રઘુવંશ · અધ્યાય 5

તમ્ અધ્વરે વિશ્વજિતિ ક્ષિતીશં નિઃશેષવિશ્રાણિતકોશજાતમ્
ઉપાત્તવિદ્યો ગુરુદક્ષિનાર્થી કૌત્સઃ પ્રપેદે વરતન્તુશિષ્યઃ ॥

સ મૃન્મયે વીતહિરણ્મયત્વાત્ પાત્રે નિધાયાર્ગહ્યમ્ અનર્ઘ્ય શીલઃ
શ્રુતપ્રકાશં યશસા પ્રકાશઃ પ્રત્યુજ્જગામાતિથિમ્ આતિથેયઃ ॥

તમ્ અર્ચયિત્વા વિધિવદ્ વિધિજ્ઞસ્ તપોધનં માનધનાગ્રયાયી
વિશાંપતિર્ વિષ્ટરભાજમ્ આરાત્ કૃતાઞ્જલિઃ કૃત્યવિદ્ ઇત ઉવાચ ॥

અપ્ય્ અગ્રણીર્ મન્ત્રકૃતામ્ ઋષીણાં કુશાગ્રબુદ્ધે કુશલી ગુરુસ્ તે
યતસ્ ત્વયા જ્ઞાનમ્ અશેષમ્ આપ્તમ્ લોકેન ચૈતન્યમ્ ઇવ્ ઓષ્ણરશ્મેઃ ॥

કાયેન વાચા મનસા પિ શશ્વદ્ યત્ સંભૃતં વાસવધૈર્યલોપિ
આપાદ્યતે ન વ્યયમ્ અન્તરાયૈઃ કચ્ચિન્ મહર્ષેસ્ ત્રિવિધં તપસ્ તત્ ॥

આધારબન્ધપ્રમુખૈઃ પ્રયત્નૈઃ સંવર્ધિતાનાં સુતનિર્વિશેષમ્
કચ્ચિન્ ન વાય્વાદિર્ ઉપપ્લવો વઃ શ્રમચ્છિદં આશ્રમપાદપાનામ્ ॥

ક્રિયાનિમિત્તેષ્વ્ અપિ વત્સલત્વાદ્ અભગ્નકામા મુનિભિઃ કુશેષુ
તદઙ્કશય્યાચ્યુતનાભિનાલા કચ્ચિન્ મૃગીણામ્ અનઘા પ્રસૂતિઃ ॥

નિર્વર્ત્યતે યૈર્ નિયમાભિષેકો યેભ્યો નિવાપાઞ્જલયઃ પિત્ઃણામ્
તાન્ય્ ઉઞ્છષષ્ઠાઙ્કિતસૈકતાનિ શિવાનિ વસ્ તીર્થજલાનિ કચ્ચિત્ ॥

નીવારપાકાદિ કડમ્ ગ્ અરીયૈર્ આમૃશ્યતે જાનપદૈર્ ન કચ્ચિત્
કાલોપપન્નાતિથિ કલ્પ ભાગં વન્યં શરીરસ્થિતિસાધનં વઃ ॥

અપિ પ્રસન્નેન મહર્ષિણા ત્વં સમ્યગ્ વિનીયાનુમતો ગૃહાય
કાલો હ્ય્ અયં સંક્રમિતું દ્વિતીયં સર્વોપકારક્ષમમ્ આશ્રમં તે ॥

તવાર્હતો નાભિગમેન તૃપ્તં મનો નિયોગક્રિયયોત્સુકં મે
અપ્ય્ આજ્ઞયા શાસિતુર્ આત્મના વા પ્રાપ્તો ઽસિ સંભાવયિતું વનાન્ મામ્ ॥

ઇત્ય્ અર્ઘ્ય પાત્રાનુમિતવ્યયસ્ય રઘોર્ ઉદારામ્ અપિ ગાં નિશમ્ય
સ્વાર્થોપપત્તિં પ્રતિ દુર્બલાશસ્ તમ્ ઇત્ય્ અવોચદ્ વરતન્તુશિષ્યઃ ॥

