ફલદીપિકા · અધ્યાય p22

ગોચરફલ
સર્વેષુ લગ્નેષ્વપિ સત્સુ ચન્દ્ર-
લગ્નં પ્રધાનં ખલુ ગોચરેષુ ।
તસ્માત્તદૃક્ષાદપિ વર્તમાન્-
ગ્રહેન્દ્રચારૈઃ કથયેત્ફલાનિ

સૂર્યઃ ષટ્ત્રિદશસ્થિતસ્ત્રિદશષટ્સપ્તાદ્યગશ્ચન્દ્રમાઃ
જીવસ્ત્વસ્તતપોદ્વિપંચમગતો વક્રાર્કજૌ ષટ્ત્રિગૌ ।
સૌમ્યઃ ષટ્સ્વચતુર્દશાષ્ટમગતઃ સર્વેઽપ્યુપાન્તસ્થિતાઃ
શુક્રઃ ખાસ્તરિપૂન્વિહાય શુભદસ્તિગ્માંશુવદ્ભોગિનૌ

લાભવિક્રમખશત્રષુ સ્થિતઃ
શોભનો નિગદિતો દિવાકરઃ ।
ખેચરૈઃ સુતતપોજલાન્ત્યગૈઃ
વ્યાર્કિભિર્યદિ ન વિદ્ધ્યતે તદા

દ્યૂનજન્મરિપુલાભખત્રિગઃ
ચન્દ્રમાઃ શુભફલપ્રદઃ સદા ।
સ્વાત્મજાન્ત્યમૃતિબન્ધુધર્મગૈ
વિધ્દ્યતે ન વિબુધૈર્યદિ ગ્રહૈહ્

વિક્રમાયરિપુગઃ કુજઃ શુભઃ
સ્યાત્તદાન્ત્યસુતધર્મગૈઃ ખગૈઃ ।
ચેન્ન વિદ્ધ ઇનસૂનુરપ્યસૌ
કિન્તુ ધર્મધૃણના ન વિધ્દ્યતે

સ્વામ્બુશત્રુમૃતિખાયગઃ શુભો
જ્ઞસ્તદા ન ખલુ વિધ્દ્યતે સદા ।
સ્વાલ્મજત્રિતપ આદ્યનૈધન
પ્રાપ્તિગૈવિબુધુભિર્યદિ ગ્રહૈઃ

સ્વાયધર્મતનયાસ્તસંસ્થિતો નાકનાયકપુરોહિતઃ શુભઃ ।
રિઃફરન્ધ્રખજલત્રિગૈર્યદા વિધ્દ્યતે ગગનચારિભિર્ન હિ

આસુતાષ્ટમતપોવ્યયાયગો વિદ્ધ આસ્ફુજિદશોભનઃ સ્મૃતઃ ।
નૈધનાસ્તતનુકર્મધર્મધીલાભવરિસહજસ્થખેચરૈઃ

જન્મન્યાયાસદાતા ક્ષપયતિ વિભવાન્ ક્રોધરોગાધ્વદાતા
વિત્તભ્રંશં દ્વિતીયે દિશતિ ન સુખદો પઞ્ચનામાગ્રહં ચ ।
સ્થાનપ્રાપ્તિં તૃતીયે ધનનિચયમુદાકલ્યકૃચ્ચારિહન્તા
રોગાણ્ દત્તે ચતુર્થે જનયતિ ચ મુહુઃ સ્રગ્ધરાભોગવિઘ્નમ્

વિત્તક્ષોભં સુતસ્થો વિતરતિ બહુશો રોગમોહાદિદાતા
ષષ્ઠેઽર્કો હન્તિ રોગાન્ ક્ષપયતિ ચ રિપૂઞ્છોકમોહાન્પ્રમાષ્ટિં ।
આધ્વાનં સપ્તમસ્થો જઠરગુદભયં દૈન્યભાવં ચ તસ્મૈ
રુક્ત્રાસાવષ્ટમસ્થઃ કલયતિ કલહં રાજભીતિં ચ તાપમ્

આપદ્દૈન્યં તપસિ વિરહં ચિત્તચેષ્ટાનિરોધં
પ્રાપ્તોન્યુગ્રાં દશમગૃહગે કર્મસિદ્ધિં દિનેશે ।
સ્થાનં માનં વિભવમપિ ચૈકાદશે રોગનાશં
ક્લેશં વિત્તક્ષયમપિ સુહૃદ્વૈરમન્ત્યે જ્વરં ચ

