પૌષ્કરસંહિતા · અધ્યાય 30
ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે મહોપનિષદિ પૌષ્કરસંહિતાયાં
કુણ્ડલક્ષણં નામ એકોનત્રિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
અથ ત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
પૌષ્કર ઉવાચ ---
સંજાતે ભગવન્ લોપે ભક્તાનાં મન્ત્રસેવિનામ્ ।
જ્ઞાનાદિયોગનિષ્ઠસ્ય સદ્વ્યાપારસ્ય ચાચ્યુત
પાતત્રાણમુપાયં વૈ શ્રોતુમિચ્છામિ સાંપ્રતમ્ ।
કૃતેન યેન ભક્તાનાં જાયતે કૃતકૃત્યતા
શ્રીભગવાનુવાચ ---
કથં સંવત્સરાદ્વિપ્ર કર્મણાભિમતં ફલમ્ ।
પ્રાપ્નુયાચ્ચ ક્રિયાસક્તઃ પવિત્રારોહણં વિના
યથાશ્વમેધં વિપ્રાણાં સર્વેચ્છાપરિપૂરકમ્ ।
રાજસૂયં નૃપાણાં ચ ભક્તાનાં ભૂષણં તથા
ભૂષણાનાં યથા મધ્યે કૌસ્તુભં વરભૂષણમ્ ।
જ્ઞેયં પવિત્રકં તદ્વદ્ભોગજાલસ્ય ચાન્તરે
યત્પૂરયતિ ભક્તાનાં વ્યાપારં પારમેશ્વરમ્ ।
ભોગમોક્ષાપ્તયે શશ્વદ્ભોગસ્તસ્માસ્તુ કો ઽધિકઃ
ભક્તાનાં સતતં ભક્ત્યા સાલોક્યં વિદધાતિ વૈ ।
સામીપ્યં સાધકાનાં ચ નાનાસિદ્ધિસમન્વિતમ્
સાયુજ્યં સાધકેન્દ્રાણાં સ્વમન્ત્રાત્મનિ યચ્છતિ ।
તદુત્તરાયણે ઽતીતે ચાતુર્માસસ્ય મધ્યતઃ
આદાવન્તે ઽથવા કુર્યાદ્ દ્વાદશીષ્વખિલાસુ ચ ।
સંક્રાન્તિષુ ચ સર્વાસુ પૌર્ણમાસિષુ ચાબ્જજ
અમાવાસ્યાસ્વશેષાસુ તૃતીયાસુ તથૈવ ચ ।
વૈષ્ણવેષ્વથ ઋક્ષેષુ તત્ક્ષણેષ્વખિલેષુ ચ
ચાતુર્માસ્યસ્ય કાલસ્ય તૂત્થાન દ્વાદશી તુ યા ।
ષડશીતિમુખા દિવ્યા તસ્યામારોપયેત્તુ યઃ
પવિત્રકં જગદ્યોનેઃ સપવિત્રીકરોતિ ચ ।
અતીતાં વર્તમાનાં ચ એષ્યાં સ્વકુલસન્તાતિમ્
તત્ર સન્નિહિતઃ સાક્ષાન્નાનાનિર્માણવિગ્રહઃ ।
ભક્તાનાં ભગવાન્ પ્રીતઃ પરમાત્માચ્યુતો હરિઃ
યદ્યપ્યબ્જસમુદ્ભૂત ભક્તાનાં નિત્યમેવ હિ ।
નારાયણસ્તુ મન્ત્રાત્મા સ્થિતઃ સન્નિહિતઃ સ્વયમ્
તથાપિ બલવત્તા વૈ તત્તિથેસ્તત્ર કર્મણિ ।
સન્નિધિ ભજતે યેન મન્ત્રિણાં મન્ત્રરાટ્ પ્રભુઃ
ગ્રીષ્મકાલં સમાસાદ્ય યથાર્કસ્તીક્ષ્ણતા વ્રજેત્ ।
સ્વરૂપમજહન્નેવ સન્નિધાનતરં વિભોઃ
સપ્તાત્રદેશકાલાનામ્ આસૃષ્ટેઃ સ્થિતયે તુ વૈ ।
અતઃ પવિત્રકં તસ્યામનસ્યાં તદસંભવાત્
કાર્યં ક્રિયાપરૈર્ભક્ત્યા સાખણ્ડા યેન જાયતે ।
અખણ્ડકારી પુરુષો જ્ઞાનકર્મપરાયણઃ
ભક્તિશ્રદ્ધાતથોત્સાહયુક્તો યોગબલૈર્યુક્તઃ ।
બ્રહ્મવ્યેકાત્મતાં યાતિ અચિરાદેવ પૌષ્કર
સર્વભાવેન ભક્તાનાં યત્પાલયતિ સર્વદા ।
મનોવાક્ચિત્તજં કુત્સ્નં વ્યાપારં શુભલક્ષણમ્
પરિજ્ઞેરાયતસ્તસ્માત્ સ્વરૂપં તસ્ય યાદૃશમ્ ।
ફલમેતિ ચ વૈ યેન ભક્તાનાં તત્સમાપનાત્
યદચ્છિન્નં જગધોનેરનન્તપ્રસરં સિતમ્ ।
વિચ્છેદમકૃતજ્ઞાનામેતિ નાનાત્મના સ્વયમ્
જગત્સૂત્રં તુ તદ્વિદ્ધિ હેમસૂત્રાદિના તુ વૈ ।
બાડ્ગુવ્યમભિમાનં યદ્ધત્તે પ્રતિસરાત્મના
જ્ઞાનરાગોપરક્તં ચ યુક્તં કાર્યૈસ્તુ વીર્યજેઃ ।
તૈજસૈરાવૃત્તં મન્ત્રૈર્બલેનાવલિતં પરમ્
ઐશ્વર્યમુપચારે તુ સંપ્રાપ્તે શક્તિતો ઽવ્યયમ્ ।
એવં પવિત્રકં તાવત્પરિજ્ઞાતં ન તત્ પ્રભોઃ
બ્રહ્મવ્યધિપતૌ વિષ્ણૌ તદાકારે પ્રતિષ્ઠિતે ।
ભક્ત્યા ચ વિધિવદ્દત્તં દદાતિ ભગવત્પદમ્
