પૌષ્કરસંહિતા · અધ્યાય 38

સો ઽચિરાચ્છુદ્ધિમ્ આપ્નોતિ દુષ્કૃતાત્ પૂર્વસઞ્ચિતામ્ ।
ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે મહોપનિષદિ પૌષ્કરસંહિતાયાં આયતનવિચારો નામ સપ્તત્રિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
(સમુદિતશ્લોકસંખ્યા 64)
અથ અષ્ટાત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
પૌષ્કર ઉવાચ ---
આકારાણામ્ અનન્તાનાં ક્ષિતૌ ક્ષેત્રેષુ વર્તિનામ્ ।
કાલેનાન્તર્હિતાનાં ચ તેષાં ભૂયો નિવેશનમ્

કુર્વન્તિ વિબુધાઃ સિદ્ધાઃ સ્મૃત્વા સ્મૃત્વા તદાકૃતિમ્ ।
અસત્યૈર્ મર્ત્યધર્મસ્થૈઃ કથં કાર્યં નિવેશનમ્

સ્વકુલોદ્ધરણાર્થં ચ કીર્ત્યર્થમપિ ચાત્મનઃ ।
શ્રીભગવાનુવાચ ---
સાઙ્ગેનારાધ્ય મન્ત્રેણ જ્ઞાનધ્યાનાન્વિતેન ચ ।
ભવનાર્ચનયુક્તેન સજપેન તુ પૌષ્કર

નિવેશનં ચ મન્ત્રાણાં દ્રવ્યજાસ્વાકૃતીષુ યત્ ।
વિહિતા સા પ્રતિષ્ઠા વૈ મન્ત્રિણામ્ આપ્તલક્ષણા

મન્ત્રસિદ્ધિપ્રદં શશ્વદન્તે મન્ત્રં પદં દ્વિજ ।
મન્ત્રજ્ઞાનામ્ અસામર્થ્યાત્ મૃતાનામ્ અથ પૌષ્કર

અનુગ્રહધિયા ચાર્યપ્રેરિતૈસ્તત્સુતાદિભિઃ ।
યથોદિતેન વિધિના તન્મન્ત્રેણ મહામતે

સહ ઋક્સામસંજ્ઞૈસ્તુ મન્ત્રૈઃ સ્વવ્યાપ્તિસંયુતૈઃ ।
ચેતસા સાવધાનેન વ્યવહારયુતેન ચ

ક્રિયતે મધ્યમા સા વૈ પ્રતિષ્ઠા સ્વલ્પભોગદા ।
પદમાત્રં ચ દેહાન્તે સંયચ્છત્યમલં શુભમ્

કેવલૈઃ શ્રુતિમન્ત્રૈસ્તુ યથાવસરલક્ષણૈઃ ।
ધારણા ભગવદ્ધ્યાનમન્ત્રન્યાસેન વૈ સહ

દેશિકેન્દ્રેણ વૈ કાર્યા ભક્તાનાં પરમેશ્વરે ।
સામાન્યા તુ પરિજ્ઞેયા યજ્ઞવત્ સ્વર્ગભોગદા

ઐહિકામુષ્મિકં માન્ત્રં ફલં યત્કમલોદ્ભવ ।
વિજ્ઞેયં દેશિકાધીનં લોકે ઽસ્મિન્ લોકપૂજિત

તસ્માદ્ યસ્તત્ત્વવિજ્ઞાની શાસ્ત્રજ્ઞઃ સત્ક્રિયાપરઃ ।
ષડધ્વવિદ્ અસંકીર્ણઃ સર્વભાવેન પૌષ્કર

તેન પ્રતિષ્ઠિતો દેવશ્ચલો વા સુસ્થિરો બૃહત્ ।
તત્ર સંરોધિતો મન્ત્રઃ સમ્યગ્ અબ્જદલેક્ષણ

ચલસ્થરવિભાગેન ભવેત્ સન્નિહિતઃ તદા ।
પૌષ્કર ઉવાચ ---
દેવ કાલાન્તરેણૈવ દ્રવ્યમ્ એતિ ક્ષયાત્મતામ્ ।
અપ્રત્યક્ષો હિ મન્ત્રાત્મા લોકાનાં લોકપૂજિત (ઃ)

પ્રતીક્ષ્યતે કિં તત્ત્વજ્ઞૈર્ અત્ર મે સંશયો મહાન્ ।
શ્રીભગવાનુવાચ ---
કર્મબન્ધાત્ પૃથક્કૃત્ય દેવો દેશિકમૂર્તિકઃ ।
નાનાભક્તિપ્રપન્નાનાં તથા નાનાફલાર્થિનામ્

કર્મિણાં કીર્તિશક્તિર્યા વિશ્વમન્દિરપૂરકી ।
નિરસ્તદોષા મહતી તામ્ આક્રમ્ય મહામતે

દિવ્યમન્ત્રસ્વરૂપેણ વૃત્તિદ્રવ્યમયેષુ ચ ।
ઉપાયેષ્વનુવિદ્ધા સુધૃત્યા શક્તિમરીચિભિઃ

તિષ્ઠત્યનુગ્રહાર્થં ચ સા પ્રતિષ્ઠેતિ કીર્તિતા ।
એવં દ્રવ્યમયો યત્ર સન્નિવેશો ઽબ્જસંભવ

ઉભયાનુગ્રહં નિત્યં કરુણાભક્તિલક્ષણમ્ ।
પ્રતિષ્ઠાખ્યં હિ તત્કર્મ શુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્

તચ્ચ સદ્ બ્રહ્મનિષ્ઠાનાં દ્વિજાનામ્ આત્મસિદ્ધયે ।
કર્તવ્યત્વેન વૈ નિત્યં નિષિદ્ધમ્ અમલેક્ષણ

તદ્ દોષાચ્ચ યતસ્તેષાં નિસ્તારો હિ ન વિદ્યતે ।
દેહાપાતાદ્ ઋતે નાન્યસ્તત્પાતસ્ત્વતિદોષકૃત્

આદાવેવ હિ તત્ તસ્માન્નાચર્તવ્યં કૃતાત્મભિઃ ।
તત્કર્મપ્રતિપન્નાનાં ચતુર્ણામ્ અપિ તૈઃ સદા

કાર્યં સમ્યક્ પ્રતિષ્ઠાનામ્ અનુગ્રહધિયા સદા ।
નોપરોધસ્વભાવેન ન લોભેન ન માનતઃ

પ્રાપ્તે ત્વાકસ્મિકે દોષે હ્યઙ્ગભઙ્ગાદિકે ઽબ્જજ ।
ભક્તાનામ્ અનુકમ્પાર્થં દિવ્યૈર્મન્ત્રૈર્બલાદિકૈઃ

દ્વાદશાક્ષરપૂર્વૈસ્તુ મોક્ષૈકફલલક્ષણૈઃ ।
સંપૂજિતૈઃ હુતૈઃ જપ્તૈઃ કુરુતે નિષ્કૃતિં સદા

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન કર્તવ્યે ઽસ્મિન્ દ્વિજોત્તમ ।
ત્રૈવિદ્યૈઃ ક્ષત્રિયૈર્વૈશ્યૈઃ શૂર્દ્રૈર્વા ભગવન્મયૈઃ

સકામૈર્ અથ નિષ્કામૈઃ મન્ત્રારાધનતત્પરૈઃ ।
સ્નાતકૈઃ ભગવદ્બિમ્બસ્થાપનાર્થં સદૈવ હિ

પુરા પ્રસાદનીયં (? યશ્ચ) પ્રાર્થનાપૂર્વકં તુ વૈ ।
અધિકારપદસ્થં (? સ્થશ્ચ) દ્વિજેન્દ્રઃ પાઞ્ચરાત્રિકઃ

વેત્તા યો વ્યૂહપૂર્વસ્ય વ્યક્તસ્ય પરમાત્મનઃ ।
સો ઽન્યેષાં ભગવદ્બિમ્બસ્થાપને ઽધિકૃતઃ સદા

અનુગ્રહપ્રતિષ્ઠા ચાપ્યધિકારનિરૂપણા ।
અનન્યૈર્ ઉપપન્નાનાં ભક્તાનાં કાર્યમુચ્યતે

અનન્યાઃ પઞ્ચકાલજ્ઞાઃ વ્યતિરિક્તા ન યે પુરા ।
પ્રાક્સૃષ્ટેસ્તન્મુખોદ્ભૂતા દ્વિષટ્કાધ્યાત્મચિન્તકાઃ

ચતુર્વ્યૂહપરત્વેન યેષાં વૈ પ્રભવાપ્યયે ।
કર્મણામ્ અપિ સંન્યાસં કુર્વન્ત્યધ્યક્ષતઃ ક્રમાત્

અતો ઽન્યો દુર્લભતરઃ પારમ્યં યસ્ય તં પ્રતિ ।
પ્રમેયનિષ્ઠા શુદ્ધા ચ સ્ફુટા તત્કર્મણિ સ્થિતિઃ

પરત્વમ્ અન્યમાર્ગસ્થા નેચ્છન્તિ ચ પરસ્પરમ્ ।
ય ઇચ્છન્તિ વિભોસ્તેષાં સ્થિતિર્નાસ્તિ તદાકૃતેઃ

મુક્તાધિકારિણં તં વૈ લબ્ધલક્ષ્યમ્ અકૃત્રિમમ્ ।
પઞ્ચકાલરતં શુદ્ધં તન્ત્રસિદ્ધાન્તપારગમ્