ક્રમેણ ભાગ્યોદયમર્થહાતિં જયં શ્લોકમરોગતાં ચ ।
સુખાન્યનિષ્ટં ગદમિષ્ટસિદ્ધિં મોદં વ્યયં ચ પ્રદદાતિ ચન્દ્રઃ

અન્તઃ શોકં સ્વજનવિરહં રક્તપિત્તોષ્ણરોગં
લગ્ને વિત્તે ભયમપિ ગિરાં દોષમર્થક્ષયં ચ ।
ધૈરે ભૌમો જનયતિ જયં સ્વર્ણભૂષંપ્રમોદં
સ્થાનભ્રંશં રુજમુદરજાં બન્ધુદુઃખં ચતુર્થે

જ્વરમનુચિતચિન્તાં પુત્રહેતુવ્યથાં વા
કલયતિ કલહંસ્વૈઃ પઞ્ચમે ભૂમિપુત્રઃ ।
રિપુકલહનિવૃત્તિં રોગશાન્તિં ચ ષષ્ઠે
વિજયમથ ધનાપ્તિં સર્વકાર્યાનુકૂલ્યમ્

કલત્રકલહાક્ષિરુગ્જઠરરોગકૃત્સપ્તમે
જ્વરક્ષતજરૂક્ષિતો વિગતવિત્તમાનોઽષ્ટમે ।
કુજે નવમસંસ્થિતે પરિભવોઽર્થનાશાદિભિ-
વિલમ્બિતગતિર્ભવત્યબલદેહધાતુક્ષયૈઃ

દુશ્ચેષ્ટા વા કર્મવિઘ્નઃ શ્રમઃ ખે
દ્રવ્યારોગ્યક્ષેત્રવૃદ્ધિશ્ચ લાભે ।
ભૌમઃ ખેટો ગોચરે દ્વાદશસ્થો
દ્રવ્યચ્છેદસ્તાપ ઉષ્ણામયાદ્યૈઃ

વિત્તક્ષયં શ્રિયમરાતિભયં ધનાપ્તિં
ભાર્યાપ્તનૂજકલહં યિજયં વિરોધમ્ ।
પુત્રાર્થલાભમથ વિઘ્નમશેષસૌખ્યં
પુષ્ટિં પરાભવભયં પ્રકરોતિ ચાન્દ્રિઃ

જીવે જન્મનિ દેશનિર્ગમનમપ્યર્થચ્યુતિં શત્રુતાં
પ્રાપ્નોતિ દ્રવિણં કુટુમ્બસુખમપ્યર્થે સ્વવાચાં ફલમ્ ।
દુશ્ચિક્યે સ્થિતિનાશમિષ્ટવિયુતિં કાર્યાન્તરાયં રુજં
દુઃખૈર્બન્ધુજનોદ્ભવૈશ્ચ હિબુકે દૈન્યં ચતુષ્પાદ્ભયમ્

પુત્રોત્પત્તિમુપૈતિ સજ્જનયુતિં રાજામુકૂલ્યં સુતે
ષષ્ઠે મન્ત્રિણિ પીડયન્તિ રિપવઃ સ્વજ્ઞાતયો વ્યાધયઃ ।
યાત્રાં શોભનહેતવે વનિતયા સૌખ્યં સુતાપ્તિં સ્મરે
માર્ગક્લેશમરિષ્ટમષ્ટમગતે નષ્ટં ધનૈઃ કષ્ટતામ્

ભાગ્યે જીવે સર્વસૌભાગ્યસિદ્ધિઃ
કર્મણ્યર્થાસ્થનપુત્રાદિપિડા
લાભે પુત્રસ્થાનમાનદિલાભો
રિઃફે દુઃખં સાધ્વસં દ્રવ્યહેતોઃ

અખિલવિષયભોગં વિત્તસિદ્ધિં વિભૂતિં
સુખસુહૃદભિવૃદ્ધિં પુત્રલબ્ધિં વિપત્તિમ્ ।
દિશતિ યુવતિપીડાં સમ્પદં વા સુખાપ્તિં
કલહમભયમર્થપ્રાપ્તિમિન્દ્રારિમન્ત્રી

રોગાશૌચક્રિયાપ્તિં ધનસુતવિહતિં સ્થાનભૃત્યાર્થલાભં
સ્ત્રીબન્ધ્વર્થપ્રણાશં દ્રવિણસુતમતિપ્રચ્યુતિં સર્વસૌખ્યમ્ ।
સ્ત્રીરોગાધ્વાવભીતિં સ્વસુતપશુસુહૃદ્બિત્તનાશામયાતિં
જન્માદેરષ્ટમાન્તં દિશતિ પદવશેનાર્કસૂનુઃ ક્રમેણ

