્ભા તુ મેદિની ।
સુવર્ણે કાઞ્ચનં જ્ઞેયં હેમદુગ્ધા તુ કાઞ્ચની ॥ રજ્નિ_23.46

પ્રસારિણ્યાં રાજબલા કર્પૂરે હિમવાલુકઃ ।
હિમં કર્પૂરકે પ્રાહુર્ ગોશીર્ષં ચન્દનં સ્મૃતમ્ ॥ રજ્નિ_23.47
બ્રહ્મદારુઃ સ્મૃતઃ ફઞ્જ્યાં પણ્યન્ધા પણધા સ્મૃતા ।
વત્સાદની ગુડૂચ્યાં ચ સોમવલ્લ્યન્ત્રવલ્લિકા ॥ રજ્નિ_23.48
નદ્યામ્રે ચ સમષ્ઠિલોઽથ રજની સ્યાત્ કાલમેષ્યાં બુધૈર્ દુગ્ધાર્હસ્ તિલકે પલાણ્ડુરિતિ ચ સ્યાદ્દીપને ચોક્તતઃ ।
મોચા હસ્તિવિષાણકે ચ કથિતા ભાર્ગ્યાં તુ પદ્મા સ્મૃતા નિમ્બે શીર્ણદલસ્તથાત્ર કથિતઃ સ્યાદ્ધાન્યરાજો યવે ॥ રજ્નિ_23.49
રાજનિઘણ્ટુ, એકાર્થાદિવર્ગ, દ્વ્યર્થાઃ
સૌરાષ્ટ્ર્યાં રુચિદે ચૈવ સંધાનં ચ પ્રચક્ષતે ।
પલાશિકે શટી લાક્ષા કિતવશ્ ચોરકે શઠે ॥ રજ્નિ_24.1
બલાકા બર્હિણશ્ચૈવ મેઘાનન્દઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
આકાશેઽભ્રકે ગગનં જલૂકા મત્કુણાસ્રપોઃ ॥ રજ્નિ_24.2
નાસાનક્ષત્રયોર્ નાડી કોલાયાં શુણ્ડિકે કણા ।
જ્વરઘ્નશ્ છિન્નવાસ્તૂકે લલના ચારસર્જયોઃ ॥ રજ્નિ_24.3
મઞ્જિષ્ઠાયાં ગુડૂચ્યાં તુ કુમારી નાગપૂર્વિકા ।
મુદ્ગરે સપ્તપર્ણે સ્યાત્ સપ્તચ્છદમ્ ઉદાહૃતમ્ ॥ રજ્નિ_24.4
કૃત્રિમકં વિડે કાચે પાક્યં ચ યવજે વિડે ।
સર્પાન્તરે પટોલે ચ કુલકઃ સમુદાહૃતઃ ॥ રજ્નિ_24.5
જન્તુકાયાં તુ વાસ્તુકે વિજ્ઞેયા ચક્રવર્તિની ।
મધુરા જીવકે પ્રોક્તા મેદાયાં ચ તથા સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_24.6
કર્કન્ધૂશ્ચેતિ સમ્પ્રોક્તો બદરે પૂતિમારુતે ।
વાસન્તી કોકિલાયાં તુ દન્ત્યાપુષ્પં પ્રચક્ષતે ॥ રજ્નિ_24.7
ચન્દ્રાબ્જે ચોત્પલં કુષ્ઠે કૃકરશ્ચવ્યવાતયોઃ ।
ચપલા મદ્યમાગધ્યોર્ ધરણ્યાં ખદિરે ક્ષમા ॥ રજ્નિ_24.8
સિન્ધુપુષ્પં કદમ્બે ચ બકુલે ચાથ લોમશા ।
કાકોલ્યાં ચ વચાયાં ચ સૂક્ષ્મૈલા ચેન્દ્રવારુણી ॥ રજ્નિ_24.9
ઐન્દ્ર્યાં ગોદાવરી ચૈવ ગૌતમ્યાં રોચના તથા ।
કુસુમ્ભેઽરણ્યજે ચૈવ કૌસુમ્ભં કુસુમાઞ્જને ॥ રજ્નિ_24.10
શટી ગન્ધનિશાયાં ચ ચોરકે ચાથ કર્કટી ।
દેવદાલ્યાં ત્રપુસ્યાં ચ શતાહ્વાયાં શતાવરી ॥ રજ્નિ_24.11
મિશિસ્તુ તુત્થનીલિન્યાં સૂક્ષ્મૈલાયાં તથા સ્મૃતા ।
વિતુન્નકં તુ ભૂધાત્ર્યાં ખ્યાતા કુસ્તુમ્બરી તથા ॥ રજ્નિ_24.12
બર્હિર્ દર્ભે મયૂરે ચ પ્લક્ષમર્કટયોઃ પ્લવઃ ।
આખુપર્ણી સુતશ્રેણ્યાં પ્રત્યક્શ્રેણ્યાં તથા સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_24.13
વસ્ત્રે તમાલપત્ત્રે ચ અંશુકઃ સમુદાહૃતઃ ।
દર્ભે ચ કુશિકે વજ્રં કઙ્ગુધાન્યે પ્રિયઙ્ગુકે ॥ રજ્નિ_24.14
કઙ્ગુરઙ્ગારવલ્લી તુ ફઞ્જી હસ્તિકરઞ્જયોઃ ।
વક્રપુષ્પમગસ્ત્યે ચ પલાશે ચ શ્વપુચ્છકમ્ ॥ રજ્નિ_24.15
માષપર્ણ્યાં શુનઃ પુચ્છે ચિલ્લી સ્યાચ્છાકલોધ્રયોઃ ।
અથવા ચેન્દ્રવારુણ્યાં શક્રાહ્વેન્દ્રયવં તથા ॥ રજ્નિ_24.16
કાકભાણ્ડી કાકતુણ્ડ્યાં ખ્યાતા હસ્તિકરઞ્જકે ।

દીર્ઘાઙ્કુશ્યાં પલાશે ચ યાજ્ઞિકોઽથ વિદારિકા ॥ રજ્નિ_24.17
કાશ્મર્યાં ચ શૃગાલ્યાં ચ ટેણ્ટી ચ મૃગધૂર્તકે ।
ભલ્લૂકોઽથ રુદન્ત્યાં ચ ગોક્ષુરે ચણપત્ત્રકઃ ।
કટુકાગજપિપ્પલ્યોઃ ખ્યાતા ચ શકુલાદની ॥ રજ્નિ_24.18
મન્થાનકે સમાખ્યાતો રાજવૃક્ષસ્તૃણાધિપે ।
મદને કુટિલે ચૈવ તગરં ચાથ રક્તિકા ॥ રજ્નિ_24.19
