પદ્મસંહિતા · અધ્યાય 4.29
દેવીનાં ચ શ્રિયાદીનાં મન્ત્રાન્ વિષ્ટરકલ્પનમ્ ।
મન્ત્રાંશ્ચ પરિવારાણાં પ્રથમાવરણાદિષુ
અનુક્રમેણ વક્ષ્યામિ યથા તદનધારય ।
છન્દસામાદિરાદ્યર્ણં તુર્યમગ્નેરનન્તરમ્
અગ્નિશ્ચ મહતી માયામનુસ્વારશ્ચ પશ્ચિમઃ ।
એકાક્ષરો મનુર્બ્રહ્મન્ શ્રિયસ્સર્વફલપ્રદઃ
ઋષિર્મઙ્કણકઃ પ્રોક્તશ્છન્દો ગાયત્રમુચ્યતે ।
શ્રીરસ્ય દેવતાઽઙ્ગાનિ સ્વેન રૂપેણ કલ્પયેત્
બિલ્વાનોકહમૂલે તુ લક્ષજાપેન સાધયેત્ ।
સમિદ્ભિશ્ચ તદીયાભિર્જુહુયાલ્લક્ષસઙ્ખ્યયા
શ્રીપુષ્પૈઃ પાયસાન્નૈશ્ચ જુહુયાદુક્તસઙ્ખ્યયા ।
શ્રિયમાપ્નોતિ મહતીં શ્રીકામો નાત્ર સંશયઃ
પ્રણવાદિ ચતુર્થ્યન્તં નામ નત્યન્તમિરિતમ્ ।
ચતુરક્ષરમન્ત્રોયમપરશ્શ્રીસમાશ્રિતઃ
ઋષિરસ્ય ધનાધ્યક્ષશ્છન્દશ્શ્રીર્દેવતા તથા ।
પ્રત્યક્ષરં જપેલ્લક્ષં સાધકો મન્ત્રસિદ્ધયે
પ્રાગ્વચ્ચ બીજમઙ્ગાનિ ફલમપ્યસ્ય પૂર્વવત્ ।
નિગમાદિં ભદ્રહસ્તં હૈરમ્બં મન્દરા દિપમ્
શુભદં દહનં માયાં મારુતં માધવં તથા ।
સપ્તાક્ષરોઽયં શ્રીમન્ત્રસ્સર્વમન્યદ્યથાપુરમ્
ગૃહીત્વૈકાક્ષરં પૂર્વં ભાનુ મગ્નિં ચ વામનમ્ ।
ભલ્લાયુધં ચ મહેન્દ્રં હૃષીકેશં સયષ્ટિકમ્
શશાઙ્કમૌર્વં નાસિક્યં સુભદ્રં ગદિનં પરમ્ ।
જલાધિદૈવમાદ્યર્ણં વૈ રાજં ગોધનં ધરમ્
પુલહં કમલં શક્રં દહકં પાટલપ્રિયમ્ ।
ગોધનં કમલં ચિત્રભાનું માયાવિભૂષિતમ્
પ્રભઞ્જનં મૃગેશં ચ સ્વાહાયાં વિરમેત્તતઃ ।
ષોડશાક્ષરમન્ત્રોઽયં શ્રિયઃ કમલસમ્ભવ
ઓઙ્કારપૂર્વં નત્યન્તં કમલં મન્દરં તથા ।
માહેન્દ્રં વરુણં ચાદિદેવં ચન્દ્રં ત્રિવિક્રમમ્
વિઘ્નેશં પઞ્ચબિન્દું ચ હુતાન્તં ત્વિદમિરિતમ્ ।
બીજાતિ પૂર્વવત્સર્વં પરિગૃહ્ય ચતુર્મુખ
પૂર્વોક્તાંશ્ચતુરોવર્ણાન્ ગૃહીત્વાતદનન્તરમ્ ।
દેવાનાં દાનવચનં હુમાન્તં તદનન્તરમ્
ઇત્યુદ્ધૃતો મનુશ્ચાન્યશ્શ્રિયઃ કમલસંભવ ।
ઉદ્ધૃત્ય પૂર્વમુદ્ગીથં શ્રીવત્સમનલં તથા
વામનં યષ્ટિ શિરસં દિનેશં યાન્તમબ્જજ ।
પઞ્ચબિન્દું સયષ્ટિં ચ શુભદં વસુમસ્તકમ્