તેન વૈ શ્રુતિમન્ત્રાણાં ત્રયાણામ્ અપિ ચોદના ।
પ્રતિકર્મણિ વૈ કાર્યા યથાવસરલક્ષણા

યસ્માત્ અબ્જસમુદ્ભૂત મણ્ડલાદિષુ વૃત્તિષુ ।
સ્વાર્થતો વા પરાર્થેન સદારાધનકર્મણિ

નિત્યસિદ્ધે તદાકારે તત્પરત્વે ઽપિ પૌષ્કર ।
યસ્યાસ્તિ સત્તા હૃદયે તસ્યાસૌ સન્નિધિં ભજેત્

મન્ત્રરૂપી જગન્નાથઃ પરમાત્માચ્યુતઃ પ્રભુઃ ।
અત્યૌત્સુક્યં વિના વિપ્ર મનસઃ પ્રીતયે ત્વપિ

કામાપ્તયે તા કીર્ત્યર્થં તસ્ય તદ્વિહિતં દ્વિજ ।
સાધનેન પ્રતિષ્ઠાનાં પ્રાસાદે સ્વગૃહે તુ વા

ઇતિ સમ્યક્ સમાખ્યાતં મુખ્યકલ્પમ્ અતઃ પરમ્ ।
અનુકલ્પં યદત્રાન્યત્ તત્સમાસાન્નિબોધતુ

પ્રાક્પ્રાપ્તદીક્ષૈઃ વિધિવત્ ત્રયીધર્મસ્થિતૈર્ દ્વિજૈઃ ।
નિત્યારાધનસક્તૈસ્તુ ભક્તૈર્ ભાગવતૈર્ વિભોઃ

ધારણાધ્યાનપૂર્વૈસ્તુ લબ્ધલક્ષ્યૈસ્તુ કર્મણામ્ ।
મન્ત્રમણ્ડલકુણ્ડાસ્ત્રમુદ્રાદીનાં કૃતશ્રમૈઃ

ષડધ્વવ્યાપ્તિનિષ્ઠૈસ્તુ ત્યાગશીલૈર્ અમત્સરૈઃ ।
અનુજ્ઝિતક્રમૈર્ દક્ષૈઃ સ્વકર્મપરિપાલકૈઃ

સત્કીર્તિપ્રથિતૈઃ લોકે તથાકીર્તિબહિષ્કૃતૈઃ ।
પ્રતિષ્ઠાં લભતે કર્તા તૈઃ પ્રતિષ્ઠાપને કૃતે

નિષિદ્વમ્ અરવિન્દાક્ષ અતો ઽન્યેષાં હિ સર્વદા ।
મહામહં પ્રતિષ્ઠાખ્યં તથાન્યં મિશ્રયાજિનામ્

પૌષ્કર ઉવાચ ---
દેવ વ્યામિશ્રયાજિત્વં પ્રતિષિદ્ધં પુનઃપુનઃ ।
પ્રાગુક્તાનાં ચ યાગાનાં દ્રષ્ટુમ્ અઙ્ગીકૃતં ચ યત્

તન્માત્રસંશયં જાતં છેત્તુમ્ અર્હસિ સાંપ્રતમ્ ।
શ્રીભગવાનુવાચ ---
સત્યમેતન્મહાબુદ્ધે યથા સંચોદિતં ત્વયા ।
કિન્તુ ક્રિયાન્તરે પ્રાપ્તે ન દોષસ્ત્વધિકારિણામ્

યસ્માત્સર્વપરત્વં હિ તેષામ્ અસ્ત્યચ્યુતં પ્રતિ ।
તદાશ્રિતત્વાદ્ દેવાનામ્ અન્યેષાં પૂજનાત્ તુ વૈ

ન દોષો હિ યથા લોકે ભ્રાતૃભૃત્યગણસ્ય ચ ।
માનનાદ્ ધર્મપત્નીનાં સમક્ષાદ્વા પરોક્ષતઃ

યે પુનર્લોકધર્મસ્થાઃ સમબુદ્ધિપદોજ્ઝિતાઃ ।
ભગવત્યવિશેષજ્ઞા નિત્યં કાર્યવશેન તુ

વાઙ્માત્રેણ પરત્વં વૈ સર્વેષાં પ્રવદન્તિ હિ ।
અધિકારં વિના યે ઽત્ર પ્રેરિતા દેવતાર્ચને

એવં માર્ગસ્થિતેર્લોભાત્ પરિજ્ઞાય તદાશયમ્ ।
વ્યામિશ્રયાજિનસ્તે વૈ પાતિત્યપદસંસ્થિતાઃ

નયન્તિ નરકં નૂનમ્ એવમ્ એવ પ્રવર્તિનઃ ।
ન તુ સદ્ભક્તિપૂતાનાં વાસુદેવરતાત્મનામ્

કદાચિત્ તત્કૃતં દોષં વિદધાતિ ચ ખણ્ડનામ્ ।
આસ્તાં તાવન્મહાબુદ્ધે કર્તવ્યં ભક્તિપૂર્વકમ્

ભક્ત્યા વૈ મન્ત્રનિષ્ઠાનાં તન્મન્ત્રો જપકર્મણિ ।
વર્ણવ્યત્યયમ્ આપન્નો લુપ્તસ્તેન સ્વરેણ વા

સ્વરાદિનાધિકં ચૈવ મન્ત્રૈકાર્થપ્રદઃ સદા ।
અચિરાત્ તત્પ્રયોક્તૄણાં તથાપિ કમલોદ્ભવ

અતિભક્તિપ્રભાવાચ્ચ વાઞ્છિતં સંપ્રયચ્છતિ ।
યસ્માત્ સદ્ભક્તિપૂતાનાં પ્રપન્નાનાં ક્રમં વિના

પ્રસાદમ્ એતિ મન્ત્રેશસ્ત્વચિરાદ્ ભાવિતાત્મનામ્ ।
કિં પુનર્વૈ ક્રિયાજ્ઞાનસંપૂર્ણાનાં તુ પૌષ્કર

શ્રદ્ધાભક્તિપરાણાં ચ બોધિતાનાં ચ દેશિકૈઃ ।
તસ્માત્ સમ્યક્ પ્રસન્નાનાં શાસને ઽસ્મિન્ મહામતે

કાર્યં દીક્ષાદિકં સર્વં ભક્તાનાં ભક્તવત્સલૈઃ ।
મામ્ અસંપ્રતિપન્નો યો મત્પ્રાપ્ત્યર્થં કરોતિ ચ

મન્દમધ્યમભક્તાનાં કામભોગરતાત્મનામ્ ।
ભવિનાં મામકી દીક્ષા મોહાદ્ વા સ્થાપનાદિકમ્

સ (? સા) નયત્યચિરાત્ તસ્ય ભક્તિબીજેન વૈ સહ ।
સ્વકર્મ કર્મતન્ત્રં ચ સિદ્ધયશ્ચ પરાઙ્મુખાઃ

ઇહૈવ શીઘ્રમ્ અબ્જાક્ષ દેહાન્તે ગતસદ્ગતિઃ ।
ઘોરં પ્રયાતિ નરકં ભુક્ત્વૈવં દુષ્કૃતં મહત્

ભગવન્મન્ત્રમાહાત્મ્યાત્ તદ્વ્યાપારવશાત્ તુ વૈ ।
સંસર્ગોત્થમ્ અઘં યાતિ પ્રાક્સંસ્કારવશાત્ પુનઃ

ચીર્ણદુશ્ચરિતો ભૂયઃ પ્રાપ્નુયાન્માનુષીં તનુમ્ ।
પ્રયત્નમ્ આચરેચ્છુભ્રં યેન શાન્તિમ્ અવાપ્નુયાત્

સાહઙ્કારં તમ્ આચાર્યમ્ અભક્તં નાધિકારિણમ્ ।
પ્રાપ્નોતિ નૂનં સ લભેત્ સકામં નારકીં સ્થિતિમ્

સર્વગસ્ત્વપિ મન્ત્રાત્મા સર્વાનુગ્રહકૃ [દ્ટ દ્વિજ ।
યદ્યપ્યેવં હિ તત્રાપિ ન ભજેત્ તત્ર સન્નિધિમ્

પ્રતિમામ્ અર્ચ્ય દેહાન્તં નૂનં માં ન વિશત્યુત ।
તત્ક્ષણાદ્ ભૂતવેતાલાઃ કુર્વન્ત્યર્થાદિકક્ષયમ્

અન્યદર્શનસંસ્થા યે નાનુગ્રાહ્યા અતો ઽબ્જજ ।
નાપાસ્યો હિ તથાઽચાર્યઃ સંસારભયભીરુણા

સમ્યગ્ભક્તિપરેણૈવ ડમ્ભરાગોજ્ઝિતેન ચ ।
અત એવ મહાબુદ્ધે પ્રતિષ્ઠાખ્યં મખોત્તમમ્

નિર્વર્તનીયમ્ આમૂલાત્ વૈષ્ણવાનાં હિ વૈષ્ણવૈઃ ।
પૌષ્કર ઉવાચ ---
ચતુર્ણાં બ્રાહ્મણાદીનાં ભગવદ્ભાવિનાં વિભો ।
હિતાર્થં જ્ઞાતુમ્ ઇચ્છામિ બિમ્બાપાદનમેવ ચ

શ્રીભગવાનુવાચ ---
દેવાર્થં વનયાત્રાર્થં કુર્યાદ્ રક્ષાદિકે શુભે ।
પ્રાપ્તે વનભુવો દેશે કૃતે તદ્ દેવતાર્ચને

