પ્રતાપરુદ્રીય · અધ્યાય 3.5

એતત્ પ્રકૃતાનુગુણપ્રશંસનાદ્ વિચલનમ્ ।
પુરોધસઃ---રાજપુત્ર ! સજ્જીકૃતેયં મહાભિષેકસામગ્રી ।
કાકતીયનરેશ્વરક્રમાધિષ્ઠિંત ભદ્રાસનં ભવદધિરોહણં પ્રતીક્ષતે ।
તત્ પરિપાલય સ્વયંભૂદેવાનુગૃહીતાં મહારાજસ્યાજ્ઞામ્ ।
એતત્ કાર્યસંગ્રહરૂપમાદાનમ્ ।
પ્રતાપરુદ્રઃ---તર્હિ કુલદેવતાં સ્વયંભૂદેવં નમસ્કૃત્ય, ગુર્વાજ્ઞાં વોઢુમિચ્છામિ ।
પુરોધસઃ---સદૃશો ઽયમાચારઃ કાકતીયકુલપ્રદીપસ્ય ભવતઃ ।
કિં તુ પ્રત્યાસીદતિ મહાભિષેકસમયઃ ।
તદચિરેણૈવ વિહિતકર્તવ્યેન રાજપુત્રેણાગન્તવ્યમ્ ।
વયમિતઃ કરણીયશેષં પ્રતિ (પરિ) પાલયામઃ ।
પ્રતાપરુદ્રઃ---યદાદિશન્તિ કાકતીયાન્વયપ્રત્યાયયિતારઃ ।
(ઇત્યુત્થાય યથોચિતં પરિક્રમ્ય નિષ્ક્રાન્તાઃ સર્વે । ) ॥ ઇતિ ત્વરિતમહોત્સવો નામ ચતુર્થો ઽઙ્કઃ ॥)॥
॥ અથ પઞ્ચમો ઽઙ્કઃ ॥
(તતઃ પ્રવિશન્તિ જ્યોતિર્વિદઃ । ) જ્યોતિર્વિદઃ---(સસંભ્રમં પરિક્રમ્ય) ભો ભોઃ ! ત્વરધ્વમ્ ।
કુત્ર પુરોધસઃ ।
કુત્ર વા મન્ત્રિયાઃ ? સમાનીયતાં સ્વયંભૂદેવસમારાધનાસક્તચિતતયા વિલમ્બમાનો રાજપુત્રઃ ।
યેન પ્રત્યાસન્નતરો વર્તતે મહાભિષેકમુહૂર્તઃ ।
એતદુત્તરાઙ્કસ્ય પૂર્વાઙ્કાર્થાનુસંગત્વાદઙ્કાવતરણમ્ ।
(સવિમર્શાશ્ચર્યં) અહો વિશ્વાતિશાયિની કાકતીયકુલપ્રતિષ્ઠા ।
યતઃ---
આદેષ્ટા કુલદેવતા સ ભગવાન્ યસ્ય સ્વયંભૂઃ
શિવો યં સજ્જ કુરુતે પરાક્રમજિતઃ ક્ષોણીપતીનાં ગણઃ ।
યસ્મૈ ચ સ્પૃહયત્યશેષજગતી તં વીરરુદ્રાકૃતેર્
વિષ્ણોર્વીક્ષ્ય મહાભિષેવનવિધિં નન્દન્તિ સર્વે જનાઃ

એષ સ્વયંભૂદેવોપદેશનરેશ્વરવિજયપ્રમુખમુખસંધ્યાદિબીજનાનાર્થાનાં મહાપ્રયોજનીભૂતમહાભિષેકાર્થતયા યોજનાન્નિર્વહણસંધિઃ ।
(સોલ્લાસં) નૂનમિદાનીં
સ્વપ્ને ઽપ્યાસૂત્રિતામાજ્ઞાં પાલયન્તં કુલોદ્વહમ્ ।
ન માન્ત્યન્તર્મુદઃ શંભોર્વિભોરપ્યભિનન્દતઃ

