ફલદીપિકા · અધ્યાય p21

અન્તર્દશાફલ
ભાવેશ્વરેણ પ્રબલેન યેન યદ્યત્ફલં હીનબલેન યેન ।
યદાનુભોક્તવ્યમનન્યસમ્યક્સંસૂચયિષ્યત્યથ સંગ્રહેણ

લગ્ને બલિષ્ઠે જગતિ પ્રભુત્વં સુખસ્થિતિ દેહબલં સુવર્ચઃ ।
ઉપર્યુપર્યભ્યુદયાભિવૃદ્ધિં પ્રાપ્નોતિ બાલેન્દુવદેષ જાતઃ

પાકેઽર્થનાથસ્ય કુટુમ્બસિદ્ધિં
સત્પુત્રિકાપ્તિં સુખભોજનં ચ ।
પ્રાપ્નોતિ વાગ્જીવિકયા ધનાનિ
વક્તા સદુક્તિં સદસિ પ્રશસ્તામ્

શૌર્યે સવીર્યે સહજાનુકૂલ્યં
સણ્તોષવાતશ્રિવણં ચ શૌર્યં ।
સેનાપતિત્વં લભતેઽભિમાનં
જનાશ્રયં સદ્ગુણભાજનત્વમ્

બન્ધૂપકારં કૃષકર્મસિદ્ધિં સ્ત્રીસઙ્ઘમં વાહનલાભમેતિ ।
ક્ષેત્રં ગૃહં નૂતનુમર્થસિદ્ધિં સ્થાનંપ્રશસ્તં ચ સુખેશ્દાયે

પુત્રપ્રાપ્તિં બન્ધુવિલાસં નૃપતીનાં
સાચિવ્યં વા ધીશદશાયાં બહુમાનમ્ ।
પ્રાજ્યૈર્ભોજ્યૈર્મૃષ્ટમિહાશ્નાતિ દદાતિ
શ્રેયસ્કાર્યં સજ્જનશસ્તં સ વિદધ્યાત્

રિપૂન્નિહન્તિ સાહસૈરરીશ્વરસ્ય વત્સરે ।
અરોગતાનુદારતામધૃષ્યતામતિશ્રિયમ્

સમ્પાદ્ય વસ્ત્રાભરણાનિ શય્યાં
પ્રીતો રમણ્યા રમતેઽતિવીર્યઃ ।
કરોતિ કલ્યાણમહોત્સવાદીન્
સન્તોષયાત્રાં ચ મદેશદાયે

ઋણવિમોચનમુચ્છ્રતિમાત્મનઃ
કલહકૃત્યનિવૃત્તિમુપૈતિ સઃ ।
મહિષપશ્વજભૃત્યજનાગમં
વયસિ રન્ધ્રપતેર્બલશાલિનઃ

સ્ત્રીપુત્રપૌત્રૈઃ સહબન્ધુવર્ગૈ-
ર્ભાગ્યંશ્રિયં ચાનુભવત્યજસ્ત્રમ્ ।
શ્રેયાંસિ કાર્યાણ્યવનીશપૂજાં
ભાગ્યેશદાયે વિજદેવભક્તિમ્

યત્કાર્યમારબ્ધમુપૈત્યનેન
તસ્યૈવ સિદ્ધિં સુખજીવનં ચ ।
કીર્તિં પ્રતિષ્ઠાં કુશલપ્રવૃત્તિં
માનોન્નતિં કર્મપતેર્દશાયામ્

એશ્વર્યમવ્યાહતમિષ્ટબન્ધુ-
સમાગમં ભૃત્યજનાંશ્ચ દાસાન્ ।
સંસારસૌભાગ્યમહોદયં ચ
લભેત લાભાધિપતેર્દાશાયામ્

વ્યયેશિતુર્વયસ્યતિવ્યયં કરોતિ સજ્જને ।
અઘૌઘનાશિનીં શુભક્રિયાં મહીશમાન્યતામ્

વક્રગસ્ય નિજતુઙ્ગસુહૃત્-
સુસ્થાનગસ્ય દશાફલમેવમ્ ।
શત્રુનીચગૃહમૌઢ્યષડન્ત્ય-
છિદ્રગસ્ય તુ ફલાન્યપિ વક્ષ્યે