સર્વત્ર નો વાર્ત્તમ્ અવેહિ રાજન્ નાથે કુતસ્ ત્વવ્ય્ અશુભં પ્રજાનામ્
સૂર્યે તપત્ય્ આવરણાય દૃષ્ટેઃ કલ્પેત લોકસ્ય કથં તમિસ્ર્ આ ॥

ભક્તિઃ પ્રતીક્ષ્યેષુ કુલોચિતા તે પૂર્વાન્ મહા ભાગ તયા ઽતિશેષે
વ્યતીતકાલ્ અસ્ ત્વ્ અહમ્ અભ્યુપેતસ્ ત્વામ્ અર્થિભાવાદ્ ઇતિ મે વિષાદઃ ॥

શરીરમાત્રેણ નરેન્દ્ર તિષ્ઠન્ન્ આભાસિ તીર્થપ્રતિપાદિતર્દ્ધિઃ
આરણ્યકોપાત્તફલપ્રસૂતિઃ સ્તમ્બેન નીવાર ઇવાવશિષ્ટઃ ॥

સ્થાને ભવાન્ એકનરાધિપઃ સન્ન્ અકિંચનત્વં મખજં વ્યનક્તિ
પર્યાયપીતસ્ય સુરૈર્ હિમાંશોઃ કલાક્ષયઃ શ્લાઘ્યતરો હિ વૃદ્ધેઃ ॥

તદ્ અન્યતસ્ તાવદ્ અનન્યકાર્યો ગુર્વર્થમ્ આહર્તુમ્ અહં યતિષ્યે
સ્વસ્ત્ય્ અસ્તુ તે નિર્ગલિતામ્બુગર્ભં શરદ્ઘનં નાર્દતિ ચાતકો ઽપિ ॥

એતાવદ્ ઉક્ત્વા પ્રતિયાતુકામં શિષ્યં મહર્ષેર્ નૃપતિર્ નિષિધ્ય
કિ ં વસ્તુ વિદ્વન્ ગુરવે પ્રદેયં ત્વયા કિયદ્ વેતિ તમ્ અન્વયુઙ્ક્ત ॥

તતો યથાવદ્વિહિતાધ્વરાય તસ્મૈ સ્મયાવેશવિવર્જિતાય
વર્ણાશ્રમાણાં ગુરવે સ વર્ણી વિચક્ષણઃ પ્રસ્તુતમ્ આચચક્ષે ॥

સમ્ આપ્તવિદ્યેન મયા મહર્ષિર્ વિજ્ઞાપિતો ઽભૂદ્ ગુરુદક્ષિણાયૈ
સ મે ચિરાયાસ્ખલિતોપચારાં તાં ભક્તિમ્ એવાગણયત્ પુરસ્તાત્ ॥

નિર્બન્ધસંજાતરુષાર્થકાર્શ્યમ્ અચિન્તયિત્વા ગુરુણાહમ્ ઉક્તઃ
વિત્તસ્ય વિદ્યાપરિસંખ્યયા મે કોટીષ્ ચતસ્રો દશ ચાહરેતિ ॥

સો ઽહં સપર્યાવિધિભાજનેન મત્વા બહ્વન્તં પ્રભુશબ્દશેષમ્
અભ્યુત્સહે સંપ્રતિ નોપરોદ્ધુમ્ અલ્પેતરત્વાચ્ છ્રુતનિષ્ક્રયસ્ય ॥

ઇત્થં દ્વિજેન દ્વિજરાકાન્તિર્ આવેદિતો વેદવિદાં વરેણ
એનોનિવૃત્તેન્દ્રિયવૃત્તિર્ એનં જગાદ ભૂયો જગદેકનાથઃ ॥

ગુર્વર્થમ્ અર્થી શ્રુતપારદૃશ્વા રઘોઃ સકાશાદ્ અનવાપ્ય કામમ્
ગતો વદાયાન્તરમ્ ઇત્ય્ અયં મે મા ભૂત્ પરીવાદનવાવતારઃ ॥