એષ મુખસંધૌ પ્રસિદ્ધસ્ય સ્વપ્નોપદેશરૂપસ્ય બીજસ્યોપગમાત્ સંધિઃ ।
(કિંચિદુચ્ચૈઃ)
કલ્યાણી સકલાપિ ભૂતસરણિઃ ક્ષેમપ્રદા દેવતાઃ
શ્રેયઃ પ્રસ્રવનિર્ભરા દ્વિજનુષામાશીર્ગિરો જાગ્રતિ ।
આરૂઢા પદમુન્નતં ગ્રહગણાઃ શ્રેયાન્ મુહૂર્તઃ શુભૈઃ
નક્ષત્રાણિ શિવંકરાણિ શુભદાશ્ચાન્યે નિમિત્તોદયાઃ

તદ્વયમેવ રાજપુત્રાનયનાય પ્રયતિષ્યામહે ।
એષ પ્રકૃતકાર્યમાર્ગણાદ્વિરોધઃ ।
(સત્વરં પરિક્રમ્ય પુરો ઽવલોક્ય ચ સહર્ષસંભ્રમ્) નન્વાગત એવ પ્રતાપરુદ્રઃ !
વિપ્રૈર્મઙ્ગલસૂક્તિપાઠમુખરૈરાલોકશબ્દોદ્યતૈર્
ભૂપાલૈઃ કરસંભૃતોપકરણૈરાપ્તૈરમાત્યાત્મજૈઃ ।
શ્લાઘ્યૈર્વન્દિજનૈર્દિગન્તવિજયશ્લાઘાસમુદ્ઘોષણૈઃ
સ્ત્રીવર્ગૈશ્ચ યથોચિતં પરિવૃતો નીરાજનોદ્યોગિભિઃ

તદ્વયં ચાસ્થાનીમેવ ગત્વા સમુચિતમાચરિષ્યામઃ ।
(ઇતિ પરિક્રામન્તિ .) (તતઃ પ્રવિશતિ યથાનિર્દિષ્ટઃ પ્રતાપરુદ્રો મન્ત્રિણશ્ચ । ) મન્ત્રિણઃ---(સવિનયમગ્રતો ભૂત્વા) કાકતીયકુલતિલક ! ઇત ઇતઃ ।
ઇદં રાજ્યલક્ષ્મીશુદ્ધાન્તપ્રધાનાગારં પ્રવિશતુ સ્વામી ।
ન વિલમ્બાર્હાઃ કુલદેવતાયા મનોરથાઃ ।
એતત્ પટ્ટબન્ધરૂપકાર્યસ્યોપક્ષેપણાદ્ ગ્રથનમ્ ।
જ્યોતિર્વિદઃ---(કિંચિદુચ્ચૈઃ) ભોઃ ભોઃ કુલામાત્યાઃ !
સંનહ્યધ્વમુપાહરધ્વમુચિતદ્રવ્યાણ્યુપાધ્વં સુરાન્
સંપ્રાપ્તઃ સુમુહૂર્ત એષ વિજયી કલ્યાણસંપત્ખનિઃ ।
યસ્મિન્ પ્રાપ્ય મહાભિષેકવિભવં ક્ષોણીં પ્રલીનાખિલ-
ક્ષ્માપાલાં ચિરમન્વશાદ્ગણપતિર્ભૂભૃત્કુલગ્રામણીઃ