દુઃસ્થેલગ્નપતૌ નિરોધનમુપૈત્યજ્ઞાતવાસં ભયં
વ્યાધ્યાધીનપરક્રિયાભિગમનં સ્થાનચ્યુતિં ચાપદમ્ ।
જાડ્યં સંસદિ વાક્કુટુમ્બચલનં દુષ્પત્રિકાં દૃગ્રુજં
વાગ્દોષં દ્રવિણવ્યયં નૃપભયં દુઃસ્થે દ્વિતીયાધિપે

દુશ્ચિક્યાધિપતૌ સહોદરમૃતિં કાર્યે દુરાલોચના-
મન્તઃશત્રુ નિપીડનં પરિભવં તદ્ગર્વભઙ્ગ વદેત્ ।
માતૃક્લેશમરિષ્ટમિષ્ઠસુહૃદાં ક્ષેત્રગૃહોપપ્લુતિં
પશ્વશ્વાદિવિનાશનં જલભયં પાતાલનાથેઽબલે

વીર્યોને પ્રતિભાપતૌ સુતમૃતિર્બુદ્ધિભ્રમં પઞ્ચના-
મધ્વાનં હ્યુદરામયં નરપતેઃ કોપં સ્વશક્તિક્ષયમ્ ।
ચોરાદ્ભીતિમનર્થતાં ચ દમનં રોગાન્ બહૂન્દુષ્કૃતિં
ભૃત્યત્વં લભતેઽવમાનમયશઃ ષષ્ઠેશદાયે વ્રણમ્

જામાતુર્વ્યસનં કલત્રવિરહં સ્ત્રીહેત્વનર્થાગમં
દ્યૂનેશે વિબલિન્યસત્યભિરતિં ગુહ્યામયં ચાટનમ્ ।
રન્ધ્રેશાયુષિ શોકમોહમદમાત્સર્યાદિમૂર્ચ્છોચ્છ્રિતિં
દારિદ્ર્યં ભ્રમણં વદેદપયશોવ્યાધીનવજ્ઞાં મૃતિમ્

પૂર્વોપાસિતદેવકોપમશુભં જાયાતનૂજાપદં
દૌષ્કૃત્યં સ્વગુરોઃ પિતુશ્ચ નિધનં દૈન્યં શુભે દુર્બલે ।
યદ્યત્કર્મ કરોતિ તત્તદફલં સ્યાન્માનભઙ્ગો નભો-
ભાવે દુર્ગુણતાં પ્રવાસમશુભં દુર્વૃત્તમાપન્નતામ્

શ્રવણમશુભવાચાં ભ્રતૃકષ્ટં સુતાતિં
ભવપવયસિ દૈન્યં વઞ્ચનં કર્ણરોગમ્ ।
બહુરુજમપમાનં બન્ધનં સર્વસમ્પત્-
ક્ષયમપરશશીવાઽયાતિ રિઃફેશદાયે

મંજ્ઞાયાં યદગાચ્ચ કારકવિધિશ્લોકેષુ યજ્જલ્પિતં
કર્માજીવનિરૂપિતં ફલમિદં યદ્રોગચિરતાવિધૌ ।
યદ્યસ્યોક્ષણયોગસંભવફલં ભાવેશયોગોદ્ભવં
ભાવેશૈરપિ ભાવગૈરપિ ફલં વાચ્યં દશાયામિહ

વર્ગોત્તમાંશસ્થદશા શુભપ્રદા
મિશ્રૈવ સા ચાસ્તમિતે ચ નીચગે ।
મૃત્યુવ્યયારીશદશાપહારયો-
સ્તત્ર સ્થિતસ્યાપ્યશુભં ફલં ભવેત્

ક્રૂરગ્રહસ્યૈવ દશાપહારે
ત્રિપઞ્ચસપ્તર્ક્ષપતેવિપાકે ।
તથૈવ જન્માષ્ટમનાથભુક્તૌ
ચોરારિપીડાં લભતેઽતિદુઃખમ્