શાશ્વતં વનપર્યન્તે પાષાણં વા હરેદ્દ્રુમમ્ ।
ચેતસા સુવિશુદ્ધેન ભગવદ્યાગપૂર્વકમ્

સહ તત્પઞ્ચરાત્રજ્ઞૈસ્તથા ઋક્સામપૂર્વકૈઃ ।
ભક્તૈઃ ક્રિયાપરૈઃ સ્વચ્છૈર્વિનીતૈઃ શિલ્પિભિઃ સહ

સંયતૈર્ દીક્ષિતૈશ્ચાપિ વૃક્ષાદ્યં પ્રાક્ સમાહરેત્ ।
પાષાણં ધાતવો મૃદ્વા મૃદુ(?દ્)ગર્ભાંસ્તુ સેચયેત્

વનભૂમિવનોત્થાનાં ધાતૂનાં મૃત્સ્વરૂપિણામ્ ।
સંગ્રહં વિહિતં સ્વલ્પં મેલનીયં ચ તદ્ દ્વિજે

પ્રતિમાપાદનાર્થં ચ મહામૃત્સંચયે શુભે ।
ધાતુદ્રવ્યમયાનાં ચ મૃદ્ગર્ભાણાં હૃદા સહ

તારહાટકતામ્રોત્થરેણૂનાં કમલોદ્ભવ ।
વિહિતા યોજના નિત્યં મન્ત્રમૃદ્દાહશાન્તયે

અઙ્ગારકાષ્ઠપર્યન્તં વનાન્તાદ્ ઉપયુજ્યતે ।
તત્સર્વં વિધિપૂર્વં તુ સિદ્ધિકૃત્ સ્યાત્ સમાહૃતમ્

એવમ્ આદાય તુ પુરા વૃક્ષપૂર્વં વનાવનેઃ ।
તત્ર વા સ્વગૃહોદ્દેશે બિમ્બાપાદનમ્ આચરેત્

વિધિવત્ કર્મશાલાયામ્ આજ્ઞપ્તં ગુરુણા યજેત્ ।
શિલ્પિસ્વામિસ્વકં પશ્ચાત્ સ્વોત્થિતેન ક્રમેણ તુ

બુદ્ધિમાન્ યજમાનો વા આરમ્ભાદેવ સન્ત્યજેત્ ।
સર્વોત્તમે ઽસ્મિન્ વ્યાપારે ભાવં રાજસતામસમ્

નૂનં કલુષબુદ્ધીનાં ન તત્સંપદ્યતે ઽબ્જજ ।
યદ્યેવ પરિપૂર્ણં વા વિઘ્નદોષશતાકુલમ્

કર્મણા પ્રાક્તનેનૈવ સાત્ત્વિકસ્યાપિ પદ્મજ ।
ઘટમાને ઽઙ્ગવૈકલ્યં જાયતે દૌર્મનસ્યકૃત્

અથ તત્ર વિધાનં યદ્ વિહિતં તન્નિબોધ મે ।
વર્ણકૈશ્ચિત્રબિમ્બસ્ય ગાલિતેનામ્ભસાદિના

વિહિતાવયવાનાં ચ યોજના ગન્ધભાવિતૈઃ ।
સિતરક્તાદિકૈ રાગૈઃ પાવનૈર્ અસ્ત્રમન્ત્રિતૈઃ

મૃદા મૃન્મયબિમ્બાનાં મધ્વાજ્યક્ષીરમિશ્રયા ।
કૌશયચૂર્ણયુતયા સુવર્ણોદકસિક્તયા

દારુજસ્ય તુ સંજાતે ભેદે ભઙ્ગે તુ વાબ્જજ ।
યોજના વસ્ત્રાશસ્ત્રભ્યાં વિહિતા શાન્તિપૂર્વિકા

સર્વદા વિહિતં ત્યાગમ્ અશ્મજાનાં બૃહત્ક્ષતે ।
ક્ષતે હીષત્ક્ષતે જાતે સતિ રત્નશલાકયા

સહેમયા ચ વિહિતં ઘૃષ્ટશાણસ્ય ઘર્ષણમ્ ।
ક્ષતસામ્યે કૃતે ચૈવ પ્રતિમા સ્યાદ્ ગુણાવહા

સ્થાપનં સક્ષતાનાં ચ કરોતિ મરણં ધ્રુવમ્ ।
ગુરોશ્ચ (?સ્સ) યજમાનસ્ય શિલ્પિશ્રેષ્ઠસ્ય દેશિનામ્

ક્ષતમ્ ઇન્દ્રિયચક્રસ્થં કર્તુર્ભવતિ દોષદમ્ ।
આકર્ણાન્ નાભિપર્યન્તમ્ અગ્રસ્થં પુત્રમૃત્યકૃત્

પશ્ચાદ્દ્વયે તુ જાયાયાઃ પ્રષ્ઠાઙ્ગં ભ્રાતૃહાનિદમ્ ।
આકટેઃ પાયુપર્યન્તં ભગિનીનાં ક્ષયો ભવેત્

ઊરુમૂલાચ્ચ જાન્વન્તં યત્ર યત્ર ભવેત્ ક્ષતમ્ ।
ધનધાન્યપશૂનાં ચ ક્ષયકૃચ્ચાચિરેણ તુ

જાનોઃ પાદતલાન્તં ચ ભૃત્યવર્ગસ્ય દોષદમ્ ।
સર્વેષામ્ અનુકમ્પાર્થમ્ આત્મનશ્ચાપિ કીર્તયેત્

કર્તા કમલસંભૂત ક્ષતમ્ અક્ષતતાં નયેત્ ।
ક્રિયમાણસ્ય બિમ્બસ્ય મધૂચ્છિષ્ટોજ્ઝિતસ્ય ચ

જાતે ઽવયવવૈકલ્યે હ્યનુકલ્પમ્ ઇદં શૃણુ ।
વિગ્રહારમ્ભે ક્ષતદોષઃ ભગવત્પ્રતિપત્તૌ તુ જાતાયાં સતિ તત્ર ચ ।
તત્ત્યાગં ચ વિનાશં ચ વિરુદ્ધં હ્યુત્તરોત્તરમ્

બૃહદ્ બિમ્બાદ્યપેક્ષાયાં દ્રવ્યત્યાગં હિ નોચિતમ્ ।
હેમાદીનાં તુ ધાતૂનામ્ ઉત્કૃષ્ટાનાં વિશેષતઃ

જાતે ઽવયવવૈકલ્યે શાન્ત્યર્થં યાગમ્ આચરેત્ ।
ભૂયઃ સંપૂર્ય તસ્યાઙ્ગં વિશેષવિધિનાબ્જજ

કેવલં હેમ હૈમસ્ય યથાલાભં ક્ષતે ક્ષિપેત્ ।
સર્વં રત્નમયં ચૂર્ણં દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રિતમ્

એતત્પૂર્વં તથા ચાન્યધાતૂત્થાનાં મહામતે ।
ઈષત્સુવર્ણમિશ્રેણ પૂરયેત્સ્વેન ધાતુના

યદિ વૈ વિધિનાનેન ક્રિયમાણેન પૌષ્કર ।
ન ભવેચ્ચિત્તનૈર્મલ્યમ્ આચર્તવ્યં ક્રિયાન્તરમ્

સંમતેન ગુરુણાં ચ પ્રાગ્વદ્ અર્ચનપૂર્વકમ્ ।
આવીક્ષયન્તિ વૈ સાક્ષાત્ નયેચ્ચામૂર્તતાં પુનઃ

આપાદ્યમ્ અપરં તેન બિમ્બદ્રવ્યેણ ચાક્ષતમ્ ।
સર્વાવયવસંપૂર્ણં મનોહારિ વિલક્ષણમ્

સંભવે સતિ તચ્છશ્વદ્ વિના કાલાન્તરેણ તુ ।
યસ્માત્ કમલસંભૂત સંકલ્પાદ્ એવ શાશ્વતમ્

સ્થાનમ્ આસાદયન્ત્યાહુસ્તસ્ય પૂર્વપિતામહાઃ ।
પ્રપિતામહપૂર્વાસ્તુ વિવદન્તિ પરસ્પરમ્

પ્રાયશો મુક્તદોષાસ્તુ સન્તાનેન કૃતા વયમ્ ।
યાસ્યામો વાસુદેવત્વં યદિ ચેચ્છતિ તત્પુનઃ

તતઃ શીઘ્રતરં કાર્યં પ્રતિષ્ઠાખ્યં મખં મહત્ ।
પ્રીતયે ચાતુરાત્મ્યાનામ્ અનૂનાં (?મીષાં) તત્ત્વવેદિનામ્

ઋષીણાં વિબુધાનાં ચ પિતૃણાં પદ્મસંભવ ।
માનવાનાં ચ ભૂતાનાં ત્રૈલોક્યોદરવર્તિનામ્

ભિન્નાગમોત્થિતાદ્ ભગ્નબિમ્બાદ્ ધાતુમયાદ્ દ્વિજ ।
કૃતબિમ્બાન્તરં કુર્યાદ્ એવમ્ આમુષ્મિકાદિકમ્

અતસ્તદેવ વિહિતં તદ્ ભેદં વા તદ્ અન્વયાત્ ।
લોકદ્વયોદ્ભવં યેન કર્તાપ્નોતિ શુભં મહત્

સંસ્થિતાનાં સ્વદેશે ચ વિહિતાનાં ધનાદિના ।
દ્રવ્યપ્રમાણં કર્તવ્યં પૂર્વૈર્ ભેદૈર્ વિભાજિતમ્

યોર્ઽથે વૈ બાન્ધવાદીનાં કુર્યાદ્વૈ પ્રતિમાં વિભોઃ ।
સર્વદોષવિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