એષ જ્યોતિર્વિદ્ભિરનુભૂતાર્થખ્યાપનાન્નિર્ણયઃ ।
પરિજનઃ---(શ્રુત્વા) ।
પચ્ચાસણ્ણે વિ મુહૂતે કિં વિલંબિઅદિ મહામચ્ચેહિં ।
( । પ્રત્યાસન્ને ઽપિ મુહૂર્તે કિં વિલમ્બ્યતે મહામાત્યૈઃ । )
મન્ત્રિણઃ---(ઉપસૃત્ય) નાથ ! કિં વિસ્મૃતા ગુર્વાજ્ઞા ।
નાયમવસરો નરેશ્વરવિજ્ઞાપનાકર્ણનસ્ય ।
મહાસ્થાન્યામેવાનુગૃહ્યન્તામમી ।
પ્રતાપરુદ્રઃ---શિરસિ ધૃતૈવ ખલુ તાતસ્યાજ્ઞા ।
કિં તુ નોપદિશ્યતે પુનરનન્તરકરણીયમ્ ।
એતત્ પ્રકૃતાનુગુણ્યેનાન્યોન્યપરિભાષણાત્ પરિભાષણમ્ ।
પુરોધસઃ---(સવિનયસંભ્રમમુપસૃત્ય) સ્વીકૃતમહાભિષેકોચિતવેષઃ કનકવેદિકામારોહતુ પ્રતાપરુદ્રઃ ।
નૃપાઃ---દેવ ! મહારાજપર્યાયેણ ભવદ્ભુજશિખરમારોહતુ મેદિની ।
પ્રતાપરુદ્રઃ---તથા ભવતુ ।
(ઇતિ વેદિકામારોહતિ । ) નૃપાઃ---(સપ્રણામં મઙ્ગલવેદિકાં પરિવાર્ય) વિજયતાં વિજયતાં કાકતીયકુલસ્વામી ।
એષ નરેશ્વરપર્યુપાસનાત્ પ્રસાદઃ ।
પરિજયઃ---(વિલોક્ય સામોદકૌતુકમ્) અ પુવ્વપવ્વઅકણઅસાણું સહસ્સરસ્સી વિઅ સુમેરુકણઅતડં મહેન્દ્રો વિઅ પખ્ખિવક્કવટ્ટિણં ચક્કધરો વિઅ કણઅવેદિં આરૂઢો પઆવરુદ્દો ।
(અ પૂર્વપર્વતકનકસાનું સહસ્રરશિમ રેવ, સુમેરુકનકતટં મહેન્દ્ર ઇવ, પક્ષિચક્રવર્તિનં ચક્રધર ઇવ, કનકવેદિમારૂઢઃ પ્રતાપરુદ્રઃ । ) મન્ત્રિણઃ---કાકતીશ્વર ! સમારુહ્યતામિદં ભદ્રાસનમ્ ।
અમી પુરોધસો મહાભિષેકાય તીર્થસલિલપૂર્ણાન્ કનકકલશાન્ ધારયન્તિ ।
પ્રતાપરુદ્રઃ---તથા ભવતુ ।
(ઇતિ સ્વયંભૂદેવં કાકતીયકુલવૃદ્ધાંશ્ચ પ્રણમન્ સિંહાસને સમુપવિશતિ । ) પુરોધસઃ---(ત્રયીસમભિમન્ત્રણસુરભીકૃતસલિલાન્ કનકકલશાનમાત્યહસ્તેષુ વિધાય સાદરમ્ )
પ્રતાપરુદ્રનૃપતે ! કાકતીયકુલોચિતૈઃ ।
પ્રજાનુરઞ્જનૈઃ ક્ષોણીં પાલયાચન્દ્રતારકમ્

(ઇત્યાશીર્વાદસાધુવાદાયમાનં પાણિગ્રહણકૌતુકત્વરમાણરાજ્યલક્ષ્મીમઞ્જીરશિઞ્જિતાનુમોદિતં સ્વયંભૂદેવપ્રમોદાટ્ટહાસોપબૃંહિતં કાકતીયકુલશ્રેયઃ પ્રસ્તાવનાડિણ્ડિમં ચિરાવલમ્બિતધરણીભારખિન્નાનાં ફણિપતિપ્રભૃતીનાં પ્રહર્ષક્ષ્વેડાવિડમ્બિતં ધર્મપ્રતિષ્ઠામઙ્ગલકાહલીકોલાહલમનોહરં મહાભિષેકમુહૂર્તપ્રશંસિનં કનકજયઘણ્ટિકાનિનાદમનુસંદધાનાઃ સત્વરં પ્રતાપરુદ્રમભિષિઞ્ચન્તિ । ) એષ વાઞ્છિતાર્થપ્રાપ્તિરાનન્દઃ ।
એકતો વૈતાલિકાઃ---(સહર્ષાતિશયમુચ્ચૈઃ)
હે લોકાઃ ! પિબત શ્રવઃ પ્રસૃતિભિઃ કલ્યાણવાર્તામૃતં
જાતઃ કાકતિવીરરુદ્રનૃપતે રાજ્યાભિષેકોત્સવઃ ।
અદ્યારભ્ય કલિઃ કૃતઃ કૃતયુગં રાજન્વતી મેદિની
દેવાઃ પૂર્ણહવિર્ભુજસ્તદધુના યૂયં કૃતાર્થીકૃતાઃ