સ્થૂલસ્ય વ્યતિરિક્તસ્ય વ્યવહારપદસ્થિતૈઃ ।
પદાર્થૈઃ કલ્પનીયા ચ યથા તદવધારસ્ય
સૂક્ષ્મં દૃઢં સિતં શ્લક્ષ્ણં સૂત્રં બ્રહ્મપ્રસૂતયા ।
વિનિર્મિતં કુમાર્યા વા વૃદ્ધયા વા વિનીતયા
વિશુદ્ધયા વિધવયા સંપાદિતમથાપિ વા ।
યથાલબ્ધં તુ ચાદાય કુર્યાદસ્ત્રવિશોધિતમ્
અવલોક્ય સ્મરન્મૂલં વિનિષ્પાદ્ય ચતુર્ગુણમ્ ।
ચાતુરાત્મ્યવ્યપેક્ષાયામથવાષ્ટગૂણં દ્વિજ
ભગવન્મૂર્તિભેદે તુ ભેદભિન્નોપલક્ષિતમ્ ।
કેશવાદિષ્વધિષ્ઠાતૃભાવેન ત્રિચતુર્ગુણમ્
તન્તુભિર્વિષમૈવિષ્ણોઃ સમસ્ય પરિવર્જયેત્ ।
પવિત્રિકી ક્રિયા યસ્માદ્વિષમા સા ન કસ્યચિત્
પવિત્રકાણિ કાર્યાણિ તન્તુભિસ્તૈઃ સુતાનિતૈઃ ।
મન્ત્રાસ્ત્રકુમ્ભયોઃ પૂર્વં નાનામન્ત્રાલયસ્ય ચ
મણ્ડલાખ્યપ્રધાનસ્ય તદ્ગતસ્તયાખિલસ્ય ચ ।
કર્ણિકાસ્થસ્ય ચ વિભોઃ કેસરચ્છદગસ્ય ચ
વિભવવ્યૂહરૂપસ્ય લાઞ્છના સ્ત્રદ્વયસ્ય ચ ।
મૂર્ધ્નિ કણ્ઠે ઽસયોઃ પુષ્પપૂજાયામુપરિ ક્ષિતૌ
પ્રમાણેન જગન્નાથપ્રતિમાયાં ચતુષ્ટયમ્ ।
દ્વયં હિ કુણ્ડાનલયોઃ શાસ્ત્રપીઠસ્ય ચ દ્વયમ્
લિપેર્વાક્તત્ત્વભૂતસ્ય શબ્દતત્ત્વસ્ય ચ પ્રભોઃ ।
ઘણ્ટાક્ષસૂત્રપૂર્વાણાં ક્રિયાઙ્ગાનાં મહાત્માનામ્
જાયાયાં ભક્તિનમ્રાયાં રક્તાયામર્ચને હરેઃ ।
સંબન્ધિનાં ચ મિત્રાણાં ભગવદ્ધર્મસેવિનામ્
તદુત્તરસહાયાનાં ચાતુરાત્મ્યાભિલાષિણામ્ ।
ભૃત્યાનાં સ્વાનુકૂલાનાં પુરુષોત્તમયાજિનામ્
વૃદ્ધયે યોષિતા ચૈવ પવિત્રીકરણાય ચ ।
પવિત્રીકરણં રમ્યં રચનીયં યથાક્રમમ્
ષડધ્વપીઠસંસ્થસ્ય નાનાપ્રન્ત્રાસ્પદસ્ય ચ ।
જ્ઞાનાદિગુણભેદસ્ય ચતુઃસ્થાનાર્ચનાય ચ
મુખ્યમન્ત્રસ્ય ચ વિભોઃ શતેનાષ્ટાધિકેન ચ ।
તન્તુના ભૂષણં કુર્યાદર્ધેનાંશેન વાબ્જજ
જપહોમદિકા સંખ્યા પૂર્ણા રિક્તા તદાત્મના ।
સમીકરોતિ ભક્તાનાં મન્ત્રાણામત એવ હિ
હેમસદ્રત્નકર્પૂરમાલયક્ષોદકુઙ્કુમૈઃ ।
સર્વૌષધિસમોપેતૈસ્ત્વગેલાદિવિમિશ્રિતૈઃ
પાવનૈર્વિવિધૈર્દ્રવ્યૈર્નિર્વ્યાજપિચુના સહ ।
કુર્યાત્તદ્ભર્ભરચનાં સૂત્રસંખ્યોપલક્ષિતામ્
બીજપૂરવદબ્જાક્ષ આર્દ્રામલકશઙ્ખવત્ ।
તદન્તરાલાનિ પુનસ્ત્વવિચ્છિન્નેન તુ તન્તુના
વિભાગપ્રતિપત્યર્થં ગ્રન્થનીયાન્યદૂરતઃ ।
યથેચ્છયા તતો ઽન્યેષો યાજ્યાનાં પરિકલ્પ્ય ચ
સૂત્રભ્રમસમોપેતૈર્ગભૈર્ભૂષણસંચયમ્ ।
આરાધકસ્ય ચ ગુરોઃ સગર્ભં ભૂષણદ્વયમ્
વિહિતં ભગવન્મન્ત્રન્યાસાત્તાદાત્મ્યભાવનાત્ ।
અતો ઽન્યેષામગર્ભંચ રચનીયં પવિત્રકમ્
અન્તરાલગતં ગર્ભં કુર્યાદ્બાહ્લીકરઞ્જિતમ્ ।
અલંકૃત્યં ચ સૌવર્ણેરૂપરિષ્ટાચ્ચ રૂપકૈઃ
પત્રચ્છેદસમત્થૈસ્તુ જાતરૂપમયૈસ્તુ વા ।
શઙ્ખચક્રગદાપદ્મમાલાશ્રીવત્સકૌસ્તુભૈઃ
ખગેશતાલમુસલનન્દકજ્યાહલાદિકૈઃ ।
મન્દારકુસુમાકારૈઃ પારિજાતદ્રુમોપમૈઃ
શ્રીવૃક્ષાચલનાગેન્દ્રસ્વસ્તિકૈશ્ચામરૈર્ઘટૈઃ ।
વેધાનલાર્ચિષાઢ્યા ચ વ્યઞ્જનૈરાતપત્રકૈઃ
સરિત્સમુદ્રવૃષભભૌગજાલૈસ્તુ સારસૈઃ ।
એકસ્યૈવ બહુનાં વા યથાસ્થાનાનુરૂપતઃ
ધાતુજે પિત્તલે ભાણ્ડે વસ્ત્રચ્છન્ને નિધાય ચ ।
ધાદયેદુપરિષ્ટાચ્ચ ધૂપિતેનાહતેન ચ
કૃતાહ્નિકો ઽધિવાસાર્થં દશભ્યાં પ્રયતઃ શુચિઃ ।
દેશિકેન્દ્રદ્વિતીયસ્તુ કર્તાર્ધ્યકુસુમોદ્યતઃ
