પ્રકાશસંહિતા · અધ્યાય 1.12

ઇતિ શ્રી પ્રકાશસંહિતાયાં પ્રથમપરિચ્છેદે એકાદશો ઽધ્યાયઃ
શ્રીભગવાનુવાચ
ત્રિવિક્રમનખોદ્ભિન્નાજાણ્ડખર્પરરન્ધ્રતઃ ।
અન્તઃ પ્રવિષટબાહ્યામ્બુ વૈકુણ્ઠશિખરાત્તતઃ(દધઃ)

પતત્કમણડુલે ધાતા દધારેશ પદામ્બુજે ।
પ્રક્ષાલ્યતચ્છેષજલાદ્ગઙાગાનામનદી વ્યધાત્

અરનામ્નીણ્યનામ્ની સા ભૂદુર્ગાભાગયોર્દ્વયોઃ ।
પૃથક્ સપ્તાવર્ણગા પરિઘા રૂપિણી મતા

નન્દિની સત્યલોકે સા નલિની ચ તપોમયે ।
જનોલોકે માલિનીતિ મહર્લોકે તુ ભોગિની

સ્વર્ધુની સા સ્વર્ગલોકે વિયદ્ગઙ્ગા ધ્રુવાલયે ।
મદાપગા સાન્તરિક્ષે મેરોર્બ્રહ્મસદોર્ધ્વતઃ

નિપતન્તી ચ પૂર્વાદિ ચતુર્દિક્ષુ ક્રમેણ સા ।
સીતાચા(?અ)લકાલકનન્દા ચ ચક્ષુર્ભદ્રાહ્વયા શુભા

સીતાખ્યાતિરવોદ્વેગાત્ સર્વત્રેલાવૃતાદ્બહિઃ ।
નિપાત્યમાના હરિણા પૂર્વમબ્ધિઙ્ગમિષ્યતિ

સૈવદક્ષિણભાગસ્થા કાલેન મહતા કિલ ।
સગરાત્મજશુદ્ધ્યર્થં ભગીરથસમર્ચિતા

ભાગીરથીતિ ગદિતા સર્વલોકૈકપાવિની ।
જહ્નુના રાજઃઋષિણા પીતાત્યક્તા ચ વાક્યતઃ

સા જાહ્નવી મેરુનગસ્યોત્તરાધઃસ્થલસ્થિતાત્ ।
માર્ગાદતલપૂર્વેષુ સપ્તલોકેષુ સંસ્થિતા

સૈવ ત્રિપથગા દેવી ભાતિ નારાયણાશ્રયા ।
સૈષા રમ્યક(?ત)પૂર્વેષુ હરિવર્ષાદિષુ ત્રિષુ

ભદ્રાશ્વકેતુમાલે તુ ચરન્તી સાગરપ્રિયા ।
ભારતેસ્મિન્ મહાવર્ષે નદ્યઃ સન્તિ સહસ્રશઃ

શ્રીરઙ્ગો વેઙ્કટેશાખ્યો તોતાદ્રિઃ પુષ્કરાહ્વયઃ ।
શ્રીમષ્ણનૈમિષારણ્યે ગણ્ડકી બદરીસ્થલમ્

અષ્ટાવેતે સ્વયંવ્યક્તાઃ ભારતે સર્વસિદ્ધિદાઃ ।
સ્વામિપુષ્કરણીપૂર્વાઃ પુષ્કરિણ્યઃ સહસ્રશઃ

મનવઃ પિતરઃ સિદ્ધાઃ સર્વસાધનતત્પરાઃ ।
સુરાસુરા ભારતેસ્મિન્ સ્વસાધનપરાયણાઃ

અત્ર સત્કર્મણા સ્વર્ગં નિરયં પાપકર્મણા ।
મિથ્થા જ્ઞાનેન ચ તમો જ્ઞાનેનૈવ પદં હરેઃ

પ્રાપ્નોતિ પુરુષો હ્યત્ર પદસ્થાસ્તત્વદેવતાઃ ।
કેચિત્ સર્વાવતારેષુ ભૂમૌ ભૂત્વા ભવન્ત્યલમ્