સ ત્વં પ્રશસ્તે મહિત્ એ મદીયે વસંશ્ ચતુર્થો ઽગ્નિર્ ઇવાગ્ન્યગારે
દ્વિત્રાણ્ય્ અહાન્ય્ અર્હસિ સોઢુમ્ અર્હન્ યાવદ્ યતે સાધયિતું ત્વદર્થમ્ ॥

તથેતિ તસ્ય્ઽ; આવિતથ્ અં પ્રતીતઃ પ્રત્યગ્રહીત્ સંગરમ્ અગ્રજન્મા
ગામ્ આત્તસારાં રઘુર્ અપ્ય્ અવેક્ષ્ય નિષ્કષ્ટુમ્ અર્થં ચકમે કુબેરાત્ ॥

વસિષ્ઠમન્ત્રોક્ષણજાત્ પ્રભાવાદ્ ઉદન્વદાકાશમહીધરેષુ
મરુત્સખસ્યેવ બલાહકસ્ય ગતિર્ વિજઘ્ને ન હિ તદ્રથસ્ય ॥

અથાધિશિશ્યે પ્રયથઃ પ્રદોષે રથં રઘુઃ કલ્પિતશસ્ત્રગર્ભમ્
સામન્તસંભાવનયૈવ ધીરઃ કૈલાસનાથં તરસા જિગીષુઃ ॥

પ્રાતઃ પ્રયાણાભિમુખાય તસ્મૈ સવિસ્મયાઃ કોશગૃહે નિયુક્તાઃ
હિરણ્મયીં કોશગૃહસ્ય મધ્યે વૃષ્ટિં શશંસુઃ પતિતાં નભસ્તઃ ॥

તં ભૂપતિર્ ભાસુરહેમરાશિં લબ્ધં કુબેરાદ્ અભિયાસ્યમાનાત્
દિદેશ કૌત્ અસ્ય સમસ્તમ્ એવ પાદં સુમેરોર્ ઇવ વજ્રભિન્નમ્ ॥

જનસ્ય સાકેતનિવાસિનસ્ તૌ દ્વાવ્ અપ્ય્ અભૂતામ્ અભિનન્દ્યસત્ત્વૌ
ગુરુપ્રદેયાધિકનીઃસ્પૃહો ઽર્થી નૃપો ઽર્થિકામાદ્ અધિકપ્રદશ્ ચ ॥

અથોષ્ટ્રવામીશત વાહિત્ આર્થં પ્રજેષ્વરં પ્રીતમના મહર્ષિઃ
સ્પૃષન્ કરેણાનતપૂર્વકાયં સંપ્રસ્થિતો વાચમ્ ઉવાચ કૌત્સઃ ॥

કિમ્ અત્ર ચિત્રં યદિ કામસૂર્ ભૂર્ વૃત્તે સ્થિતસ્યાધિપતેઃ પ્રજાનામ્
અચિન્તનીયસ્ તુ તવ પ્રભાવો મનીષિતં દ્યૌર્ અપિ યેન દુગ્ધા ॥

આશાસ્યમ્ અન્યત્ પુનરુક્તભૂતં શ્રેયાંસિ સર્વાણ્ય્ અધિજગ્મુષસ્ તે
પુત્રં લભસ્વાત્મગુણાનુરૂપં ભવન્તમ્ ઈડ્ અં ભવતઃ પિતેવ ॥

ઇત્થં પ્રયુજ્યાશિષમ્ અગ્રજન્મા રાજ્ઞે પ્રતીયાય ગુરોઃ સકાશમ્
રાજાપિ લેભે સુતમ્ આશુ તસ્માદ્ આલોકમ્ અર્કાદ્ ઇવ જીવલોકઃ ॥

બ્રાહ્મે મુહૂર્તે કિલ તસ્ય દેવી કુમારકલ્પં સુષુવે કુમારમ્
અતઃ પિતા બ્રહ્મણ એવ નામ્ના તમ્ આત્મ જન્માનમ્ અજં ચકાર ॥