સહ સદ્બ્રહ્મઘોષેણ સ્તુતિમઙ્ગલપાઢકૈઃ ।
શશાઙ્કોદયવેલાયાં કૃત્વા દ્વાસ્થાર્ચનં વિશન્
વૈરાજભુવનાકારં મણ્ડપં મણ્ડનાઙ્કિતમ્ ।
ઉપવિશ્ય યથાન્યાયમનતર્યાગાનતમારભેત્
ન્યાસપૂર્વમશેષં તુ અર્ધ્યામ્બુપરિકલ્પનમ્ ।
ગણેશાભ્યર્ચનં કૃત્વા નિર્વિઘ્નફલસિદ્ધયે
કલ્પયેદ્બ્રહ્મકૂર્ચં તુ શોધયેદ્વસુધાં તતઃ ।
સ્થાપનં તોરણાદીનામર્ચનં કુણ્ડસંસ્કૃતિઃ
મન્ત્રાસ્ત્રકુમ્ભરચના તયોર્મન્ત્રાવતારણમ્ ।
તદર્ચનાદિકં સર્વં કુર્યાદ્દીક્ષાવિધેઃ સમમ્
વ્યાપારમાચરેદ્દિવ્યં કુમ્ભકેન સ્મરન્ વિભુમ્ ।
નાનિશં યુજ્યતે યસ્માત્તસ્માદેષા પ્રતિક્રિયા
વિભાવ્યા મન્ત્રિણા કૈંભી આસ્ત્રી રક્ષાર્થમેવ હિ ।
તતો ઽવતાર્ય ભગવાન્(?વન્તં )સ્થણ્ડિલે ઽભ્યર્ચ્ય ચાસનમ્
જપાન્તમખિલં કૃત્વા પ્રયાયાદ્બિમ્બસન્નિધિમ્ ।
અષ્ટાઙ્ગેન નમસ્કૃત્ય યદ્યાદર્ધ્યં તુ મૂર્ધનિ
અનુલેપનસંયુક્તં તતઃ પુષ્પાઞ્જલિં શુભમ્ ।
સાઙ્ગં સાવરણં ભક્ત્યા ધપૂયેત્ પુરુષોત્તમમ્
પુષ્પપૂજાદિકં સર્વં મધ્યાહ્ને યદ્વિનિર્મિતમ્ ।
અપાસ્યાદાય શિરસા અભિવન્દ્ય સમર્ચ્ય ચ
વિષ્વક્સેનસ્ય ચાસ્ત્રેણ નિર્મલીકૃત્ય વારિણા ।
સપીઠં ભગવદ્બિંબં પ્રાસાદં શોધયેત્તતઃ
સ્નાપયેદ્દેવદેવેશં વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ।
બ્રહ્મકૂર્ચાદિકૈઃ સ્નાનૈર્મન્ત્રાદાનપ્રકલ્પિતૈઃ
પદાર્થસંમિતૈઃ શક્ત્યા યથાવદધિવાસિતૈઃ ।
ફલૈ રત્નાદિકોપેતૈઃ પૂજયેદ્વિધિના તતઃ
ભક્ત્યા ક્રમોપદિષ્ટૈસ્તુ ભોગૈઃ કૃત્સ્નૈરકૃત્રિમૈઃ ।
સર્વં કૃત્વા પ્રણામાન્તં યાયાધોમનિકેતનમ્
તત્રાનલં ચ સંસ્કૃસ્ય કુર્યાદ્વૈ મન્ત્રતર્પણમ્ ।
કલશ સ્થાર્ચબૈમ્બીય સંસ્કૃતેનાથ વહ્નિના
ચરું સંશ્રપયેચ્ચુલ્યાં હૃદા ક્ષીરાજ્યતણ્ડુલૈઃ ।
સમુદ્ધૃત્યાજ્યપૂતં તં વિનિવેદ્ય યથાક્રમમ્
કલશસ્થલવૃત્તીનામેકાંશં જુહુયાત્તતઃ ।
દદ્યાત્પૂર્ણાહુતિં પશ્ચાદ્બલિભિઃ સર્વમન્તરમ્
તર્પયિત્વામ્બુસિક્તાભિઃ ક્રમેણ જુહુયાત્તતઃ ।
તદ્વદાજ્યં સુપૂર્ણં તં (?તદ્ )મુદ્રાબન્ધાદિકં તુ વૈ
કૃત્વા પ્રણામપર્યન્તં સ્થલસ્તસ્યાગ્રતો વિભોઃ ।
અસ્ત્રમન્ત્રેણ સંપ્રોક્ષ્ય કૃત્સ્નદ્રવ્યગણ તતઃ
નિવેશ્ય વાયુદિગ્ભાગે સર્વં સૂત્રપુરઃસરમ્ ।
સિતવસ્ત્રાન્વિતેનૈવ ત્વક્ષેતેનૈવ વર્મણા
અર્ચયિત્વાસ્ત્રમન્ત્રેણ સ્થગયેત્ કવચેન ચં ।
બહિઃ પક્ષસમોપેતં સર્વમિષ્વષ્ટકં તતઃ
દિગ્વિદિક્ષ્વસ્ત્રજપ્તં તુ દત્ત્વાજ્યમનલાલયે ।
પઞ્ચરઙ્ગેણ સૂત્રેણ દૃઢેણ સુસિતેન વા
પ્રાદક્ષિણચતુષ્કં તુ સ્મરન્ વર્મ સમાપયેત્ ।
ગ્રાસાદસ્યાન્તરાદ્બાહ્યાદ્વેષ્ટયેત્તદ્વદેવ હિ
પ્રાઙ્મુખસ્ત્વાસનારૂઢો ગુરુપાણિપરિચ્યુતમ્ ।
બ્રહ્મકર્ચં પિબેત્ પશ્ચાચ્ચરુશેષં તુ ભક્ષયેત્
પિબેદ્ધૄદયસંજપ્તં હેમરત્નકુશોદકમ્ ।
અદ્યાત્તદનુ તામ્બૂલં દન્તકાષ્ઠસમન્વિતમ્
કુતપે કમ્બલોપેતે સ્થિત્વા ચ સકુશાસ્તરે ।
જપેન્મન્ત્રવરં સાઙ્ગં પઠન્ સ્તોત્રવરાન્ શુભાન્
કથાં સર્વેશ્વરીં પુણ્યાં કુર્વન્નિષ્પાધ મણ્ડલમ્ ।
કર્મશેષં તદાપાદ્ય ભૂષણાનાં યથોદિતમ્
એકાદશ્યાં પ્રભાતે તુ સ્નાનપૂર્વં તુ પૂજનમ્ ।
સમ્પૂર્ણાહુતિદાનાન્તં હુત્વા સમ્યગ્યથાવિધિ
