ફલદીપિકા · અધ્યાય p14

પુત્રભાવ ફલ
સુસ્થા વિલગ્નશશિનોઃ સુતભેશજીવાઃ
સુસ્થાનનાથશુભદૃષ્ટિયુતે સુતર્ક્ષે ।
લગ્નાત્મપૌ યદિયુતૌ ચ મિથઃ સુદૃષ્ટૌ
ક્ષેત્રે પરસ્પરગતૌ યદિ પુત્રસિદ્ધિઃ

લગ્નામરેડ્યશશિનાં સુતભેષુ પાપૈ-
ર્યુક્તેક્ષિતેષ્વથ શુભૈરયુતેક્ષિતેષુ ।
પાપોભયેષુ સુતભેષુ સુતેશ્ચરેષુ
દુઃસ્થાનગેષુ ન ભવન્તિ સુતાઃ કર્થચિત્

પાપે સ્વર્ક્ષગતે સુતે તનયભાક્ તસ્મિન્ સપાપે પુનઃ
પુત્રાઃ સ્યુર્બહુલાઃ શુભસ્વભવને સોગ્રે સુતે પુત્રહ ।
સંજ્ઞાં ચાલ્પસુતર્ક્ષમિત્યલિબૃષસ્ત્રીસિંહહભાનાં વિદુઃ
તદ્રાશૌ સુતભાવગેઽલ્પસુતવાન્ કાલાન્તરેઽસાવિતિ

સૂર્યે ચાલ્પસુતર્ક્ષગે નિધનગે મન્દે કુજે લગ્નગે
લગ્નાષ્ટવ્યય્ગૈઃ શનીડ્યરુધિરૈશ્ચાલ્પાત્મજર્ક્ષે સુતે ।
ચન્દ્ર લાભગતે ગુરુસ્થિતસુતસ્થાને સપાપે ભવે-
લ્લગ્નેઽનેકખગાનન્વિતે તનયભાક્કાલાન્તરે યત્નતઃ

સૂર્યે નાન્યુતે સુતર્ક્ષસહિતે ચન્દ્રસ્ય ગેહે સ્થિતે
ભૌમે વા ભૃગુજેઽપિ વા સતિ સુતપ્રાપ્તિ દ્વિતીયસ્ત્રિયામ્ ।
મન્દે વા બહુપુત્રવાઞ્ચ્છશિનિ વા સૌમ્યેઽપિ વાલ્પાત્મજો
દેવેડ્યે બહુદારિકા શશિગૃહે તદ્વત્સુતાધિપેષ્ઠિતે

સુખાસ્તદશમસ્થિતૈરશુભકાવ્યશીતાંશુભિર્-
વ્યયાષ્ટતનયોદયેષ્વશુભગેષુ વંશક્ષયઃ ।
મદે કવિવિદૌ મતૌ ગુરુરસદ્ભિરંબુસ્થિતૈઃ
સુતે શશિનિ નૈધનવ્યયતનુસ્થપાપૈરપિ

પાપે લગ્ને લગ્નપે પુત્રસંસ્થે
ધીશે વીર્યે વેશ્મનીન્દાવપુત્રઃ ।
ઓજર્ક્ષેશે પુત્રગે સૂર્યદૃષ્ટે
ચન્દ્રે પુત્રક્લેશભાક્ સ્યાદસૂનુઃ

માન્દં સુતર્ક્ષે યદિ વાઽથબૌધં
માન્દ્યર્કપુત્રાન્વિતવીક્ષિતં ચેત્ ।
દત્તાત્મજઃ સ્યાદુદયાસ્તનાથ-
સંબન્ધહીનો વિબલઃ સુતેશઃ

નીચારિપૂઢોપગતે સુતેશે
રિઃફારિરન્ધ્રાધિપસંયુતે વા ।
સુતસ્ય નાશઃ કથિતોઽત્ર તજ્જ્ઞૈઃ
શુભૈરદૃષ્ટે સુતભે સુતેશે

સુતનાથજીવકુજભાસ્કરેષુ વૈ
પુરુષંશકેષુ ચ ગતેષુ કુત્રચિત્ ।
મુનયો વદન્તિ બહુપુત્રતં તદા
સુતનાથવીર્યવશતઃ સુપુત્રતામ્