અન્યતો વૈતાલિકાઃ---
આરૂઢે વરવીરરુદ્રનૃપતૌ સિંહાસનં શાસિતું
તસ્યાજ્ઞા ક્ષિતિપાલમૌલિવલભીઃ સ્વચ્છન્દમારોહતિ ।
લોકાંસ્ત્રીનધિરોહતો નિરવધી કીર્ત્તિપ્રિતાપૌ હઠાદ્
આરોહન્તિ ચ વિન્ધ્યભૂધરતટાન્ પ્રત્યર્થિનઃ પાર્થિવાઃ

દક્ષિણતો વૈતાલિકાઃ---
ગાયન્તીરનુમોદતે નિજવધૂઃ શેષઃ શિરઃ કમ્પનૈર્
લક્ષ્મીં પ્રીણયતે ઽદ્ય કચ્છપપતિર્વક્ષસ્સ્થલીદર્શનાત્ ।
દિઙ્નાગાશ્ચ કરેણુકાશુચમપાકુર્વન્ત્યનુવ્રજ્યયા
દોષ્ણા કાકતિવીરરુદ્રનૃપતૌ વિશ્વંભરાં બિભ્રતિ

ઉત્તરતો વૈતાલિકાઃ---
પ્રસ્થેભ્યઃ કુલભૂભૃતામપિ હરિદ્દન્તાવલાનાં મહા-
કુમ્ભેભ્યો ઽપિ ફણાભૃતામધિપતેર્મૂર્ધ્નાં સહસ્રાદપિ ।
કૂર્મેન્દ્રસ્ય ચ કર્પરાદપિ જગદ્વિખ્યાતસારોન્નતૌ
બાહૌ સંપ્રતિ વીરરુદ્રનૃપતેઃ પ્રાપ્તપ્રતિષ્ઠા મહી

એષ સર્વદુઃ ખશમનાત્ સમયઃ ।
મન્ત્રિણઃ---અહો ! પ્રભાવઃ કાકતીયાન્વયસ્ય ।
યદિદાનીં---
પ્રતાપરુદ્રસ્ય મહાભિષેકપયઃ કણા યે નિપતન્તિ રાજ્ઞામ્ ।
પ્રણામનમ્રેષુ શિરસ્સુ તેષાં તૈઃ કલ્પિતઃ સ્વસ્વપદાભિષેકઃ

પુરોધસઃ---કાકતીયકુલોત્તંસ ! રાજ્યલક્ષ્મીસંવરણસ્રગિયમુત્તંસીક્રિયતામ્ ।
(ઇતિ પટ્ટબન્ધમાચરન્તિ । ) સર્વે---(સપ્રમોદાતિશયં) પ્રિયં નઃ પ્રિયં નઃ ।
એષા પ્રકૃતકાર્યસ્થિરીકરણાત્ કૃતિઃ ।
મન્ત્રિણઃ---(સર્વતો ઽવલોક્ય) કસ્કો ઽત્ર ભોઃ ! આનીયતાં છત્રં ચામરયુગલં ચ ।
(પ્રવિશ્ય પ્રધાનપ્રતીહારઃ) પ્રતીહારઃ---યદાજ્ઞાપયન્તિ મહામાત્યાઃ ।
(ઇતિ પરિક્રમ્ય તાન્યુપાનયતિ । ) (પ્રાન્તવર્તિનો નરપતયો ઽભ્યુપેત્ય તાનિ સાદરં ગૃહીત્વા યથોચિતમાચરન્તિ । ) પુરોધસઃ---(સહર્ષાતિશયં)
શ્રૂયન્તે બહવો મહાનૃપતયઃ કિં તૈરનીદૃક્ક્રમૈર્
ઈદૃગ્વિશ્વજનીનશૌર્યગરિમા જાગર્તિ કઃ ક્ષ્માતલે ।
બાલ્યક્રીડિતદિગ્જયસ્ત્રિભુવનક્ષેમંકરપ્રક્રિયઃ
કિંકુર્વાણસમસ્તભૂપતિગણઃ શ્રીવીરરુદ્રો યથા