સ્વયંવ્યક્તં તથા સૈદ્ધં વિબુધૈશ્ચ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
ઋતે વિપ્રાદિકૈર્વિપ્ર દેવબિમ્બં નિવેશિતમ્

વિન્યસ્તં તત્ર યન્મન્ત્રમ્ અઙ્ગમન્ત્રૈઃ સલાઞ્છનૈઃ ।
સહ પ્રયાતિ સ્વં સ્થાનં બિમ્બં ત્યક્ત્વા ક્રિયાં વિના

શપ્ત્વાચાર્યં તથા કર્ત્રા યદર્થં ચ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
પિશાચભૂતવેતાલાઃ સયક્ષાશ્ચૈવ રાક્ષસાઃ

સ્થાનં ચ પીઠં બિમ્બં ચ ધ્વજાન્તં સંશ્રયન્તિ ચ ।
એવં જ્ઞાત્વા મહાબુદ્ધે તથા કાર્યં શુભેપ્સુના

પ્રતિષ્ઠિતસ્ય બિમ્બસ્ય યથા સંપદ્યતે શુભમ્ ।
પૂજાહોમપ્રદાનૈશ્ચ વાદિત્રૈઃ સહ ગીતકૈઃ

સ્વગૃહે ચલબિમ્બસ્ય પુષ્પધૂપાદિકીં સ્થિતિમ્ ।
સર્વકાલં યથાશક્ત્યા ભક્તૈઃ કાર્યા શુભાપ્તયે

યાવજ્જીવાવધિઃ કાલં તત્ત્વમન્ત્રૈર્ અધિષ્ઠિતે ।
ત્રૈકાલ્યં ચલબિમ્બે તુ મન્ત્રં મન્ત્રી સ્વકં યજેત્

દ્વાદશાક્ષરપૂર્વં વા સામાન્યં ગુરુણાં પુરા ।
ન્યસ્તં સંપ્રતિપન્નાનાં ભક્તાનાં હિતકામ્યયા

સંહૃત્યૈવં યથાશાસ્ત્રં ભક્ત્યા ભોગફલાપ્તયે ।
નિવેદ્ય માત્રાસહિતં સ્વગુરોર્ભવશાન્તયે

તદઙ્ઘ્રિગૌ કરૌ કૃત્વા વિજ્ઞાપ્ય નતમસ્તકઃ ।
ત્વયા દેહપરિત્યાગકાલે યોગ્યસ્ય વા મમ

ન્યસ્તવ્યં વૈષ્ણવૈઃ પૂર્ણં મદનુગ્રહકામ્યયા ।
દેહસંન્યાસકાલે તુ સ્વશિષ્યસ્યાનુકમ્પયા

એવં હિ ગુરુણા કાર્યા યોગ્યસ્યાન્યસ્ય ચોદના ।
તેનાપ્યન્યસ્ય દેહાન્તે સંયતસ્ય મહામતે

સત્ક્રિયસ્ય ચ ભક્તસ્ય તદ્ અભાવાન્મહામતે ।
સ્થિતિર્વાયતને વિપ્ર વિધેયા ગૃહમેધિના

અસંપત્તેસ્તુ ભોગાનામ્ અન્નાદ્યં સંપરિત્યજેત્ ।
વિભોરારાધનાર્થાય શુચિઃ સ્નાતઃ પ્રસન્નધીઃ

મૂર્ધ્નિ દત્ત્વામ્બુનાર્ઘ્યં પ્રાક્ સપુષ્પં કેવલં તુ વા ।
અમ્બુપૂજેયમાદ્યા વૈ ભોગાનાં મૂલમેવ હિ

યતો રસમયાઃ સર્વે તદ્રસઃ પરમેશ્વરઃ ।
નારાયણાખ્યો ભગવાંસ્તદર્ઘ્યં ચોત્તમં સ્મૃતમ્

પાદયોસ્તત્પુનર્દદ્યાત્ ભોગજાલં યતો ઽખિલમ્ ।
સ્વકારણપુટાન્તસ્થમ્ આનન્ત્યમ્ ઉપયાતિ ચ

અચિરાદ્ એવ ભક્તાનાં મન્ત્રિણાં મન્ત્રયાજિનામ્ ।
ક્ષ્માનલામ્બરવાયવ્યવિભવેનાપિ યદ્યપિ

પુષ્પધૂપાદયો ભોગા મન્ત્રાન્તાઃ પરિકીર્તિતાઃ ।
તત્રાપિ રસમૂલા વૈ વ્યક્તિસ્તેષાં તદાત્મિકા

સ્થિતમાનન્દભાવેન ખાદીનાં ચૈવ તદ્રસમ્ ।
સર્વઃ સર્વત્ર વૈ યેન રસિકો દૃશ્યતે ઽબ્જજ

ઇત્યેવં માનવીયાનામ્ અર્ચનાં કમલોદ્ભવ ।
ચલાનામ્ અચલાનાં ચ સંસ્થાનં સમુદાહૃતમ્

મુક્ત્વા દ્વિજેન્દ્રકર્માર્ચામ્ અન્યાં વૈ વૈષ્ણવીં ચલામ્ ।
નાર્કરુદ્રેન્દ્રસંસ્થાનાં સંસ્થાનં ભગવદ્ગૃહે

વિહિતં પ્રતિમાનાં ચ પ્રમાદજનકં ચ તત્ ।
ન મૂર્ત્યન્તરદેવાનાં મૂર્તયો વ્યૂહલક્ષણાઃ

ભુવનાન્તર્ગતાઃ કાર્યા વિધિના સુસ્થિરેણ તુ ।
પ્રાદુર્ભાવાન્તરાણાં ચ પ્રાદુર્ભાવાસ્તથૈવ ચ

નિષિદ્ધં ભિત્તિગેહેષુ ઉચ્ચસ્થેષુ નિવેશનમ્ ।
દેવાનાં ભવનાદ્વામે ઉચ્છ્રાયા[?યા]મસમં વિના

યથોક્તં મુખ્યકલ્પાદ્ વૈ હેત્વપેક્ષાવશાદ્ ભુવઃ ।
વ્યત્યયં કર્તુમિચ્છેદ્યઃ શ્રદ્ધાભક્તિપુરઃસરમ્

પૂજાહવનપૂર્વં ચ આજ્ઞામ્ આદાય દૈશિકીમ્ ।
તથૈવ ચ સમૂહોત્થાં ભુવનાન્તરવર્તિનામ્

સુરાણામ્ અર્ચિતાનાં ચ કદાચિન્ન વિરોધકૃત્ ।
અન્યથા ક્ષ્મામરાણાં ચ ભક્તિભાગાનુવર્તિનામ્

આદૃષ્ટવિગ્રહાણાં ચ પીઠાનામ્ અશુભં ભવેત્ ।
એવમ્ આયતનસ્થાનાં ગૃહીતાન્તરવર્તિનામ્

વિભવવ્યૂહમૂર્તીનાં મન્ત્રમૂર્તેર્ઽચને સતિ ।
વિહિતં વૈષ્ણવાનાં ચ વિપ્રાદીનામ્ ઉપાર્જનમ્

આરાધનાર્થમ્ આદૌ તુ મન્ત્રાન્તમ્ અખિલં તુ વૈ ।
મુખ્યત્વેનાનુકલ્પે હિ યદન્યસ્થણ્ડિલાદિકૈઃ

ઊનમ્ અષ્ટાષ્ટકાચ્ચાપિ ભોગજાલાદ્ અસંભવે ।
સર્વેષામ્ એવ ભોગાનાં કર્મણાં કમલો ઽદ્ભવ

ઊનાધિકવિશાલાર્થા ભગવદ્યાગલક્ષણા ।
વિધેયા પરમા શાન્તિઃ સતતં ચ શુભાર્થિના

પૌષ્કર ઉવાચ ---
સર્વદોષપ્રશમની યથા કાર્યાથ દેશિકૈઃ ।
શાન્તિર્માન્ત્રી પરા દેવી તામ્ આદિશ જગત્પતે

શ્રીભગવાનુવાચ ---
સર્વદોષપ્રશમનં ભક્તાનાં ભાવિતાત્મનામ્ ।
હિતં પૂર્વોદિતં ચક્રં પઙ્કજં વેશ્મવર્જિતમ્

યસ્માદ્વા સ્થાપ્ય પીઠં ચ વિષ્વક્સેનાન્તમ્ અર્ચનમ્ ।
નોપુયજ્યતિ વૈ તત્ર ઋતે સર્વેશ્વરાર્ચનાત્

વ્યતિરિક્તા નિરાશાનામ્ અમ્બરસ્થામ્બરેષુ ચ ।
વિધિજ્ઞેન સ્થિતિઃ કાર્યા ઋગ્વિદર્ચાપયેત્ તતઃ

પીઠમ્ અશ્રાન્વિતં કૃત્વા પુરં ત્વાચરણાન્વિતમ્ ।
તત્ર પૂર્વોદિતન્યાસં કુર્યાદ્ આધારપૂર્વકમ્

સ્વદેહવત્ તમાલક્ષ્ય સ્મૃત્વાધ્યક્ષપ્રકાશિતમ્ ।
તદ્ વાચકેન મૂર્તેસ્તુ ચિત્સામાન્યેન સાંપ્રતમ્

યથેહ ચ સવેદ્યાદિ સ્મૃત્વા યુક્તસ્વવિગ્રહે ।
ન હિ સાંકર્યદોષો ઽસ્તિ અધ્યક્ષાધિષ્ઠિતે સતિ