દારિધ્રં ધર્મવિઘ્નં પિતૃસમવિલયં નિત્યદુઃખં શુભસ્થે
દુર્વ્યાપારપ્રવૃત્તિં કલયતિ દશમે માનભઙ્ગં રુજં વા ।
સૌખ્યાન્યેકાદશસ્થો બહુવિધવિભવપ્રાપ્તિમુત્કૃષ્ટકીર્તિં
વિશ્રાન્તિ વ્યર્થકાર્યાદ્વિસુહૃતિમરિભિઃ સ્ત્રીસુતવ્યાધિમન્ત્યે

દેહક્ષયં વિત્તવિનાશસૌખ્યે
દુઃખાર્થનાશૌ સુખનાશમૃત્યૂન્ ।
હાનિં ચ લાભં સુભગં વ્યયં ચ
કુર્યત્તમો જન્મગૃહાત્ક્રમેણ

ક્ષિતિતનયપતઙ્ગૌ રાશિપૂર્વત્રિભાગે
સુરપતિગુરુશુક્રૌ રાશિમધ્યત્રિભાગે।
તુહિનકિરણમન્દૌ રાશિપાશ્ચાત્યભાગે
શશિતનયભુજઙ્ગૌ પાકદૌ સાર્વકાલમ્

નક્ષત્રગોચરમ્
રેખાહ્ સપ્તસમાલિખેદુપરિગાસ્તિર્યક્તથૈવ ક્રમા-
દીશાદગ્નિભમાદિતોઽપિ ગણયેદાદિત્યભસ્યાવધિ ।
વેધા જન્માદિને મૃતિર્ભયમથાધાનાખ્યનક્ષત્રકે
કર્મણ્યર્થવિનાશં ખલુ રવિર્દદ્યાત્સપાપો મૃતિમ્

એવં વિદ્ધે ખચરૈઃ ક્રરરન્યૈર્મરણમ્ ।
સૌમ્યૈર્વિદ્ધે ન મૃતિવિદ્યાદેવં સકલં

આધનકર્મર્ક્ષવિપન્નિજર્ક્ષે
વૈનાશિકે પ્રત્યરભે વધાખ્યે
પાપગ્રહો મૃત્યુભયં વિદધ્યા
દ્વેધેતથા કાર્યહરઃ શુભાખ્યે

આદિત્યસઙ્ક્રાન્તિદિને ગ્રહાણં
પ્રવેશને વા ગ્રહણે ચ યુદ્ધે ।
ઉલ્કાનિપાતે ચ તથાદ્ભુતે ચ
જન્મત્રયં સ્યાન્મરણાદિદુઃખમ્

અસત્ફલઃ સૌમ્યનિરીક્ષિતો યઃ
શુભપ્રદશ્ચાપ્યશુભેક્ષિતશ્ચ ।
દ્વૌ નિષ્ફલૌ દ્વાવપિ ખેચરેન્દ્રૌ
યઃ શત્રુણા સ્વેન વિલોકિતશ્ચ

અનિષ્ટભાવસ્થિતખેચરેન્દ્રઃ
સ્વોચ્ચસ્વગેહોપગતો યદિ સ્યાત્ ।
ન દોષકૃચ્ચોત્તમભાવગશ્ચેત્
પૂર્ણં ફલં યચ્છતિ ગોચરેષુ

ગ્રહેશ્વરારુતે શુભગોચરસ્થા
નીચારિમૌઢ્યં સમુપાશ્રિતાશ્રેત્ ।
તે નિષ્ફલાઃ કિન્ત્વશુભાઙ્કસંસ્થાઃ
કષ્ટં ફલં સંવિદધત્યનલ્પમ્

દ્વાદશાષ્ટમજન્મસ્થાઃ શન્યર્કાઙ્ગારકા ગુરુઃ ।
કુર્વન્તિ પ્રાણસન્દેહં સ્થાનભ્રંશં ધનક્ષયમ્

ચદ્રાષ્ટમે ચ ધરણીતનયઃ કલત્રે
રાહુઃ શુભે કવિરરૌ ચ ગુરુસ્તૃતીયે ।
અર્કઃ સુતેઽર્કિરુદયે ચ બુધશ્ચતુર્થે
માનાર્થહાનિમરણાનિ વદેદ્વિશેષાત્

અઙ્ગગ્રહાઃ
વક્ત્રે ક્ષ્મા મૂર્ઘ્નિ ચત્વાર્યુરસિ ચ ચતુરઃ સવ્યહસ્તે ચતુષ્કં
પાદે ષડ્વામહસ્તે ચતુરથ નયને દ્વૌ ચ ગુહ્યે દ્વયં ચ ।
ભાનુર્નાશં વિભુતિં વિજયમથ ધનં નિર્ધનં દેહપીડાં
લાભં મૃત્યું ચ ચક્રે જનયતિ વિવિધાન્ જન્મભાદ્દેહસંસ્થઃ

