ફલદીપિકા · અધ્યાય p15

કાલચક્ર દશા
દસ્રાદિતઃ પાદવશેન મેષાન્ન્-
મીનામ્શકાન્તં ક્રમશોઽપસવ્યમ્ ।
કીટાદ્ધયાન્તં ગણયેચ્ચ સવ્ય-
માર્ગેણ પાદક્રમશોઽજતારાત્

એવં ભૂયાચ્ચાપસવ્યં ચ સવ્યં
ભાનિ ત્રીણિ ત્રીણિ વિદ્યાત્ક્રમેણ ।
તદ્રાશીશપ્રોક્તવર્ષૈર્દશાસ્ય
દેવં પ્રાહુઃ કાલચક્રે મહાન્તઃ

મનુઃ પરઃ સનિર્ધનિર્નૃપસ્તપો વને ક્રમાત્ ।
દિવાકરદિવત્સરાઃ શુભાશુભાપ્તિહેતવઃ

દસઃઅપહારાદિકકાલચક્રે
વાક્યાનિ દસ્રાદિપદાદિજાનિ ।
દક્ષ્યામિ વર્ણૈર્નવભિર્ભમાનૈ
રાશીશવર્ષૈઃ પરમાયુરત્ર

પૌરં ગાવો મિત સન્દિગ્ધં
નક્ષત્રેન્દુઃ સ તુ ભૂશૂલમ્ ।
રૂપેત્રક્ષન્નિધયોરઙ્ગે
વાણી ચસ્થં દધિ નક્ષત્રમ્

દાસત્વેશો ગૌરીપુત્રં
ક્ષન્નિધિકારો ગોભૂશેષમ્ ।
સૌદધિનક્ષત્રેહાસન્તો
ભૌમગુરુઃ પુત્રાક્ષોનાધિઃ

વાક્યાન્યેતાન્યશ્વિયામ્યર્ક્ષયોર્યા-
ન્યશ્વિન્યાદ્યન્યગ્નિભસ્યાપસવ્યે ।
સવ્યેઽજેન્દ્વોર્વક્ષ્યમાણેષુ વાક્યે-
ષ્વિન્દોર્વક્યાન્યેવ રૌદ્રસ્ય ભૂયઃ

ધેનુઃ ક્ષેત્રે પુરગો શંભુ-
સ્તાસાં જત્રુ ક્ષન્નિધિ દાસી ।
ચર્માભોગી રાયધિનાક્ષ-
સ્ત્રીપૌરાઙ્ગી શિવતીર્થાબ્જે

ત્રક્ષનિધિર્દા સૂચિશંભો
સૌરયધી નક્ષત્રં પારમ્ ।
ગોશિવતીર્થે દાત્રિક્ષ્ન્નો
ધીહસિતાંશુભોર્ગી રમ્યા

નક્ષત્રપાદૈષ્યઘટી સમુત્થા
પૂર્વા દશા તત્પતિવર્ષજાતા ।
પૂર્વોક્તપાદક્રમશોઽત્ર વિદ્યાત્-
કેષાંચિદેવં મતમાહુરાર્યા

દસ્રાદિપાદપ્રભૃતીનિ ભાનાં
વાક્યાનિ યાન્યક્ષરપંક્તિજાનિ ।
તેષાં ક્રમેણૈવ દશા પ્રકલ્પ્યા
વાક્યક્રમં સાધ્વિતિ કેચિદાહુઃ

વાક્યક્રમે કર્ક્યલિમીનસન્ધૌ
મણ્ડૂકગત્યશ્વરપ્લુતિશ્ચ ।
સિંહાવલોકસ્ત્રિવિધા તદાનીં
દશાન્તરં દુઃખફલપ્રદં સ્યાત્

તદ્વાક્યવર્ણક્રમશોપહાર-
વર્ષાહતે તત્પરમાયુરાપ્તે ।
તદા દશાયામપહારવર્ષ-
સંખ્યાશ્ચ માસાન્દિવસાન્વદેયુઃ

વાક્યેષુ યાવચ્છરદાં પ્રમાણં
વદન્તિ તાવત્પરમાયુરત્ર ।
મેષાદનીકં મદનં ગજેન
તુન્દઃ પુનશ્ચૈવમુદીરિતં તત્

ઉત્પન્ન આધાન આઉર ક્ષેમ મહાદશા
મહાદશાસુ યત્ફલં પ્રકીર્તિતં મયા પુરા ।
તદેવ યોજયેદ્ બુધો દશાસુ ચૈવમાદિષુ

જન્મર્ક્ષાત્પરતસ્તુ પઞ્ચમભવાઽથોત્પન્નસંજ્ઞા દશા
સ્યાદાધાનદશાઽપ્યતોઽષ્ટમભવાત્ ક્ષેમાન્મહાખ્યા દશા ।
આસામેવ દશાવસાનસમયે મૃત્યુપ્રદા સ્યાન્નૃણાં
સ્વલ્પાનલ્પસમાયુષાં ત્રિવધપઞ્ચર્ક્ષેશદાયાન્તિમે

નિસર્ગદશા
એકં દ્વે નવ વિંશતિર્ધૃતિકૃતિઃ પઞ્ચાશદેષાં ક્રમાત્
ચન્દ્રારેન્દુજશુક્રજીવદિનકૃદ્દૈવાકરીણાં સમાઃ ।
સ્વૈ સ્વૈઃ પુષ્ટફલા નિસર્ગજનિતૈઃ પક્તિર્દશાયા ક્રમા-
દન્તે લગ્નદશા હુભેતિ યવના નેચ્છન્તિ કેચિત્તથા