ગુઞ્જાયાં રાજિકાયાં ચ પિશુનં ચાપિ કુઙ્કુમે ।
તગરેઽથ યવાહ્વાયાં યવક્ષારં યવાસિકા ॥ રજ્નિ_24.20
અઙ્કુરૌદનયોઃ કૂરો દન્તીમધુકપુષ્પયોઃ ।
મધુપુષ્પં ચ શોફઘ્ની શાલિપર્ણીપુનર્નવે ।
બાલપત્ત્રો યવાસે ચ ખદિરે ચાથ બાલકે ॥ રજ્નિ_24.21
ઉદીચ્યમુત્તરે દેશે કપિઃ કીશતુરુષ્કયોઃ ।
લાઙ્ગલીદર્ભયોઃ સીરી પ્રગ્રહે જલવેતસે ।
વ્યાધિઘાતો લવંગં ચ શ્રીગન્ધે દિવ્યચન્દને ॥ રજ્નિ_24.22
સ્વાદુકણ્ટકમ્ આચખ્યુર્ ગોક્ષુરે ચ વિકઙ્કતે ।
વંશબીજે યવફલો વત્સકે ધાન્યમાર્કવે ॥ રજ્નિ_24.23
દેવપ્રિયઃ અગસ્ત્યઃ સ્યાદ્ વચા શ્વેતાદિપિચ્છરી ।
ગોલોમ્યાં ગૃઞ્જનં પ્રોક્તં લશુને વૃત્તમૂલકે ॥ રજ્નિ_24.24
કુઙ્કુમે રામઠે બાહ્લિર્ બલાયામોદની ભવેત્ ।
મહાસમઙ્ગા ચૈશ્વર્યાં જટામાંસ્યાં જટા સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_24.25
કસ્તૂરી મૃગનાભૌ ચ ધુસ્તૂરે પરિકીર્તિતા ।
હંસપાદ્યાં મુસલ્યાં ચ ખ્યાતા ગોધાપદી બુધૈઃ ॥ રજ્નિ_24.26
તપસ્વી હિઙ્ગુપત્ત્ર્યાં ચ પ્રકીર્યે રૌપ્યમુક્તયોઃ ।
તારં સ્યાન્માષપર્ણ્યાં તુ લિઙ્ગ્યાં ચાહુઃ સ્વયમ્ભુવમ્ ॥ રજ્નિ_24.27
સહસ્રવેધી કસ્તૂર્યાં રામઠેઽથાબ્જકેસરે ।
પુંનાગે તુઙ્ગમ્ આચખ્યુસ્ ત્રિવૃદ્ધાન્યવિશેષયોઃ ॥ રજ્નિ_24.28
મસૂરોઽપ્યથ વિશ્વાયાં શુણ્ઠી પ્રતિવિષા તથા ।
શ્રીગન્ધં ગન્ધપાષાણે ગન્ધસારે ઽથ પિચ્છિલે ॥ રજ્નિ_24.29
શાલ્મલીશિંશપે વાસાબૃહત્યૌ હિંસ્રિકાભિધે ।
મર્કટસ્ત્વજમોદાયાં વનૌકસિ ચ વિશ્રુતઃ ॥ રજ્નિ_24.30
સ્યાલ્લાઙ્ગલી ગુડૂચ્યાં તુ વિશલ્યામથ તેજિની ।
તેજોવત્યાં તુ મૂર્વાયાં ચાઙ્ગેરીલોણશાકયોઃ ॥ રજ્નિ_24.31
લોણિકા ચાપિ પિણ્યાકં તિલકિટ્ટતુરુષ્કયોઃ ।
બૃહત્યાં ચૈવ વૃન્તાકે વાર્ત્તાકી ચ સદાફલમ્ ॥ રજ્નિ_24.32
ઉદુમ્બરે બિલ્વવૃક્ષે લજ્જાખદિરવૃક્ષયોઃ ।
ખદિરે ચાથ સામુદ્રં લવણે ચાબ્ધિફેનકે ॥ રજ્નિ_24.33
ગ્રન્થિલો ગોક્ષુરે બિલ્વે કટુકા મીનપિત્તયોઃ ।
મત્સ્યપિત્તાથ રજની હરિદ્રાનીલિકાખ્યયોઃ ॥ રજ્નિ_24.34
મિશ્રેયકે મુરલ્યાં ચ વાતપત્ત્રો ઽથ મુસ્તકે ।
અબ્દોઽભ્રકે શ્વેતપદ્મે પુષ્કરં પુષ્કરે મતમ્ ॥ રજ્નિ_24.35

તુણ્ડિકેર્યાં ચ કાર્પાસે તુણ્ડિકા ચ પ્રશસ્યતે ।
ધુસ્તૂરે ચ વિડે ધૂર્તઃ શ્રીવેષ્ટે સૂચિપત્ત્રકે ॥ રજ્નિ_24.36
વૃક્ષધૂપો હિમાંશૌ સ્યાત્કર્પૂરે ચ પ્રકીર્તિતઃ ।
જાતીફલં તુ શૈલૂષે શ્રીફલે ચ સિતાવરી ॥ રજ્નિ_24.37
સૂચિપત્ત્રે તુ વાકુચ્યાં શર્કરાગણ્ડદૂર્વયોઃ ।
મત્સ્યણ્ડિકા તુ દ્રાક્ષાયાં ચરાબ્દે તાપસપ્રિયા ॥ રજ્નિ_24.38
ફઞ્જી તુ વોકડી ચૈવ અજાન્ત્ર્યાં તુ પ્રચક્ષતે ।
અર્કાવર્તે રવૌ સૂર્યઃ પેયં ક્ષીરે જલે સ્મૃતમ્ ॥ રજ્નિ_24.39
કર્પૂરે ચુક્રકે ચન્દ્રઃ ક્ષૌદ્રે તાપ્યે ચ માક્ષિકમ્ ।
મઞ્જિષ્ઠા તગરે ભણ્ડી તૂચ્ચટા ગુઞ્જમુસ્તયોઃ ॥ રજ્નિ_24.40
સુવર્ચલં માતુલિઙ્ગે રુચકે ચ સુવર્ચલા ।
અર્કાવર્તે તુ મણ્ડૂક્યાં હ્રીવેરપિચુમર્દયોઃ ॥ રજ્નિ_24.41
નિમ્બોઽથ સપ્તલાયાં તુ સપ્તલા નવમલ્લિકા ।
લાઙ્ગલ્યાં ગજપિપ્પલ્યાં ખ્યાતા વહ્નિશિખા તથા ॥ રજ્નિ_24.42
જ્યોતિષ્મત્યાં કાકજઙ્ઘા પારાવતપદી તથા ।
દુરાલભા યવાસે ચ યાસે ચ ક્ષુરકો મતઃ ॥ રજ્નિ_24.43
ગોક્ષુરે કોકિલાક્ષે ચ ક્ષુરે ગોકણ્ટકે ક્ષુરઃ ।