મહામાયાઙ્કિતં દણ્ડં ઠ ઠ ઇત્યવસાનકમ્ ।
મઙ્કણોઽસ્ય ઋષિશ્છન્દો ગાયત્રી શ્રીશ્ચ દેવતા
જપેલ્લક્ષત્રયં મન્ત્રં બિલ્વારણ્યેઽથ સાધયેત્ ।
વશ્યાકર્ષણભૂલાભ ખનિરત્નાદિસિદ્ધયઃ
ધ્યાનમસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ શ્રિયો મહેન્દ્રમણ્ડલે ।
આસીનાયાઃ પરિજનાનિન્દ્રાદીનર્ચયેત્ક્રમાત્
ચતુર્થ્યન્તં સ્વનામોક્ત્વા સત્યન્તં મન્ત્રમબ્જજ ।
મણ્ડલે તત્ર પદ્મસ્ય પૂર્વાદિષુ દલેષુ ચ
વાસુદેવાદયો પ્યોહાશ્ચત્વારો દિક્ષ્વવસ્થિતાઃ ।
તેષાં નામ ચતુર્થ્યન્તં સત્યન્તં પ્રણવાન્વિતમ્
ગગ્ગુલુશ્ચ કુરણ્ડશ્ચ દમક શ્શલલસ્તથા ।
કોણવર્ણેષુ સંસ્થ્યપ્ય મન્ત્રાંસ્તન્નામપૂર્વકમ્
રતિસ્સરસ્વતી ભૂમિઃ પ્રિતિઃ કીર્તિશ્ચતુર્મુખ ।
શાન્તિઃ પુષ્ટિશ્ચ તુષ્ટિશ્ચ શ્રિયોઽધસ્તાચ્ચ શક્તયઃ
નામાનિ તાસાં મનવો યથાપૂર્વમુદીરિતાઃ ।
પાર્શ્વે ચ દક્ષિણે તસ્યાશ્શ્રિયઃ પદ્મનિધિસ્થ્સિતઃ
વામે શઙ્ખનિધિર્નામ તયોર્મન્ત્રં યથાપુરમ્ ।
ધનદો માણિભદ્રશ્ચ જૃમ્ભલો નલકૂભરઃ
પૂર્ણભદ્રશ્ચલેન્દ્રશ્ચ કલિસ્રક્શિબિકુણ્ડલઃ ।
પૂર્વાદિદિક્ષુ ભવિનામેતાષાં મનુરુચ્યતે
નિગમાદિં સુભદ્રં ચ એકદન્તં સયષ્ટિકમ્ ।
ધનદસ્ય મનુઃ પ્રોક્તો નામ નત્યન્તમેવ ચ
ભલ્લાયુધં પદ્મનાભં પઞ્ચિબિન્દું સદણ્ડકમ્ ।
નલકૂબરમન્ત્રશ્ચ કથિતઃ કમલોદ્ભવ
કકુભં પદ્મનાભં ચ નાસિક્યં જૃમ્ભલો મનુઃ ।
સ્પર્શાન્તં પુલહં ચોર્ધ્વલોકેશં તદનન્તરમ્
માણિભદ્રસ્ય સદૃશો મનુસ્સર્વાર્થસાધકઃ ।
પશ્ચિમં પીતવર્ણાભં ભુવનં યષ્ટિમસ્તકમ્
પૂર્ણભદ્રસ્ય કથિતો મનુરેવં ચતુર્મુખ ।
વક્રતુણ્ડં ચ ભુવનં પુલહં ભુવનં પુનઃ
નાસિક્યં મનુરેતસ્મિન્ શિભિકુણ્ડલનામનિ ।
બ્રહ્માણમાદિં પુલહં ગુહાલયસયષ્ટિકમ્
ઉદ્ધારશ્ચ મનોરેવં કથિતઃ કલિમાલિનઃ ।
વક્રતુણ્ડં પીતવર્ણં હૃષીકેશં ચ તદ્ધ્રવમ્
ચરેન્દ્રમન્ત્રઃ કથિતઃ પૂર્વાદિષુ યથાક્રમમ્ ।
મન્દરં પુલહંચૈવ ગુહાલયવિદર્ભિતમ્
માહેન્દ્રસ્ય મનુઃ પ્રોક્તસ્સુભગઃ પુલહોદયઃ ।