સર્વેસુરાઃ પદસ્થાશ્ચ રામકૃષ્ણાવતારયોઃ ।
જાતા ભૂમાવુપાસ્યેશં પુનર્મૂલસ્વરૂપકૈઃ

એકી ભવન્ત્યપિ સુરાઃ ભાવિનઃ પ્રાયશોત્ર તુ ।
સ્વસાધનૈકનિરતાઃ દેવદાસાદયોપિ ચ

સાંશાઃ નિરંશાશ્ચ તથા સ્વસ્વસાધનતત્પરાઃ ।
વિધયશ્ચ નિષેધાદ્યાઃ અત્રત્યાનાં ભવન્તિ હિ

લક્ષયોજનવિસ્તીર્ણલવણામ્બુધિવેષ્ટિતઃ ।
દ્વીપોયં જમ્બ્વાખ્યો હિ મેરુસ્તસ્યૈવ મધ્યમઃ

સુમેરોપરિતશ્ચેલાવૃતં તદ્ગવનં શુભમ્ ।
સુકુમારાભિધં રુદ્રશાપાત્તત્રગતઃ પુમાન્

નારીભવતિ પાર્વત્યારન્તુકામસ્તથાકરોત્ ।
એતસ્માદ્વિગુણઃ પ્લક્ષસ્ત્વિક્ષૂદામ્બુધિવેષ્ઠિતઃ

સ્થૂલાશ્ચ પર્વતાઃ સન્તિ તત્ર શ્રીહરિસંમિતાઃ ।
તાસ્તે ક્ષીરાબ્ધિમારભ્ય ઇક્ષુસાગરસંસ્પૃશાઃ

ભારતાદ્યષ્ટવર્ષેષુ ષડ્દ્વીપા અપરા અપિ ।
મધ્યસ્તત્કામ્યપુણ્યાનાં ભોગાર્થં હરિનિર્મિતાઃ

પાપાદત્ર જનીનૈવ પુણ્યાદેવ હિ કામ્યતઃ ।
ન તત્ર ચાયુર્નયમો યાવત્પુણ્યન્તુ જીવનમ્

નરાનાર્યઃ સુન્દરાઙ્ગાઃ સન્તિ ભોગોચિતાર્થદાઃ ।
વૃક્ષાશ્ચ પુણ્યરત્નાનિ ગૃહાશ્ચ સ્વર્ણભૂમયઃ

વિનૈવ કાલમરણં તત્ર દુઃખાદિકં ન હિ ।
ઇચ્છામાત્રેણ સર્વાથસિદ્ધિસ્તત્રેશનિર્મિતઃ

સૂર્યાત્મકં હરિં તત્ર પૂજયન્તિ વિચક્ષણાઃ ।
તતો હિ દ્વિગુણોદ્વીપઃ શાલ્મલઃ સર્વવર્તુલઃ

યોજનાનાં ચતુર્લક્ષં મધ્વબ્ધિ સમવેષ્ટિતઃ ।
જામ્બવં પુષ્કરં ત્યક્ત્વા મધ્યદ્વીપેષુ પઞ્ચસુ

સર્વેષુ સપ્તનદ્યઃ સ્યુઃ પર્વતાઃ સપ્તકીર્તિતાઃ ।
સપ્તદ્વીપગતા નદ્યઃ દદ્બાહ્યામ્બુધિગામિનઃ

ભોગોપયુક્તા નિખિલાઃ પદાર્થજનસઙ્કુલાઃ ।
તત્રત્યાઃ પર્વતાઃ પૂર્વોત્તરસાગરસંસ્પૃશઃ

તૈર્વિભક્તાઃસપ્તવર્ષાસ્તત્તન્મનુસુત્રાશ્રયાઃ ।
ચન્દ્રાન્તર્યામિણં વિષ્ણું શાલ્મલસ્થા ભજન્તિ હિ

ક્રૌઞ્ચદ્વીપસ્તદ્વિગુણોદ્વ્યષ્ટલક્ષાર્ણવે ન તુ ।
પવ્યમ્બુના વેષ્ટિતોલં સૂર્યકાન્તાદિ સન્મણિઃ

વરુણાન્તર્ગતં વિષ્ણું ભજન્તિ હિ તતોત્ર હિ ।
તતો હિ દ્વિગુણાઃ શાકદ્વીપઃ ક્ષીરાબ્ધિવેષ્ઠિતઃ

દ્વાત્રિંશલ્લક્ષવિસ્તારઃ સમીરોપાસકોદિતઃ ।
શાકદ્વીપસ્ય મધ્યેતુ અનન્તરૂપી હરિસ્વયમ્