તથૈવાધારશક્ત્યાદિ વિષ્વક્સેનાન્તમ્ અર્ચનમ્ ।
નિર્દેષં મણ્ડલે કિન્તુ ભગવચ્છબ્દપૂર્વકમ્

સર્વસ્ય નામ ચોચ્ચાર્ય તદન્તે ત્વાત્મને નમઃ ।
એવમ્ આસનદેવાનાં ધર્માદીનાં સમર્ચનમ્

સ્થાનભેદસ્થિતાનાં ચ કૃત્વા તદનુ પૌષ્કર ।
મણ્ડલે મન્ત્રમૂર્તીનામ્ આહૂતાનાં સમર્ચનમ્

સંપૂર્ણં શાન્તયે તત્સ્યાદ્ અસંપૂર્ણમ્ અશાન્તયે ।
અતઃ સ્વશક્ત્યા શાન્ત્યર્થે સદાનં વહ્નિતર્પણમ્

ભગવદ્યાગપૂર્વં તુ સર્વત્ર વિહિતં સદા ।
તચ્ચ જ્ઞાનાનુવિદ્ધેન કર્મણાર્ઘ્યાદિકૈઃ સહ

સમ્યક્તતો દ (?ર)યીં જ્ઞાત્વા સદ્રવ્યં સંસ્થિતં શુભમ્ ।
યથા બીજાઙ્કુરાભ્યાં તુ અનન્યત્વમનાદિમત્

ફલાપ્તયે ફલેપ્સૂનાં જગત્યસ્મિંસ્તથાબ્જજ ।
અન્યોન્યાનુગતત્વં હિ સંસ્થિતં જ્ઞાનકર્મણોઃ

જ્ઞાતવ્યમ્ અવિવેકાચ્ચ બુધ્યા તુ સુવિશુદ્ધયા ।
ભગવદ્વાસુદેવાખ્યપરસ્ય પરમાત્મનઃ

અનુગ્રહાર્થમ્ ઉલ્લાસં જ્ઞાનકર્મસમન્વિતમ્ ।
મન્ત્રમુદ્રાસમેતં ચ કર્મિણામ્ અનુકમ્પયા

તત્ત્વશક્તિસમોપેતં જ્ઞાનાદ્યૈરન્વિતં ગુણૈઃ ।
અણિમાદ્યષ્ટકેનાપિ સિદ્ધિબીજેન વૈ સહ

શાન્તયે સર્વદોષાણાં શશ્વત્ પરપદાપ્તયે ।
પરમેશ્વરોલ્લાસઃ (1) પારમેશ્વરમ્ ઉલ્લાસમ્ ઇત્યભિન્નં દ્વિજોત્તમ ।
પરિજ્ઞેયં યથા વહ્નેર્નિર્ધૂમસ્યાર્ચિષઃ શુભાઃ

સમુદ્રસ્યોર્મયો યદ્વદ્ રશ્મયો ભાસ્કરસ્ય ચ ।
સંકલ્પાદ્ ભક્તિપૂર્વાત્ તુ સૂર્યવદ્ધૃદયામ્બુજે

કરોતિ નિત્યમ્ ઉદયં ભવ્યબુદ્ધેઃ મહામહે ।
સંકલ્પલક્ષણૈર્ ભોગૈર્ મખૈરિષ્ટ્વા તુ પૂર્વવત્

બહિઃ શુભતરૈઃ પશ્ચાત્ ભોગૈર્ આજ્યાદિકૈસ્તતઃ ।
તર્પિતશ્ચાનલાધારે યથોક્તવિધિનાબ્જજ

દેશિકદ્વિજમૂર્તિશ્ચ સાન્નપાનધનાદિના ।
પરિતોષં પરં નીતં શાન્તિં યચ્છતિ વૈ પર(?રા)મ્

પૌષ્કર ઉવાચ ---
કર્મણાં શાન્તિકાદીનામ્ આધારે મણ્ડલાદિકે ।
ધ્યાતમ્ અસ્ય જગદ્ધાતુર્ જ્ઞાતુમ્ ઇચ્છામ્યહં પ્રભો

શ્રીભગવાનુવાચ ---
વ્યક્તિઃ સંપૂજ્યતે યા યા જ્ઞાનાદ્યૈઃ સા ગુણૈર્ યુતા ।
જ્ઞાતવ્યા કમલોદ્ભૂત નિત્યા સર્વાત્મના વિભોઃ

સંસારદુઃખશાન્ત્યર્થં તજ્જા વા સા સુશાન્તયે ।
સંયજેદ્ ગોચરીકૃત્ય ભક્ત્યા સુશ્રદ્ધયા તુ વૈ

વાચકૈર્ દ્વાદશાર્ણાદ્યૈઃ શશ્વચ્ચાભિમતાપ્તયે ।
વિચિત્રાકૃતિર્ અસ્ત્રાઙ્ગવસ્ત્રસ્રગ્ભૂષણાદિકૈઃ

શક્તિપૂતૈઃ સુસંપૂર્ણા તથાન્યૈઃ સાધનૈઃ સ્વકૈઃ ।
શુદ્ધસંવિન્મયં ત્વેવં વ્યક્તવિગ્રહમ્ આચ્યુતમ્

પૌરુષેણ તુ રૂપેણ સ્મર્તવ્યં સત્પદાપ્તયે ।
વપુષા સુન્દરેણૈવ દિવ્યેનાવિકૃતેન ચ

મુઞ્ચન્તમ્ અનિશં દેહાદ્ આલોકં જ્ઞાનલક્ષણમ્ ।
પ્રયત્નેન વિના જ્ઞાનં ન્યાસકૃદ્ ધ્યાયિનાં મહત્

સ્રગ્વસ્ત્રાભરણૈર્ યુક્તં સ્વાનુરૂપૈર્ અનૂપમૈઃ ।
ચિન્મયૈઃ સ્વપ્રકાશૈસ્તુ અન્યોન્યરુચિરઞ્જિતૈઃ

પૂર્વકર્માનલાર્તાનાંધ્યાયિનાં સ્વેદશાન્તયે ।
સ્વદત્તેન્દુચયોત્થેન હ્લાદેયદ્ ગોગણેન તુ

વિદ્યાકલાભિધે શક્તી સંધત્તે શઙ્ખચક્રવત્ ।
જ્ઞાનક્રિયાત્મકે વિદ્ધિ ઇચ્છાસંવલિતે ઽબ્જજ

અનન્તશક્તિર્ ભગવાંસ્તમ્ અનન્તગુણં સ્મૃતમ્ ।
દૃશ્યદૃષ્ટાન્તસૂર્યેન્દુવહ્નિતત્ત્વૈર્ વિલક્ષણમ્

સ્વબોધપ્રત્યયેનૈવ ઇયત્તાસ્ય વિધીયતે ।
સર્વમ્ એવૈષ ભગવાન્ કિમુ સર્વમ્ અતઃ પરમ્

ધ્યેયમ્ અસ્ય યદા ભાતિ સા વિદ્યા સ્વાત્મનિ સ્થિતા ।
ભક્ત્યા યથોચિતધ્યાનાદ્ એતસ્માદ્ એવ શાન્તયે

એવમ્ અસ્ય પરં રૂપં પરમં વિનિબોધતુ ।
ધ્યાયિનાં ભવ્યબુદ્ધીનાં પરમાનન્દદં હિ યત્

ધનુકુઞ્ચિતનીલાલિગ (?દ) લિતાઞ્જનસન્નિભૈઃ ।
કર્પૂરધૂસરૈર્દિવ્યૈઃ પુષ્પસંવલિતાન્તરૈઃ

કિરીટમકુટાક્રાન્તૈઃ શોભિતં સુશિરોરુહૈઃ ।
સ્થલાબ્જકાશસંકાશપદ્મરાગરુચિપ્રભૈઃ

પાણિપાદતલૈ રક્તૈર્વદનૈર્ અધરાદિકૈઃ ।
નાસાશ્રવણરન્ધ્રાન્તૈર્ મુક્તાભાસાદિકૈર્ દ્વિજૈઃ

ઈષદારક્તગોક્ષીરશુદ્ધનીલાબ્જલોચનૈઃ ।
એવં હૃત્પુણ્ડરીકે પ્રાક્ પુણ્ડરીકાક્ષમ્ અચ્યુતમ્

નાનામન્ત્રપ્રભાકાન્તિધ્યાનમ્ ઇચ્છાપ્રદં ભવેત્ ।
બહિર્વૈ મણ્ડલે ધ્યાનં ભવદુઃખં નયેત્ ક્ષયમ્

પરસ્માદ્ ભગવત્તત્ત્વાદ્ અનન્યત્વેન વર્તતે ।
અત્ર સ્થિતં બહિર્જ્ઞેયં મન્ત્રવ્યૂહં સદોદિતમ્

નાનાવ્યક્તિસ્વરૂપેણ ભવિનાં મોક્ષદં હિ યત્ ।
તત્ર તાવત્ પરિજ્ઞેયા ક્રમશો વૈ પુરોદિતાઃ

નિર્દિષ્ટલક્ષણા બ્રહ્મન્ વરાહાદ્યાસ્તુ શક્તયઃ ।
તાસાં વ્યક્તં ક્રમાદ્ ધ્યાનં યથાવત્ પ્રાક્ પ્રકાશિતમ્

પરસ્ય બ્રહ્મણસ્ત્વેવં નિત્યા વા વ્યાપકામલા ।
મૂર્તિર્વૈ વાસુદેવાખ્યા ત્વભેદેન સ્થિતાબ્જજ