ધનાધ્યક્ષસ્ય મન્ત્રોઽયં કથિતઃ કમલાસન
પાર્શ્વેચ દક્ષિણે પૂજ્યાશ્શ્રિયઃ પરિજના સ્થિતાઃ ।
ખડ્ગદામોદરં ચૈવ મહામાયાં સબિન્દુકમ્
ચિન્તારત્નસ્ય કથિતો મનુઃ પૂર્વદલાશ્રયઃ ।
શ્રીવત્સમગ્નિં ભુવનં સદણ્ડં ચ ચતુર્મુખ
કથિત શ્છ બલામન્ત્રસ્તાર્ક્ષ્યસ્થાને સમર્ચનમ્ ।
ઇન્દ્રાદયો લોકપાલાસ્સ્વાશાસુ પરિતસ્થ્સિતાઃ
તૃતીયાવરણે ચાપિ બલાકી વનમાલિની ।
વિભીષી શાઙ્કરી ચૈવ દિક્ષુ પૂર્વાદિષુ સ્થિતાઃ
સકઞ્ચુકા વેત્રહસ્તા મન્ત્રાસ્તાસાં સમાહ્વયાઃ ।
વિષ્વક્સેનપદે પુષ્પદારિણિ મર્ચયેત્તતઃ
કલ્પકં પારિજાતં ચ હરિચન્દનભૂરુહમ્ ।
સન્તાનમન્દરૌ ચૈવ દ્વારભૂષુનિવેશયેત્
બિલ્વં ચ સરસીં ચૈવ શતપત્રસમાકુલામ્ ।
શ્રિયં પરિગતાં પક્ષિ સઙ્ઘાતકલનિસ્વનામ્
પરિવારાન્ પ્રકલ્પ્યૈપં તત્તન્નામભિરર્ચયેત્ ।
ચતુર્થ્યન્તૈર્નતિપરૈઃ પ્રણવપ્રમુખૈસ્તથા
માલામન્ત્રં પ્રવક્ષ્યામિ શ્રિયઃ કમલસમ્ભવ ।
ઉદ્ગીથમુક્ત્વા પ્રથમં નતિશ્ચતદનન્તરમ્
ઉક્ત્વા ભગવતી શબ્દે શ્રીચતુર્થ્યન્તમન્વતઃ ।
ધીરાપદં ચ સમ્બુદ્ધૌ શ્રીપૂર્વં નિલયં તથા
આકારપૂર્વં ભરણં શતમણ્ડિત મન્વતઃ ।
શરીરેતિ ચ સમ્બુદ્ધિઃ પદાન્યેવં સમુદ્ધરેત્
ભાસ્કરં ચાનલં પઞ્ચ બિન્દું ચન્દ્રાર્ધશેખમ્ ।
કલાત્માનં વિસર્ગાન્તં બીજયેતત્સમુદ્ધરેત્
દ્વિરુચ્ચાર્યં ભરપદં પાપશબ્દાદનન્તરમ્ ।
અલક્ષ્મીમિતિવક્તવ્યં નાશયેતિ દ્વિરીરયેત્
ભાસ્કરં ચાનલં પંચ બિન્દું યષ્ટિમનન્તરમ્ ।
ત્રિરભ્યસેત્તથા સપ્તજન્મપૂર્વર્જિતં તથા
અખલં પ્રોચ્ય દારિદ્ર્યં પદં દૂરાત્તથા પદમ્ ।
ઉત્સારયેતિ દ્વિઃ પ્રોચ્ય ચન્દ્રમાદિ વિસર્ગિતમ્
ત્રિસ્ત્રિઃ પ્રોચ્યં ત્વદભક્ત ? જનશબ્દમનન્તરમ્ ।
વસું નિયોજયેત્યુક્ત્વા ધારયેતિ પદં પુનઃ
પૂરયેતિ દ્વિરુચ્ચાર્ય પદમમ્ભોરુહાસન ।
પ્રપન્નલોકં હ્રીઙ્કારં ત્રિરુચ્છાર્ય હયં ગજમ્
વિવિધં પશુમુચ્ચાર્ય નિચયં તદનન્તરમ્ ।
દાસીદાસં પરિજનં તદન્તં દ્વિર્વિલોકય
માં ચ સૌમ્યેતિ ચેત્યુક્ત્વા અવલોકનસંયુતમ્ ।