શીતાંશોર્વદને દ્વયોરતિભયં ક્ષેમંશિરસ્યમ્બુધૌ
પૃષ્ઠે શત્રુજયં દ્વયોર્નયનયોર્નેત્રે ધનં જન્મભાત્ ।
પઞ્ચસ્વાત્મસુખં હૃદિ ત્રિષુ કરે વામે વિરોધં ક્રમાત્
પાદૌ ષટ્સુ વિદેશતાં જનયતિ ત્રિષ્વર્થલાભં કરે

વક્ત્રે દ્વે મરણં કરોત્યવનિજઃ ષટ્ પાદયોવિગ્રહં
ક્રોડે ત્રીણિ જયં ચતુર્વિધનતાં વામે કરે મસ્તકે ।
દ્વે લાભં ચતુરાનનેઽધિકભયં ક્ષેમંકરે દક્ષિણે
વાર્દ્ધિર્દ્વે નયને વિદેશગમનં ચક્રે સ્વજન્મર્ક્ષતઃ

મૂઘ્નિં ત્રીણિ મુખે ત્રયં ચ કરયોઃ ષટ્ પઞ્ચ કુક્ષૌ તથા
લિઙ્ગે દ્વે દ્વિચતુષ્ટયં ચરણયોઃ પ્રાપ્તેઽમરેન્દ્રાચિંતઃ ।
શોકં લાભમનર્થમર્થનિચયં નાશં પ્રતિષ્ઠાં તથા
દદ્યાદાત્મદિનાત્તથૈવ ભૃગુજસ્તદ્વદ્બુધોઽપિ ક્રમાત્

ભૂવેદવહ્નિગુણવેદશરાગ્નેત્ર-
દસ્ત્રં ચ વક્ત્રકરપાદપદેષુ હસ્તે ।
કુક્ષૌ ચ મૂર્ઘ્નિ નયનદ્વયપૃષ્ઠોભાગે
ન્યસ્ય ક્રમેણ શનિસંયુતભાન્નિજર્ક્ષાત્

દુઃખં ચ સૌખ્યં ગમનં ચ નાશં
લાભં સ્વભોગં સુખસૌખ્યમૃત્યૂન્ ।
વક્ત્રક્રમાદાહ ફલાનિ મન્દ-
સ્યૈવં તમઃખેચરયોર્વદન્તુ

યત્રાષ્ટવર્ગેઽધિકબિન્દવઃ સ્યુ-
સ્તત્ર સ્થિતો ગોચરતો ગ્રહેન્દ્રઃ ।
તદ્વત્ફલં પ્રાહ શુભં વ્યયારિ-
રન્ધ્રસ્થિતો વાઽપિ શુભં વિદ્ધત્તે

રવેદ્વદિશનક્ષત્રં ભૂસુતસ્ય તૃતીયકમ્ ।
ગુરોઃ ષટ્તારકં ચૈવ શનેરષ્ટમતારકમ્

એતેષાં ચ પુરોલત્તા પૃષ્ઠોલત્તઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ ।
શુક્રસ્ય પઞ્ચમં તારં ચન્દ્રજસ્ય તુ સપ્તમમ્

રાહોસ્તુ નવમ ચૈવ દ્વાવિંશં ભં હિમદ્યુતેઃ ।
ગ્રહસ્થિતર્ક્ષાદ્ગણયેલ્લત્તાયાં જન્મભે વ્યથા

રવેઃ સર્વાર્થહાનિઃ સ્યાત્તમસોર્દુઃખમુચ્યતે ।
મરણં જીવલત્તાયાં બન્ધુનાશો ભયાવહઃ

શુક્રસ્ય કલહો ભ્રંશ અનર્થઃ શશિજસ્ય તુ ।
ચન્દ્રસ્ય તુ મહાહાનિર્લત્તામાત્રફલં ભવેત્

સર્વત્ર લત્તાસાઙ્કર્યે દ્વિગુણત્રિગુણાદિકમ્ ।
વદેદ્દોષફલં નૄણાં ગ્રહાલ્લત્તાધિકક્રમાત્

સર્વતો ભદ્ર ચક્રોક્ત શુભવેધાઃ શુભાવહાઃ ।
પાપવેધા દુઃખતરા ગોચરેતાશ્ચ ચિત્તયેત્