અર્ધલક્ષસ્થલતનુઃ સપ્તલક્ષોન્નતઃ પ્રભુઃ ।
મેરુલોકાલોકનગાભિમુખાનન્તલસન્મુખઃ

ચક્રપ્રાકારરૂપાત્મા તદ્વીપે પરિતઃ સદા ।
લક્ષોન્નતસ્થેષુ જગચ્ચક્ષુઃસૂર્યશ્ચરત્યસૌ

મેરું પ્રદક્ષિણી કુર્વન્ રૂક્ષચક્રોનુવેગતઃ ।
દિનેદિનેત્વેકવારં સહસ્રાંશુઃ પ્રકાશકૃત્

સૂર્યસ્યાક્ષોત્તરાગ્રન્તુ તૈલયન્ત્રમિવોલિતઃ ।
લુપ્તમન્યચ્ચક્રયુતં માનસોત્તરપર્વતે

પરિભ્રમન્તિ તન્મધ્યે ઽનસિ ભૂમેઃ સમોન્નતે ।
ચત્વારિંશદ્યોજનોર્ધ્વપ્રદેશસ્પ્રશિમધ્યતઃ

તાવત્પરિમિતાન્યક્ષસમ્બન્ધો તાવદન્તરાઃ ।
સ્તમ્ભાઃ ષષ્ઠિસહસ્રાશ્ચ ચત્વારઃ સન્તિ સદૃઢાઃ

શતયોજનકા સ્થૂલા દીપ્યધ્વજ્રમયાઃ શુભાઃ ।
તદૂર્ધ્વમણ્ટપે પાદલક્ષોચ્ચમણિ દીપિતે

યોજનાયુત દેદીપ્યમણ્ડલે ભાનુરાજતિઃ(રૂર્જિતઃ) ।
અહઃકરઃ સર્વ સત્સાધનકૃત્ફલદોર્યમા

મેરોઃ પૂર્વસ્થિતો ભારતસ્થાનામુદયઙ્કરઃ ।
મેરોર્દક્ષિણગોમધ્ય(ધ્યં)દિનકૃત્સપ્તસન્ધયઃ

મેરોઃ પશ્ચિમગો ભારતત્સ્થાનામસ્તમાનકૃત્ ।
મેરોરુત્તરગશ્ચાર્ધરાત્રિકૃદ્ભારતે નૄણામ્

એવમેવ ચતુર્દિક્ષુવિદ્યમાનજનસ્ય તુ ।
પ્રાતર્મધ્યન્દિનનિશીથાર્ધરાત્રપ્રવર્તકઃ

નારાયણ વિશેષાવેશૈધિતાત્મગતિઃ સ્વયમ્ ।
એકમેવ પૃથઙ્નામભેદેન શ્રીહરીચ્છયા

સપ્તદ્વીપેષુ યોભાનુવરિપોહસ્તબાધિપઃ ।
સવ્યેન ભ્રમતાં ભાનાં ત્રિલક્ષોન્નતવર્તિનામ્

તિર્યગૂર્ધ્વં ચ ષટ્પઞ્ચાશલ્લક્ષાધિકકોટિતઃ ।
દીર્ઘાભિશ્ચ શલાકાભિઃ નિર્મિતે રૂક્ષચક્રકે

શતયોજનવિસ્તીર્ણં શલાકાગ્રેષુ ભાન્ત્યલમ્ ।
વસન્તિ તન્માર્ગગતાઃ સઞ્ચરન્તિ નવગ્રહાઃ

તે શલાકા વજ્રમયાઃ અષ્ટોત્તરશતાત્મકૈઃ ।
છિદ્રૈશ્ચ કલિતાપાશૈઃ ધ્રવાધીનૈશ્ચ વારુણૈઃ

સમ્બન્ધાગ્રાભિરંશેન કૢપ્યૈકૈકેનભાશ્રયાઃ ।
ચતુશ્ચિદ્રયુતાઃ સર્વશલાકાસ્તેષુ વારુણાઃ

પાશાશ્ચાન્તઃ પ્રવિષ્ટાશ્ચ ભૂમેર્લક્ષોન્નતાન્તરે ।
સ્થિતસ્ય સૂર્યરથાગ્રેતાઃ અક્ષકોટ્યસ્તથાગ્રતઃ