એતદખિલાતિશાયિત્વકથનમુખેન પ્રકૃતકાર્યાનુમોદનાદાભાષણમ્ ।
તદિદાનીં ખલુ---
યત્ કાકતીયનૃપરાજ્યવિલાસચિહ્નં યચ્છાયયા વસુમતી વિજહાતિ તાપમ્ ।
છત્રેણ તેન કૃતલક્ષ્મણિ વીરરુદ્રે મુક્તાતપત્રવિભવાઃ સુહૃદો દ્વિષશ્ચ

એષ રાજ્યપ્રાપ્તિહેતુભૂતચ્છત્રારોપણરૂપકાર્યદર્શનાત્ પૂર્વભાવઃ ।
મન્ત્રિણઃ---(સવિનયમુપસૃત્ય) નાથ ! કાકતીયલક્ષ્મીપતે ! સનાથાઃ સર્વાઃ પ્રકૃતયઃ સુરાજાનં ત્વાં દિદૃક્ષન્તે ।
તત્ સાંપ્રતં મહાસ્થાનીં પ્રસાધયતુ દેવઃ ।
પુરોધસઃ---આચારો ઽયં કાકતીશ્વરાણાં યન્મહાભિષેકાનન્તરં પ્રજાનાં યોગક્ષેમપરીક્ષણમ્ ।
રાજા---યદાજ્ઞાપયન્તિ ધર્મવિદઃ ।
(ઇત્યુત્તિષ્ઠતિ । ) કાકતીયકુલવૃદ્ધાઃ (સસંભ્રમમુચ્ચૈઃ)
પ્રક્રાન્તમુર્વીશ્ચરમૌલિરત્નૈઃ કુર્વન્તિ નીરાજનમમ્બુજાક્ષ્યઃ ।
પ્રતાપરુદ્રસ્ય લસત્પ્રતાપપ્રદીપનીરાજિતદિઙ્મુખસ્ય

નૃપતયઃ---(શિરસ્યઞ્જલિં બદ્ધ્વા) અહો ! ચરિતાર્થા સાંપ્રતમાસ્માકી ચક્ષુષ્મત્તા, યયા ખલ્વીદૃગનુભૂયતે ।
યતઃ
નીરાજયન્ત્યન્ધ્રપુરીરમણ્યઃ પ્રદીપજાલૈર્વરવીરરુદ્રમ્ ।
ચન્દ્રાનના ગોત્રપતિં રજન્યસ્તારાગણૈર્મેરુમિવ સ્ફુરદ્ભિઃ

(સર્વે જયશબ્દં કુર્વન્તિ । ) મન્ત્રિણઃ---મહારાજ ! કાકતીશ્વર ! સજ્જીકૃતં સિંહાસનં સર્વતઃ પરિષ્કૃતમિદં મહાસ્થાનમણ્ટપં સનાથીક્રિયતામ્ ।
પ્રતીહારઃ---(સસંભ્રમં પુરો ભૂત્વા) દેવ ! ઇત ઇતઃ ।
(રાજા સગૌરવં પરિક્રમ્ય મહાસ્થાન્યાં સિંહાસનમારોહતિ । ) (સર્વે પ્રણમ્ય યથાર્હમુપવિશન્તિ । ) પ્રતીહારઃ---(સમયોચિતં પરિક્રમ્ય વન્દમાનાન્ મૂર્ધાભિષિક્તાન્ સાભિમાનં કનકવેત્રલતયા નિર્દિશન્)
કાલિઙ્ગાત્ર નિષીદ, કોઙ્કણપતે ! દૂરે ભવાઙ્ગેશ્વર !
પ્રાન્તં સંશ્રય, માલવેન્દ્ર, શનકૈઃ સ્વોપાયનં પ્રાપય ।
પાણ્ડ્યાગ્રે ભવ, સેવણક્ષિતિપતે ! પશ્ચાદ્ભવાદ્યૈવ વઃ
સ્વામી કાકતિવીરરુદ્રનૃપતિઃ સર્વાન્ ક્રમાદીક્ષતે