પુષ્કરં ચ પલાશે ચ ક્ષીરશ્રેષ્ઠઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥ રજ્નિ_24.44
સોમો ધાન્યાભ્રકે સોમે પ્રિયા મદ્યેઽઙ્ગનાન્તરે ।
મુનિદ્રુર્ ઘણ્ટુકે ઽગસ્ત્યે ઽથામૃણાલમુશીરકે ॥ રજ્નિ_24.45
લામજ્જકે બ્રહ્મવૃક્ષો રક્તાગસ્ત્યે પલાશકે ।
વટે પ્લક્ષે ચ શૃઙ્ગી સ્યાત્ કાન્તારો વનવંશયોઃ ॥ રજ્નિ_24.46
ભૂતૃણે ધાન્યકે છત્ત્રં મૂલકે શિગ્રુમૂલકે ।
મૂલકં ચ યમાની તુ દીપિકાબસ્તમોદયોઃ ॥ રજ્નિ_24.47
એલવાલુકકર્કટ્યોર્ વાલુકં ક્ષીરભૂરુહમ્ ।
તામ્રં ચોદુમ્બરે ચાથ ભૂર્જેન્દ્રા શ્રવણી તથા ॥ રજ્નિ_24.48
રીત્યાં પુષ્પાઞ્જને રીતિઃ સચિવો મન્ત્રિધૂર્તયોઃ ।
ચાણકા મૂલકે મિશ્રે શાલયોઽથાર્કસારિવે ॥ રજ્નિ_24.49
આસ્ફોતાયાં તુ પર્જન્યો વૃષ્ટિદારુહરિદ્રયોઃ ।
લકુચં ચુક્રવાસ્તૂકે લિકુચેઽથ ગુણા મતા ॥ રજ્નિ_24.50
દૂર્વાયાં માંસરોહિણ્યાં સાતલા માંસરોહિણી ।
ઉભે ચર્મકષાયાં તુ નીવારે પિણ્ડકર્બુરે ॥ રજ્નિ_24.51
મુનિપ્રિયો વરાયાં તુ ગુડૂચી તુ વિડઙ્ગકે ।
રસં તુ પારદે બોલે રસઃ પારદચર્મણોઃ ॥ રજ્નિ_24.52
ભલ્લૂકઃ શુનકે ઋક્ષે પદ્મિન્યાં નલિની ત્વ્ ઇભી ।
કિંશુકે પ્રવરૌ ખ્યાતૌ આરૂકે પરિકીર્તિતાઃ ॥ રજ્નિ_24.53
ચિત્રકે મેથિકાબીજે જ્યોતિષ્કશ્ચાથ વાર્ષિકે ।
ત્રાયમાણાન્યપુષ્ટ્યાં ચ મેથિકાચિત્રમૂલયોઃ ॥ રજ્નિ_24.54
વલ્લરી ચાથ કલભો ધુસ્તૂરે ચ ગજાર્ભકે ।
ત્રુટિનીલિકયોર્ એલા શિખણ્ડી ચ મયૂરકે ॥ રજ્નિ_24.55

સુવર્ણયૂથિકાયાં ચ કારવે રુચકે તથા ।
તત્પ્રોક્તં કૃષ્ણલવણં દાડિમે ચ કપિત્થકે ॥ રજ્નિ_24.56
સ્મૃતં કુચફલં શાકશ્રેષ્ઠઃ કુષ્માણ્ડકે તથા ।
કલિઙ્ગે ચ સ્મૃતશ્ચાથ ખગો વાયૌ ચ પક્ષિણિ ॥ રજ્નિ_24.57
ધનુર્વક્ષો ધન્વનાગે સ સ્યાદ્ભલ્લાત ઇત્યપિ ।
ઘેટુકે ખડ્ગશિમ્બ્યાં ચ પૃથુશિમ્બ્યથ ચેતના ॥ રજ્નિ_24.58
પથ્યારુષ્કસ્તુ નિચુલે અશોકે વઞ્જુલઃ સ્મૃતઃ ।
કપિકચ્છ્વાં ત્વ્ અપામાર્ગે મર્કટી ચાન્યપક્ષિણી ॥ રજ્નિ_24.59
ભારદ્વાજો ભવેદ્વન્યકાર્પાસે ચાથ ગુગ્ગુલૌ ।
દહનાગુરૌ પુરં ચ પ્રોક્તાથ જતુપત્ત્રિકા ॥ રજ્નિ_24.60
ક્ષુદ્રાશ્મભેદે ચાઙ્ગેર્યામ્ અતસી શાલિપર્ણિકા ।
એકમૂલા તુ કુમ્ભી સ્યાત્પાટલીદ્રોણપુષ્પયોઃ ॥ રજ્નિ_24.61
વારાહી ચ હરિક્રાન્તા વિષ્ણુક્રાન્તાભિધા મતા ।
સારઙ્ગશ્ચાતકે રઙ્કૌ શઙ્ખો વારિભવે નખે ॥ રજ્નિ_24.62
માંસલં તુ ફલે પ્રોક્તં વૃન્તાકે તુ કલિઙ્ગકે ।
નિષ્પત્ત્રિકાયાં વંશાગ્રે કરીરં સંપ્રકીર્તિતમ્ ॥ રજ્નિ_24.63
માષપર્ણ્યાં તુ ગુઞ્જાયાં કામ્ભોજી ચાથ પૂતના ।
ગન્ધમાંસ્યાં હરીતક્યાં ચિત્રાઙ્ગં મ્લેચ્છતાલયોઃ ॥ રજ્નિ_24.64
અઙ્કોલકે તુ મદનં ખ્યાતં ગન્ધોત્કટે બુધૈઃ ।
તિનિશે શિંશપાયાં તુ ભસ્મગર્ભઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥ રજ્નિ_24.65
વાતે મરુદ્ગદે ચૈવ ખ્યાતો વૈદ્યૈઃ સમીરણઃ ।
ક્ષીરં દુગ્ધે તવક્ષીરે ક્ષવથુઃ ક્ષુતકાસયોઃ ॥ રજ્નિ_24.66
સિતમન્દારકે પુષ્પવિશેષે કુરવઃ સ્મૃતઃ ।
સુષવી કટુહુઞ્ચ્યાં ચ વિશ્રુતા સ્થૂલજીરકે ॥ રજ્નિ_24.67
કણ્ટકી ખદિરે પ્રોક્તા વૃન્તાકે ચાથ નીલિકા ।
સિન્દુવારે તુ નીલિન્યાં પિકે ચૈવાથ કોકિલા ॥ રજ્નિ_24.68
કોકિલાક્ષે ચ ગાન્ધાર્યાં પત્રી સ્યાત્સા યવાસકે ।
ચક્રાઙ્ગી ચૈવ રોહિણ્યાં મઞ્જિષ્ઠાયાં પ્રકીર્તિતા ॥ રજ્નિ_24.69