ધુરાગ્રાક્ષાગ્રયોર્બદ્ધપાશાગ્રેણસમન્વિતાઃ ।
પાશાધ્રુવસ્ય નક્ષત્રપાદૈરેવાપસવ્યતઃ

સંવત્સરેણૈકવારં ભ્રમન્તં ભ્રામયત્યલમ્ ।
ધ્રુવસ્તસ્ય હયાઃસપ્તહરિદ્વર્ણા મહાજવાઃ

અનુક્તસ્તાત્વિકૈસ્તુલ્યાસ્તદ્યન્તા ગરુડાગ્રજઃ ।
સો ઽનૂરુરુસ્ત્વરુણઃસર્પપાશૈસ્તાન્યોજયત્યલમ્

માનસોત્તરમેરોઃ તુ સંસ્પ્રષ્ટાક્ષ સુમધ્યગે ।
અનેહર્મ્યકલિતવજ્રસમ્ભાવ્યગ્રમણ્ટપે

ચરતો ભાસ્કરસ્યાસ્યત્વાધારઃ શાકમધ્યગઃ ।
હરિર્મેરોઃસાર્ધસપ્તોત્તરસપ્તતિલક્ષકઃ

તાવત્તદુત્તરગત માનસોત્તરપર્વતે ।
યોજનાનાં ષષ્ઠિસહસ્રોન્નતં ચક્રમૂર્જિતમ્

મધ્યછિદ્રાન્વિતં વજ્રમયં ભ્રમતિ વિષ્ણુના ।
દ્વાદશારં હિ ષણ્ણેમિ ત્રિનાડ્યન્તર્બહિસ્થલે

યુગકૂબરાક્ષત્રયસ્ય રેખાસુ તિથિવારપાઃ ।
અપરેષુ માસાસ્તિષ્ઠન્તિ ઋતવસ્તસ્ય નેમિગાઃ

ચતુર્માસ્યાસ્ત્રિનેમિસ્થાઃ દ્વિપરિશ્ચેદગેયને ।
વત્સરઃ સર્વચક્રસ્થસ્ત્વેકચક્રોરથસ્ય તુ

સ કર્કટાદિષુ ચરન્ એકોહ્ના(હ્નાં)ક્ષયકૃદ્રવિઃ ।
ષટ્સુરાત્રદીર્ઘ્યમાનઃ કારયન્ દક્ષિણાયનમ્

કરોતિ નક્રાદિષુ ષટ્સુચરન્ રાત્રિક્ષય(યં)કરઃ ।
અહ્નાન્યભ્યેધયન્નેકશ્ચોત્તરાયણકારકઃ

વિનાડિકાનાં પઞ્ચાશન્માસિમાસ્યેધેયેત્યસૌ ।
અહાન્યુત્તરાણેન્યત્ર રાત્રિકાલર્ધિકૃત્તથા

યદા તુ મેષતુલયોઃ ચરત્યેષ સમાનિશા ।
દ્યસ્રાશ્ચ વૃશ્ચિકાદ્યેષુ પઞ્ચસ્વપિ નિશાર્ધિકૃત્

વૃષાદિ પઞ્ચસુ ચરન્ દિવાકાલસમર્ધિકૃત્ ।
ત્રિલક્ષોન્નતનક્ષત્રશલાકાગ્રાષ્ટવિંશકે

ઉદગ્દક્ષિણકોણાદ્યાઃ કૃત્તિકાદ્યાઃ સમાશ્રિતાઃ ।
તિર્યગૂર્ધ્વં સપ્તસપ્તશલકાભિર્વિનિર્મિતમ્

દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યાં કોણયોસ્તુ રેખાભ્યામુપકલ્પિતમ્ ।
નક્ષત્રમણ્ડલં ભૂમેરૂર્ધ્વં લક્ષત્રયેણ હિ

એકૈકસ્યાં શલાકાયાં છિદ્રાણિ ચ પૃથક્ પૃથક્ ।
ચત્વારિ તાનિ દંસ્રક્ષાદ્યાદિકાનિ વનાનિ ચ

મેષાઙ્કાનિ વૃષાઙ્કાનિ નૃયુગ્મકાનિ વૈ નવ ।
કર્કસિંહાઙ્ગકન્યાનિ તુલકા વૃશ્ચિકાનિ વૈ