રૂપં તદ્ ઓજસ્વિ તદ્ એવ વીર્યં તદ્ ઐવ નૈસર્ગિકમ્ ઉન્નતત્વમ્
ન કારણાત્ સ્વાદ્ બિભિદે કુમારઃ પ્રવર્તિતો દીપ ઇવ પ્રદીપાત્ ॥

ઉપાત્તવિદ્યં વિધિવદ્ ગુરુભ્યસ્ તં યૌવનોદ્ભેદવિશેષકાન્તમ્
શ્રી ર્ ગન્તુકામા પિ ગુરોર્ અનુજ્ઞાં ધીરેવ કન્યા પિતુર્ આચકાઙ્ક્ષ ॥

અથેશ્વરેણ ક્રથકૈશ્ ઇ કાનાં સ્વયંવરાર્થં સ્વસુર્ ઇન્દુમત્યાઃ
આપ્તઃ કુમારાનયનોત્સુકેન ભોજેન દૂતો રઘવે વિસૃષ્ટઃ ॥

તં શ્લાઘ્યસંબન્ધમ્ અસૌ વિચિન્ત્ય દારક્રિયાયોગ્યદશં ચ પુત્રમ્
પ્રસ્થાપયામ્ આસ સસૈન્યમ્ એનમ્ ઋદ્ધાં વિદર્ભાધિપરાજધાનીમ્ ॥

તસ્યોપકાર્યારચિત્ ઓપકારા વન્યેતરા જાનપદોપદાભિઃ
માર્ગે નિવાસા મનુજેન્દ્રસૂનોર્ બભૂવુર્ ઉદ્યાનવિહારકલ્પાઃ ॥

સ નર્મદારોધસિ શીકરાર્દ્રૈર્ મરુદ્ભિર્ આનર્તિતનક્તમાલે
નિવેશયામ્ આસ વિલઙ્ઘિતાધ્વા ક્લાન્તં રજોધૂસરકેત્ ઉ સૈન્યમ્ ॥

અથોપરિષ્ટાદ્ ભ્રમરૈર્ ભ્રમદ્ભિઃ પ્રા ક્ સૂચિતાન્તઃસલિલપ્રવેશઃ
નિર્ધૌત દાનામલ ગણ્ડ ભિત્તિર્ યન્યઃ સરિત્તો ગજ ઉન્મમજ્જ ॥

નિઃશેષવિક્ષાલિતધાતુનાપિ વપ્રક્રિયામ્ ઋક્ષવતસ્ તટેષુ
નીલોર્ધ્વરેખાશબલેન શંસન્ દન્તદ્વયેનાશ્મવિકુણ્ઠિતેન ॥

સંહારવિક્ષેપલઘુક્રિયેણ હસ્તેન તીરાભિમુખઃ સશબ્દમ્
બભૌ સ ભિન્દન્ બૃહતસ્ તરઙ્ગાન્ વાર્યર્ગલાભઙ્ગ ઇવ પ્રવૃત્તઃ ॥

સ ભોગિભોગાધિકપીવરેણ હસ્તેન તીરાભિમુખઃ સશબ્દમ્
સંવર્ધિતાર્ત્ધપ્રહિતેન દીર્ઘાન્ ચિક્ષેપ વારીપરિઘાન્ ઇવોર્મીન્ ॥

શૈલોપમઃ શ્ ઐ વલ મઞ્જરીણાં જાલાનિ કર્ષન્ન્ ઉરસા સ પશ્ચાત્
પૂર્વં તદુત્પીડિતવારિરાશિઃ સરિત્પ્રવાહસ્ તટમ્ ઉત્સસર્પ ॥

કારણ્ડવોત્સૃષ્ટમૃદુપ્રત્નાનાઃ પુલિન્દયોષામ્બુવિહારકાઞ્ચીઃ
કર્ષન્ સ શૈવાલલતા નદીષઃ સ્કન્ધાવલગ્નાસ્ તટમ્ ઉત્સસર્પ ॥