લક્ષ્મીમગ્નિં વિક્રમં ચ શ્રીધરં યષ્ટિમસ્તકમ્
ત્રિરુચ્ચાર્ય યજેતિ દ્વિર્ભવતીતિ ચ પદ્મજ ।
સુરાસુરેત્યનુગુણં સિદ્ધગન્ધર્વરાક્ષસમ્
યક્ષવિદ્યાધરવદં નિખિલં જન્તુશબ્દકમ્ ।
મનોભિરિતિ ચારાઙ્ક્ષ્ય સમાગમમનન્તરમ્
પ્રિયેતિ સમ્બુદ્ધિપદં ભાસ્કરં સગુહાલયમ્ ।
સાર્ધચન્દ્રમિદં બીજં ત્રિરુચ્ચાર્ય પરાદિતે
વરં વિવિધમુચ્ચાર્ય સિતમાલામ્બરં તથા ।
ધારણીતિ સમુચ્છાર્યં નિખિલં રોચિષં વસુ
નિચયા ભવતી પદ્મા સમ્બુદ્ધૌ તત્ત્રયં પદમ્ ।
શ્રીપદં ચાપિ નત્યન્તમસ્ત્વિત્યતત્ક્રિયાપદમ્
યુષ્મચ્છબ્દં ચતુર્થ્યન્તં ઠઠાન્તો મનુરીરિતઃ ।
પૂર્વવદ્બીજમસ્યાપિ મન્ત્રં ભઙ્ત્ક્વાઙ્ગકલ્પના
છન્દોઽતિચ્છન્દ એતસ્ય દેવતા શ્રીર્ધનાદિપઃ ।
દ્રષ્ટા ફલં જપશ્ચાસ્ય દ્વિષટ્કાક્ષરવત્ફલમ્
અધુના વસુધામન્ત્રં પ્રવક્ષ્યામિ ચતુર્મુખ ।
બ્રહ્મકોશં મુખં તસ્ય શ્રીવત્સં જ્વલનં તથા
વામનં માધવં દેવદત્તં શ્રીબીજમેવ ચ ।
કમલં બહુલં પઞ્ચબિન્દું સુભગમન્વતઃ
ભદ્રહસ્તં વિધાતારમનલં વામનં તથા ।
સુભગં ગોપનયુતં વિઘ્નેશં ચ સમિરણમ્
કરાલમગ્નિમિકારં ઠઠાન્તં ષોડશાક્ષરમ્ ।
તારાદિવસુમધ્યં ચ ઠઠાન્તં હૃદયાદિષુ
અઙ્ગેષુ યોજયેન્મન્ત્રં નમસ્કારપદં શૃણુ ।
સામાયા ચ તથા સૌમ્યા સમ્બુદ્ધૌ તત્પદદ્વયમ્
સમયંકરિ ચેત્યચુક્ત્વા મહાશબ્દમનન્તરમ્ ।
ટાબન્તસ્સમયાશબ્દસ્સમ્બુદ્ધૌ ચ ઠઠાવધિ
હ્યાન્તમેતિ તથા પૂર્વં ગચ્છેતિ પદમન્વતઃ ।
દિર્વક્તવ્યં પદદ્વન્દ્વં ભગપૂર્વાવધીતિ ચ
વસુશબ્દં દેહી શીર્ષં ઠઠાન્તં તેન ચાહ્વયેત્ ।
દેવીં ચ વસુધાં ધ્યાયેત્તપ્તહાલકરોચિષમ્
સિંહાસનસ્થામાકલ્પૈરનેકૈર્ભૂષિતાં સદા ।
ગૃહીતદાડિમિનાલવામહસ્તાં તથેતરે
હસ્તે દધાનાં સુભગં ચિન્તારત્નં ચતુર્મુખ ।
પૂર્ણં નાનાવિધૈરત્નૈઃ કુમ્ભં ચોર્ધ્વમુખં સ્થિતમ્
દક્ષિણે ચરણાઙ્ગષ્ઠે પશ્ચિમામરભૂરુહમ્ ।
પાર્શ્વયોરુભયોશ્ચાપિ વાલવ્યજનપાણિભિઃ
અન્યાભિશ્શુક્લ તામ્બૂલધારિણીભિશ્ચ સેવિતામ્ ।
શઙ્ખપદ્મનિદી ચાપિ વમન્તૌ વિપુલં ધનમ્