ધનુર્નક્ષત્રશઙ્ખાનિ મીનાઙ્કાનિ ચ વૈ નવ ।
તેષુ તેષુ પ્રવિષ્ટાશ્ચ પાદદ્યષ્ટોત્તરં શતમ્

પાદૈર્ધુવઃસસૂર્યસ્તુ અપસવ્યક્રમેણ વૈ ।
સર્વનક્ષત્રપાદેષુ ક્રમાદ્વૃદ્ધૌ ભવિષ્યતિ

ધ્રુવાન્તર્હરિણા વિંશદ્ઘટિકાન્તદિનત્રયમ્ ।
એકૈક નક્ષત્રપાદે બદ્ધો ભવતિ વૈ ક્રમાત્

સાર્ધત્રયોદશાદિનૈરેકનક્ષત્રગો રવિઃ ।
માસેન નવપાદાનિ ભુઞ્જન્ દ્વાદશ રાશિષુ

સંવત્સરેણ ચરતિ હ્યપ્રદક્ષિણતો રવિઃ ।
મેષાધ્યઙ્કિતરન્ધ્રાણિ મેષાદ્યાઃ રાશયસ્મૃતાઃ

લક્ષોન્નતપ્રદેશેસ્થ ધ્રુવપાદાગ્રગો રવિઃ ।
દ્વિલક્ષોન્નતદેશસ્થ ધ્રુવપાદાગ્રતઃ શશી

ચન્દ્રસૂર્યૌ ઋક્ષચક્રાદધૌ દેશગતૌ મતૌ ।
કુજાદયશ્ચ પઞ્ચાપિ ઋક્ષચક્રોર્ધ્વવર્તિનઃ

ધ્રુવપાશૈઃ સદાબદ્ધાઃ સઞ્ચરત્યપસવ્યતઃ ।
જ્ઞઃ પઞ્ચલક્ષોન્નતગતઃ સપ્તલક્ષોન્નતઃ કુજઃ

નવલક્ષોન્નતઃ શુક્રઃ લક્ષૈકાદશકો ગુરુઃ ।
ત્રયોદશં તુ સૂર્યસ્યમણ્ડલં પરિકીર્તિતમ્

લક્ષપઞ્ચાદશાદૂર્ધ્વં શનિમણ્ડલમસ્તિ હિ ।
ષડ્વિંશતિ સુલક્ષાણામ્ ઊર્ધ્વં સપ્તર્ષિમણ્ડલમ્

લક્ષૈકાદશતસ્તત્માત્ ધ્રુવઃસંસ્થો હરિપ્રિયઃ ।
સ વિષ્ણોઃ શિંશુમારસ્ય મહાચક્રપદાસ્થિતાઃ

ધ્રુવાદીન્ ગ્રહાન્ વિષ્ણુઃ ચક્રે સર્વાન્ સુવારુણૈઃ ।
પાર્શૈયોર્જયતિ શ્રીમાન્ શલાકારન્ધ્રસઙ્ગતાઃ

સર્વેહ્યેતે ભાનુસમાપ્રદેશેષૂત્તરોત્તરમ્ ।
ચરન્તિ ઋક્ષપાદસ્થપાશૈરેવતુ તન્મિતૈઃ

એતેષાં રાશિસઞ્ચારૈઃ કાલં યોજયતીશ્વરઃ ।
ચન્દ્રોરાશિદ્વાદશકં માસેનૈકેન વર્તતે

કુજો માસાર્ધતો રાશિં ભુક્ત્વા રાશિં સમેષ્યતિ ।
ગુરુર્દ્વાદશભિર્માસૈઃ ત્રિંશન્માસૈઃશનૈશ્ચરઃ

માસેનૈવ બુધઃ શુક્રઃ પ્રતિરાશિં ભજત્યલમ્ ।
સદા સમગતી વક્રશૂન્યૌ દ્વૌ શશિભાસ્કરૌ

ભાનુમણ્ડલગશ્ચન્દ્રો દર્શેચાસ્તઙ્ગતો ભવેત્ ।
એવં કુજાદયઃ પઞ્ચ અસ્તં યાસ્યન્તિ ભાનુગાઃ

પ્રાક્દિશ્યસ્તઙ્ગતૌ શુક્રગુરૂ દ્વૌ પશ્ચિમોદયૌ ।
પ્રત્યગસ્તઙ્ગતૌ તૌ દ્વૌ તુ પૂર્વદિશ્યુદિતૌ મતૌ