તસ્યૈકનાગસ્ય કપોલભિત્ત્યોર્ જલ્ આવગાહક્ષણમાત્રશાન્તા
વન્યેતરાનેકપદર્શનેન પુનર્ દિદીપે મદદુર્દિનશ્રીઃ ॥

સપ્તચ્છદક્ષીરકટુપ્રવાહમ્ અસહ્યમ્ આઘ્રાય મદં તદીયમ્
વિલઙ્ઘિતાધોરણતીવ્રયત્નાઃ સેનાગજેન્દ્રા વિમુખ્ આ બભૂવુઃ ॥

સ ચ્છિન્નબન્ધદ્રુતયુગ્યશૂન્યં ભગ્નાક્ષપર્યસ્તરથં ક્ષણેન
રામાપરિતાણવિહસ્તયોધં સેનાનિવેશં તુમ્ ઉ લં ચકાર ॥

તમ્ આપતન્તં નૃપતેર્ અવધ્યો વન્યઃ કરીતિ શ્રુતવાન્ કુમારઃ
નિવર્તયિષ્યન્ વિશિખેન કુમ્ભે જઘાન નાત્યાયતકૃષ્ટ શાર્ઙ્ગઃ ॥

સ વિદ્ધમાત્રઃ કિલ નાગરૂપમ્ ઉત્સૃજ્ય તદ્વિસ્મિતસૈન્યદૃષ્ટઃ
સ્ફુરત્પ્રભામણ્ડલમધ્યવર્તિ કાન્તં વપુર્ વ્યોમચરં પ્રપેદે ॥

અથ પ્રભાવોપનતૈઃ કુમારં કલ્પદ્રુમોત્થૈર્ અવકીર્ય પુષ્પૈઃ
ઉવાચ વાગ્મી દશનપ્રભાભિઃ સંવર્ધિતોરઃસ્થલતારહારઃ ॥

મતઙ્ગશાપાદ્ અવલેપમૂલાદ્ અવાપ્તવાન્ અસ્મિ મતઙ્ગજત્વમ્
અવેહિ ગન્ધર્વપતેસ્ તનૂજં પ્રિયંવદં માં પ્રિયદર્શનસ્ય ॥

સ ચાનુનીતઃ પ્રણતેન પશ્ચાન્ મયા મહર્ષિર્ મૃદુતામ્ અગચ્છત્
ઉષ્ણત્વમ્ અગ્ન્યાતપસંપ્રયોગાચ્ છૈત્યં હિ યત્ સા પ્રકૃતિર્ જલસ્ય ॥

ઇક્ષ્વાકુવંશપ્રભવો યદા તે ભેત્સ્યત્ય્ અજઃ કુમ્ભમ્ અયોમુખેન
સંયોક્ષ્યસે સ્વેન વપુર્મહિમ્ના તદેત્ય્ અવોચત્ સ તપોનિધિર્ મામ્ ॥

સં મોચિતઃ સત્ત્વવતા ત્વયાહં શાપાચ્ ચિરપ્રાર્થિતદર્શનેન
પ્રતિ પ્રિયં ચેદ્ ભવતો ન કુર્યાં વૃથા હિ મે સ્યાત્ સ્વપદોપલબ્ધિઃ ॥

સંમોહનં નામ સખે મમાસ્ત્રં પ્રયોગસંહારવિભક્તમન્ત્રમ્
ગાન્ધર્વમ્ આધત્સ્વ યતઃ પ્રયોક્તુર્ ન ચારિહિંસા વિજયશ્ ચ હસ્તે ॥

અલં હ્રિયા માં પ્રતિ યન્ મુહૂર્તં દયાપરો ઽભુઃ પ્રહરન્ન્ અપિ ત્વમ્
તસ્માદ્ ઉપચ્છન્દયતિ પ્રયોજં મયિ ત્વયા ન પ્રતિશેધ રૌક્ષ્યમ્ ॥

તથેત્ય્ ઉપસ્પૃશ્ય પયઃ પવિત્રં સોમોધ્બવાયાઃ સરિતો નૃસોમઃ
ઉદઙ્મુખઃ સો ઽસ્ત્રવિદ્ અસ્ત્રમન્ત્રં જગ્રાહ તસ્માન્ નિગૃહીતશાપાત્ ॥