જ્વાલા જ્યોત્સ્ત્ના પ્રભા યદ્વત્ વહ્નેર્ ઇન્દોર્ વિવસ્વતઃ ।
સ્વેચ્છયા યો ઽભિમાનાખ્યરૂપં ધત્તે યથોદિતમ્

અનુગ્રહાર્થમ્ એવં વૈ ભગવન્મન્ત્રશક્તયઃ ।
વ્યયઞ્જયન્તિ સ્વકં રૂપમ્ આભિમાનિકમ્ ઉત્તમમ્

યમાલમ્બ્યાચિરેણૈવ જપાદ્ ધ્યાનાત્ સમર્ચનાત્ ।
સર્વમ્ આપ્નોતિ મન્ત્રજ્ઞઃ તવ ભક્તિપ્રદઃ સ્થિતઃ

સાહજં પ્રાકૃતં કર્મબન્ધં કર્માત્મજં હિ યત્ ।
સંસ્થિતં હિ યથા તામ્રં ધાતોરબ્જજ કાલિકમ્

ભૂત્વા સર્વજ્ઞશક્તિઃ સા સ્વયં મન્ત્રતરાત્મના ।
ક્રમાત્ કર્માત્મતત્ત્વાનામ્ અનુવેધં કરોતિ ચ

ભક્તિયુક્તમ્ અસંબાધં શશ્વદ્ યે ચાપ્નુવન્તિ તે ।
પિબન્તિ પરમં બ્રહ્મ ઈશં મન્ત્રાત્મનાપ્તયે

લબ્ધાધિકારાઃ ક્રમશઃ સંપ્રાપ્ય સ્વેશ્વરે પદે ।
પ્રયાન્તિ મન્ત્રસામર્થ્યાદ્ યસ્માન્નાયાન્તિ તે પુનઃ

જ્ઞાત્વૈવં કમલોદ્ભૂત ધ્યેયાઃ પૂજ્યાસ્તથૈવ હિ ।
યે પ્રધાનતરા મન્ત્રા મૂર્તયો ઽપિ જગત્પ્રભોઃ

આરાધનાજ્જપાદ્ ધ્યાનાત્ પરિજ્ઞાનાચ્ચ તે શુભમ્ ।
યચ્છન્તિ પદમ્ આત્મીયં તત્ તદ્ અક્ષયમ્ આચ્યુતમ્

દહન્તિ વહ્નિવત્ કર્મજાલં કર્માત્મનાં મહત્ ।
એવં જ્ઞાત્વાબ્જસંભૂત સુપ્રસિદ્ધૈસ્તુ વાચકૈઃ

દ્વાદશાક્ષરપૂર્વૈસ્તુ ષડષ્ટાક્ષરપશ્ચિમૈઃ ।
સ્વસંજ્ઞાખ્યૈઃ સ્વબીજૈર્વા સંપ્રાપ્તૈર્ દેશિકાનનાત્

સ્મર્તવ્યા વાસુદેવાખ્યા દ્વિભેદાઃ પરમેશ્વરાઃ ।
ચત્વારશ્ચાનિરુદ્ધાન્તાશ્ચતુર્વ્યૂહવ્યવસ્થયા

એવમ્ અન્યે વરાહાદ્યાશ્ચતુર્વ્યૂહેન વૈ સહ ।
તથૈવ કેશવાદ્યા યે દ્વાદશાઃ (?શ) સંપ્રકીર્તિતાઃ

અનુજ્ઝિતસ્વરૂપસ્ય નાનામૂર્તિયુતસ્ય ચ ।
નાનાવ્યત્યયસંસ્થસ્ય યજનં ચતુરાત્મનઃ

યત્ તુ નાનાર્થસિદ્ધ્યર્થં તથા રુચિગુણાપ્તયે ।
સમ્યગ્ જ્ઞાત્વા તુ ષાડ્ગુણ્યં મહિમા શાન્તતા પરા

પ્રાપ્તુમ્ ઇચ્છતિ યચ્છીઘ્રં ધીમતા તેન પૌષ્કર ।
પૂજનીયં યથાવસ્થમ્ અધ્યક્ષાન્તં હિ કેવલમ્

પ્રાગ્વદ્વિભવમૂર્તીનાં પઞ્ચ વ્યૂહાદ્યપેક્ષયા ।
ઐશ્વર્યપૂર્વષાડ્ગુણ્યં ચાતુરાત્મ્યાદ્યમ્ ઇચ્છતિ

સપ્રદ્યુમ્નાચ્યુતાધ્યક્ષવાસુદેવાદ્યમ્ અર્ચયેત્ ।
યઃ પુનર્મૂર્તિપૂર્વં તુ ઇચ્છેદ્ ગુણગણં મહત્

સંકલ્પસિદ્ધયઃ સર્વા વિવિધાશ્ચાણિમાદયઃ ।
સર્વેશ્વરો ઽનુગન્તવ્ય અધ્યક્ષાન્તં તુ સાચ્યુતમ્

પ્રદ્યુમ્નાન્તં તુ સતતં સમાધાવર્ચને હિતમ્ ।
મુખ્યત્વેન તુ વૈ યસ્ય ચલાદ્યં ગુણસંગ્રહમ્

પ્રતિભાતિ ગુરોર્વક્ત્રં ધીરં તસ્યાર્ચને પુનઃ ।
વાસુદેવાચ્યુતાધ્યક્ષક્રમં પ્રદ્યુમ્નપશ્ચિમમ્

ષટ્કં તુ વીર્યપૂર્વં વૈ ઇચ્છત્યારાધનાત્તુ યઃ ।
અપ્રદ્યુમ્નં તમ્ અધ્યક્ષમચ્યુતં સંયજેત્તદા

તેજઃપૂર્વં તુ ષાડ્ગુણ્યં યોર્ઽચનાદ્ અભિવાઞ્છતિ ।
તસ્યાર્ચને તુ વિહિતં ભૂયો ઽધ્યક્ષાદિકં ત્રયમ્

પ્રાગર્ચનાત્તુ મૂર્તીનાં કેવલાદ્ અર્ચનાત્ તુ વા ।
કૈવલ્યં ભગવત્તત્ત્વં મન્ત્રજ્ઞઃ સમવાપ્નુયાત્

મૂર્તિત્રયં તદન્તે યત્ સર્વગં યદ્યપિ સ્થિતમ્ ।
તથાપિ વિશ્વવિભવં યત્સત્યં ત્વાત્મના પ્રભુઃ

જ્ઞાત્વૈવમ્ અર્ચનીયં તુ તમેવ સમનન્તરમ્ ।
જાગ્રદ્ ઈશ્વરમ્ અધ્યક્ષં ત્વયા નાથાત્મના સહ

ત્રયાણામ્ અચ્યુતાદીનાં પ્રાથમ્યેન તુ પૂજનાત્ ।
તત્પદેષ્વાદિદેવસ્ય ક્રમાદ્ આરાધયેત્ ત્રયમ્

ચાતુરાત્મીયયોગેન ગુણાનામ્ એવમ્ અર્ચનમ્ ।
કુર્યાદ્ વૈ વિધિવન્મન્ત્રી યથા તદવધારય

જ્ઞાનં બલમથૈશ્વર્યં વીર્યં ચ તદનન્તરમ્ ।
ચતુષ્ટયમ્ ઇદં ભિન્નં યજનાત્ સિદ્ધિકૃત્ સકૃત્

બલમ્ ઐશ્વર્યવીર્યે ચ તેજોનિષ્ઠં ચતુષ્ટયમ્ ।
યં ય ઇચ્છત્યભિમતં પરિજ્ઞાનાદ્ અવાપ્નુયાત્

તેજઃ શક્તિસ્તથા જ્ઞાનં બલં વીર્યાન્તમ્ એવ હિ ।
ઇષ્ટં ચતુષ્ટયં દદ્યાત્ મન્ત્રિણામ્ ઇદમ્ અબ્જજ

જ્ઞાનાત્મને સમુચ્ચાર્ય પ્રણવાદ્યં પદં શુભમ્ ।
યથા જ્ઞાનગુણસ્યોક્તં સર્વેષામ્ એવમેવ હિ

અનુજ્ઝિતક્રમેણૈવ વ્યત્યયેનોદિતેન ચ ।
મોક્ષભોગાપ્તયે ત્વેવમ્ અર્ચનં વિવિધં સ્મૃતમ્

ભેદભિન્નં જગદ્યોનેર્ અભેદેન યજેત્ પુનઃ ।
દ્વાદશારે મહાચક્રે તથાસંખ્યચ્છદોદરે

ગુણાતીતસ્તુ ભગવાન્ પૂર્વવત્ કણિકાન્તરે ।
દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રેણ પત્રગં હિ તદક્ષરૈઃ

નમઃ પ્રણવસંરુદ્ધૈઃ પ્રાદક્ષિણ્યેન પ્રાક્ પદાત્ ।
પ્રાપ્તયે ગુણભૂતાનાં ષટ્કયુક્તં હિ યચ્ચ તે

દિવ્યાનાં ચાતુરાત્મ્યાનાં ત્રયં સંચરિતં હિ યત્ ।
ત્રયં ગુણમયં ચાન્યત્ ચાકારાણાં ક્રમાદ્ યજેત્

ઉપાયૈસ્તૈઃ ફલપ્રાપ્ત્યૈ તસ્માદ્ યષ્ટવ્યમ્ ઇચ્છયા ।
ભક્તિશ્રદ્ધાસમેતેન જ્ઞાનપૂર્વેણ કર્મણા