મસૂરા ત્રિવૃતાયાં ચ પ્રોક્તા ધાન્યવિશેષકે ।
ગિરિજં ગૈરિકં પ્રોક્તં શિલાજતુ પ્રશસ્યતે ॥ રજ્નિ_24.70
ચન્દ્રિકા ચન્દ્રકાન્તૌ ચ નિર્ગુણ્ડ્યાં ચ પ્રકીર્તિતા ।
ફઞ્જી યોજનબલ્યાં તુ ભાર્ગ્યાં ચૈવાથ નીલિકા ॥ રજ્નિ_24.71
મૃગાક્ષી શ્રીફલીકાયાં મૃગાક્ષી ધાત્રિકાફલમ્ ।
ખ્યાતામૃતફલે ચાથ શ્યામેક્ષુઃ કોકિલાક્ષકઃ ॥ રજ્નિ_24.72
ઇક્ષુરકે વક્રશલ્યાં કટુબિમ્બી પ્રચક્ષતે ।
દન્ત્યન્તરે વિભાણ્ડ્યાં ચ પ્રખ્યાતા કર્તરી બુધૈઃ ॥ રજ્નિ_24.73
અભયા ચ સમાખ્યાતા હરીતક્યમૃણાલયોઃ ।
જન્તુકાયાં જનન્યાં તુ ભ્રામરી ચ ભિષગ્વરૈઃ ॥ રજ્નિ_24.74
ગોરસે રોચને ગવ્યં કાર્પાસ્યાં ચવ્યચવ્યકે ।
ગોરોચના રોચનાયાં ખ્યાતા સ્યાદ્વંશરોચના ॥ રજ્નિ_24.75

જ્યોતિષ્મત્યાં પક્ષિભેદે પિઙ્ગલા ચ પ્રકીર્તિતા ।
અમૃતે શાલિપર્ણ્યાં તુ સુધા ચ પરિકીર્તિતા ।
રસરાજઃ સમાખ્યાતઃ પારદે ચ રસાઞ્જને ॥ રજ્નિ_24.76
વલ્લીકરઞ્જે સિતપાટલાયાં કુબેરનેત્રાથ જટાદિમાંસ્યામ્ ।
માંસી રુદન્ત્યાં લવણે મહીજે કાન્તાયસાશ્મે તુ હિ રોમકાખ્યમ્ ॥ રજ્નિ_24.77
રાજનિઘણ્ટુ, એકાર્થાદિવર્ગ, ત્ર્યર્થાઃ
સિતજે શતપત્ત્રે ચ વાસન્ત્યાં માધવી ભવેત્ ।
જ્યોતિષ્મત્યાં કિણિહ્યાં ચ સુપુષ્પ્યાં કટભી સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_25.1
પુનર્નવેન્દ્રગોપૌ તુ વર્ષાભૂર્દર્દુરાઃ સ્મૃતાઃ ।
સુકુમારસ્તુ શ્યામાકે ચમ્પકે ક્ષવકે તથા ॥ રજ્નિ_25.2
સ્પૃક્કા તુ સુકુમારાયાં નેપાલી માલતી સ્મૃતા ।
મહાબલા ગવાક્ષી ચ ગિરિકર્ણી ગવાદની ॥ રજ્નિ_25.3
અરિષ્ટસ્ તક્રભેદે ચ નિમ્બે ચ લશુને તથા ।
કટુકા વંશદૂર્વાસ્તુ શતપર્વા ચ કિંશુકઃ ॥ રજ્નિ_25.4
જ્યોતિષ્મત્યાં પલાશે ચ નન્દીવૃક્ષેઽથ લાઙ્ગલી ।
હલિન્યાં ગજપિપ્પલ્યાં નારિકેલે પ્રશસ્યતે ॥ રજ્નિ_25.5
કદમ્બે મલ્લિકાખ્યે ચ શિરીષે વૃત્તપુષ્પકઃ ।
ગિરિકર્ણીન્દ્રવારુણ્યાં પિણ્ડિન્યાં ચ ગવાદની ॥ રજ્નિ_25.6
શિરીષે મધુકે દન્ત્યાં મધુપુષ્પં તુ વઞ્જુલઃ ।
અશોકે ચૈવ ભેરિણ્યાં નિચુલે ચાથ નાકુલી ॥ રજ્નિ_25.7
સર્પાક્ષ્યાં સિતક્ષુદ્રાયાં યવતિક્તેઽથ દર્દુરઃ ।
ભલ્લાતકે ઋષભકેઽનડુહિ ચ પ્રશસ્યતે ॥ રજ્નિ_25.8
મયૂરકે મેથિકાયાં ચિત્રકે ચ ભવેચ્છિખી ।
કદલ્યામજમોદાયાં ગજે હસ્તીતિ સંજ્ઞકા ॥ રજ્નિ_25.9
અમોઘા પદ્મભેદે સ્યાત્ પાટલ્યાં ચ વિલઙ્ગકે ।
કુલ્માષઃ કાઞ્જિકે વંશે ગન્ધમાલ્યાં સુવિશ્રુતઃ ॥ રજ્નિ_25.10
સામાયાં મહિષીવલ્લીબ્રાહ્મીહેમન્તતાઃ સ્મૃતાઃ ।
વંશે સ્યાન્નારિકેલે ચ તાલે ચ તૃણરાજકઃ ॥ રજ્નિ_25.11
મુસ્તાયામભ્રકે મેઘે ઘનશ્ચાથ પિતૃપ્રિયઃ ।
અગસ્ત્યે ભૃઙ્ગરાજે ચ કાલશાકે ચ વિશ્રુતઃ ॥ રજ્નિ_25.12
દન્તશઠસ્તુ ચાઙ્ગેર્યાં જમ્બીરેઽથ કપિત્થકે ।
દહનોઽરુષ્કરે પ્રોક્તો વૃશ્ચિકાલ્યાં ચ ચિત્રકે ॥ રજ્નિ_25.13
વિડઙ્ગે ચ જયન્ત્યાં ચ મોટાયાં ચ બલા સ્મૃતા ।
આમ્રાતકે શિરીષે ચ પ્લક્ષે ચૈવ કપીતનઃ ॥ રજ્નિ_25.14
કુડુહુઞ્ચ્યાં કારવલ્લી કાણ્ડીરે ચીરપદ્મકે ।
યવાસે ક્ષુદ્રખદિરે કાર્પાસે ચ મરુદ્ભવા ॥ રજ્નિ_25.15
સમુદ્રાન્તા ચ સ્પૃક્કાયાં કાર્પાસે ચ યવાસકે ।
મણ્ડૂકપર્ણી મણ્ડૂક્યાં મઞ્જિષ્ઠાદિત્યકાન્તયોઃ ॥ રજ્નિ_25.16
ઋષભકે તુ વાસાયાં બલીવર્દે વૃષઃ સ્મૃતઃ ।
ચામ્પેયં ચમ્પકે પ્રોક્તં કિઞ્જલ્કે નાગકેસરે ॥ રજ્નિ_25.17