શનેશ્ચતુર્થી ચ ગુરોસ્તુ ષષ્ઠી
દશા કુજાહ્યોર્યદિ પ~ચમી સા ।
કષ્ટ ભવેદ્રાશ્યવસાનભાગ-
સ્થિતસ્ય દુઃસ્થાનપતેસ્તથૈવ

ઉર્ધ્વાસ્યતુઙ્ગભવનસ્થિતભૂમિજસ્ય
કર્માયગસ્ય હિ દશા વિદધાતિ રાજ્યમ્ ।
જિત્વા રિપૂન્વિપુલવાહનસૈન્યયુક્તાં
રાજ્યશ્રિયં વિતનુતેઽધિકમન્નદાનમ્

સ્વોચ્ચસ્થિતો ભૃગુસુતો વ્યયકર્મગો વા
લાભેઽપિ વાઽસ્તરહિતો ન ચ પાપયુક્તઃ ।
તસ્યાબ્દપાકસમયે બહુરત્નપૂર્ણો
ધીમાન્વિશાલવિભવો જયતિ પ્રશસ્તઃ

નીચારિષષ્ઠવ્યયસંશ્રિતા હિ
શુભાઃ પ્રયચ્છન્ત્યશુભાનિ સર્વે ।
શુભેતરાસ્ત્વેષુ ગતાઃ પ્રયચ્છ-
ન્ત્યમોઘદુઃખાનિ દશાસુ તેષમ્

દશેશત્રોરરિગેહભાજો
લગ્નેશશત્રોરપિ વાઽથ ભુક્તૌ ।
શત્રોર્ભયં સ્થાનલયઃ તદાસ્ય
સ્નિગ્ધોપિ શત્રુત્વમુપૈતિ નૂનમ્

યદ્ભાવગઃ પાકપતિર્દશેશાત્-
તદ્ભાવજાતાનિ ફલાનિ કુર્યાત્ ।
વિપક્ષરિઃફાષ્ટમભાવગશ્ચેદ્-
દુઃખં વિદધ્યાદિતરત્ર સૌખ્યમ્

સ્વોચ્ચત્રિકોણસ્વહિતારિનીચે
પૂર્ણં ત્રિપાદાર્દ્ધપદાલ્પશૂન્યમ્ ।
ક્રમાચ્છુભં ચેદશુભં વિલોમાટ્
મૂઢે ગ્રહે નીચસમં ફલં સ્યાત્

મન્દમાન્દ્યગુખરેશરન્ધ્રપાઃ-
તન્નવાંશપતયોઽપિ યે ગ્રહાઃ ।
તેષુ દુર્બલદશા મૃતિપ્રદા
કષ્ટભે ચરતિ સૂર્યનન્દને

મૃતીશનાથસ્થિતભાંશકેશયોઃ
ખરત્રિભાગેશ્વરયોર્બલીયસઃ ।
દશાગમે મૃત્યુયુક્તભાંશક-
ત્રિકોણગે દેવગુરૌ તનુક્ષયઃ

ચતુષ્ટયસ્થા ગુરુજન્મલગ્નપા
ભવન્તિ મધ્યે વયસઃ સુખપ્રદાઃ ।
ક્રમેણ પૃષ્ઠોભયમસ્તકોદય-
સ્થિતોઽન્ત્યમધ્યપ્રથમેષુ પાકદઃ

યદ્ભાવગો ગોચરતો વિલગ્નાત્-
દશેશ્વરઃ સ્વોચ્ચસુહૃદ્ગૃહસ્થઃ ।
તદ્ભાવપુષ્ટિં કુરુતે તદાનીં
બલાન્વિતશ્ચેજ્જનનેઽપિ તસ્ય

બલોનિતો જન્મનિ પાકનાથો
મૌઢ્યં સ્વનીચં રિપુમન્દિરં વા ।
પ્રાપ્તશ્ચ યદ્ભાવમુપૈતિ ચારાત્-
તદ્ભાવનાશં કુરુતે તદાનીમ્

