રઘુવંશ · અધ્યાય 16

અથેતરે સપ્ત રઘુપ્રવીરા જ્યેષ્ઠં પુરોજન્મતયા જુણૈશ્ ચ
ચક્રુઃ કુશં રત્નવિશેષભાજં સૌભ્રાત્રમ્ એષાં હિ કુલાનુસારિ ॥

તે સેતુવાર્ત્તાગજબન્ધમુખ્યૈર્ અભ્યુચ્છ્રિતાઃ કર્મભિર્ અપ્ય્ અવન્ધ્યૈઃ
અન્યોન્યદેશપ્રવિભાગસીમાં વેલાં સમુદ્રા ઇવ ન વ્યતીયુઃ ॥

ચતુર્ભુજાંશપ્રભવઃ સ તેષાં દાનપ્રવૃત્તેર્ અનુપારતાનામ્
સુરદ્વિપાનામ્ ઇવ સામયોનિર્ ભિન્નો ઽષ્ઠદા વિપ્રસસાર વંશઃ ॥

અથાર્ધરાત્રે સ્તિમિતપ્રદીપે શય્યાગૃહે સુપ્તજને પ્રબુદ્ધઃ
કુશઃ પ્રવાસસ્થકલત્રવેષામ્ અદૃષ્ટપૂર્વાં વનિતામ્ અપશ્યત્ ॥

સા સાધુસાધારણપાર્થિવર્દ્ધેઃ સ્થિત્વા પુરસ્તાત્ પુરુહૂતભાસઃ
જેતુઃ પરેષાં જયશબ્દપૂર્વં તસ્યાઞ્જલિં બન્ધુમતો બબન્ધ ॥

અથ્ આનુપોઢ્ આર્ગલમ્ અપ્ય્ અગારં છાયામ્ ઇવાદર્શતલં પ્રવિષ્ટામ્
સવિસ્મયો દાશરથેસ્ તનૂજઃ પ્રોવાચ પૂર્વાર્ધવિષૃટતલ્પઃ ॥

લભ્દાન્તરા સાવરણે ઽપિ ગેહે યોગપ્રભાવો ન ચ લક્ષ્યતે તે
બિભર્ષિ ચાકારમ્ અનિર્વૃતાનાં મૃણાલિની હૈમમ્ ઇવોપરાગમ્ ॥

કા ત્વં શુભે કસ્ય પરિગ્રહો વા કિં વા મદભ્યાગમકારણં તે
આચક્ષ્વ મત્વા વશિનાં રઘૂણાં મનઃ પરસ્ત્રીવિમુખપ્રવૃત્તિ ॥

તમ્ અબ્રવીત્ સા ગુરુણા નવદ્યા યા નીતપૌરા સ્વપદોન્મુખેન
તસ્યાઃ પુરઃ સંપ્રતિ વીતનાથાં જાનીહિ રાજન્ન્ અધિદેવતાં મામ્ ॥

વસૌકસારામ્ અભિભૂય સાહં સૌરાજ્ય બદ્ધ્ ઓત્સવયા વિભૂત્યા
સમગ્રશક્તૌ ત્વયિ સૂર્યવંષ્યે સતિ પ્રપન્ના કરુણામ્ અવસ્થામ્ ॥

વિશીર્ણ તલ્પાટ્ટશતો નિવેશઃ પર્યસ્તશાલઃ પ્રભુણા વિના મે
વિડમ્બયત્ય્ અસ્તનિમગ્નસૂર્યં દિનાન્તમ્ ઉગ્રાનિલભિન્નમેઘમ્ ॥

નિશાસુ ભાસ્વત્કલનૂપુરાણાં યઃ સંચરો ઽભૂદ્ અભિસારિકાણામ્
નદન્મુખોલ્કાવિચિતામિષાભિઃ સ વાહ્યતે રાજપથઃ શિવાભિઃ ॥

આસ્ફાલિતં યત્ પ્રમદાકરાગ્રૈર્ મૃદઙ્ગધીરધ્વનિમ્ અન્વગચ્છત્
વન્યૈર્ ઇદાનીં મહિષૈસ્ તદ્ અમ્ભઃ શૃઙ્ગાહતં ક્રોશતિ દીર્ઘિક્ આણામ્ ॥