પુંરાશ્યંશેઽધીસ્વરે પુંગ્રહેન્દ્રૈ-
ર્યુક્તે દૃષ્ટે પુંગ્રહે પુંપ્રસુતિઃ ।
સ્ત્રીરાશ્યાંશે સ્ત્રીગ્રહૈર્યુક્તદૃષ્ટે
સ્ત્રીણાં જન્મ સ્યાત્સુતર્ક્ષે સુતેશે

બલયુક્તૌ સ્વગૃહાંશેષ્વર્કસિતાવુપચયર્ક્ષગૌ પુંસામ્ ।
સ્ત્રીણાં વા કુજચન્દ્રૌ યદા તદા સંભવતિ ગર્ભઃ

અશત્રુનિચારિનવાંશકૈઃ સુતે
સુતેશયુક્તૈરપિ તૈસ્તથાવિધૈઃ ।
સુતર્ક્ષગૈર્વા ગુરુભાદિનાંશકાત્સુતે
ફલૈઃ પુત્રમિતિર્વિચિન્ત્યતે

જીવેન્દુક્ષિતિજસ્ફુટૈક્યભવને યુગ્મે ચ યુગ્માંશકે
સ્ત્રીણાં ક્ષેત્રેબલં વદન્તિ સુતદં મિશ્રે પ્રયાસાત્ફલમ્
ભાસ્વચ્છુક્રગુરુસ્ફુટૈક્યભવ નેપ્યોજાંશકેઽપ્યોજભે
પુંસાં બીજબલં સુતપ્રદમિમં મિશ્રે તુ મિશ્રં વદેત્

પઞ્ચાઘ્નાચ્છશિનઃ ફુટાદિશુહતં ભાનુસ્ફુટં શોધયે-
ન્નીત્વા તત્ર તિથિં સિતે શુભતિથૌ પુત્રોઽસ્ત્યયત્નાદપિ ।
કૃષ્ણે નાસ્તિ સુતસ્તિથેર્બલવશાદ્બ્રૂયાદ્દ્વંયોઃ પક્ષયોઃ
દર્શે ચ્છિદ્રતિથૌ ચ વિષ્ટિકરણે ન સ્યાત્ સ્થિરાખ્યે સુતઃ

વિષ્ટિઃ સ્થિરં વા કરણં યદિ સ્યાત્
કૃષ્ણં જયેત્ પૌરુષસૂક્તમન્ત્રૈઃ ।
પષ્ઠ્યાં ગુહાર્ધનમત્ર કાર્યં
યજેચ્ચતુર્થ્યાં કિલ નાગરાજં

રામાયણસ્ય શ્રવણં નવમ્યં
યદ્યષ્ટમી ચેચ્છ્રવણવ્રતં ચ ।
ચતુર્દશી ચેદ્યાદિ રુદ્રપૂજા
સ્યાદ્દ્વાદશી ચેત્સમૃતમન્નદાનમ્

તૃપ્તિ પિતૄણામિહ પઞ્ચદશ્યાં
કૃષ્ંએ દશમ્યાઃ પરતોઽતિયત્નાત્ ।
પક્ષત્રિભાગેષ્વપિ નાગરાજં
સ્કન્દં ચ સેવેત હરી ક્રમેણ

પુત્રેશો રિપુનીચગોઽસ્તમયગો રિઃફાષ્ટમારિસ્થિત
સ્તદ્વત્પુત્રગૃહસ્થિતોઽપિ યદિ વા દુઃસ્થાનપસ્તદ્વશાત્ ।
પુત્રાભાવનિદાનમેવ કથયેત્ તત્ખેચરાક્રાન્તભ-
પ્રોક્તૈર્દૈવતભૂરુહૈરપિ મૃગૈઃ સન્તાનહેતુ વદેત્

દ્રોહાચ્છંભુસુપર્ણયોર્નહિ સુતઃ શાપાત્પિતૄંઆંરવે
રિન્દોર્મતૃસુવાસિનીભગવતીકોપાન્મનોદોષતઃ ।
સ્વગ્રામસ્થિતદ્વતાગુહરિપુજ્ઞાત્યુત્થદોષાત્કુજે
શાપાદ્વાલકૃતાદ્વિલાલવધતઃ શ્ચીવિષ્ણુકોપાદૂબુધે

