પ્રમાણવાર્ત્તિકટીકા · અધ્યાય 19

। .. .ઇ .ઇ । ભેદસામાન્યે ભિન્ને ઇત્ય્ એતદભિધાનમાત્રં નેષ્ટં સ્યાત્* । ન તુ વસ્તુ નેષ્ટં । વસ્તુ તુ ભેદસામાન્યાત્મકં પરસ્પરં ભિન્નમ્ ઇષ્ટમ્ એવ । એતચ્ ચોક્તં પ્રાક્* । નામાન્તરં વાર્થમ્ અભ્યુપગમ્ય તથાભિધાનાદ્ ઇત્યાદિના । તદ્ ઇતિ તસ્માત્* । ઇમે ભાવા ઇતિ । વિશેષાઃ સામાન્યં વા । પરસ્પરં ભિન્ના એવ । કિંભૂ .આ નૈકયોગક્ષેમ્. ॥।
7 તઃ કારણાત્* । ન સ્યાત્ સામાન્યભેદધીઃ । સામાન્યવિશેષયોઃ પરસ્પરસંબન્ધવતી બુદ્ધિર્ ન સ્યાદ્ ઇત્ય્ અર્થઃ । બુદ્ધ્યભાવાચ્ ચ વ્યપદેશો ઽપિ પ્રતિક્ષિપ્ત એવ ।
વ્1 ॥। .. .. .. .. .ય્. .. .. .. .. .. .. .. .. પદેશાભાવોક્તો બુદ્ધ્યભાવનાન્તરીયકત્વાત્* । તદભાવસ્ય બુદ્ધ્યભાવો ઽપ્ય્ અર્થાત્ કથિત એવેતિ । તદ્ ઇતિ તસ્માદ્ ઇદં સામાન્યં ભેદેભ્યો ઽર્થાન્તરં । ભેદેષ્વ્ અનાયત્તં । કસ્માત્ તૈર્ ભેદૈસ્ તસ્ય સામાન્યસ્યાજન્યત્વાત્* । દ્વિતીયો ઽર્થસ્ તદ્ ઇદં ભેદાત્મકં વસ્તુ । સામન્યાદ્ અર્થાન્તરં તસ્મિન્ સામાન્યો ।

। .. .. ભેદસ્યેદં સામાન્યમ્ ઇતિ વ્યપદેશં .આર્.. .ઇ । ભેદો વા અસ્ય સામાન્યસ્યેતિ । અન્યાપોહે ઽપિ સામાન્યે એષ પ્રસંગ ઇતિ । સ એકસ્મિન્ વિનશ્યતિ । તિષ્ઠત્ય્ આત્મેત્યાદિકઃ । તથા હિ ધવે ખદિરે વા વિનશ્યતિ । અવૃક્ષવ્યાવૃત્તિસ્ તિષ્ઠત્ય્ એવ વૃક્ષાન્તરે । નેત્યાદિના પરિહરતિ । અયમ્ અત્રાર્થસ્ ત્રિવિધો હ્ય્ અન્યાપોહઃ । એકસ્ તાવ .ય્. ।

। .. હ । સ્વભાવપરભાવાભ્યાં યસ્માદ્ વ્યાવૃત્ત્. + + + + + .. યં ચ શબ્દલિઙ્ગાશ્રયસ્ય વ્યવહારસ્યાશ્રયત્વેન વ્યવસ્થાપ્યતે । ન તુ શબ્દવાચ્યતયા । અન્યવ્યવચ્છેદમાત્રં દ્વિતીયઃ । અન્યાપોહનમ્ અન્યાપોહ ઇતિ કૃત્વા । યઃ સર્વત્રાભેદેન પૂર્વાચાર્યૈઃ વ્યવ્સ્થાપ્યતે । પ્રતિષેધમાત્રસ્ય સર્વ .. .ઇ .. .. ષાત્* । વિકલ્પ ।

।.. .. કારસ્ય શાબ્દવાચ્યતયાભિમતઃ । ત .. ય .. + .આવૃત્તં । સ્વલક્ષણમ્ અધિકૃત્યોચ્યતે । તદ્ અયુક્તં । તદ્વિષયસ્યાત્મભૂતં તસ્મિન્ વિનશ્યતિ વિનશ્યત્ય્ એવાભેદાત્* । યચ્ ચ તિષ્ઠતિ સ્વલક્ષણાન્તરં તત્ તસ્માદ્ અન્યદ્ ઇષ્યત એવ । યચ્ ચ પ્રતિષેધમાત્રં તસ્ય નિઃસ્વભાવત્વાન્ નૈતચ્ ચોદ્યં । તદ્ આહ । વ્યાવૃત્તેર્ નિઃસ્વભાવત્વાદ્ ઇતિ । ન સ્થાનાસ્થ્. .. ક .. ।

।.. ઇતિ । ઇયં સ્થાનાસ્થાનક + + + + .. તસ્યેત્ય્ અન્યાપોહસ્ય સ્વભાવાનુષંગિણ્યો વસ્ત્વનુપાતિન્યઃ યાપિ વિકલ્પબુદ્ધ્યાકારલક્ષણાન્યવ્યાવૃત્તિઃ । સ ઉપપ્લવશ્ ચ વિભ્રમશ્ ચ । સામાન્યધિયો વિકલ્પિકાયા બુદ્ધેર્ અતઃ સાપિ બહિર્ નાસ્ત્ય્ એવ યત એવં તેનાપિ વિપ્લવત્વેન કારણેન સા .. વૃત્તિર્ અદૂષાણા । .. ।