ચિત્રદ્વિપાઃ પદ્મવનાવતીર્ણાઃ કરેણુભિર્ દત્તમૃણાલભઙ્ગાઃ
નખાઙ્કુશાઘાતવિભિન્નકુમ્ભાઃ સંરબ્ધસિંહપ્રહૃતં વહન્તિ ॥

સ્તમ્ભેષુ યોષિત્પ્રતિયાતનાનામ્ ઉત્ક્રાન્તવર્ણક્રમધૂસરાણામ્
સ્તનો ત્તરીયાણિ ભવન્તિ સઙ્ગાન્ નિર્મોક પટ્ટાઃ ફણિભિર્ વિમુક્તાઃ ॥

કાલાન્તરશ્યામસુધેષુ નક્તમ્ ઇતસ્ તતો રૂઢતૃણાઙ્કુરેષુ
ત એવ મુક્તાગુણશુદ્ધયો ઽપિ હર્મ્યેષુ મૂર્છન્તિ ન ચન્દ્રપાદાઃ ॥

આવર્જ્ય શાખાઃ સદયં ચ યાસાં પુષ્પાણ્ય્ ઉપાત્તાનિ વિલાસિનીભિઃ
વન્યૈઃ પુલિન્દૈર્ ઇવ વાનરૈસ્ તાઃ ક્લિશ્યન્ત ઉદ્યાનલતા મદીયાઃ ॥

રાત્રાવ્ અનાવિષ્કૃતદીપભાસઃ કાન્તામુખશ્રીવિયુતા દિવાપિ
તિરસ્ક્રિયન્તે કૃમિતન્તુજાલૈર્ વિચ્છિન્ન ધૂમ પ્રસરા ગવાક્ષાઃ ॥

બલિક્રિયાવર્જિતસૈકતાનિ સ્નાનીયસંસર્ગમ્ અન્ આપનુવન્તિ
ઉપાન્તવાનીરગૃહ્ આણિ દૃષ્ટ્વા શૂન્યાનિ દૂયે સરયૂ જલાનિ ॥

તદ્ અર્હસીમાં વસતિં વિસૃજ્ય મામ્ અભ્યુપ્ ઐતું કુલરાજધાનીમ્
હિત્વા તનું કારણમાનુષીં તાં યથા ગુરુસ્ તે પરમાત્મમૂર્તિમ્ ॥

તથેતિ તસ્યાઃ પ્રણયં પ્રતીતઃ પ્રત્યગ્રહીત્ પ્રાગ્રહરો રઘૂણામ્
પૂર્ અપ્ય્ અભિવ્યક્તમુખપ્રસાદા શરીરબન્ધેન તિરોબભૂવ ॥

તદ્ અદ્ભુતં સંસદિ રાર્ત્રિવૃત્તં પ્રાતર્ દ્વિજેભ્યો નૃપતિઃ શશંસ
શ્રુત્વા ત એનં કુલરાજધાન્યા સાક્ષાત્ પતિત્વે વૃતમ્ અભયનન્દન્ ॥

કુશાવતીં શ્રોત્રિયસાત્ સ કૃત્વા યાત્રાનુકૂલે ઽહનિ સાવરોધઃ
અનુદ્રુતો વાયુર્ ઇવાભ્રવૃન્દૈઃ સૈન્યૈર્ અયોધ્યાભિમુખઃ પ્રતસ્થે ॥

સા કેતુમાલોપવના બૃહદ્ભિર્ વિહારશૈલાનુગતેવ નાગૈઃ
સેના રથોદારગૃહા પ્રયાણે તસ્યાભવજ્ જઙ્ગમરાજધાની ॥

તેનાતપત્રામલમણ્ડલેન પ્રસ્થાપિતઃ પૂર્વનિવાસભૂમિમ્
બભૌ બલૌઘઃ શશિન્ ઓદિતેન વેલામ્ ઉદન્વાન્ ઇવ નીયમાનઃ ॥