ઉશીરે ચ લવંગે ચ શ્રીખણ્ડે વારિસમ્ભવઃ ।
પલિતં શૈલજે શ્યામે શુભ્રકેશે ચ વિશ્રુતમ્ ॥ રજ્નિ_25.18
કુન્દુરુકો ધૂપભેદે શલ્લક્યાં ચ તૃણાન્તરે ।
પૃથ્વીકાયાં હિઙ્ગુપત્ત્રી સ્થૂલૈલા કલિકા સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_25.19
શતપત્ત્રો રાજકીરે કમલે પુષ્પભેદકે ।
ન્યગ્રોધસ્ત્વાખુપર્ણ્યાં ચ વિષપર્ણ્યાં વટે સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_25.20
ક્ષુદ્રાગ્નિમન્થે તર્કારી જીમૂતે ચાગ્નિમન્થકે ।
શ્વેતે રૌપ્યે ચ મીનાણ્ડ્યાં સિતા ચ પરિકીર્તિતા ॥ રજ્નિ_25.21
સોમવલ્કસ્તુ રીઠાયાં કદરે કૃષ્ણગર્ભકે ।
શૈલેયકે શિલાહ્વા ચ કુનટ્યાં ચ શિલાજતૌ ॥ રજ્નિ_25.22
પાટલાયાં માષપર્ણ્યાં કાશ્મર્યાં કૃષ્ણવૃન્તિકા ।
જટામાંસ્યાં ચ માંસે ચ લાક્ષાયાં ચ પલં સ્મૃતમ્ ॥ રજ્નિ_25.23
સમઙ્ગાયાં રક્તપાદી મઞ્જિષ્ઠા ચ બલા સ્મૃતા ।
ભલ્લાતકે બિલ્યતરૌ પાર્થે વીરતરુઃ સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_25.24
દુઃસ્પર્શાયાં કણ્ટકારી કપિકચ્છુર્ દુરાલભા ।
વત્સાદન્યાં ગુડૂચી ચ તાર્ક્ષી ચ ગજપિપ્પલી ॥ રજ્નિ_25.25
આમણ્ડે પુષ્કરે કઞ્જે પદ્મપત્ત્રં પ્રચક્ષતે ।
કાલેયકં તુ દાર્વ્યાં ચ કુઙ્કુમે હરિચન્દને ॥ રજ્નિ_25.26
શ્રીખણ્ડે ચાજગન્ધે સ્યાચ્છ્રીવેષ્ટે તિલપર્ણિકા ।
લોધ્રે પૂગીફલે ચૈવ તૂલે ચ ક્રમુકઃ સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_25.27
પિપ્પલ્યાં યૂથિકાયાં ચ જીરકે માધવી ભવેત્ ।
અજમોદા શતાહ્વાયાં મિશિશ્ચૈવ શતાવરી ॥ રજ્નિ_25.28
ત્રપુસ્યાં કર્કટી તૌસી તથા સ્યાદ્વનકર્કટી ।
કુસ્તુમ્બર્યાં ચ ભૂધાત્ર્યાં ધાન્યં વ્રીહ્યાદિકં સ્મૃતમ્ ॥ રજ્નિ_25.29
ત્રપુસી દેવદાલી ચ ઘોટિકે શફલે સ્મૃતા ।
તણ્ડુલ્યાં યવતિક્તા ચ શશાણ્ડુલ્યબ્દનાદયોઃ ॥ રજ્નિ_25.30
સુરદારુર્ ગન્ધબધ્વોશ્ ચણ્ડાયાં ગન્ધમાદિની ।
શ્યામેક્ષુકે ક્ષુરકેઽપિ કાકાક્ષે કોકિલાક્ષકઃ ॥ રજ્નિ_25.31
વરાઙ્ગં મસ્તકે ગુહ્યે ત્વચાયાં ચ પ્રશસ્યતે ।
કર્ણ્યાં શ્વેતકિણિહ્યાં ચ કટભ્યાં ગિરિકર્ણિકા ॥ રજ્નિ_25.32
પતઙ્ગો ઽર્કે મધૂકે ચ પટ્ટરઞ્જનકે તથા ।
દ્રાક્ષા ચ શતવીર્યાયાં દૂર્વા ચૈવ શતાવરી ॥ રજ્નિ_25.33
શુણ્ઠી પ્રતિવિષા ચૈવ વિશ્વાયાં ચ શતાવરી ।
જયા હરિદ્રા વિજયા જયન્ત્યાં ચ પ્રશસ્યતે ॥ રજ્નિ_25.34
કચ્છુરાયાં દુરાલમ્ભા સ્વયંગુપ્તા યવાસકઃ ।
પુણ્ડ્રેક્ષૌ ચાથ ગોધૂમે રસાલે ચ પ્રચક્ષતે ॥ રજ્નિ_25.35
દ્રાક્ષાયાં તુ રસાલા સ્યાદ્વક્ષ્યતે ચ ભિષગ્વરૈઃ ।
હૈમવત્યાં વચા શ્વેતક્ષીરિણી લોમશા સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_25.36
બિલ્વે ધાત્રીફલે ચૈવ શ્રીફલં ચાર્દ્રચિક્કણે ।
જાત્યાં પક્ષિવિશેષે ચ કમલં સારસં સ્મૃતમ્ ।

તિલકે ચ છિન્નરુહા સુષવી કેતકી ભવેત્ ॥ રજ્નિ_25.37
વંશઃ સર્જદ્રુમે વેણૌ કુલામ્નાયે ચ કીર્તિતઃ ।
સલિલે વત્સનાભે ચ વ્યાલે ચૈવ વિષં સ્મૃતમ્ ॥ રજ્નિ_25.38
સ્થૂલકન્દો મુખાલુઃ સ્યાત્ શૂરણં હસ્તિકન્દકમ્ ।
આમ્રાતકે પીતનકેઽપ્યમ્લિકા ચ પલાશિકા ॥ રજ્નિ_25.39
વિષદોડ્યાં મહાનિમ્બે મદને વિષમુષ્ટિકઃ ।
તગરે કુઙ્કુમે પ્રોક્તો ધુસ્તૂરે ચ શઠઃ સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_25.40