એવમન્યેપિ સૂર્યસ્ય નાસ્તમાનં સ્વભાવતઃ ।
મેરુછાયાગતં ચાસ્તઙ્ગતં સૂર્યં વદન્તિ હિ

ચન્દ્રાર્ક કવ્યસ્તમયે લૌકિકે તુ શુભં ત્યજેત્ ।
પૂર્વસ્યાં દિશિ શુક્રોસ્તઙ્ગતો માસદ્વયોત્થિતઃ

પ્રત્યગસ્તઙ્ગતઃ કાવ્યઃ સપ્તાહોભિરુદેત્યલમ્ ।
ગુરુર્માસેનોભયત્ર હ્યુદિતો ભવતિ ધ્રુવમ્

કુજાદીનાં વક્રમાદ્યાસ્તમ્ભ ઋજ્વોતિ શીઘ્રતઃ ।
ગતયો વિવિધાઃસન્તિ કાલસ્યાશુભસૂચકાઃ

ન સમા હિ ગતિસ્તેષાં ક્વચિદેવ સમાગતિઃ ।
લક્ષદીર્ઘયુગદ્વન્દ્વ પુરસ્થાં રજયોજિતાઃ

તદ્વાદશાંશધુરગાઃ સપ્તાશ્વા ભસ્કરસ્ય હિ ।
માનસોત્તરસ્યપરિતો નવકોટિસુવિસ્તરમ્

સાર્ધં પ્રદક્ષિણં કર્તું યોજયન્તિ મહાજવાઃ ।
ઇત્થં નવગ્રહૈઃ કાલચક્રં પરમઃ પુમાન્

સૂર્યસ્ય ગત્યા મેષાદીન્ માસાન્ સૌરેણ માનતઃ ।
કલ્પયત્યપિ ચન્દ્રસ્યગત્યા ચૈત્રાદીકાન્ હરિઃ

ચાન્દ્રમાસાન્ કલ્પયન્તિ નક્ષત્રં ઋક્ષસન્તતેઃ ।
આવૃત્યં ચતુરોરાપ્તિં ચારાન્ માનં બૃહસ્પતેઃ

સારસ્વતન્તુ ગાન્ધર્વાઃ પક્ષાહોરાત્રયો મતાઃ ।
સારસ્વતન્તુ ગાન્ધર્વમાનમાહુર્વિચક્ષણાઃ

માસેન સ્યાદહોરાત્રં મૈત્રં માનં વિદુર્બુધાઃ ।
દૈવમાનં વત્સરાહોરાત્રિકાલેન તાવતા

મનુર્માનં માનવાખ્યં બ્રાહ્મમાનમજસ્ય હિ ।
માનાશ્ચ નવમાનાનાં વિષ્ણુરેકઃ પ્રવર્તકઃ

દ્વાત્રિંશલ્લક્ષવિસ્તીર્ણક્ષીરાબ્ધેર્મધ્યદેશતઃ ।
તદર્ધવિસ્તરોચ્ચક્રમપ્રાકારરૂપકઃ

દશલક્ષોન્નતો ભૂમેઃ શ્વેતદ્વીપો રમાત્મકઃ ।
વેદાવર્ણા દેશકાલૌ નિત્યવ્યાપ્તા જડામતાઃ

વાય્વાકાશઃસૌરદીપ્તિરનિત્યાસ્તુ જડામતાઃ ।
દ્રવ્યાન્યપ્રતિઘાતાનિ તેન્યોન્યસ્યાશ્રયાણિ ચ

લક્ષ્મીનારાયણૌ શુદ્ધચિદ્રૂપૌ વ્યાપ્તવિગ્રહૌ ।
સર્વાર્થપ્રતિઘાતા ચ શ્વેતદ્વીપાદયસ્ત્રયઃ

લોકાસ્ત્વપ્રતિઘાતાશ્ચ સ્તમ્ભાધ્યૈર્લોકરૂપકાઃ ।
દુર્ગાભાગસ્તદુપરિ ભૂભાગસ્તુ તદૂર્ધ્વતઃ

શ્રીભાગસ્તુ તતસ્તૂર્ધ્વં શિખરન્તુ તદૂર્ધ્વગઃ ।
ભાગત્રયેપિ ભૂકન્દાઃ પઞ્ચલક્ષોન્નતાયુતાઃ