આસાદ્ય કલશોદ્દેશં વિનિવેદનમાચરેત્ ।
તતો વિશેષભોગાનાં પ્રભોરામન્ત્રણાય ચ
દન્તકાષ્ઠં સતામ્બૂલં મુખવાસાંસિ દર્પણમ્ ।
ચન્દનાદીનિ ગન્ધાનિ જાતિપૂગફલાનિ ચ
વિનિવેશ્ય નિધાયાગ્રે દક્ષિણે ઽથ જગ ત્પ્રભોઃ ।
ગુગ્ગુલં મૃષ્ટધૂપં ચ પ્રકાશં તામ્રપાત્રગતમ્
દૃક્પ્રભામણ્ડનં ચૈવ હેમસૂત્રં સકઙ્કણમ્ ।
મધ્વાજ્યપૂરિતે પાત્રે તૈજસે રોચનાઞ્જનમ્
રસષટ્કં મહામૂર્તેર્નેત્રવસ્ત્રે સિતારુણે ।
પશ્ચિમે ઽથ વિભોર્દદ્યાત્ પુવ્યનદ્યુદકં તથા
તીર્થતોયાન્નાભોગાર્થં નગમૃત્ શ્રીફલાદિ યત્ ।
શાડ્વલં નીલદર્ભાંશ્ચ તામ્રપાત્રે તુ વાયસે
ઉત્તરે ઽથ વિભોર્દદ્યાદ્દેવદેવસ્ય પુષ્કર ।
માલ્યાન્યોષધયઃ સપ્ત બીજાનિ ચ ફલાનિ ચ
તિલતણ્ડુલપાત્રાણિ ક્ષીરં દધિરસં ઘૃતમ્ ।
ગન્ધવૃન્દત્વગેલાદ્યં ધાતવો ગૈરિકાદયઃ
સફલં નારિકેલં ચ વિકારસ્ત્વૈક્ષવો ઽખિલઃ ।
સરાજતે કાંસ્યપાત્રે સંભવે સતિ પદૃમજ
યજ્ઞપર્ણપુટે વાપિ વિનિવેદ્યમસંભવે ।
સકુશોદકમન્યેષાં તામ્બૂલં દન્તધાવનમ્
સિતાનિ સોત્તરીયાણિ ઉપવીતાનિ ચન્દનમ્ ।
કુઙ્કુમાગુરુકર્પૂરશ્રીખણ્ડૈરધિવાસિતમ્
ચતુઃ સ્થાનાવતીર્ણસ્ય દદ્યાદ્ત્રન્ધપવિત્રકમ્ ।
તતોર્ઽધ્યપુષ્પધૂપં ચ મુદ્રાબન્ધં સમાચરેત્
આદિમધ્યાવસાને તુ સમ્યાગચ્છિદ્રશાન્તયે ।
જપેન્મન્ત્રવરં સાઙ્ગં પશ્ચાદ્વદ્ધાઞ્જલિઃ પઠેત્
પ્રણવદવિદ્યયાદ્યં (?દ્વયાદ્યં )તુ સ્ત્રોત્રમન્ત્રં નિવેદયેત્ ।
સર્વમન્ત્રમયાનન્ત નિત્યસંનિહિતાવ્યય
ગુણપ્રધાન યોગેશ ભાવનાભોગવિગ્રહ ।
નારાયણં પરં બ્રહ્મ પ્રાણેશ ચતુરાકૃતે
સર્વગાચ્યુત સન્મૂર્તે સર્વજ્ઞ પુરષોત્તમ ।
અસ્માત્કાલલવાદ્યાવદ્વિસર્જનદિનાવધિ
નાનામન્ત્રગણોપેતઃ સન્નિધિં ભજ મે પ્રભો ।
દેવબિમ્બે તુ તન્મૂર્તૌ કલશે મણ્ડલક્ષિતૌ
સંખ્યાસૂત્રે ઽક્ષસૂત્રે ચ પાવકે ગુરુવિગ્રહે ।
ઘણ્ટાયાં શાસ્ત્રપીઠે ચ યાગોપકરણેષુ ચ
સ્રુક્-સ્રુવાદ્યેષ્વશેષેષુ એકાન્તિદ્વિજમૂર્તિષુ ।
વિષ્ણુ પાષદભેદેષુ જન્મકર્મરતેષુ ચ
શ્રદ્ધાપૂતેષુ દક્ષેષુ ત્વદેકશરણેષુ ચ ।
અતીત વાત્સરીયાણાં સ્નાનાદીનાં હિ કર્મણામ્
નૈમિત્તિકાનાં નિત્યાનામપૂર્ણાનાં હિ શાન્તયે ।
ત્વત્પ્રીતયે યથાશાસ્ત્રમદ્ય નિર્વર્તયામ્યહમ્
પાવિત્રકં વિધાનં ચ સર્વકર્મપ્રપૂરણમ્ ।
અતોયં મુખવાસાદ્યમુપચારં હિ ચર્ચિતમ્
હોમાન્તમધિવાસીયં કુરુ સર્વં હિ ચાત્મસાત્ ।
ત્વામર્ચયામ્યહં ભક્ત્યા સુપ્ત્યતીતે તુ જાગરે
યથાવદ્બ્રહ્મસૂત્રાન્તૈભોગૈર્ભોગાપવર્ગદ ।
વિજ્ઞપ્તોસીહ ભગવન્ વેત્સિ સર્વં હૃદિ સ્થિતમ્
ભક્તસ્ય મમ વાત્સલ્યાત્ પ્રાપ્તઃ કાર્યસ્ત્વનુગ્રહઃ ।
એવં નિમન્ત્રયિત્વાજમષ્ટાઙ્ગેન નમેત્ ક્ષિતૌ
ચતુઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય હૃદિ મન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
ગીતાનૃત્તાદિકૈઃ સ્તોત્રૈર્વેદપાઠસમન્વિતૈઃ
જયશબ્દસમેતૈસ્તુ જાગરેણ નયેન્નિશામ્ ।
સ્નાત્વા બ્રાહ્મમૂહૂર્તે ઽથ કૃતકૌતુકમઙ્ગલઃ
મહતા વિભવેન પ્રાક્ દ્વારયાગં સમાચરેત્ ।
યથાવદ્ભગવદ્યાગં કુર્યાત્તદનુ પૌષ્કર
સાંસ્પર્શિકૈ રાસનાદ્યૈર્વિવિધૈરૌપચારિકૈઃ ।
હૃદયઙ્ગમસંજ્ઞૈસ્તુ બહુભેદવિનિર્મિતૈઃ