પારંપર્યસુરપ્રિયદ્વિજગુરુદ્રોહાત્ફલાઢ્યદ્રુ મ-
ચ્છેદાદ્દેવગુરૌ તથા સતિ ભૃગૌ પુષ્પદ્રુમચ્છેદનાત્ ।
સાધ્વીગોકુલજાતદોષવશતો યક્ષ્યાદિકામેન સા
મન્દેઽશ્વત્થવધાદ્રુષા પિતૃપતેઃ પ્રેતૈઃ પિશાચાદિભિઃ

સ્વર્ભાનૌ સુતગે સુતેશસહિતે સર્પસ્ય શાપાત્તથા
કેતૌ બ્રાહ્મણશાપતશ્ચ ગુલિકે પ્રેતોથશાપં વદેત્ ।
શુક્રેન્દૂ ગુલિકાન્વિતૌ યદિ વધૂગોહત્તિમાહુઃ સુતે
જીવો વાથ શિખી સમાન્દિરિહ ચેદ્ભૂદેવત્યા.સુતઃ

એવં હિ જન્મસમયે બહુપૂર્વજન્મ-
કર્માર્જિતં દુરિતમસ્ય વદન્તિ તજ્જ્ઞાઃ ।
તત્તદ્ગ્રહોક્તજપદાનશુભક્રિયા-
ભિસ્તદ્દોષશાન્તિમિહ શંસતુ પુત્રસિધ્દ્યૈ

સેતુસ્નાનં કીર્તનં સત્કથાયાઃ
પૂજાં શંભોઃ શ્રીપતેઃ સદ્વ્રતાનિ ।
દાનં શ્ચાદ્ધં કર્જનાગપ્રતિષ્ટાં
કુર્યદેતૈઃ પ્રાપ્નુયાત્સન્તર્તિ સઃ

લગ્નાસ્તપુત્રપતિજીવદશાપહારે
પુત્રેક્ષકસ્ય સુતગસ્ય ચ પુત્રસિદ્ધિઃ
પુત્રેશરાશિમથવા યમકણ્ટકર્ક્ષં
જીવેગતે તનયસિદ્ધિરથાંશભે વા

લગ્નાધીશઃ પુત્રનાથેન યોગં
સ્વોચ્ચે સ્વર્ક્ષેચારગત્યા સમેતિ ।
પુત્રપ્રાપ્તિઃ સ્યાત્તદા લગ્નનાથઃ
પુત્રર્ક્ષં વા યાતિ ધીશાપ્તભં વા

વિલગ્નકામાત્મજનાયકાનાં યોગાત્સમાનીય દશાં મહાખ્યામ્ ।
સુતસ્થતદ્વીક્ષકતત્પતીનાં દશાપહારેષુ સુતોદ્ભવઃ સ્યાત્

સુતપતિગુર્વોરથવા તદ્યુક્તરાશ્યંશકાધિપાનાં વા ।
બલસહિતસ્ય દશાયામપહારે વા સુતપ્રાપ્તિઃ

જીવે તુ જીવાત્મજનાથભશક-
ત્રિકોણગે પુત્રજનિર્ભવેન્નૃણામ્ ।
અથાન્યશાસ્ત્રેણ ચ જન્મકાલતો
નિરૂપયેત્સન્તતિલક્ષણં બુધઃ

જન્મનક્ષત્રનાથસ્ય પ્રત્યયર્ક્ષર્ધિપસ્ય ચ
સ્ફુટયોગં ગતે જીવે ત્રિકોણે વા સુતોદ્ભવઃ

નિષેકલગ્નાદ્દિનપસ્તૃતીયે
રાશૌ યદા ચારવશાદુપૈતિ ।
આધાનલગ્નાદથવા ત્રિકોણે રવૌ યદા જન્મ વદેન્નરાણામ્

આધાનલ્ગ્નાત્સુતભેશજન્મ
ભાગ્યેઽપિ વા પુણ્યવશાચ્ચ વાચ્યં ।
આધનલગ્ને શુભદૃષ્ટિયોગે
દીર્ઘયુરૈશ્વર્યયુતો નરઃ સ્યાત્

તત્કાલેન્દુદ્વાદશાંશે મેષાત્તાવતિ ભેઽપિ વા ।
તસ્માત્તાવતિ ભે વાપિ જન્મચન્દ્રં વદેદ્બુધઃ

પ્રશ્નાત્મજસ્વીકરણોપનીતિકન્યાપ્રદાનાભિનવાર્તવેષુ ।
આધાનકાલેઽપિ ચ જન્મતુલ્યં ફલં વદેઞ્જન્મવિલગ્નતશ્ચ