તસ્ય પ્રયાતસ્ય વરૂથિનીનાં પીડામ્ અપર્યાપ્તવતીવ સોઢુમ્
વસુંધરા વિષ્ણુપદં દ્વિતીયમ્ અધ્યારુરોહેવ રજશ્છલેન ॥

ઉદ્યચ્છમાના ગમનાય પશ્ચાત્ પુરો નિવેશે પથિ ચ વ્રજન્તી
સા યત્ર સેના દદૃષે નૃપસ્ય તત્રૈવ સામગ્ર્ય મતિં ચકાર ॥

તસ્ય દ્વિપાનાં મદવારિસેક્ આત્ ખુરાભિઘાતાચ્ ચ તુરંગમાણામ્
રેણુઃ પ્રપેદે પથિ પઙ્કભાવં પઙ્કો ઽપિ રેણુત્વમ્ ઇયાય નેતુઃ ॥

માર્ગ્ ઐષિણી સા કટકાન્તરેષુ વૈન્ધ્યેષુ સેના બહુધા વિ ભિન્ના
ચકાર રેવેવ મહાવિરાવા બદ્ધપ્રતિશ્રુન્તિ ગુહામુખાનિ ॥

સ ધાતુભેદારુણયાનનેમિઃ પ્રભ્ ઉઃ પ્રયાણધ્વનિમિશ્રતૂર્યઃ
વ્યલઙ્ઘયદ્ વિન્ધ્યમ્ ઉપાયનાનિ પશ્યન્ પુલિન્દૈર્ ઉપપાદિતાનિ ॥

તીર્થે તદીયે ગજસેતુબન્ધાત્ પ્રતીપગામ્ ઉત્તરતો ઽસ્ય ગઙ્ગામ્
અયત્નવાલગ્વ્યજનીબભૂવુર્ હંસા નભોલઙ્ઘનલોલક્પક્ષાઃ ॥

સ પૂર્વજાનાં કપિલેન રોષાદ્ ભસ્માવશેષીકૃતવિગ્રહાણામ્
સુરાલયપ્રાપ્તિનિમિત્તમ્ અમ્ભસ્ ત્રૈસ્રોતસં નૌલુલિતં વવન્દે ॥

ઇત્ય્ અધ્વનઃ કૈશ્ચિદ્ અહોભિર્ અન્તે કૂલં સમાસાદ્ય કુશઃ સરય્વાઃ
વેદિપ્રતિષ્ઠાન્ વિતતાધ્વરાણાં યૂપાન્ અપશ્યચ્ છતશો રઘૂણામ્ ॥

આધૂય શાખાઃ કુસુમદ્રુમાણાં સ્પૃષ્ટ્વા ચ શીતાન્ સરયૂતરઙ્ગાન્
તં ક્લાન્તસૈન્યં કુલરાજધાન્યાઃ પ્રત્યુજ્જગામોપવનાન્ત વાયુઃ ॥

અથોપશલ્યે રિપુમગ્નશલ્યસ્ તસ્યાઃ પુરઃ પૌર્સખઃ સ રાજા
કુલધ્વજસ્ તાનિ ચલધ્વજાનિ નિવેશયામ્ આસ બલી બલાનિ ॥

તાં શિલ્પિસંઘાઃ પ્રભુણા નિયુક્તાસ્ તથાગતાં સંભૃતસાધનત્વાત્
પુરં નવીચક્રુર્ અપાં વિસર્ગાન્ મેઘા નિદાઘ ગ્લપિતામ્ ઇવોર્વીમ્ ॥

તતઃ સપર્યાં સપશૂપહારાં પુરઃ પરાર્ધ્યપ્રતિમા ગૃહાયાઃ
ઉપોષિતૈર્ વાસ્તુવિધાનવિદ્ભિર્ નિર્ વર્તયામ્ આસ રઘુપવીરઃ ॥