એવં તયોર્ અધ્વનિ દૈવયોગાદ્ આસેદુષોઃ સખ્યમ્ અચિન્ત્યહેત્ ઉ
એકો યયૌ ચૈત્રરથપદેશાન્ સૌરાજ્યરમ્યાન્ અપરો વિદર્ભાન્ ॥

તં તસ્થિવાંસં નગરોપકણ્ઠે તદાગમારૂઢગુરુપ્રહર્ષઃ
પ્રત્યુજ્જગામ ક્રથકૈશ્ ઇ કેન્દ્રશ્ ચન્દ્રં પ્રવૃદ્ધોર્મિર્ ઇવોર્મિમાલી ॥

પ્રવેશ્ય ચૈનં પુરમ્ અગ્રયાયી નીચૈસ્ તથોપાચરદ્ અર્પિતશ્રીઃ
મેને યથા તત્ર જનઃ સમેતો વૈદર્ભમ્ આગન્તુમ્ અજં ગૃહેશમ્ ॥

તસ્ય્ઽ; આધિકાર્ અ પુરુષૈઃ પ્રણતૈઃ પ્રદિષ્ટાં પ્રાગ્દ્વારવેદિવિનિવેશિત પૂર્ણ કુમ્ભામ્
મેને યથા તત્ર જનઃ સમેતો બાલ્યાત્ પરામ્ ઇવ દશાં મદનો ઽધ્યુવાસ ॥

તત્ર સ્વયંવરસમાહૃતરાજલોકં કન્યાલલામ કમનીયમ્ અજસ્ય લિપ્સોઃ
ભાવાવબોધકલુષા દયિતેવ રાત્રૌ નિદ્રા ચિરેણ નયનાભિમુખ્ ઈ બભૂવ ॥

તં કર્ણભૂષણનિપીડિતપીવરાંસં શય્યોત્તરચ્છદવિમર્દકૃશાઙ્ગરાગમ્
સૂતાત્મજાઃ સવયસઃ પ્રથિતપ્રબોધં) પ્રાબોધયન્ન્ ઉષસિ વાગ્ભિર્ ઉદારવાચઃ ॥

રાત્રિર્ ગતા મતિમતાં વર મુઞ્ચ શય્યાં ધાત્રા દ્વિધૈવ નનુ ધૂર્ જગતો વિભક્તા
તામ્ એકતસ્ તવ બિભર્તિ ગુરુર્ વિનિદ્રસ્ તસ્યા ભવાન્ અપરધુર્યપદાવલમ્બી ॥

નિદ્રાવશેન ભવતા પ્ય્ અનપેક્ષમાણા પર્યુત્સુકત્વમ્ અબલા નિશિ ખણ્ડિતેવ
લક્ષ્મીર્ વિનોદયતિ યેન દિગન્તલમ્બી સો ઽપિ ત્વદાનનરુચિં વિજહાતિ ચન્દ્રઃ ॥

તદ્ વલ્ગુના યુગપદુન્મિષિતેન તાવત્ સદ્યઃ પરપરતુલામ્ અધિરોહતાં દ્વે
પ્રસ્પન્દમાનપરુષેતરતારમ્ અન્તશ્ ચક્ષુસ્ તવ પ્રચલિતભ્રમરં ચ પદ્મમ્ ॥

વૃન્ત્ આચ્ છ્લ્ અથં હરતિ પુષ્પમ્ અનોકહાનાં સંસૃજ્યતે સરસિજૈર્ અરુણામ્શુભિન્નૈઃ
સ્વાભાવિકં પરગુણેન વિભાતવાયુઃ સૌરભ્યમ્ ઈપ્સુર્ ઇવ તે મુખમારુતસ્ય ॥

તામ્રોદરેષુ પૈતં તરુ પલ્લવેષુ નિર્ધૌત હારગુ લ્ ઇકાવિશદં હિમામ્ભઃ
આભાતિ લબ્ધપરભાગતયાધરોષ્ઠે લીલાસ્મિતં સદશનાર્ચિર્ ઇવ ત્વદીયમ્ ॥