ભક્ષ્યૈર્ભોજ્યૈસ્તથા લેહ્યૈશ્ચોષ્યૈનાનાવિધૈરપિ ।
ષડૃતુપ્રભવૈઃ સર્વૈઃ શાકૈર્મૂલૈઃ ફલૈઃ શુભૈઃ
પાવનૈઃ પાવકસ્વિન્નૈરુપદંશાદિકાન્વિતૈઃ ।
ગોસંભવૈઃ સ્થિરૈઃ કાંસ્યપાત્રૈર્મધ્વાજ્યપૂરિતૈઃ
રસાલક્ષીરસંપૂર્ણૈર્દિક્સ્થિતૈસ્તુ સમુદ્રવત્ ।
માત્રાવિત્તૈઃ સતામ્બૂલૈરન્તર્માનૈર્યથોચિતૈઃ
વરશય્યાસમેતૈસ્તુ પાવનૈરાત્મવલ્લભૈઃ ।
સ્વદેશપરદેશોત્થૈઃ ક્રીડાભોગૈરકૃત્તિમૈઃ
જાતરૂપમયૈઃ પાત્રૈર્ગન્ધમાલ્યાદ્યલઙ્કૃતૈઃ ।
જપમુદ્રાવસાનાન્તમેવં મણ્ડલસન્નિધૌ
કૃત્વા તુ ભગવદ્યાગં વિશેષાદ્દેવમન્દિરે ।
અથ ભૂષણપાત્રં તુ આદાયોદ્ધાટ્યપૂજ્ય ચ
પવિત્રકં સમાદાય યાયાત્કલશસંનિધિમ્ ।
આરાધનાઙ્ગનિચયમવ્યક્તં તાત્ત્વિકં હિ યત્
તૃતીયમુભયાત્મં વૈ અધ્યાત્મદિત્રયં તથા ।
અનુસન્ધાય વૈ તસ્મિન્ સંસ્મરન્ હૃદયાદ્ધિયા
તત્રાષ્ટાષ્ટકસંખ્યં તુ અવ્યક્તં ભોગસંગ્રહમ્ ।
મન્ત્રમુદ્રાસમૂહં તુ તાત્ત્વિકં પરિકીર્તિતમ્
સ્વાધ્યાયગીતવાદ્યાનિ વ્રતાનિ નિયમાનિ ચ ।
દાનાન્યુત્સવપૂર્વાણિ નાનાનૈમિત્તિકાનિ ચ
એતાન્યુભયરૂપાણિ પુરુષાર્થપ્રદાનિ ચ ।
પ્રીતિદાનિ જગધાનૌ મન્ત્રમૂર્તૌ જનાર્દને
ભાસ્વરં ચિન્મયં શુદ્ધં યદેષાં રૂપમક્ષયમ્ ।
તદ્ભર્ભેષ્વનુસન્ધેયં સૂક્ષ્મં તદનુ પૌષ્કર
સૂર્યેન્દુવહ્નિસંકાશમ્ ઇયત્તા પરિકલ્પિતમ્ ।
તદ્ગ્રન્થિગણદેશેષુ ભાવનીયં મહામતે
સુસ્થૂલં વ્યાવહાર્યં ચ તૃતીયં સાર્વલૌકિકમ્ ।
તત્તન્તુનિચયોદ્દેશે ભાવનીયં સદૈવ હિ
એવમાધ્યાત્મિકી વ્યપ્તિં લક્ષયિત્વા તુ પૌષ્કર ।
ચિન્તયેદ્ધિદેવાખ્યાં વ્યાપ્તિં માન્ત્રીમ્મનશ્વરીમ્
ચતુર્ણામવિનાભાવિ યદ્રૂપમમૃતોપમમ્ ।
નાનાભાસગણાકીર્ણં મૂર્તામૂર્તમનશ્વરમ્
કિરીટમાલાશ્રીવત્સકૌસ્તુભાનાં મહામતે ।
સન્નિધિં ભાવયેન્નિત્યામ્મધિદેવાત્મના ત્રયમ્
પૃખ્યપ્તેજો ઽનિલાકાશપઞ્ચાનાં સમુદાયિયત્ ।
રમણીયં શુભં રૂપં ભક્તાનાં પરિતોષકૃત્
તદસ્ય ચાધિભૂતત્વં મન્તવ્યં યોજનાવિધૌ ।
ધ્યાત્વૈવં મૂલમન્ત્રાન્તે સમુદીર્યાબ્જસંભવ
પ્રણવાલંકૃતં મન્ત્રં તમુદ્યતકરઃ પઠેત્ ।
ત્વત્પ્રાપ્તિસાધનં દેવ જ્ઞાનં યદમલં પરમ્
ભક્તિશ્રદ્ધાસમોપેતા સત્ક્રિયા સ્વત્પ્રકાશિકી ।
અખણ્ડસિદ્ધયે તસ્યા હ્યુપાયઃ કથિતસ્ત્વય
જ્ઞાનકર્મપ્રસક્તાનાં ભક્તાનાં ભાવિતાત્મનામ્ ।
પવિત્રાખ્યં યથાશક્ત્યા ત્વત્પ્રસાદાન્મયા કૃતમ્
યથોચિતમિદાનીં તાં ધ્યાયસ્વ પરમેશ્વરીમ્ ।
તસ્માચ્છુભતરં કર્મ વિજ્ઞાનમમલં હિ યત્
વિધ્યન્તરં મન્ત્રગણાદ્ દ્રવ્યસઙ્ઘસ્ત્વમેવ હિ ।
પ્રાપ્તિઃ પૂરયિતા પૂર્ણમપૂર્ણાનાં હિ કર્મણામ્
તશ્યેનાનેન ભગવન્ ભવભઙ્ગાર્દિતસ્ય ચ ।
અશઠસ્ય ક્રિયાકાણ્ડમખણ્ડં સર્વમસ્તુ તે
વિજ્ઞપ્તો ઽસીહ ભગવન્ અર્થિતા મે પરા ત્વયિ ।
વિના ત્વત્પરિતોષેણ સમ્યક્ જ્ઞાનપ્રદેન ચ
આપત્કાલે તુ સંપ્રાપ્તે બુદ્ધિપૂર્વં મયાચ્યુત ।
ન સન્ત્યાજ્યં ક્રિયાજ્ઞાનં ત્વં સર્વં વેત્સિ તત્ત્વતઃ
યથાકાલં યથાવચ્ચ ભોગૈર્દેવ યથોચિતૈઃ ।
નાર્ચિતો ઽસિ યથા સમ્યક્ ખેદશ્ચેતસિ તેન મે
પૂજનં ભોગસંભોગૈરાજ્યદોહૈસ્તુ તર્પણમ્ ।
ત્વય્યેતત્કૃતકૃત્યાનાં ન કિઞ્ચિદુપયુજ્યતે
સુક્ષેત્રવાપિતં હ્યેતદખિલાર્થસ્ય મૈઽખિલમ્ ।