તસ્યાઃ સ રાજોપપદં નિશાન્તં કામીવ કાન્તાહૃદયં પ્રવિશ્ય
યથાર્હમ્ અન્યૈર્ અનુજીવિલોકં સંભાવયામ્ આસ ગૃહૈસ્ તદીયૈઃ ॥

સા મન્દુરાસંશ્રયિભિસ્ તુરંગૈઃ શાલા વિધિ સ્તમ્ભગતૈશ્ ચ નાગૈઃ
પૂર્ આબભાસે વિપણિસ્થપણ્ય્ આ સર્વાઙ્ગનદ્ધાભરણેવ નારી ॥

વસન્ સ તસ્યાં વસતૌ રઘૂણાં પુરાણશોભામ્ અધિરોપિતાયામ્
ન મૈથિલેયઃ સ્પૃહયાં બભૂવ ભર્ત્રે દિવો નાપ્ય્ અલકેશ્વરાય ॥

અથાસ્ય રત્નગ્રથિતોત્તરીયમ્ એકાન્તપાણ્ડુસ્તનલમ્બિહારમ્
નિઃ શ્વાસહાર્યાંશુકમ્ આજગામ ઘર્મઃ પ્રિય્ આ વેષમ્ ઇવોપદેષ્ટુમ્ ॥

અગસ્ત્યચિહ્નાદ્ અયનાત્ સમીપં દિગ્ ઉત્તરા ભાસ્વતિ સંનિવૃત્તે
આનન્દશીતમ્ ઇવ ભાષ્પવૃષ્ટિં હિમસ્રુતિં હૈમવતીં સસર્જ ॥

પ્રવૃદ્ધતાપો દિવસો ઽતિમાત્રમ્ અત્યર્થમ્ એવ ક્ષણદા ચ તન્વી
ઉભૌ વિરોધક્રિયયા વિ ભિન્નૌ જાયાપતી સાનુશયાવ્ ઇવાસ્તામ્ ॥

દિને દિને શૈવલવન્ત્ય્ અધસ્તાત્ સોપાનપર્વાણિ વિમુઞ્ચદ્ અમ્ભઃ
ઉદ્દણ્ડપદ્મં ગૃહદીર્ઘિકાણાં નારીનિતમ્બદ્વયસં બભૂવ ॥

વનેષુ સાયનતનમલ્લિકાનાં વિજૃમ્ભણોદ્ગન્ધિષુ કુ ડ્ મલેષુ
પ્રત્યેકનિક્ષિપ્તપદઃ સશબ્દં સંખ્યામ્ ઇવૈષાં ભ્રમરશ્ ચકાર ॥

સ્વેદાનુવિદ્ધાર્દ્રનખક્ષતાઙ્કે સંદષ્ટભૂયિષ્ઠ શિખં કપોલે
ચ્યુતં ન કર્ણાદ્ અપિ કામિનીનાં શિરીષપુષ્પં સહસા પપાત ॥

યન્ત્રપ્રવાહૈઃ શિશિરૈઃ પરીતાન્ રસેન ધૌતાન્ મલયોદ્ભવસ્ય
શિલાવિશેષાન્ અધિશય્ય નિન્યુર્ ધારાગૃહેષ્વ્ આતપમ્ ઋદ્ધિમન્તઃ ॥

સ્નાનાર્દ્રમુક્તેષ્વ્ અનુ ધૂપવાસં વિન્યસ્તસાયન્તનમલ્લિકેષુ
કામો વસન્તાત્યયમન્દવીર્યઃ કેશેષુ લેભે બલમ્ અઙ્ગનાનામ્ ॥

આપિઞ્જરા બદ્ધરજઃકણત્વાન્ મઞ્જર્ય્ ઉદારા શુશુભે ઽર્જુનસ્ય
દગ્ધ્વાપિ દેહં ગિરિશેન રોષાત્ ખણ્ડીકૃતા જ્યેવ મનોભ્વસ્ય ॥

મનોજ્ઞગન્ધં સહકારભઙ્ગં પુરાણસીધું નવપાટલં ચ
સંબધ્નતા કાઇજનેષુ દોષાઃ સર્વે નિદાઘાવધિના પ્રમૃષ્ટાઃ ॥