ત્રિષુભાગેષ્વપિ રમા દેશહર્મ્યસ્વરૂપિણી ।
હર્મ્યં પ્રદેશ ભૂભાગાઃ લક્ષયોજનકન્દકાઃ

ઉપર્યાવર્ત્તયો ભાગસ્ત્રયો ભૂકન્દસંમિતાઃ ।
ભાગત્રયેપિ ચ સ્તમ્ભામણિમદ્ભૂમિતલાશ્રયાઃ

સાર્ધદ્વિલક્ષસમિતા નાનામણિવિરાજિતા ।
શ્રીભાગમધ્યવેદિસ્થઃ લક્ષ્મીશોનન્તભાનુરુક્

ચિન્માત્રાનન્તમુક્તેડ્યઃ સ્વર્ગાદુપરિ વર્તતે ।
સ્થાનં ત્રયે ત્રિપાદ્વિષ્ણોઃ દિવિસ્વર્ગોન્નતસ્થલે

શ્વેતદ્વીપોદ્વ્યષ્ટલક્ષ દુર્ગાભાગસ્તુ તન્મિતઃ ।
ભૂભાગસ્તુ તદર્ધેતઃ શ્રીભાગસ્તુ તદર્ધતઃ

મણિસ્વર્ણોજ્વલત્સત્વપ્રાકારાન્તાત્મભાગકાઃ ।
અનેકતોરણાટ્ટાલવેદીચત્વારશોભિતાઃ

મણિમત્નનદ્યદ્રિસરોવાપ્યાદિસંકુલાઃ ।
નાનાયાદોગણોપેતસ્વર્ણકઞ્જાબુ ભાસ્વરાઃ

સર્વર્તુકાલપુષ્પાઢ્ય પલ્લવસ્વર્ણભૂરુહાઃ ।
હંસકોકિલબર્હાદિ શુકસ્વનસમાકુલાઃ

અતિસુન્દર સિંહાદિ નાનામૃગસમાકુલાઃ ।
અવર્ણનીયરત્નેરુ રચિતાનેકમણ્ટપાઃ

નાનાસ્વાદુસ્વનોપેત નરનારીગણૌર્યુતાઃ ।
સિદ્ધચારણગન્ધર્વાપ્સરો ગાનમણિતાઃ

નાનાવાદ્યમહાવીણાશઙ્ખદુન્દુભિનિસ્વનાઃ ।
ગજાશ્વરથપાદાતિધ્વજછત્રાદિ લાઞ્છનાઃ

સર્વાભરણવસ્ત્રાઢ્યા વિમાનાવલિસઙ્કુલાઃ ।
નાનાક્રીડાસાધનેતાઃ નાનાઃ ગન્ધોપબૃંહિતાઃ

અનેકહંસતૂલે તુ મણિશય્યા સમાવૃતાઃ ।
ભોગસ્ત્રીભિઃ સમાકીર્ણાઃ મણિવ્યજનદર્પણાઃ

મણિસ્વર્ણાત્મકાનેક ભિત્તિભાણ્ડાદિ સાધનૈઃ ।
અનુક્તાનન્તસર્વોપસ્કરણૈરુપશોભિતાઃ

ચામરાન્દોલિકાડોલા પાદપીઠાદિ સંયુતાઃ ।
તુલસીપુષ્પસદ્રત્નમુક્તામાલોપશોભિતાઃ

ભાનુકોટિપ્રભાદીપ્તા પાત્રનૈવેદ્યરૂપિણી ।
ઘૃતદધ્યમ્બુરૂપા સા પૂર્વોક્તાર્થસ્વરૂપિણી

દાસીદાસસમાકીર્ણભાર્યારૂપાખિલેશ્વરી ।
દુર્ગાભૂઃશ્રીસ્વભાગેષુ અનન્તાનન્તરૂપિણી

અનન્તરૂપિણં વિષ્ણું સદારાધયતીશ્વરમ્ ।
સ્વભાવાદેવ નાસ્યાર્થઃ પ્રાપ્તવ્યઃ કશ્ચિદેષ્યતે

પૂર્ણકામો હરિઃ પ્રીત્યા તત્પૂજાં સ્વીકરોત્યજઃ ।
સ્થાનત્રયેપિ સા દેવી હ્યનન્તોક્તાર્થરૂપિણી

સર્વદેશેષુ કાલેષુ સર્વરૂપાશ્રિતા રમા