કપિત્થઃ સ્વર્ણયૂથ્યાં ચ કુષ્માણ્ડે નાગપુષ્પકે ।
તિલકે ચાતિમુક્તે ચ ઇક્ષુભેદે ચ પુણ્ડ્રકઃ ॥ રજ્નિ_25.41
આખોટે વારુણી ચૈવ ગવાક્ષ્યાં ચર્મવાદિની ।
તોયવલ્લ્યાં ચ કારણ્ડીરો મહાદુગ્ધામૃતસ્રવા ॥ રજ્નિ_25.42
પૃથ્વ્યાં પુનર્નવા મેદા ધારિણી ચ પ્રશસ્યતે ।
મુચુકુન્દે જયાપુષ્પે ગણેર્યાં હરિવલ્લભા ॥ રજ્નિ_25.43
કામુકે લઘુકાશ્મર્યાં કૈડર્યો ઽન્યકરઞ્જકે ।
દ્રાક્ષાન્તરે શિખરિણી નેવાલ્યાં દધિભેદકે ॥ રજ્નિ_25.44
કુટજેન્દ્રયવૌ પ્રોક્તૌ પુષ્પકાસીસવત્સકે ।
ક્ષૌદ્રે મદ્યાન્તરે પ્રોક્તો મધુયષ્ટ્યાં મધુઃ સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_25.45
ચટકે સ્વરસે ચૈવ નીલકણ્ઠો મયૂરકે ।
શોણિતં કુઙ્કુમે રક્તે રક્તગન્ધ ઇતિ સ્મૃતમ્ ॥ રજ્નિ_25.46
તર્કારી દેવદાલ્યાં ચ અરણ્યાં વહ્નિમણ્ડલે ।
વસર્યાં વૃશ્ચિકે ચૈવ કાકબન્ધ્યા સકૃત્પ્રજા ॥ રજ્નિ_25.47
કટ્વઙ્ગ્યાં ચ કટભ્યાં ચ પટોલ્યાં દધિપુષ્પિકા ।
ધુસ્તૂરે કેસરે હેમ્નિ સુવર્ણં સમ્પ્રચક્ષતે ॥ રજ્નિ_25.48
સુવર્ણાયાં હરિદ્રાયાં વારુણી કણગુગ્ગુલુઃ ।
વારાહ્યાં શિશુમાર્યાં ચ કન્દભેદે ચ શૂકરી ॥ રજ્નિ_25.49
પલાણ્ડ્વન્તરે લસુને મૂલે ચાણક્યસંજ્ઞકે ।
મહાકન્દઃ સમાખ્યાતો વૈદ્યશાસ્ત્રાર્થકોવિદૈઃ ॥ રજ્નિ_25.50
લોહે ચ વનરમ્ભાયાં લઘુપાષાણભેદકે ।
ત્રિષ્વેતેષુ ચ ગિરિજા પ્રોક્તા યત્ર ભિષગ્વરૈઃ ॥ રજ્નિ_25.51
જરણઃ કાસમર્દે તુ રામઠે કૃષ્ણજીરકે ।
સ શમં જાયતે તીક્ષ્ણં તગરે ચ પ્રશસ્યતે ॥ રજ્નિ_25.52
દુરાલભાયાં કપિકચ્છુકે સ્યાત્ તથા શિખર્યાં દુરભિગ્રહા ચ ।
મહાસમઙ્ગા બહુપુત્રિકા ચ સા સારિવા સ્યાત્ ફણિજિહ્વિકાયામ્ ॥ રજ્નિ_25.53
રાજનિઘણ્ટુ, એકાર્થાદિવર્ગ, ચતુરર્થાઃ
અમ્લિકાયાં તુ ચાઙ્ગેર્યાં મોચિકા ચામ્રચિઞ્ચકે ।
વયઃસ્થાયાં ચ કાકોલ્યૌ દાર્વી ચ સોમવલ્લરી ॥ રજ્નિ_26.1
જન્તુકાયાં પુત્રદાત્ર્યાં ષટ્પદ્યાં ભ્રમરી ત્વચૌ ।
ભ્રમરી ચારકો વૈદ્યશાસ્ત્રમ્ આયુષ્મતે સ્મૃતઃ ॥ રજ્નિ_26.2
અભયા ચિર્ભિટા બન્ધ્યા કર્કોટી ચ મૃગાદની ।
પથ્યાયાં સંપ્રવક્ષ્યન્તે ચતસ્રશ્ચ ભિષગ્વરૈઃ ॥ રજ્નિ_26.3

કુષ્ઠે કુન્દુરુકે નિમ્બે રાજકે રાજભદ્રકઃ ।
કટકે કાચકે લોહે તિલકે ગન્ધભેદકઃ ॥ રજ્નિ_26.4
મીનાખ્યાયાં મહારાષ્ટ્ર્યાં કાકમાચ્યાં તતઃ પરમ્ ।
બ્રહ્મમણ્ડૂકિકાયાં તુ મત્સ્યાક્ષી ચ પ્રચક્ષતે ॥ રજ્નિ_26.5
નક્તઞ્ચરઃ કૌશિકે સ્યાદ્વલ્ગુજે દુણ્ડુભે પુરે ।
શિફાજગન્ધાકારવ્યૌ મેથિકા ચાજમોદિકા ॥ રજ્નિ_26.6
પઞ્ચાસ્યે મર્કટે ચાશ્વે મણ્ડૂકે ચ હરિઃ સ્મૃતઃ ।
શ્યામાલઙ્કા ત્રિપૂટાયાં સ્થૂલૈલા વૃત્તમલ્લિકા ॥ રજ્નિ_26.7
લોહં ચ લોહજે કાંસ્યે કૃષ્ણલોહે તથાગુરૌ ।
ખર્જૂર્યાં નારિકેલે ચ તાલે વંશે દુરારુહા ॥ રજ્નિ_26.8
શુણ્ઠીમરિચપિપ્પલ્યાં કણામૂલે ષડૂષણમ્ ।
અગ્નિસ્ત્વરુષ્કરે જારે નિમ્બુકે ચિત્રકે તથા ॥ રજ્નિ_26.9
ભૂતાઙ્કુશસ્ત્વપામાર્ગે સુકુમારશ્ચ રાજિકા ।
ત્વચે ચાક્ષબલે ચૈવ પ્રોક્તસ્તત્ર ભિષગ્વરૈઃ ॥ રજ્નિ_26.10
શમી હરિદ્રા વૃદ્ધિશ્ચ લક્ષ્મી સ્યાત્પદ્મચારિણી ।
જમ્બૂકી સોમમત્સ્યાક્ષી ક્રોડી બ્રાહ્મી ચ કીર્ત્તિતા ॥ રજ્નિ_26.11
માર્કવે ભ્રામરે ભૃઙ્ગસ્ત્વચે પક્ષિવિશેષકે ।
રોચનં સ્યાદ્દાડિમકે જમ્ભે નિમ્બે ચ પૂરકે ॥ રજ્નિ_26.12