ફલિષ્યત્યમૃતત્વેન જ્ઞાત્વૈવં હિ પુરા મયા
અઙ્ગીકૃતં ગુરુમુખાત્ કિન્તુ સર્વેશ્વર પ્રભો ।
પરિસ્ફુરતિ મે બુદ્ધૌ ન નિર્વ્યૂઢં યથાસ્થિતમ્
મનોવાક્કાયકર્મૈસ્તુ આપ્રભાતામૃનિશાવધિ ।
અસ્વાતન્ત્ર્યાદસામર્થ્યાન્મનસશ્ચાનવસ્થિતે
શીતોષ્ણવાતવર્ષાદ્યૈરન્તરાયૈર્જ્વરાદિકૈઃ ।
અસમ્પત્તેઃ ક્રિયાઙ્ગાનાં દેવ ત્વદુનરૂપિણામ્
આપ્રવૃત્તેઃ પરાનન્દપ્રાપ્તિનિષ્ઠં યથાહ્નિકમ્ ।
યથોક્તમમરાણાં તુ યસ્માન્ન ઘટતે ત્વતઃ
તસ્ય સંપૂરણાર્થં તુ પ્રધાનતરમર્ચનમ્ ।
પવિત્રકાખ્યમાદિષ્ટં વત્સરં પ્રતિ યત્ત્વયા
તન્મયા કૃતમધ્યક્ષમર્ચિતં યદનિર્મલમ્ ।
ક્રિયાયોગાદસંપૂર્ણં તન્મે નિર્મલતાં નય
જ્ઞાનતો ઽ જ્ઞાનતો વાપિ યથોક્તં ન તુ તન્મયા ।
તત્સર્વં પૂર્ણમેવાસ્તુ સુતૃપ્તો ભવ સર્વદા
ઓમચ્યુત જગન્નાથ મન્ત્રમૂર્તે સનાતન ।
રક્ષ માં પુણ્ડરીકાક્ષ ક્ષમસ્વાજ પ્રસીદ ઓમ્
ઉક્તવૈવં મૂલમન્ત્રં તુ હૃદાદ્યૈર્લાઞ્છનૈઃ સહ ।
સમુદ્દિશ્ય તતો દદ્યાન્મૂર્ધ્નિ મન્ત્રાત્મનો વિભોઃ
સર્વજ્ઞાનક્રિયાભોગશુભસંકલ્પવિગ્રહમ્ ।
મણ્ડલાન્તર્ગતસ્યૈવં પ્રાસાદાન્તઃસ્થિતસ્ય ચ
વહ્નિમધ્યગતસ્યાપિ સમારોપ્ય મહામતે ।
અર્ચનેન પુટીકૃત્ય પાવનં ચ પવિત્રકમ્
યાગોપકરણાનાં ચ દત્ત્વા શાસ્ત્રાત્મનસ્તતઃ ।
દેશિકસ્ય હૃદારોપ્ય પૂજિતસ્ય ચ દેવવત્
પરિતુષ્ટેન તેનાથ તસ્ય સર્વાર્થસિદ્ધયે ।
સાશિષં હિ સદારભ્ય સંસ્થિતસ્યાગ્નિસન્નિધૌ
હવનાન્તેર્ઽચનાન્તે વા હ્યન્યેષાં ક્રમશસ્તુ વૈ ।
તતઃ પ્રાવરણૈર્દાનૈર્યથાસંપત્તિ સંભૃતૈઃ
સોપવીતોત્તરીયૈશ્ચ છત્ત્રોપાનત્સમાયુતૈઃ ।
વિવિધૈર્ભોજનૈર્વિપ્ર ધૂપૈશ્ચાલભનાદિકૈઃ
પૂજયેદ્બ્રાહ્મણાન્ સર્વાન્ સુસૂપાયાંસ્તથા યતીન્ ।
ત્રિરાત્રાદથ સપ્તાહાદુપસંહૃત્ય પૌષ્કર
મહદર્ચનપૂર્વં તુ કૃત્વા પૂર્ણાવસાનિકમ્ ।
ક્રમશશ્ચોપસંહૃત્ય સ્વયં ગુર્વાત્મનાથવા
આદાય પૂજિતે પાત્રે અર્ચયિત્વા યથાવિધિ ।
જાનુ ની ભૂગતે કૃત્વા પ્રણિપત્ય ચ દેશિકમ્
માનયિત્વાર્ધ્યપુષ્પાદ્યૈઃ પ્રણિપત્ય સ્વયં પુરા ।
વિનિવેદ્ય ચ તત્પાત્રં પ્રસાદઃ ક્રિયાતાં વિભો
સાશિષં ભગવત્પ્રીતિર્વાચ્યાચાર્યેણ તસ્ય તુ ।
યથાગમં યથાશાસ્ત્રં પ્રસાદાચ્ચતુરાત્મનઃ
ત્વયિ સાંવત્સરં વિપ્ર સુસંપૂર્ણં તદસ્તુ તે ।
સમુત્કીર્તયતસ્તસ્ય આસનસ્થસ્ય મૂર્ધનિ
કલશદ્વિતયં મન્ત્રં રક્ષાસૌભાગ્યમોક્ષદમ્ ।
વિસર્જનં વિભોઃ કુર્યાત્ પૂજાપૂર્વં યથાક્રમમ્
વિષ્વક્સેનં યજેત્ સાઙ્ગં તર્પયેત્તદનન્તરમ્ ।
સમાહૃત્યાખિલં પશ્ચાત્ કૃતે વૈ તદ્વિસર્જને
પ્રકલ્પ્ય પૂર્વવત્સોમપાનમચ્છિદ્રસિદ્ધયે ।
રુક્મરાજતસદ્રત્નઘટિતે વા વિભૂષિતે
ચક્રાધારે તુ કલશે વિતતે કમલોદરે ।
પાઞ્ચજન્યવલીગ્રીવે શતપત્રશુભાનને
ઊધ્વાર્ધઃ કૌમુદીમાલામણ્ડલાલંકૃતે ઽબ્જજ ।
મકરાનનશેષાભિરમૃતામ્બુપ્રવાહકે
નદી સમુદ્રશ્રીવૃક્ષમીનમાલ્યૈઃ પરિષ્કૃતે ।
એવં લક્ષણસંયુક્તા (?ક્તે )વિભોરારાધનાય ચ
પાદ્યાર્ધ્યાચમનસ્નાનદાને સાવત્સરોત્સવે ।
તથા સહસ્રકલશૈરભિષેકવિધાવપિ
ઇત્યુક્તમરવિન્દાક્ષ પવિત્રારોપણં પરમ્ ।
ઊનાતિરિક્તાદ્યદ્યતિ ભુવિ ભક્તજનં સદા