યાવત્ પ્રતાપનિધિર્ આક્રમતે ન ભાનુર્ અહ્નાય તાવદ્ અરુણેન તમો નિરસ્તમ્
આયોધનાગ્રસરતાં ત્વયિ વીર યાતે કિં વા રિપૂંસ્ તવ ગુરુઃ સ્વયમ્ ઉચ્છિનત્તિ ॥

શય્યાં જહત્ય્ ઉભયપક્ષવિનીતનિદ્રાઃ સ્તમ્બેરમા મુખરશૃઙ્ખલકર્ષિણસ્ તે
યેષાં વિભાન્તિ તરુણારુણરાગયોગાદ્ ભિન્નાદ્રિગૈરિકતટા ઇવ દન્તકોષાઃ ॥

દીર્ઘેષ્વ્ અમી નિયમિતાઃ પટમણ્ડપેષુ નિદ્રાં વિહાય વનજાક્ષ વનાય્ ઉદેશ્યાઃ
વક્ત્રોષ્મણા મલિનયન્તિ પુરોગતાનિ લેહ્યાનિ સૈન્ધવશિલાશકલાનિ વાહાઃ ॥

ભવતિ વિરલભક્તિર્ મ્લાનપુષ્પોપહારઃ સ્વકિરણ્પરિવેષોધ્બેદશૂન્યાઃ પ્રદીપાઃ
અયમ્ અપિ ચ ગિરં નસ્ ત્વત્પ્રબોધપ્રયુક્તામ્ અનુવદતિ શુકસ્ તે મઞ્જુવાક્ પઞ્જરસ્થઃ ॥

ઇતિ વિરચિતવાગ્ભિર્ બન્દિપુત્રૈઃ કુમારઃ સપદિ વિગત નિદ્રસ્ તલ્પમ્ ઉજ્ઝાં ચકાર
મદપટ્ ઉ નિનદદ્ભિર્ બોધિતો રાજહંસૈઃ સુરગજ ઇવ ગાઙ્ગં સૈકતં સુપ્રતીકઃ ॥

અથ વિધિમ્ અવ સાય્ય શાસ્ત્રદૃષ્ટં દિવસમુખોચિતમ્ અઞ્ચિત્ આક્ષિપક્ષ્મા
કુશલવિરચિત્ આનુકૂલ વેષઃ ક્ષિતિપસમાજમ્ અગાત્ સ્વયંવરસ્થમ્ ॥

ગાન્ધર્વમ્ અસ્ત્રં તદ્ ઇતઃ પ્રતીચ્છ પ્રયોગસંહારવિભક્તમન્ત્રમ્
સંધ્યા પ્રાતિપદેનેવ ન ચારિહિંસા વિજયઃ સ્વહસ્તે ॥

નિદ્રાવશં ત્વયિ ગતે શશિના કથંચિદ્ આત્માનમ્ આનન રુચા ભવતો વિ યુજ્ય
લક્ષ્મીર્ વિભાતસમયે ઽપિ હિ દર્શનેન પર્યુત્સુકા પ્રણય્ ઇની નિશિ ખણ્ડિતેવ ॥

મન્દં વિવાતિ હિમસંભૃતશીતભાવઃ સંસૃજ્યતે સરસિજૈર્ અરુણાંશુભિન્નૈઃ
સૌરભ્યમ્ ઈપ્સુર્ ઇવ તે મુખમારુતસ્ય યન્ નો ગુણાન્ પ્રતિ નિશાપરિણામવાયુઃ ॥

ઇતિ સ વિહત નિદ્રસ્ તલ્પમ્ અલ્પેતર્ આંશઃ સુરગજ ઇવ ગઙ્ગાસૈકતં સુપ્રતીકઃ
પરિજનવનિતાનાં પાદયોર્ વ્યાપૃતાનાં વલયમણિવિદિષ્ટં પ્રચ્છદાન્તં મુમોચ ॥