સ્વવર્ણાશ્રમધર્મેણ સહ સમ્યક્ સમાધિના ।
આ અનુગ્રહકાલાચ્ચ યાવજ્જીવાવધિ દ્વિજ

તીવ્રપ્રભાવશાન્તાચ્ચ જ્ઞાનમ્ આરાધનેન ચ ।
દેહેનાનેન તેનૈવ હ્યનેનાન્યતરેણ વા

મન્દમન્દવશાદ્ ભાવવશાદ્ અમરપૂજિતઃ ।
એવં યદ્ અધિકારેણ કુર્યાદ્ આરાધનં હિ યઃ

ભોગૈર્યથોદિતૈઃ શુદ્ધૈઃ ક્રિયાભિર્વિવિધૈસ્તતઃ ।
નિષ્પત્તૌ તુ ક્રિયાઙ્ગાનાં હૃદાસ્ત્રાર્ઘ્યં સ્વમન્ત્રરાટ્

નાનર્ચિતં વિભોર્ભોગં કલ્પિતં વિનિવેદ્ય ચ ।
પ્રણવાદ્યન્તકેનૈવ સનમસ્કપદેન તુ

કલ્પયામીતિ નામ્ના તદ્ ભોગાનાં વિધ્યુપાર્જનમ્ ।
ધિયા નિવેદનં તેષાં શિરસાવનતેન યત્

સમર્પણે યદ્ વિજ્ઞેયં વાચકેન હૃદેશ્વરાત્ ।
પૂરકેણ હૃતાનાં પ્રાક્ બહિઃસ્થાનાં ક્રમેણ તુ

હૃદયઙ્ગમસંજ્ઞં યત્ પઞ્ચકં ત્વર્હણાદિકમ્ ।
કૃતમ્ અઞ્જલિમુદ્રાયાં શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા

નિવેદનીયં બહુધા યથાસંભવમેવ વા ।
પરમાશ્રિત્ય વૈ યત્તુ ઇન્દ્રિયૈઃ સંયતૈઃ સહ

વદનં નાસિકારન્ધ્રે સ્થગયિત્વામ્બરેણ તુ ।
સ્વશ્વાસોપહતં ચૈવ ન ભવેત્ તદ્ યથાબ્જજ

સુભર્જિતાનાં બીજાનાં પ્રસવં ન પુનર્યથા ।
ક્રિયાફલાનાં ચ તથા પ્રથમં ચાચ્યુતાર્ચનાત્

આસ્તાં તાવન્મહાબુદ્ધે કર્મસંજ્ઞં હિતાચ્ચયુતમ્ ।
ફલહીનં હિ ચામૂલાદ્ ભવક્ષયકરં પરમ્

અશ્વમેધાદયો યજ્ઞા નૂનં કર્મફલપ્રદાઃ ।
તે ઽપિ સન્મન્ત્રભક્તાનાં ન યચ્છન્તિ ફલં સ્વકમ્

જ્ઞસ્વભાવાસ્તુ વૈ યજ્ઞાઃ સમ્યગ્બુધ્વા પરાશયમ્ ।
યછન્તિ પરમાં શાન્તિં ભગવત્તત્ત્વવેદિનામ્

સ્વર્ગાદ્યં ફલમન્યેષાં મર્ત્યભોગં તુ વેપ્સિતમ્ ।
ફલમ્ આમુષ્મિકં ચૈવ ઐહિકં વાબ્જસંભવ

કૃત્વા બુદ્ધિનિવિષ્ટં તુ જપાદીન્ શ્રદ્ધયા ચરેત્ ।
ભક્તિપૂતેન વિપ્રેન્દ્ર તાત્પર્યેણ તુ વૈ સહ

સાઙ્ગં સપરિવારં ચ ઇષ્ટ્વૈવમ્ અજમ્ અવ્યયમ્ ।
શક્તિવ્યક્તિવિભેદેન આદિમૂર્તિક્રમાત્તુ વૈ

ઋઙ્મયેનાથ યજુષા પૂજનીયં તમેવ હિ ।
અચિરાખ્યે પદે મન્ત્રે તન્ત્રૈર્ અભિમતાપ્તયે

પરં બ્રહ્મ પરં ધામ પવિત્રં પરમૈશ્વરમ્ ।
સામર્થ્યાદ્ અચ્યુતં નેત્રા નામ્ના યત્સમુદાહૃતમ્

વ્યક્તમ્ અસ્ય પરબ્રહ્મ ક્વચિન્નયનલક્ષણમ્ ।
અન્તર્નિગૂઢમન્ત્રાણાં વર્તતે ઽન્યત્ર વૈ બહિઃ

અત એવ ષડઙ્ગાનિ પઞ્ચાઙ્ગાનિ મહામતે ।
વાચકાનિ તુ વાચ્યાનિ યુક્તાન્યારાધનાત્તુ વૈ

નેત્રાખ્યં ભગવત્તત્ત્વં યદઙ્ગેભ્યો ઽતિરિચ્યતે ।
શિરો ઽમ્બરે તુ મન્ત્રાણાં પ્રધાનેતરવર્તિનામ્

સ્વબીજં વિનિયોક્તવ્યં સ્થિત્યર્થં પ્રાક્ પ્રભાત્મકમ્ ।
પરાવરસ્વરૂપેણ સ્મરેત્ તત્સ્થં દિગીશ્વરમ્

ઔદયેન તુ યોગેન મન્ત્રાણિ ચ પરાત્ પદાત્ ।
યથાક્રમસ્થાન્યાહૂય અર્ચનાવસરં પ્રતિ

નિવેશ્ય ચ યથાશાસ્ત્રમ્ અસ્ત્રાવરણપશ્ચિમમ્ ।
સંપન્ને વિધિવદ્ યાગે પુનઃ સર્વેશ્વરે હરૌ

ક્રમાત્ પ્રવિલયં કુર્યાત્ સાધકઃ સિદ્ધિમ્ ઇચ્છતામ્ ।
એવં નિયન્તૃશક્તિર્ વૈ નેત્રાખ્યા પારમેશ્વરી

પ્રભા (?ભ) વત્વેન મન્ત્રાણામ્ અપ્યયત્વેન વર્તતે ।
બહિર્વા કમલે હાર્દે સ્મર્તવ્યા સામલાન્તરે

નિષેધાખ્યેન બીજેન સાનુસ્વારેણ સ્વેનં ચ ।
સહસ્રાનલસૂર્યેન્દુવરાહાયુતભાસ્વરા

વાચ્યવાચકયોગેન માનનીયં સદૈવ હિ ।
સહસૃષ્ટિસ્વરેણૈવ સૃષ્ટૌ સર્વં યદ્ ઈપ્સિતમ્

ભોગબીજમ્ અખણ્ડં ચ પ્રતીપં મન્ત્રિણાં પુનઃ ।
શશ્વદ્ અજ્ઞાનાનુસિદ્ધં ચ સંપ્રયચ્છતિ પૂજનાત્

નિત્યમન્ત્રોપસંહારવેલાયામ્ ઉદયે ઽપિ ચ ।
યથાવદ્ આદૌ બોદ્ધવ્યં ક્રમાન્ મન્ત્રં યથાસ્થિતમ્

બીજં પિણ્ડં પદાખ્યં ચ તથા મન્ત્રં સલક્ષણમ્ ।
ભેદમ્ એતદ્ધિ મન્ત્રાણાં ફલં ભેદેન ચાન્વિતમ્

નાનાવાચ્યસ્વરૂપેણ યતઃ સર્વેશ્વરઃ સ્થિતઃ ।
ચતુષ્પ્રકારૈર્ અમલૈર્વાચકૈર્ ઉપચર્યતે

વાચકાનાં હિ વાચ્યાનામ્ એવમસ્તિ પરસ્પરમ્ ।
આપેક્ષિકં વૈશ્વરૂપ્યં સંસિદ્ધે નિયમે સતિ

વિના પિણ્ડાક્ષરૈર્બ્રહ્મન્ સંજ્ઞાખ્યૈઃ પદલક્ષણૈઃ ।
સ્વકૈર્બીજાક્ષરૈઃ કુર્યાદ્ વાચ્યસ્ય પરિકલ્પનમ્

સોપાઙ્ગાનાં તુ ચાઙ્ગાનાં દ્વાદશાનાં સ્વસંજ્ઞયા ।
કેવલાનાં તુ ષણ્ણાં વૈ પઞ્ચાનામ્ અપિ ચેચ્છયા

તે ઽનુસ્વારયુતાઃ સર્વે કાર્યાઃ પ્રણવમધ્યગાઃ ।
ન્યાસાત્મવાન્ મનોમૂર્તેઃ સામાન્યારાધને પરમ્

કર્માનુરૂપમન્તે તુ નમસ્કારાદિકં ન્યસેત્ ।
તથા ફલાભિસન્ધાને નમસ્કારઃ પ્રકીર્તિતઃ

સંપ્રાપ્તૌ ત્વણિમાદીનાં સ્વાહાકારમ્ ઉદીરયેત્ ।
આપ્યાયને તુ વૈ વૌષટ્ સર્વત્ર કમલોદ્ભવ

વશ્યાર્થે ચાપિ વિદ્વેષે દુષ્ટોચ્ચાટનકર્મણિ ।
હુંફટ્કારં ચ વિહિતમ્ અન્યોન્યપ્રીતયે વષટ્

તૃપ્ત્યર્થે બલિદાને ચ તેજસો હ્યભિવૃદ્ધયે ।
ઋતે સપ્રણવાદ્ વિપ્ર નમસ્કારપદાત્ તુ વૈ

