પ્રમાણવાર્ત્તિકટીકા · અધ્યાય 20

। .. ..ં । .. .. .ઇ .. .. .. મિથ્યાજ્ઞાનમ્ એવ કથમ્ ઇતિ ચેદ્ આહ । યદ્ ઇત્યાદિ યસ્માદ્ એકત્ર એકાકારં તદ્વિષયસ્ય વિકલ્પવિજ્ઞાનવિષયસ્ય સામાન્યસ્ય ન સ્થિતિર્ અસ્થિતિર્ વા । કસ્માત્ તસ્ય મિથ્યાજ્ઞાનવિષયસ્યાભાવાત્* । સમાનદોષતામ્ અપનીય પુનઃ પ્રકારાન્તરેણ પ્રક્રાન્તં ચોદ્યં । .. ॥।
ક્ પ્રમાણવાર્ત્તિકટીકા
ર્1 ॥। .. .ય .વ્. ભાવઃ યચ્ ચ તસ્ય શાલિબીજસ્ય શાલ્યંકુરજનકં રૂપં તતો જનકાદ્ રૂપાદ્ અન્યઃ પૃથિવ્યાદિર્ જનકઃ કથમ્ ઇતિ । તત્રેત્ય્ ઉપન્યાસે તત્ર વા ચોદ્યે પ્રતિવિધીયતે । શાલિબીજાદ્ અન્યસ્ય પૃથિવ્યાદેસ્ તજ્જનકમ્ અંકુરજનકં રૂપં નાસ્તીતિ ન બ્રૂમઃ । કિં તર્હિ યદ્ એકસ્ય શ્. ।

। .. રૂપેણેતિ ન શાલિબીજરૂપેણ કિં કારણમ્ અતત્વાદ્ અતત્સ્વભાવત્વાત્* । ન ચાત્ર બાધકં પ્રમાણમ્ અસ્તીત્ય્ આહ । તે યથાસ્વમ્ ઇત્યાદિ તે પૃથિવ્યાદયઃ । યથાસ્વમ્ ઇતિ યસ્ય યત્સ્વલક્ષણં તેન ભિન્નાશ્ ચ પરસ્પરમ્ એકસ્ય કાર્યસ્ય જનકાશ્ ચ સ્વભાવેન પ્રકૃતેતિ કો ઽત્ર વિરોધો । ન કશ્ચિદ્ બાધકપ્રમાણાભાવાત્* । {સ્વભાવેન વસ્તુસ્થિત્ય} ન તુ શાલ્યંકુરજનકાભિમતેન શાલિબીજરૂપેણ વિકલસ્ય પૃથિવ્યાદેઃ શાલ્યામ્કુરકાર્યત્વવિરુદ્ધમ્ ઇત્ય્ અથ આહ । એક .. ।

। + + + + + .ઇબીજસ્વભાવો ન સ્યાત્* + .. ત્કાર્યઃ । કિંતુ તત્કાર્ય એવ । સ શાલ્યંકુરઃ કાર્યમ્ અસ્યેતિ વિગ્રહઃ । યદિ તુ બીજસ્યૈવાંકુરજનકત્વં સ્યાત્* સ્યાદ્ વિરોધસ્ તચ્ ચ નાસ્તિ । તદ્ આહ તેનૈવેત્યાદિ । તેનૈવેતિ શાલિબીજેનૈવ । તત્કાર્યમ્ અંકુરાખ્યં અપિ ચેત્યાદિના પૂર્વોક્તં સ્મરયતિ । એકાપાયે ફલાભાવાદ્ વિશેષેભ્યસ્ તદુદ્ભવ ઇતિ ।

। .. .. નકરૂપેણ । યદ્ એકસ્ય બીજસ્ય જનકં + + + ન્યસ્ય પૃથિવ્યાદેસ્ તન્ નાસ્તિ ન તાવતેતિ । બીજરૂપવૈકલ્યમાત્રેણાજનકાઃ પૃથિવ્યાદયઃ અપ્ય્ અભેદ ઇત્યાદિ । તેષુ ભેદેષ્વ્ અભેધો ઽપ્ય્ અસ્તીત્ય્ અર્થઃ । સ્યાદ્ એતદ્ ઇત્યાદિના વ્યાચષ્ટે ન પુનસ્ તેષામ્ ઇતિ વિશેષાણાં તદ્ એવાભિન્નં રૂપમ્ એકશક્તિતયા યોગાત્* । તેનેત્ય્ આચાર્યઃ । તેનાભિન્નેન રૂપેણ તે વિશેષા અ ।

। .. .. વિશેષાઃ । તસ્ય સામાન્યરૂપસ્ય નિત્ય + નાનપાયાત્* । (ઇન્ થે મર્ગિન્:) ॥। યરૂપેન તેન સામાન્યરૂપેણ તે વિશેષા જનકાઃ । કિં કારણં તસ્ય સામાન્યરૂપસ્ય નિત્યસ્યાનપાયાત્* । એકકારણસ્થિતાવ્ અપિ કાર્યોત્પાદપ્રસંગાત્* એતચ્ ચ નાપૈત્ય્ અભિન્નં તદ્રૂપં વિશેષાઃ ખલ્વ્ અપાયિનઃ । ઇત્યાદિના પ્રાગ્ ઉક્તં સ્યાતાં । નાશોત્પાદૌ સકૃદ્ ઇત્યાદિના વિરુદ્ધધર્માધ્યાસાદ્ ભેદં પ્રસાધ્ય પ્રતિભાસભેદેનાપિ સાધયિતુમ્ આહ । કિઞ્ચેત્યાદિ । કિં વિશિષ્ટઃ પ્રતિભાસ અનન્યભાક્* પ્રતિ .. ક્તિભિન્નઃ ।

। .. .. મુચ્ચીયતે । તસ્યેત્ય્ અભેદવાદિનઃ બુદ્ધિપ્રતિભાસભેદઃ । બુદ્ધેર્ આકારભેદઃ વિ .. .. + + + .. શ્ ચેતિ । પૃથગુત્પત્તિવિનાશાદિકઃ । સતિ વા તસ્મિં પ્રતિભાસાદિભેદે ભાવાનાં અભેદે ઽભ્યુપગમ્ય્માને ન ક્વચિદ્ ભેદકઃ સ્યાત્* । સુખદુઃખમોહચૈતન્યેષ્વ્ અપિ । તથા ચેત્ય્ અભેદે સતિ અયં પ્રવિભાગ ઇતિ પ્રતિભાસાદિપ્રવિભાગઃ એકાત્મવત્* યથૈકસ્મિન્ સુખ્. નિ ન પ્ર .. ।