સિતાબ્જે દમને વ્યાઘ્રે રુગ્ભેદે પુણ્ડરીકકઃ ।
જલજં મૌક્તિકે શઙ્ખે લોણક્ષારે લવંગકે ॥ રજ્નિ_26.13
વન્ધ્યાકર્કોટકી ચૈવ બૃહત્યન્યા ચ લક્ષ્મણા ।
સુતદા પુત્રદાયાં તુ ચતસ્રઃ પરિકીર્તિતાઃ ॥ રજ્નિ_26.14
ઉશીરં ગૃઞ્જનં ચૈવ મધુપુષ્પં ચ વઞ્જુલઃ ।
દીર્ઘપત્ત્રે ચ કેતક્યાં કન્યાયાં દીર્ઘપત્ત્રિકા ॥ રજ્નિ_26.15
વાસન્તે રુચકે પ્લક્ષઃ કલિઙ્ગે દેવસર્ષપઃ ।
લામજ્જકે દીર્ઘમૂલં યાસે વેલ્લન્તરે શઠે ॥ રજ્નિ_26.16
તથા સ્યાચ્છાલિપર્ણ્યાં ચ દીર્ઘમૂલા સ્મૃતા બુધૈઃ ।
રામાયાં ત્રાયમાણાયાં કન્યાશોકશ્ ચ સાતલા ॥ રજ્નિ_26.17
અમૃતં વેદનક્ષારે સુધાયાં ચ તથા વિષે ।
વરાહઃ શિશુમારે ચ વારાહ્યાં શૂકરે ઘને ॥ રજ્નિ_26.18
વારાહે વઞ્જુલે કાસે નાદેયી જલવેતસે ।
શારદો બકુલે રાષ્ટ્ર્યાં સારિવાકૃષ્ણમુદ્ગયોઃ ॥ રજ્નિ_26.19
કુબ્જકે વાર્ષિકાયાં ચ ફલિન્યાં યોષિતિ પ્રિયા ।
કાશ્મીરં કુઙ્કુમે દેશે પૌષ્કરે મૃગનાભિજે ॥ રજ્નિ_26.20
કેસરો બકુલે હેમ્નિ કિઞ્જલ્કે ચ કસીસકે ।
જમ્બીરઃ સ્યાન્મરુવકે ગુચ્છે ચાર્જુનયુગ્મકે ॥ રજ્નિ_26.21
વસુકે વસુરાજાર્કકૃષ્ણાગુરુપુનર્નવાઃ ।
જપાનૃકન્દાન્યક્ષુદ્રામુચુકુન્દેષુ લક્ષ્મણા ॥ રજ્નિ_26.22
હર્ષણે સારસે કામી ચક્રે પારાવતે તથા ।
મૂષકે કુક્કુટે ક્રૌડ્યાં વૃશ્ચિકે ચ બહુપ્રજઃ ॥ રજ્નિ_26.23

અજશૃઙ્ગી ચ મઞ્જિષ્ઠાયુક્તા કર્કટશૃઙ્ગિકા ।
પ્રતિવિષાસમાયુક્તા શૃઙ્ગ્યાં ચૈવ પ્રશસ્યતે ॥ રજ્નિ_26.24
સુરસે તુલસી બ્રાહ્મી નિર્ગુણ્ડી કણગુગ્ગુલુઃ ।
ચીનાયાં કારબલ્યાં ચ વચાયાં લવણે પટુઃ ॥ રજ્નિ_26.25
પાટલ્યાં શ્યામકિણિહી તામ્રવલ્લી તથાપરમ્ ।
જીવન્તિકા તામ્રપુષ્પી કથિતાઃ શાસ્ત્રકોવિદૈઃ ॥ રજ્નિ_26.26
હિઙ્ગુલે કુઙ્કુમે રક્તમસ્રે ચોક્તં ચ પદ્મકે ।
દુગ્ધી ગોડુર્ ભૂપલાશે કાકોલ્યાં દુગ્ધફેનકે ॥ રજ્નિ_26.27
મુસલી સ્વર્ણુલી ચૈવ કણ્ટકારીન્દ્રવારુણૌ ।
આખ્યાતા હેમપુષ્પ્યાં ચ નાનાર્થજ્ઞવિશારદૈઃ ॥ રજ્નિ_26.28
નિશાયાં ચૈવ નીલિન્યાં હરિદ્રાયામ્ અલક્તકે ।
રજનીતિ સમાખ્યાતા આયુર્વેદેષુ ધીમતા ॥ રજ્નિ_26.29
રાજનિઘણ્ટુ, એકાર્થાદિવર્ગ, પઞ્ચાર્થાઃ
અજમોદાજગન્ધા ચ શિખણ્ડી કોકિલાક્ષકઃ ।
અપામાર્ગસ્તુ પઞ્ચૈતે મયૂર ઇતિ શબ્દિતાઃ ॥ રજ્નિ_27.1
કદલી શાલ્મલી મોચા નીલી શોભાઞ્જનં તથા ।
પઞ્ચસ્વેતેષુ મોચાખ્યાં પ્રયુઞ્જન્તિ ભિષગ્વરાઃ ॥ રજ્નિ_27.2
સુરભિઃ શલ્લકી વોકં કદમ્બશ્ચમ્પકઃ સુરા ।
યયો દર્ભો હરિદ્રા ચ પવિત્રે હિજ્જલસ્ તિલઃ ॥ રજ્નિ_27.3
યમાની જીરકશ્ચૈવ મોદાબ્જા રક્તચિત્રકઃ ।
નિમ્બુશ્ચેતિ ચ પઞ્ચૈવં દીપ્યકાઃ સમુદાહૃતાઃ ॥ રજ્નિ_27.4
કપિકચ્છૂઃ કોવિદારઃ પન્નગઃ કૃતમાલકઃ ।
તથા છિન્નરુહા ચેતિ કુણ્ડલીપઞ્ચકં સ્મૃતમ્ ॥ રજ્નિ_27.5
શલાટુર્ અગ્નિમન્થશ્ ચ ક્ષુદ્રાગ્નિમથનં તથા ।
કાશ્મીરી શિંશપા ચૈવ શ્રીપર્ણી પઞ્ચધા સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_27.6
મહાસમઙ્ગા વન્દાકા જતુકા ચામૃતસ્રવા ।
મહામેદા ચ પઞ્ચૈતા જ્ઞેયા વૃક્ષરુહા બુધૈઃ ॥ રજ્નિ_27.7
ગોવિશેષે મૃગાદન્યાં શિંશપારેણુકાહ્વયોઃ ।
રીત્યન્તરે ચ વિબુધૈઃ કપિલા પઞ્ચસુ સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_27.8
કાયસ્થાયાં ચ કાકોલ્યૌ પથ્યૈલા બહુમઞ્જરી ।