મન્ત્રાણાં કર્મસંન્યાસકર્તૄણાં જાતયો ઽપરાઃ ।
નિષિદ્ધાસ્તત્ફલોપેતાસ્તથા સિદ્ધાન્તિનાં નૃણામ્

મન્ત્રસિદ્ધાન્તવેતૄણાં મન્ત્રજ્ઞાનાં વિશેષતઃ ।
તથા તન્ત્રાન્તરજ્ઞાનાં મન્ત્રિણાં કમલોદ્ભવ

સહ જાતિગણેનૈવ વિધિના મન્ત્રસિદ્ધયઃ ।
ફલાર્થિનામ્ અનુજ્ઞાતાઃ કામભોગરતાત્મનામ્

પ્રકૃતિપ્રત્યયાધીના માલામન્ત્રાદિકાસ્તુ યે ।
શ્રુતિમન્ત્રૈઃ સમોપેતાસ્તુતિમન્ત્રાશ્ચ યે સ્મૃતાઃ

આવર્જયન્તિ તજ્જ્ઞાનાં સતતં ચિત્તમ્ અબ્જજ ।
નતિનઃ પ્રણવાદ્યા યે ત્યાગપિણ્ડં તથાબ્જજ

મન્ત્રાણાં વિવિધાર્થાનાં તેષાં વૈ પારમેશ્વરી ।
શક્તિર્નિત્યોદિતા સૂક્ષ્મા સત્તાખ્યા જ્ઞાનલક્ષણા

આવિશ્વસાધનં કાર્યા તેષામ્ ઇચ્છા ક્રિયાબ્જજ ।
વિકાસયતિ સદ્ વિપ્ર પ્રદાને મુક્તયે ઽપિ ચ

ભક્તિક્રિયાપરાણાં ચ હિતાર્થં નિત્યસેવિનામ્ ।
વિદ્વાન્ યથોક્તનીત્યા તુ ઓષધ્યો મૂલમ્ ઊર્ધ્વગાઃ

દગ્ધાગ્નિનાપિ કુર્વન્તિ સમ્યગ્જ્ઞાતક્રિયે ભુવિ ।
કિં પુનસ્ત્વાગમજ્ઞૈસ્તુ ભક્ત્યા તુ વિધિપૂર્વકમ્

ઉપદેષ્ટા પ્રબુદ્ધાનાં કુર્વન્તિ ચ મનોહિતમ્ ।
તેષાં ગન્તા રહઃ સર્વં બદ્ધાદ્યં શબ્દડમ્બરમ્

હિતં યત્ પદમન્ત્રાણાં સમાશ્રિત્યાનુપૂર્વકમ્ ।
પૌષ્કર ઉવાચ ---
જ્ઞાતુમ્ ઇચ્છામિ ભગવન્ કાલભેદેન વૈ સહ ।
સ્વરૂપં મન્ત્રસિદ્ધાનામ્ આગમાનાં યથાસ્થિતમ્

કાલભેદઃ ---
શ્રીભગવાનુવાચ ---
કાલમ્ એકં દ્વિજશ્રેષ્ઠ તદ્ વ્યાપારવશાત્ પુનઃ ।
ભિન્નમાભાતિ કર્તૄણાં ભગવદ્ભાવિનાં તુ વૈ

નાડિકાકલિતં યદ્ વૈ અહોરાત્રં તુ ષડૃતુ ।
પઞ્ચધા વિષમાંશૈસ્તદ્ આપ્રભાતાદ્ વિભજ્ય ચ

બ્રાહ્મં મુહૂર્તમ્ આસાદ્ય મન્ત્રજ્ઞઃ પ્રયતઃ શુચિઃ ।
શોધયિત્વા સ્વકં દેહમ્ આયામાદ્યૈર્ યથોદિતૈઃ

મન્ત્રવિન્યસ્તદેહોત્થં કુર્યાન્ મન્ત્રાર્ચનં તતઃ ।
જપસ્તોત્રાવસાનં ચ યાવદ્ આદિત્યદર્શનમ્

કુર્યાદ્ ભોગાર્ચનં પશ્ચાત્ પુષ્પમૂલફલાદિકમ્ ।
ગતે દિનાષ્ટમે ભાગે સ્નાનપૂર્વં સમાચરેત્

પ્રાગ્વદારાધનં મન્ત્રં તૃતીયપ્રહરાવધિ ।
તતશ્ચતુર્થપ્રહરે શાસ્ત્રાધ્યયનમ્ આચરેત્

ચિન્તનં શ્રવણોપેતં વ્યાખ્યાનં સ્વધિયેચ્છયા ।
અસ્તંગતે દિનકરે આસાદ્યારાધનાલયમ્

કુર્યાન્મન્ત્રાર્ચનં સમ્યગ્જપધ્યાનસમન્વિતમ્ ।
આસાદ્ય શયનં પશ્ચાત્ સ્મરેન્મન્ત્રેશ્વરં હૃદિ

ક્ષપયિત્વા નિશાંશં તુ ઉત્થાય શયનાત્ તતઃ ।
યોગં યુઞ્જીત વૈ માન્ત્રં પ્રાગ્વદ્ધૃત્કમલોદરે

તલ્પમ્ આસાદ્ય વૈ ભૂયઃ પ્રબુદ્ધઃ કમલોદ્ભવ ।
ઉત્થાય શયનં ત્યક્ત્વા તતઃ પૂર્વોક્તમ્ આચરેત્

કાલભેદમ્ ઇમં વિદ્ધિ શાસ્ત્રભેદમ્ અથોચ્યતે ।
કર્તવ્યત્વેન વૈ યત્ર ચાતુરાત્મ્યમ્ ઉપાસ્યતે

ક્રમાગતૈઃ સ્વસંજ્ઞાભિબ્રાહ્મણૈર્ આગમં તુ તત્ ।
વિદ્ધિ સિદ્ધાન્તસંજ્ઞં ચ તત્પૂર્વમ્ અથ પૌષ્કર

નાનાવ્યૂહસમેતં ચ મૂર્તિદ્વાદશકં હિ યત્ ।
તથા મૂર્ત્યન્તરયુતં પ્રાદુર્ભાવગણં તુ વૈ

પ્રાદુર્ભાવાન્તરયુતં ધૃ (વૃ) તં હૃત્પદ્મપૂર્વકમ્ ।
લક્ષ્મ્યાદિશઙ્ખચક્રાખ્યગારુત્મ્યસદિગીશ્વરૈઃ

સગણૈર્ અસ્ત્રનિષ્ઠૈસ્તુ તં વિદ્ધિ કમલોદ્ભવ ।
મન્ત્રસિદ્ધાન્તસંજ્ઞં ચ શાસ્ત્રં સર્વફલપ્રદમ્

વિના મૂર્તિચતુષ્કેણ યત્રાન્યદ્ ઉપચર્યતે ।
મન્ત્રેણ ભગવદ્ રૂપં કેવલં યાગસંયુતમ્

યુક્તં શ્રિયાદિકેનૈવ કાન્તાવ્યૂહેન પૌષ્કર ।
ભિન્નૈર્ આભરણૈર્ અસ્ત્રૈર્ આવૃતં ચ સવિગ્રહૈઃ

તન્ત્રસિદ્ધાન્તસંજ્ઞં તચ્છાસ્ત્રં ભોગાપવર્ગદમ્ ।
મુખ્યાનુવૃત્તિભેદેન યત્ર સિંહાદયસ્તુ વૈ

ચતુસ્ત્રિદ્વયાદિકેનૈવ યોગેનાભ્યર્ચિતે તુ વૈ (?ન તુ) ।
સંવૃતાઃ પરિવારેણ સ્વેન સ્વેનાન્વિતાસ્તુ વા

યચ્છક્ત્યારાધિતં સર્વં વિદ્ધિ તન્ત્રાન્તરં તુ તત્ ।
એવં નાનાગમાનાં ચ સામાન્યં વિદ્ધિ સર્વદા

નામદ્વયં ચ સિદ્ધાન્તં પઞ્ચરાત્રેતિ પૌષ્કર ।
એકૈકં બહુભિર્ભેદૈર્ આમૂલાદેવ સંસ્થિતમ્

નાનાશયવશેનૈવ સિદ્ધાદ્યૈઃ પ્રકટીકૃતમ્ ।
સંક્ષિપ્તં સપ્રપઞ્ચં ચ તૃતીયમ્ ઉભયાત્મકમ્

સેતિહાસપુરાણૈસ્તુ વેદૈર્ વેદાન્તસંયુતૈઃ ।
યે જન્મકોટિભિઃ સિદ્ધાસ્તેષામ્ અન્તો ઽત્ર વૈ સ્મૃતઃ

(ય) તસ્માત્ સમ્યક્ પરં બ્રહ્મ વાસુદેવાખ્યમ્ અવ્યયમ્ ।
એતસ્માત્ પ્રાપ્યતે શાસ્ત્રાદ્ જ્ઞાનપૂર્વેણ કર્મણા

સિદ્ધાન્તસંજ્ઞા વિપ્રાસ્ય સાર્થકા અત એવ હિ ।
પુરાણં વેદવેદાન્તં તથાન્યત્સાઙ્ખ્યયોગજમ્

પઞ્ચપ્રકારં વિજ્ઞેયં યત્ર રાત્ર્યાયતે ઽબ્જજ ।
ફલોત્કર્ષવશેનૈવ પઞ્ચરાત્રમિતિ સ્મૃતમ્

સદાગમાખ્યં મૂલં તુ પરબ્રહ્મપ્રકાશકમ્ ।
દિવ્યસિદ્ધિપ્રદં ચૈવ શાન્તિકૃદ્ વિઘ્નકર્મણામ્