(નૃપતયઃ પ્રણમ્ય યથાર્હમુપવિશન્તિ । ) પુરોધસઃ---સ્વસ્તિ કાકતીયકુલાવતીર્ણાય કુપર્ણકેતનાય મહામહિમ્ને અદ્ય સુપ્રજસા કાકતીયાન્વયેન સનાથાનિ ત્રીણ્યપિ જગન્તિ ।
શાસિતર્યવિનીતાનાં નરેન્દ્ર ! ત્વયિ શાસતિ ।
મધ્યસ્થતાસ્ય લોકસ્ય ચિરેણાન્વર્થતાં ગતા

રાજા---(સવિનયં) સ્વયમ્ભૂછ દેવવરાનુકૂલાનાં ભવદાશીર્વાદાનાં ફલમિદં યત્કાકતીયક્ષાત્રં વર્ધતે ।
મન્ત્રિણઃ---રાજન્ ! પ્રતાપરુદ્ર !
સર્વેષાં કાકતીયાનાં ભાગધેયવિભૂતયઃ ।
એવંરૂપા વિવર્તન્તે યત્કુલપ્રભવો ભવાન્

(। ‘યત્કુલાલમ્બનં ભવાન્ઽ; ઇતિ પાઠાન્તરમ્ । ) પુરોધસઃ---ન કેવલં કાકતીયાનામેષ પુણ્યપરિપાકઃ, અપિ તુ સર્વાસામપિ પ્રજાનામ્ ।
(પ્રવિશ્ય પ્રતીહારઃ) પ્રતિહારઃ---દેવ ! સર્વાઃ પ્રકૃતયો વર્ણવૃદ્ધાન્ પુરસ્કૃત્ય પ્રતીહારમધ્યાસતે ।
મન્ત્રિણઃ---શીઘ્રં પ્રવેશ્યન્તામ્ ।
પ્રતીહારઃ---યદાજ્ઞાપયન્ત્યમાત્યાઃ ।
(ઇતિ નિષ્ક્રમ્ય તાભિઃ સહ પુનઃ પ્રવિશતિ । ) (તતઃ પ્રવિશન્તિ વર્ણવૃદ્ધાઃ । ) વર્ણવૃદ્ધાઃ---(સહર્ષં રાજાનમવલોક્ય)
વરઃ પ્રતાપરુદ્રો ઽયં વધૂરેષા વસુંધરા ।
તયોર્ઘટયિતા દેવઃ સ્વયંભૂઃ સદૃશઃ ક્રમઃ

એતત્ સ્વયંભૂદેવસ્ય સ્વયં સંધાતૃત્વાદદ્ભુતપ્રાપ્તેરુપગૂહનમ્ ।
(સવિનયમુપસૃત્ય) સ્વામિન્ વિશ્વંભરાવલ્લભ પ્રતાપરુદ્ર !
સર્વાશીઃ ફલવિશ્રમૈકવસતેઃ કિં વા તવાશાસ્મહે
યદ્વા વિશ્વવિભૌ સ્વયંભુવિ શિવે નસ્તન્વતામાશિષઃ ।
કિં ચિત્રં સ વિભુર્ભવાનપિ સમો ગૌરીશ્રિયોર્વલ્લભા
વાચન્દ્રાર્કમિમાં ક્ષમાં કૃતયશોરક્ષૌ યુવાં રક્ષતમ્