તસ્ય નિર્વર્તનાદ્મક્ત્યા બ્રાહ્મણો વેદવિદ્યવેત્ ।
શ્રીમાનત્યુગ્રશશક્તિર્વૈ ક્ષત્તિયો ઽચ્છિન્નસન્તતિઃ
ધનધાન્યયુતો વૈશ્યઃ શુદ્રસ્તુ સુખવાન્ ભવેત્ ।
ગોભૂસુવર્ણદાનાનામનન્તાનાં હિ યત્ફલમ્
યાવજ્જીવં પ્રદત્રાનાં પ્રત્યહં તુ સમાઃ શતમ્ ।
પરમાયુષિ સંપૂર્ણે તત્ફલં પ્રાપનુયાન્નરઃ
પ્રાપ્તકાલઃ સ્વબુધ્યા તુ આસાદ્યાયતનં હરેઃ ।
સ્મરન્મન્ત્રેશ્વરં સમ્યક્ સમ્યક્ સૃજતિ વિગ્રહમ્
યાનૈશ્ચન્દ્ર પ્રતીકાશૈર્દિવ્યસ્ત્રીજનસંયુતૈઃ ।
વીજ્યમાનો દિવં યાતિ પૂજ્યમાનસ્તથામરૈઃ
ભુક્ત્વા ભોગાંસ્તુ વિપુલાન્ સર્વલોકાન્તરોદ્ભવાન્ ।
કાલેન મહતા સાદ્ય માનુષ્યં પુનરેવ હિ
શુભે કાલે શુભે દેશે જાયતે ચ શુભે કુલે ।
નિવૃત્તે બાલ્યભાવે તુ વ્યક્તે કરણસંગ્રહે
બુદ્ધિતત્ત્વે પ્રબુદ્ધે તુ જન્માભ્યાસવશાત્તુ વૈ ।
કર્મણા મનસા વાચા નારાયણપરો ભવેત્
નિત્યં ક્રિયાપરો ધીમાન્ બ્રહ્મણ્યઃ સત્યવિક્રમઃ ।
અનન્યથા વિશુદ્ધાત્મા દુષ્ટસઙ્ગવિવર્જિતઃ
વ્યાધિશોકવિનિર્મુક્તઃ પુત્રદારાદિકૈર્યુતઃ ।
અપમૃત્યુવિનિર્મુક્તો જ્ઞાનમાસાદ્ય નિર્મલમ્
શ્વેતદ્વીપં સમાયાતિ સુરાણાં યત્સુદુર્લભમ્ ।
જ્ઞાનિનામપિ ચાન્યેષાં તત્ર દૃષ્ટ્વા જગત્પતિમ્
પરં બ્રહ્મત્વમાયાતિ તત્કર્મપરમઃ પુમાન્ ।
પશ્યન્ત્યારોપ્યમાણં યે બ્રહ્મસૂત્રં જગત્પ્રભોઃ
તથાનુમોદયન્ત્યન્યે યાન્તિ તે ઽપ્યમરાવતીમ્ ।
શ્રુણ્વન્તિ યે વિધાનં તુ પવિત્રં પાપનાશનમ્
પ્રાપ્નુવન્તિ ચ તે પુવ્યમિષ્ટાપૂર્તાદિકં હિ યત્ ।
નારીહ્યનન્યશરણા પતિના પરિચોદિતા
તદ્ભક્તા સા સતી સાધ્વી કર્મણા મનસા ગિરા ।
નિત્યં ભર્તરિ ચાદ્રોહા પ્રયતા સાઙ્ગતેન વૈ
પવિત્તકં જગદ્યોનેરારોપયતિચાબ્જજ ।
સાતુલં ચૈવ સૌભાગ્યં પ્રાપ્નુયાદચિરેણ તુ
દેહાન્તે દેવનારીણાં દેવાનાં યાતિ પૂજ્યતામ્ ।
સાત્વરુન્ધતિપૂર્વાણામવા (?વી )ક્ સમભિવીક્ષતે
જ્ઞાનમાસાદયત્યન્તે યેન યાન્ત્ય (ત્ય )ત્ત્યુતં પદમ્ ।
પ્રોત્તારયતિ બન્ધૂનાં દુષ્કૃતેભ્યો ઽબ્જસંભવ
પિતૄણાં જનકાદીનાં નામ્ના સ્નેહપુરસ્તુ યઃ ।
દદાતિ ભૂષણં વિપ્ર મન્ત્રી મન્ત્રાત્મનો વિભોઃ
દુર્ગતેઃ સુગતિં યાતિ દ્યુસિન્ધોરસ્થિરા નરઃ ।
યથા સુરાણામમૃતં નૃણાં ગાઙ્ગં જલં યથા
સ્વધા યથા પિતૄણાં ચ કર્મિણાં તદ્વદબ્જજ ।
પવિત્રકં ક્રિયાઢ્યાનાં પાવનં ભૂતિવર્ધનમ્
સર્વદોષભયઘ્નં ચ સર્વોપદ્રવનાશનમ્ ।
સર્વસૌખ્યપ્રદં ચૈવ સર્વગુહ્યપ્રકાશકમ્
યઃ સમ્યગ્ભગવદ્ભક્તઃ કૃતમન્ત્રપરિગ્રહઃ ।
એવમવે પ્રવૃત્તૌ વા જન્માભ્યાસાત્સદાર્ચને
અનન્યત્વેન વૈ વિષ્ણોઃ પરસ્ય પરમાત્મનઃ ।
પ્રયત્નેનાર્થનીયં ચ મહતાનેન દેશિકઃ
અસન્નિધાનાત્ સ્વગુરોરભાવાત્તસ્ય ચાબ્જજ ।
પ્રવર્તનીયમન્યેન ગુરુણાભ્યર્થિતેન ચ
કર્મણા મનસા વાચા નેતરસ્યાધમસ્ય ચ ।
નાન્યદર્શનસંસ્થસ્તુ મદ્ભક્તૈસ્તત્પરાયણૈઃ
પવિત્રારોહણાદીનામર્થનીયો હિ દેશિકઃ ।
મામતિપ્રતિપન્નં ચ અન્તસ્થો વેત્તિ યદ્યપિ
કૃતાર્થમતિભક્તત્વાદમું મન્યે તદા ગુરુમ્ ।
પ્રાપ્તમુત્તારકં શિષ્યો મન્યે ભક્તિવશાદ્ ગુરુમ્
યત્રૈવ ચિત્તવૃત્તીનાં સામ્યમસ્તિ ત્રયસ્ય ચ ।
શિષ્યદેશિકમન્ત્રાણાં તન્ત્રમોક્ષશ્ચ સિદ્ધયઃ