અંશદશા
લિપ્તીકૃત્ય ભજેદ્ર્‌ગ્રહં ખખજિનૈસ્તચ્છિષ્ટમાયુષ્કલા
આશાખાશ્વિહૃતાબ્દમદિવસાઃ સત્યોદિતેઽમ્શાયુષી ।
વક્રિણ્યુચ્ચગતે ત્રિસઙ્ગુણમિદં સ્વાંશત્રિભાગોત્તમે
દ્વિઘ્નં નીચગતેઽર્ધમપ્યથ દલં મૌઢ્યે સિતાર્કી વિના

સર્વાર્દ્ધત્રિકૃતેષુષણ્મિતલવહ્લાસોઽસતામુત્ક્રમા-
દ્રિઃફાત્સત્સુ દલં તદા હરતિ બલ્યેકો બહુષ્વેકભે ।
ત્ર્યંશોનં રિપુભે વિના ક્ષિતિસુતં સત્યોપદેશે દશા
લગ્નસ્યાંશસમા બલિન્યુદયભેઽસ્યાત્રાપિ તુલ્યાપિ ચ

તસ્યોપદેશો વરમત્ર કિન્તુ
કુર્વન્ત્યયોગ્યં બહુવર્ગણભિઃ ।
આચાર્યકં ત્વત્ર બહુઘ્નતાયામ્
એકો તુ યદ્ભુરિ તદેવ કાર્યમ્

પિણ્ડાયુર્દશા
ધેયં શૂર શકે શ્રિયં સ્મય પરે નિદ્રાઃ સમા ભાસ્કરાત્
પિણ્ડાખ્યયુષિ પૂર્વચ્ચ હરણં સર્વ વિદધ્યાદિહ ।
લગ્ને પાપિનિ ભં વિનોદયલવૈર્નિઘ્નં નતાઙ્ગૈર્હૃતં
ત્યાજ્યં સૌમ્યનિરીક્ષિતેઽર્ધમૃણમત્રાયુષ્યભિજ્ઞા વિદુઃ

લગ્નદશામંશસમાં બલવત્યંશે વદન્તિ પૈણ્ડાખ્યે ।
બલયુક્તં યદિ લગ્નં રાશિસમૈવાત્ર નાંશોત્વા

હરણં નીચેઽર્દ્ધમૃણં સ્યાત્પૂર્ણં પ્રોક્તવર્ષમુચ્ચગૃહે ।
પૈણ્ડાદૌ વ્દ્યન્તરગે પ્રાજ્ઞૈસ્ત્રૈરાશિકં ચિન્ત્યમ્

પૈણ્ડાખ્યમાયુર્બ્રુર્વતે પ્રધાનં
મણિત્થચાણક્યમયાદયશ્ચ ।
એતન્ન સાધ્વિત્યવદદ્ભદન્તો
વરાહસૂર્યસ્ય તથૈવ વાક્યમ્

સૂર્યાદિકાનાં સ્વમતેન જીવ-
શર્મ સ્વરાંશં પરમાયુષોઽત્ર ।
અસ્યાપિ સર્વ હરણં વિધેયં
પૂર્વોક્તિવલ્લગ્નદશામપીહ

નૄણાં દ્વાદશવત્સરા દશહતા હ્યાયુઃપ્રમાણં પરૈ-
રાખ્યાતં પરમં શનેસ્ત્રિભગણં યાવત્પરૈરીરિતમ્ ।
કૈશ્ચિચ્ચન્દ્રસહસ્રદર્શનમિહ પ્રોક્તં કલૌ કિન્તુ યત્
વેદોક્તં શરદઃ શતં હિ પરમાયુર્દાયમાચક્ષ્મહે

લગ્નાદિત્યેન્દુકાનામધિકબલવતઃ સ્યાદ્દશાદૌ તતોઽન્યા
તત્કેન્દ્રાદિસ્થિતાનામિહ બહુષુ પુનર્વીર્યતો વીર્યસામ્યે ।
બહ્વાયુર્વર્ષદાતુઃ પ્રથમમિનવશાચ્ચોદિતસ્યાબ્દસામ્યે
વીર્યં કિન્ત્વત્ર સન્ધિગ્રહવિવરહતં ભાવસન્ધ્યન્તરાપ્તમ્

અંશોદ્ભવં લગ્નબલાત્પ્રસાધ્ય-
માયુશ્ચ પિણ્ડોદ્ભવમર્કવીર્યાત્ ।
નૈસર્ગિકં ચન્દ્રબલાત્પ્રસાધ્યં
બ્રૂમસ્રયાણામપિ વીર્યસામ્યે

તેષાં ત્રયાણામિહ સંયુતિસ્તુ
ત્રિભિર્હૃતા સૈવ દશા પ્રકલ્પ્યા ।
વીર્યે દ્વયોરૈક્યદલં તયોઃ સ્યાત્
ચેજ્જીવશર્માયુરમી બલોનાઃ

કાલચક્રદશા જ્ઞેયા ચન્દ્રાંશેશે બલાન્વિતે ।
સદા નક્ષત્રમાર્ગેણ દશા બલવતી સ્મૃતા

સમાઃ ષષ્ટિદ્વિઘ્ના મનુજકરિણાં પઞ્ચ ચ નિશા
હયાનાં દ્વત્રિંશત્ખરકરભયોઃ પઞ્ચકકૃતિઃ ।
વિરૂપા સાપ્યાયુર્વૃષમહિષયોદ્વદિશ શુનાં
સ્મૃતં છાગાદીનાં દશકસહિતાઃ ષટ્ ચ પરમમ્

યે ધર્મકર્મનિરતા વિજિતેન્દ્રિયા યે
યે પથ્યભોજનજુષો દ્વિજદેવભક્તાઃ ।
લોકે નરા દધતિ યે કુલશીલલિલાં
તેષામિદં કથિતમાયુરુદારધીભિઃ