દશેશસ્ય તુઙ્ગે સુહૃદ્ભે દશેશાત્
ત્રિષત્કર્મલાભત્રિકોણાસ્તભેષુ ।
યદા ચારગત્યા સમાયાતિ ચન્દ્રઃ
હુભં સંવિધત્તેઽન્યથા ચેદરિષ્ટમ્

પાકપ્રભુર્ગોચરતઃ સ્વનીચં
મૌઢ્યં યદાયાતિ વિપક્ષભં વા ।
કષ્ટં વિદધ્યાત્સ્વગૃહં સ્વતુઙ્ગં
વક્રં ગતઃ સૌખ્યફલં તદાનીમ્

પાકેશસ્ય શુભપ્રદસ્ય ભવનં તુઙ્ગં પ્રપન્ને યદા
સૂર્યે તત્ફલસિદ્ધિમેતિ ગુરુણાપ્યેવં ફલં ચિન્તયેત્ ।
નીચં કષ્ટફલપ્રદસ્ય ચ દશાનાથસ્ય વૈરિસ્થલં
પ્રાપ્તે ભાસ્વતિ ગોચરેણ લભતે તસ્યૈવ કષ્ટં ફલમ્

યેન ગ્રહેણ સહિતો ભુજગાધિનાથ-
સ્તત્ખેટજાતગુણદોષફલાનિ કુર્યાત્ ।
સર્પાન્વિતઃ સ તુ ખગઃ શુભદોઽપિ કષ્ટં
દુઃખં દશાન્ત્યસમયે કુરુતે વિશેષાત્

દ્વાવર્થકામાવિહ મારકાખ્યૌ
તદીશ્વરસ્તત્ર ગતો બલાઢ્યઃ ।
હન્તિ સ્વપાકે નિધનેશ્વરો વા
વ્યયેશ્વરો વઽપ્યતિદુર્બલશ્ચેત્

કેન્દ્રેશસ્ય સતોઽસતો.શુભશુભૌ કુર્યાદ્દશા કોણપાઃ
સર્વે શોભનદાસ્ત્રિવૈરિભવપા યદ્યપ્યનર્થપ્રદાઃ ।
રન્ધ્રેશોઽપિ વિલગ્નપો યદિ શુભં કુર્યાદ્રવિર્વા શશી
યદ્યેવં શુભદઃ પરાશરમતં તત્તદ્દશાયાં ફલમ્

કોણાધીશઃ કેન્દ્રગઃ કેન્દ્રપો વા
કોણસ્થશ્ચેદ્ દ્વૌ ચ યોગપ્રદૌ સ્તઃ ।
દ્વાવપ્યેતૌ ભુક્તિકાલે દશાયા-
મન્યોન્યં તૌ યોગદૌ સોપકારૌ

ન દિશેયુર્ગ્રહાઃ સર્વે સ્વદશાસુ સ્વભુક્તિષુ ।
ભવાશુભફલં નૄણામાત્મભાવાનુરૂપતઃ

આત્મસમ્બન્ધિનો યે ચ યે યે નિજસર્ધામિણઃ ।
તેષામન્તર્દાસ્વેવ દિશન્તિ સ્વદશાફલમ્

કેન્દ્રત્રિકોણનેતારૌ દોષયુક્તાવપિ સ્વયમ્ ।
સમ્બન્ધુમાત્રાદ્બલિનૌ ભવેતાં યોગકારકો

ત્રિકોણાધિપયોર્મધ્યે સમ્બન્ધો યેન કેનચિત્ ।
કેન્દ્રનાથસ્ય બલિનો ભવેદ્યદિ સ યોગકૃત્

કેન્દ્રત્રિકોણાધિપયોરૈક્યે તૌ યોગકારકૌ ।
અન્યત્રિકોણપતિના સંબન્ધો યદિ કિં પુનઃ

યોગકારકસમ્બન્ધાત્પાપિનોઽપિ ગ્રહાઃ સ્વતઃ ।
તત્તદ્ભુક્ત્યાનુસારેણ દિશેયુર્યૌગિકં ફલમ્