જનસ્ય તસ્મિન્ સમયે વિગાઢે બભૂવતુર્ દ્વૌ સવિશેષકાન્તૌ
તાપાપનોદક્ષમપાદ સ ચ્ ઓદયસ્થ્ ઓ નૃપતિઃ શશી ચ ॥

અથોર્મિ લોલ્ ઓન્મદરાજહંસે રોધોલતાપુષ્પવહે સરય્વાઃ
વિહર્તુમ્ ઇચ્છા વનિતાસખસ્ય તસ્યામ્ભસિ ગ્રીષ્મસુખે બભૂવ ॥

સ તીરભૂમૌ વિહિત્ ઓપકાર્યામ્ આનાયિભિસ્ તામ્ અપકૃષ્ટનક્રામ્
વિગાહિતું શ્રીમહિમાનુરૂપં પ્રચક્રમે ચક્રધરપ્રભાવઃ ॥

સા તીરસોપાનપથાવતારાદ્ અન્યોન્યકેયૂરવિઘટ્ટિનીભિઃ
સનૂપુરક્ષોભપદાભિર્ આસીદ્ ઉદ્વિગ્ન હંસા સરિદ્ અઙ્ગનાભિઃ ॥

પરસ્પર્ આભ્યુક્ષણ તત્પરાણાં તાસાં નૃપો મજ્જનરાગદર્શી
નૌસંશ્રયઃ પાર્શ્વગતાં કિરાતીમ્ ઉપાત્તવાલવ્યજનાં બભાષે ॥

પશ્યાવરોધૈઃ શતશો મદીયૈર્ વિગાહ્યમાનો ગલિત્ આઙ્ગરાગૈઃ
સંધ્યોદયઃ સાભ્ર ઇવૈષ વર્ણં પુષ્યત્ય્ અનેકં સરયૂપ્રવાહઃ ॥

વિલુપ્તમ્ અન્તઃપુરસુન્દરીણાં યદ્ અઞ્જનં નૌલુલિતાભિર્ અદ્ભિઃ
તદ્ બધ્નતીભિર્ મદરાગશોભાં વિલોચનેષુ પ્રતિમુક્તમ્ આસામ્ ॥

એતા ગુરુશ્રોણિપયોધરત્વાદ્ આત્માનમ્ ઉદ્વોહુઢુમ્ અશક્નુવ્ અન્ત્યઃ
ગાઢાઙ્ગદૈર્ બાહુભિર્ અસ્પુ બાલાઃ ક્લેશોત્તરં રાગવશાત્ પ્લવન્તે ॥

અમી શિરીષપ્રસવાવતંસાઃ પ્રભ્રંશિનો વારિવિહારિણીનામ્
પારિપ્લવાઃ સ્રોતસિ નિમ્નગાયાઃ શૈવાલલોલાંશ્ છલયન્તિ મીનાન્ ॥

આસાં જલાસ્ફાલનતત્પરાણાં મુક્તાફલ સ્પર્ધિષુ શીકરેષુ
પયોધરોત્સર્પિષુ શીર્યમાણાઃ સંલક્ષ્યતે ન ચ્છિદુરો ઽપિ હારઃ ॥

આવર્તશોભા નતનાભિકાન્તેર્ ભઙ્ગ્યો ભ્રુવાં દ્વન્દ્વચર્ આઃસ્તનાનામ્
જાતાનિ રૂપાવયવોપમાનાન્ય્ અદૂરવર્તીનિ વિલાસિનીનામ્ ॥

તીરસ્થલીબર્હિભિર્ ઉત્કલાપૈઃ પ્રસ્નિગ્ધકેકૈર્ અભિ નન્દ્યમાનમ્
શ્રોત્રેષુ સંમૂર્છતિ રક્તમ્ આસાં ગીતાનુગં વારિમૃદઙ્ગવાદ્યમ્ ॥

સંદષ્ટવસ્ત્રેષ્વ્ અબલાનિતમ્બેષ્વ્ ઇન્દુપ્રકાશાન્તરિતોડુ કલ્પાઃ
અમી જલાપૂરિતસૂત્રમાર્ગા મૌનં ભજન્તે રશનાકલાપાઃ ॥