વ્યાલસ્તુ ચિત્રકવ્યાઘ્રસિંહદુષ્ટદ્વિપાદિષુ ॥ રજ્નિ_27.9
વૃન્તાકે ચાન્યવારુણ્યાં ક્ષુદ્રાયાં ચિર્ભિટાહ્વયે ।
લિઙ્ગિન્યાં ચેતિ પઞ્ચસુ જ્ઞેયા ચિત્રફલા બુધૈઃ ॥ રજ્નિ_27.10
બર્બરો હિઙ્ગુલે બાલે ભારઙ્ગ્યાં હરિચન્દને ।
અસિતે ચાર્જકે ચૈવ કથિતઃ શાસ્ત્રકોવિદૈઃ ॥ રજ્નિ_27.11
યમાન્યામ્ અજમોદાયાં વચાયાં દીપ્યકે તથા ।
અરક્તલશુને ચૈવ હ્ય્ ઉગ્રગન્ધા તુ પઞ્ચસુ ॥ રજ્નિ_27.12
મહાબલાયાં સમ્પ્રોક્તા સહદેવી તુ નીલિની ।
વત્સાદની દેવસહા પિપ્પલી પઞ્ચસુ સ્મૃતા ॥ રજ્નિ_27.13
જ્યોતિષ્મત્યાં કાકતુણ્ડ્યાં કાકમાચ્યાં તથૈવ ચ ।

વાયસી કાકજઙ્ઘાયાં કાક્યાં ચૈવ તુ પઞ્ચધા ॥ રજ્નિ_27.14
લિઙ્ગિની સ્વર્ણજીવન્તી રૌદ્રી સ્યાન્નાકુલી તથા ।
બન્ધ્યાકર્કોટકી ચૈવ ઈશ્વર્યાં સમ્પ્રચક્ષતે ॥ રજ્નિ_27.15
વસન્તદૂત્યાં ગણિકારિકામ્રવાસન્તિકાપાટલકોકિલાશ્ ચ ।
વત્સાદની વાકુચિકા ગુડૂચી સૌમા સમણ્ડૂકિકસોમવલ્લ્યામ્ ॥ રજ્નિ_27.16
ચક્રી નખાન્તરે કોકે દદ્રુઘ્ને તિનિશે ખરે ।
સિન્ધુજે તિલકે ધાત્ર્યાં પારદે ટઙ્કણે શિવમ્ ॥ રજ્નિ_27.17
જાતી સુરીરી કટુતુમ્બિની ચ છુછુન્દરી રેણુરસાજપુત્રી ।
સ્વર્ણેઽપ્યથો ગુગ્ગુલુકેસરાખુશઠેષુ ધીરાઃ કનકં વદન્તિ ॥ રજ્નિ_27.18
રાજનિઘણ્ટુ, એકાર્થાદિવર્ગ, ષડર્થાઃ
બૃહદ્બલા વરી તાલી કટુકાતિવિષા તથા ।
કાકોલી ચૈવ ષડ્વર્ગં વીરાયાં ચ પ્રચક્ષતે ॥ રજ્નિ_28.1
સાતલા ક્ષીરકાકોલી વિભાણ્ડી ચાજશૃઙ્ગિકા ।
કુઞ્જરો દર્દુરશ્ ચૈવ ષડ્વિષાણીતિ કીર્તિતા ॥ રજ્નિ_28.2
નીલદૂર્વા નિશાહ્વશ્ચ રોચના ચ હરીતકી ।
બહુપુષ્પી ભિષગ્વર્યૈઃ શિવાયાં ષડમી સ્મૃતાઃ ॥ રજ્નિ_28.3
નિમ્બખર્જૂરિતાલીસં મરિચં વૃત્તમૂલકમ્ ।
પલાણ્ડુશ્ચેતિ ષડમી નિમ્બસંજ્ઞાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥ રજ્નિ_28.4
મૂર્વા સ્પૃક્કા સહદેવા દેવદ્રોણી ચ કેસરમ્ ।
આદિત્યભક્તાઃ ષડિતિ દેવીસંજ્ઞાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥ રજ્નિ_28.5
બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વૈશ્યો દન્તઃ સર્પઃ ખગસ્તથા ।
દ્વિજદ્વિજન્મશબ્દાભ્યામ્ ઈરિતાઃ સૂરિભિઃ સદા ॥ રજ્નિ_28.6
ગવાદની ચૈવ દૂર્વા ગણ્ડદૂર્વા ચ હસ્તિની ।
પ્રતીચી મદિરા ચેતિ વારુણ્યાં ષટ્ સુસન્મતાઃ ॥ રજ્નિ_28.7
હપુષા પીતનિર્ગુણ્ડી વિષ્ણુક્રાન્તા જયન્તિકા ।
શિતાદ્રિકર્ણીશઙ્ખિન્યૌ ષડેતા અપરાજિતાઃ ॥ રજ્નિ_28.8
કુમારી ચ વરાહી ચ વન્ધ્યાકર્કોટકી મૃદુઃ ।
સ્થૂલૈલા સ્થલપર્ણી ચ ષટ્કન્યાશ્ચ કુમારિકાઃ ॥ રજ્નિ_28.9
બીજદ્રુમે ગજે ચૈવ સીસકે નાગકેસરે ।
વિષે ચ પન્નગે ચૈવ ષટ્સૂક્તો નાગ ઇત્યપિ ॥ રજ્નિ_28.10
સૂક્ષ્મૈલા ચ મહારાષ્ટ્રી મત્સ્યાક્ષી કાકમાચિકા ।
ગણ્ડદૂર્વા ચ ગણ્ડૂકી મત્સ્યાદન્યાં ષડીરિતાઃ ॥ રજ્નિ_28.11
માણે કલિઙ્ગે કોશામ્રે શલ્યે કાકે ચ ધૂર્તકે ।
મદનશ્ચ સમાખ્યાતઃ ષડમી સમુદાહૃતાઃ ॥ રજ્નિ_28.12
દોડી ગુડૂચી મેદા ચ કાકોલી હરિણી તથા ।
જીવન્તી ચૈવ ષટ્ પ્રોક્તા જીવન્ત્યાં ચ ભિષગ્વરૈઃ ॥ રજ્નિ_28.13
ધૂમ્રાટભૃઙ્ગ્યોઃ ખલુ માંસલે ચ પ્લક્ષે શિરીષે કુટજે કુલિઙ્ગઃ ।
દ્રાક્ષા ચ દૂર્વા જરણા કણા ચ કૃષ્ણાભિધા વાકુચિકા કટુશ્ચ ॥ રજ્નિ_28.14
રાજનિઘણ્ટુ, એકાર્થાદિવર્ગ, સપ્તાર્થાઃ
ભદ્રાયાં તુ બલા નીલી દન્તી કાશ્મરી સારિવા ।