સ્વદશાયાં ત્રિકોણેશો શુક્તૌ કેન્દ્રપતેઃ શુભમ્ ।
દિશેત્સોઽપિ તથા નો ચેદસંબન્ધેઽપિ પાપકૃત્

કેન્દ્રાધિપત્યદોષસ્તુ બલવાન્ ગુરુશુક્રયોઃ ।
મારકત્વેઽપિ ચ તયોર્મારકસ્થાનસંસ્થિતિઃ

બુધસ્તદનુ ચંદ્રોઽપિ ભવેત્ત્દનુ તદ્વિધઃ ।
પાપાશ્ચેત્કેન્દ્રપતયઃ શુભદાશ્ચોત્તરોત્તરમ્

યદિ કેન્દ્રે ત્રિકોણે વા નિવસેતાં તમોગ્રહૌ ।
નાથેનાન્યતરસ્યૈવ સંબન્ધાદ્યોગકારકૌ

તમોગ્રહૌ શુભારૂઢૌઽસંબદ્ધૌ યેન કેનચિત્ ।
અન્તર્દશાનુરૂપેણ ભવેતાં યોગકારકૌ

આરમ્ભો રાજયોગસ્ય ભવેન્મારકભુક્તિષુ ।
પ્રથયન્તિ તમારભ્ય ક્રમશઃ પાપભુક્તયઃ

રન્ધ્રસ્થરન્ધ્રેક્ષકરન્ધ્રનાથ-
રન્ધ્રત્રિભાગાધિપમાન્દિભેશાઃ ।
દુઃખપ્રદાસ્તેષ્વપિ દુર્બલો યઃ
સ નાશકારી સ્વદશાપહારે

ભ્રષ્ઠસ્ય તુઙ્ગાદવરોહિસંજ્ઞા
મધ્યા ભવેત્સા સુહૃદુચ્ચભાગે ।
આરોહિણી નિમ્નપરિચ્યુતસ્ય
નીચારિભાંશેષ્વધમા ભવેત્સા

શસ્તગૃહે શસ્તાંશે નીચે રિપુભેઽસ્તસંસ્થિતે વાઽપિ ।
તસ્ય દશા મિશ્રફલા દશાપરાર્ધે ફલપ્રદા જ્ઞેયા

તત્તદ્ભાવાત્વ્યયથસ્ય તદ્ભાવવ્યયપસ્ય ચ ।
વીર્યહીનસ્ય ખેટસ્ય પાકે મૃત્યુમવાપ્નુયાત્

દશાપતિર્લગ્નગતો યદિ સ્યાત્
ત્રિષટ્દશૈકાદશગશ્ચ લગ્નાત્ ।
તત્સપ્તવર્ગેઽપ્યથ તત્સુહૃદ્વા
લગ્ને શુભો વા શુભદા દશા સ્યાત્

યાવન્તિ વર્ષણિ દશા ચ સા સ્યાત્-
ચારક્રમાત્તત્ર દશાપતિઃ સઃ ।
યત્ર સ્થિતસ્તદ્ભવનાદ્વિધોસ્તુ
સ્થિતેઃ પ્રકલ્પ્યં સદસત્ફલં હિ

દશાધિનાથસ્ય સુહૃદ્ગૃહસ્થ-
સ્તદુચ્ચગો વાઽથ દશાધિનાથાત્ ।
સ્મરત્રિકોણોપચયોપગશ્ચ
દદાતિ ચન્દ્રઃ ખલુ સત્ફલાનિ

ઉક્તેષુ રાશિષુ ગતસ્ય વિધોઃ સ રાશિઃ
સ્યાજ્જન્મકાલભવમૂર્તિધનાદિભાવઃ ।
તત્તદ્વિવૃધિકૃદસૌ કથિતો નરાણાં
તદ્ભાવહાનિકૃદથેતરરાશિસંસ્થઃ

સારાવલીમુડુદશાં ચ વરાહહોરા-
માલોક્ય જાતકફલં પ્રવદેન્નરાણામ્ ।
પ્રશ્નોદયગ્રહવશાદથ વા સ્વજન્મ-
રાશ્યાદિના વદતુ નાસ્ત્યનયોર્વિશેષઃ