એતાઃ કરોત્પીડિત વારિધારા દર્પાત્ સખીભિર્ વદનેષુ સિક્તાઃ
વક્રેતરાગ્રૈર્ અલકૈસ્ તરુણ્યશ્ ચૂર્ણારુણાન્ વારિલવાન્ વમન્તિ ॥

ઉદ્બદ્ધ કેશ્ અશ્ ચ્યુતપત્ત્ર રેખો વિશ્લેષિમુક્તાફલ પત્ત્ર વેષ્ટઃ
મનોજ્ઞ એવ પ્રમદામુખાનામ્ અમ્ભોવિહારાકુલિતો ઽપિ વેષઃ ॥

સ નૌવિમાનાદ્ અવતીર્ય રેમે વિલોલ હારઃ સહ તાભિર્ અપ્સુ
સ્કન્ધ્ આવલગ્નોદ્ધૃત પદ્મિનીકઃ કરેણુભિર્ વન્ય ઇવ દ્વિપેન્દ્રઃ ॥

તતો નૃપેન્ આનુ ગતાઃ સ્ત્રિયસ્ તા ભ્રાજિષ્ણુના સાતિશયં વિરેજુઃ
પ્રાગ્ એવ મુક્તા નયનાભિરામાઃ પ્રાપ્યેન્દ્રનીલં કિમ્ ઉતોન્મયૂખમ્ ॥

વર્ણોદકૈઃ કાઞ્ચનશૃઙ્ગ મુક્તૈસ્ તમ્ આયતાક્ષ્યઃ પ્રણયાદ્ અસિઞ્ચન્
તથાગતઃ સો ઽતિરરાં બભાસે સધાતુનિસ્યન્દ ઇવાદ્રિરાજઃ ॥

તેનાવરોધપ્રમદાસખેન વિગાહનાનેન સરિદ્વરાં તામ્
આકાશગઙ્ગારતિર્ અપ્સરોભિર્ વૃતો મરુત્વાન્ અનુયાતલીલઃ ॥

યત્ કુમ્ભયોનેર્ અદિગમ્ય રામઃ કુશાય રાજ્યેન સમં દિદેશ
તદ્ અસ્ય જૈત્રાભરણં વિહર્તુર્ અજ્ઞાતપાતં સલિલે મમજ્જ ॥

સ્નાત્વા યથાકામમ્ અસૌ સદારસ્ તીરોપકાર્યાં ગતમાત્ર એવ
દિવ્યેન શૂન્યં વલયેન બાહુમ્ ઉપોઢ નેપથ્યવિધ્ ઇર્ દદર્શ ॥

જયશ્રિયઃ સંવનનં યતસ્ તદ્ આમુક્તપૂર્વં ગુરુણા ચ યસ્માત્
સેહે ઽસ્ય ન ભ્રંશમ્ અતો ન લોભાત્ સ તુલ્યપુષ્પાભરણો હિ ધીરઃ ॥

તતઃ સમાજ્ઞાપયદ્ આશુ સર્વાન્ આનાયિનસ્ તદ્વિચયે નદીષ્ણાન્
વન્ધ્યશ્રમાસ્ તે સરયૂં વિગાહ્ય તમ્ ઊચુર્ આ મ્લાન્ અમુખપ્રસાદાઃ ॥

કૃતઃ પ્રયત્નો ન ચ દેવ લબ્ધં મગ્નં પયસ્ય્ આભરણોત્તમં તે
નાગેન લૌલ્યાત્ કુમુદેન નૂનમ્ ઉપાત્તમ્ અન્તર્હ્રદવાસિના તત્ ॥

તતઃ સ કૃત્વા ધનુર્ આતતજ્યં ધનુર્ધરઃ કોપવિલોહિતાક્ષઃ
ગારુત્મતં તીરગતસ્ તરસ્વી ભુજંગનાશાય સમા દદે ઽસ્ત્રમ્ ॥