જ્ઞાત્વૈવં યસ્તુ ભક્તાનામભક્તઃ સંપ્રવર્તતે ।
મન્ત્રદાને ચ શિષ્યાણાં સં યાતિ નરકે ઽધમઃ
પ્રત્યક્ષમેતિ ભક્તાનાં ભક્તિઃ પ્રાગર્જિતા શનૈઃ ।
તત્સમ્પર્કસમાચારાન્ મન્ત્રદૈવતનિન્દનાત્
તસ્માદ્વિષયસંભૂતં યસ્ય યદ્વિષયં સ્ફુટમ્ ।
પરેષામાત્મનશ્ચાપિ તસ્ય તત્સિદ્ધિદં સ્મૃતમ્
યત્રાસ્તિ દેશિકાનાં ચ ભક્તિરવ્યભિચારિણી ।
તત્રૈવ યદિ શિષ્યાણામભિલાષો ઽસ્તિ પૂજને
તદા મન્ત્રવરઃ પ્રીતઃ સન્નિધિં કુરુતઽબ્જજ ।
સિદ્ધસ્ય સમબુદ્ધેર્ વૈ નિષ્ક્રિયસ્ય તુ યા ક્રિયા
અતો ઽન્યસ્ય ક્રિયાં વિદ્ધિ ભક્તિપૂર્વા તુ સા સ્મૃતા ।
યા ચ તદ્વિષયા ભક્તિઃ પતિવૃત્તિસમોચિતા
અષ્ટાઙ્ગલક્ષણા પૂર્ણા શ્રદ્ધાપૂતા ચ મોક્ષદા ।
અતો ઽન્યા સિદ્ધિદા સિદ્ધિર્વ્યભિચારફલપ્રદા
સર્વસ્યાહં તટસ્થો ઽહમાશયં વેદ્મિ તત્ત્વતઃ ।
ભક્તિર્મા પ્રતિ વૈ તાભ્યાં યદા હ્યવ્યભિચારિણી
મન્ત્રાત્મનાનુગૃહ્ણામિ શિષ્ય ગુરુમુખેન તુ ।
નાભક્તેન ત્વતો ભક્તો દીક્ષણીયઃ કદાચન
નાભક્તસ્ત્વતિભક્તેન યોજનીયસ્ત્વદર્ચને ।
ગુરોરંઅભક્તાદ્ભક્તાનાં ભક્તિરભ્યેતિ તાપનમ્
શારીરં માનસં દુઃખં વર્ધતે ચ ક્ષણાત્ ક્ષણમ્ ।
ભાવમાસુરતામેતિ યેન યાત્યધમાં ગતિમ્
ગુરોરઅનન્યશરણાદ્ભક્તાનાં કમલોદ્ભવ ।
દ્વિવિધં ત્રિવિધં દોષમચિરાત્ ક્ષયમેતિ ચ
અનુગ્રાહ્યાદભક્તાચ્ચ સાવલેપાત્ ક્રિયોજ્ઝિતાત્ ।
ગુરોરકીર્તિં મહતીં વિદ્વેષં સહતે ન વૈ
સાંમુખ્યં દુઃસહાનાં ચ દોષાણાં દિક્ષિતસ્ય ચ ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન અદૃષ્ટફલસિદ્ધયે
વિહિતં યચ્ચ તત્કાર્યં શિષ્યેણ ગુરુણાપિ ચ ।
નાભક્તઃ સંવિદાપ્નોતિ નાભક્તો ધ્યાનમાપ્નુયાત્
લાભક્તઃ સંત્ક્રિયાં વેત્તિ નાભક્તઃ શાસ્ત્રવિદ્ભવેત્ ।
નાભક્તમર્ચાં યાગં ચ વહ્નિમર્ચાપયેત્તથા
બન્ધાપયેન્નમુદ્રાં ચ શ્રાવયેત્સમયાન્ન હિ ।
યો ઽપરાધેન વા લોભાદભક્તાનાં જગદ્ગુરૌ
વિપર્યયાર્થવેતૄણામપહારસરતાત્મનામ્ ।
અભિગચ્છાપયેન્મોહાત્સ યાતિ નરકં ગુરુઃ
પ્રાયશ્ચિત્તં હિ પૂર્વોક્તં તાપાર્તો નાચરેદ્યદિ ।
ઇત્યુક્તમરવિન્દોત્થ યત્ત્વયા પરિચોદિતમ્
ભક્તાનામુપકારાથ પવિત્રારોહણં શુભમ્ ।
પ્રાવૃટ્કાલે પ્રવૃત્તે તુ ત્રેલીક્યોદરવર્તિનામ્
મનુષ્યામરસિદ્ધાનાં વક્તવ્યં ચાનુવર્તિનામ્ ।
પ્રવર્તન્તિ હિ વેગેન શ્રદ્ધયા વત્સરં પ્રતિ
મહત્યસ્મિન્ મહાબુદ્ધે વ્યાપારે પારમેશ્વરે ।
વિભોઃ શયનસંસ્થસ્ય કાલે પુષ્ફલાકુલે
ગગને લઙ્ઘયમાને તુ સબલાકૈર્વલાહકૈઃ ।
કુમુદોત્પલકહ્લારૈર્ભૂષિતે વસુધાતલે
વનોપવનૌદ્યાને હરિતૈઃ શાદ્વલાદિકૈઃ ।
શાલિસસ્યાદિકૈર્યુક્તે પલ્વલોદકશોભિતે
પવિત્રકં કૃતં વિષ્ણોરન્તઃ સ્થસ્યાતિતુ ષ્ટિદમ્ ।
તસ્ય પ્રાગ્વિહિતા વિપ્ર સતતં શયનક્રિયા
અથોક્તદિવસે તાભ્યાં બ્રહ્મન્નિર્વર્તિતે સતિ ।
રક્ષણીયમવશ્યં વૈ કર્મયાગં ક્રિયાપરૈઃ
મૂળ પાઠ: Pauṣkarasaṃhitā 27-43 · Edition: Prabhakar Pandurang Apte: Pauṣkarasaṃhitā : dvitīyo bhāgaḥ, Tirupati 2006 (Rashtriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 120) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0