મન્ત્રિણઃ---સ્વામિન્નેતે સ્વાયંભુવાઃ સુધિયઃ ।
(રાજા સાદરં પ્રણમતિ । ) અન્યે---(સહર્ષાતિશયમગ્રતઃ સ્થિત્વા) મહારાજ કાકતીશ્વર !
યસ્ત્વદ્ગોત્રમહત્તરસ્ય જગતાં ત્રાતુઃ સ્વયંભૂવિભોસ્ તત્તાદૃક્ચરિતાદ્ભુતૈર્મહિમભિઃ સ્વીયૈર્દ્વિતીયો ઽભવત્ ।
દેવો ઽસૌ ગણપેશ્વરઃ પ્રતિકલં સ્ફારપ્રસાદોન્મુખો
નુપ્તુસ્તે કુલમણ્ડનસ્ય મહતીં પુષ્ણાતુ રાજ્યશ્રિયમ્

પુરોધસઃ---રાજન્નેતે ગાણપેતશ્વરાઃ સૂરયઃ ।
(રાજા સાદરં નમસ્કરોતિ । ) અપરે---(સપ્રશ્રયપ્રમોદં)
સ્વામિંસ્ત્રિલિઙ્ગદેશપરમેશ્વર !
યૈર્દેશસ્ત્રિભિરેષ યાતિ મહતીં ખ્યાતિં ત્રિલિઙ્ગાખ્યયા
યેષાં કાકતિરાજકીર્ત્તિવિભવૈઃ કૈલાસશૈલાઃ કૃતાઃ ।
તે દેવાઃ પ્રસરત્પ્રસાદમધુરાઃ શ્રીશૈલકાલેશ્વર-
દ્રાક્ષારામનિવાસિનઃ પ્રતિદિનં ત્વચ્છ્રેયસે જાગ્રતુ

પુરોધસઃ---(સોલ્લાસં) રાજન્નેકશિલાનગરવાસિનો મહાદ્વિજાસ્ત્વેતે ।
(રાજા યથોચિતં વન્દતે । ) મન્ત્રિણઃ---સાધીયાન્ આશીર્વાદક્રમઃ ।
(ઇતિ યથોચિતં સર્વાનુપવેશયન્તિ । ) પુરોધસઃ---(સોલ્લાસં) રાજન્નેકશિલાનગરીવલ્લભ !
સાહસ્રાંશવમૈન્દવં ચ મહતી યે દ્વે કુલે નિર્મિતે
તે જાતે લઘુની ગુણૈર્વિજયિનિ શ્રીકાકતીયાન્વયે ।
ભૂપાલેષુ ભવત્પ્રતાપયશસોઃ પૂર્ણાર્કચન્દ્રશ્રિયોઃ
પ્રાપ્યાનુગ્રહમૂર્જિતેષુ પુનરપ્યેતે લભેતે સ્થિતિમ્

(રાજા સર્વાન્ પશ્યતિ ।
પુરોધસો યથાર્હં સર્વાનુપવેશયન્તિ । ) પ્રકૃતયઃ---વિજયતાં વિજયતાં પ્રતાપરુદ્રમહારાજઃ ।
ભૂપાઃ સન્તુ ચિરાય સંશૃણુમહે ભાસ્વત્કુલાલંકૃતી
રામો ઽયં ન જગામ લોચનપથં તેનૈવ ખિન્ના વયમ્ ।
અદ્ય ત્વાં વરવીરરુદ્રનૃપતે ! તસ્યાવતારાન્તરં
વીક્ષ્યૈવં ચરિતાર્થતાં સુમહતીમહ્નાય ગાહામહે

મન્ત્રિણઃ---સ્વામિન્ સાંપ્રતં યથાર્હમર્હણયા માનનીયાઃ પૌરાણાં શ્રેણયઃ ।
રાજા---(સાનન્દૌદાર્યં)
જાગર્તુ રાજશબ્દો ઽયં મમૈવાજ્ઞાફલૈકભૂઃ ।
રાજ્યોપભોગવિભવઃ સર્વસાધારણો હિ નઃ