તસ્મિન્ હ્રદઃ સંહિતમાત્ર એવ ક્ષોભાત્ સમાવિદ્ધતરઙ્ગહસ્તઃ
રોધાંસ્ ય્ અભિઘ્નન્ન્ અવપાતમગ્નઃ કરીવ વન્યઃ પરુષં રરાસ ॥

તસ્માત્ સમુદ્રાદ્ ઇવ મથ્યમાનાદ્ ઉદ્વૃત્તનક્રાત્ સહસોન્મમજ્જ
લક્ષ્મ્યેવ સાર્ધં સુરરાજવૃક્ષઃ કન્યાં પુરસ્કૃત્ય ભુજંગરાજઃ ॥

વિભૂષણપ્રત્યુપહારહસ્તમ્ ઉપસ્થિતં વીક્ષ્ય વિશાંપતિસ્ તમ્
સૌપર્ણમ્ અસ્ત્રં પ્રતિસંજહાર પ્રહેષ્વ્ અનિર્બન્ધરુષો હિ સન્તઃ ॥

ત્રૈલોક્યનાથપ્રભવં પ્રભાવાત્ કુશં દ્વિષામ્ અઙ્કુશમ્ અસ્ત્ર વિદ્વાન્
માનોનન્તેનાપ્ય્ અભિ વન્દ્ય મૂર્ધ્ના મૂર્ધાભિષિક્તં કુમુદો બભાષે ॥

અવૈમિ કાર્યાન્તરમાનુષસ્ય વિષ્ણોઃ સુતાખ્યામ્ અપરાં તનું ત્વામ્
સો ઽહં કથં નામ તવાચરેયમ્ આરાધનીયસ્ય ધૃતેર્ વિભાતમ્ ॥

કરાભિઘાત્ ઓત્થિત કન્દુકેયમ્ આલોક્ય બાલાતિકુતૂહલેન
જવાત્ પતજ્ જ્યોતિર્ ઇવાન્તર્ ઇ ક્ષાદ્ આદત્ત જત્રાભરણં ત્વદીયમ્ ॥

તદ્ એતદ્ આજાનુવિલમ્બિના તે જ્યાઘાત રેખાકિણ લાઞ્છનેન
ભુજેન રક્ષાપરિઘેણ ભૂમેર્ ઉપૈતુ યોગં પુનર્ અંસલેન ॥

ઇમાં સ્વસારં ચ યવીયસીં મે કુમુદ્વતીં નાર્હસિ નાનુમન્તુમ્
આત્માપરાધં નુદતીં ચિરાય શુશ્રૂષયા પાર્થિવ પાદયોસ્ તે ॥

ઇત્ય્ ઊચિવાન્ ઉપહૃત્ આભરણ્ અઃ ક્ષિતીશં શ્લાઘ્યો ભવાન્ સ્વજન ઇત્ય્ અનુ ભાષિતારમ્
સંયોજયાં વિધિવદ્ આસ સમેતબન્ધુઃ કન્યામયેન કુમુદઃ કુલભૂષણેન ॥

તસ્યાઃ સ્પૃષ્ટે મનુજપતિના સાહચર્યાય હસ્તે માઙ્ગલ્યોર્ણાવલયિનિ પુરઃ પાવકસ્યોચ્છિખસ્ય
દિવ્યસ્ તૂર્યધ્વનિર્ ઉદચરદ્ વ્યશ્નુવાનો દિગન્તાન્ ગન્ધોદગ્રં તદનૌ વવૃષુઃ પુષ્પમ્ આશ્ચર્યમેઘાઃ ॥

ઇત્થં નાગસ્ ત્રિભુવનગુરોર્ ઔરસં મૈથિલેયં લબ્ધ્વા બન્ધું તમ્ અપિ ચ કુશઃ પઞ્ચમં તક્ષકસ્ય
એકઃ શઙ્કાં પિતૃવધ રિપોર્ અત્યજદ્ વૈનતેયાચ્ છાન્તવ્યાલામ્ અવનિમ્ અપરઃ પૌરકાન્તઃ શશાસ ॥