સર્વે---(સપ્રમોદં) સદૃશો ઽયં પ્રસાદઃ કાકતીયકુલતિલકસ્ય ભવતઃ ।
રાજા---પ્રસીદતુ ભગવાન્ સ્વયંભૂદેવઃ ।
(ઇતિ પુરોહિતાવર્જિતકનકકલશસસિલધારાપુરઃ સરં સકલભોગસમગ્રાન્ સપ્રશ્રયાદરં વિપ્રસાત્ કરોતિ ।
અન્યેષામપિ નગરવાસિનાં યથાપ્રધાનં સંભાવનામાચરતિ । ) નૃપતયઃ---(સામાત્યાનુરોધમુત્થાય મહાર્ઘાણિ ગજતુરગરથાભરણવિશેષરૂપાણ્યુપાયનાનિ યથાવકાશમુપનીય વિરચિતાઞ્જલયઃ) સ્વામિન્ કાકતીયમહારાજ !
ત્રાયસ્વેત્યનુવાદ એવ ભુવનત્રાણૈકબદ્ધવ્રતે
ત્વદ્ભૃત્યા ઇતિ સિદ્ધસાદનમિદં વિશ્વૈકનાથે ત્વયિ ।
ત્વદ્ગર્ભે વસતિં ગતાઃ સ્મ ઇતિ ચ સ્પષ્ટાર્થમંશે હરેઃ
કુક્ષિસ્થાખિલવિષ્ટપસ્ય સદૃશં કિં વાત્ર વિજ્ઞાપ્યતે

(રાજા સપ્રસાદમમાત્યાનવલોકયતિ । ) મન્ત્રિણઃ---સ્વામિન્નેતે સોમાર્કવંશ્યા નરપતયો મહતીમર્હણામર્હન્તિ ।
તેન સ્વેષુ સ્વેષુ પદેષુ પ્રતિષ્ઠાપનીયાઃ પ્રસ્થાપનીયાશ્ચ ।
રાજા---તથા ।
(ઇતિ નરપતીન્ યથોચિતં સંભાવ્ય પ્રસ્થાનમાદિશતિ । ) (રાજાનઃ સહર્ષાતિશયં પ્રણમ્ય કાકતીશ્વરકૃપાવલોકનનિર્વર્તિતપ્રયાણમઙ્ગલા દિગન્તવિહારણોદ્યતયા તદાજ્ઞયા કૃતસાહાય્યા નિષ્ક્રાન્તાઃ । ) પ્રકૃતયઃ---ચિરમનુવર્તિતવ્યા કાકતીયનરેશ્વરપરિપાલનપરિપાટી મહારોજેન ।
(ઇતિ નિષ્ક્રાન્તાઃ । ) પુરોધસઃ---(સાશ્ચર્યપ્રત્યભિજ્ઞાનં)
ચિહ્નાન્યસ્ય પદાબ્જયોઃ પિશુનયન્ત્યુર્વીશ્વરોપાસ્યતાં
પાણી સૂચયતઃ સચાપકુલિશાવુદ્વાહલીલાં ભુવઃ ।
નેત્રે શારદપુણ્ડરીકરુચિની લીલાવતારં હરેર્
આખ્યાતસ્તદિતીહ સિદ્ધવચનં પ્રત્યક્ષમીક્ષામહે

રાજા---(સવિનયવ્રીડં) કિમસાધ્યં સ્વયંભૂદેવમૂર્ત્યન્તરાણાં ભૂદેવતાનાં ભવતામનુગ્રહસ્ય ।
પુરોધસઃ---(સાદરં) મહારાજ ! કાકતીશ્વરકુલવાસનાવાસિતયા ભવદુપાસનયા પરં પ્રસેદિવાન્ પરઃ સહસ્રપ્રસાદોન્મુખઃ સ્વયંભૂનાથઃ કિં તે ભૂયઃ પ્રિયમુપકરોતુ ।
એષા વાક્યાર્થસમાપ્તિરૂપા સંહૃતિઃ ।
રાજા---(સપ્રણામાદરં) કાકતીયરાજ્યધુરાયામવહિતમેવ સ્વયંભૂદેવેન; તથાપીદમસ્તુ ।
ભૂરસ્તુ સંપન્નસમસ્તસસ્યા ભૂદેવતાઃ પૂર્ણમનોરથાશ્ચ ।
ભૂપાશ્ચ ધર્મપ્રવણૈકચિત્તાઃ સર્વે જનાઃ સન્તુ નિરામયાશ્ચ