પરસ્પરમુખપ્રેક્ષૌ પરિવાહૌ સ્થિતૌ પુનઃ ।
અનુક્તપરિવારાશ્ચ ગ્રાહ્યાશ્શ્રીમનુવર્ત્મના
સમુદ્રગાયાસ્સરિતસ્સ્રોતસિ પ્રાઙ્મુખસ્થ્સિતઃ ।
મસ્તદઘ્ને જપેલ્લક્ષં મન્ત્રસિદ્ધૌ સમાહિતઃ
વૈશાખે માસિશુક્લે ચ પક્ષે માસર્ક્ષપશ્ચિમે ।
વ્રતં સમાપયે ચ્ચક્રે પૂજયેચ્ચ મહાનિશિ
મલ્લિકાવકુલૈશ્ચાન્યૈસ્સુગન્ધૈઃ કાલજૈશ્શુભૈઃ ।
ગોઘૃતૈશ્ચ તિલૈરન્યૈર્યથાભિલષિતૈરલમ્
તર્પણં મન્ત્રજાપં ચ નિત્યમેતત્સમાચરેત્ ।
એવમાચરતસ્સમ્યઙ્મન્ત્રિણો યાવદાયુષમ્
વસતિ શ્રીર્ગૃહે તસ્ય સપ્તજન્મસુ નિશ્ચલા ।
મનું ધરણ્યા વક્ષ્યામિ સાધનં ચ યથાતથમ્
છન્દસામાદિમુદ્ધૃત્ય સૂક્ષ્માદૃક્પુલહં તથા ।
હૃષીકેશં વિસર્ગાન્તં મનુરેકાક્ષરઃ સ્મૃતઃ
ગોપનં પઞ્ચબિન્દું ચ ઊર્ધ્વલોકેશમન્વતઃ ।
વીરસેનં કલાન્તં ચ સઙ્કર્ષણસમાહ્વયમ્
સબિન્દું ગદિનં તાનં ? કલ્પયેદ્ધૃતયાદિષુ ।
પૈઠરોસ્ય મુનિશ્છન્દો દૈવં ગાયત્રમિરિતમ્
દેવતા ધરણી દેવી જપેલ્લક્ષમતન્ત્રિતઃ ।
મનુર્ધરણ્યાસ્સપ્તાર્ણઃ કથ્યતે કમલાસન
ધનદં પાવકં ચાદિં સુમુખં ગોધનાહ્વયમ્ ।
નત્યન્તમેવં સપ્તાર્ણો ધરણ્યાસ્સંપ્રદર્શિતઃ
મનુશ્ચતુસ્ત્રિંશવર્ણઃ કથ્યતે કમલોદ્ભવ ।
આદાય ચાદૌ સપ્તાર્ણાન્ કુમ્ભમાદિ મચામનુ
શશાઙ્કમાદિં ભુવનં સુભગં દત્તસંજ્ઞિતમ્ ।
સુભદ્રમૂર્ધ્વલોકેશં વિજયં વિષ્ણુશીર્ષકમ્
મોહનાશં તથાકારં વૈ રાજં ચાગ્નિવિક્રમમ્ ।
ભલ્લાયુધં ચ મહેન્દ્રં હૃષીકેશવિગર્હિતમ્
સાનુસ્વારં ચ કમલં પાવકં સગુહાલયમ્ ।
નાસિક્યં ત્રિદશાહારં ત્રિવિક્રમસમાહ્વયમ્
ક્રોધરૂપં ચ સુમુખં સોદકં કલશં તતઃ ।
પ્રણવાદિં ચ મહેન્દ્રં વર્ણાનાં ચ સમુદ્ધરેત્
સુભદ્રં દેવત્તં ચ ભાસ્કરં યષ્ટિમસ્તકમ્ ।
પાવકં પાટલં બ્રહ્મ માહેન્દ્રં ચ ગુહાલયમ્
પ્રભઞ્જનં પૂર્ણચન્દ્રમૌષધં યષ્ટિસંયુતમ્ ।
સ્વાહાયાં વિરતિર્મન્ત્રઃ કથિતઃ કમલાસન
પૂર્વોક્તં બીજમઙ્ગાનિ ઋષિશ્છન્ધશ્ચ દેવતા ।
સારસ્વતં મનુવરં પ્રવક્ષ્યામિ યથા તથમ્
નિગમાદિં શ્વેતરશ્મિં મનુમર્ધેન્દુશેખરમ્ ।
ઇત્યુદ્ધરેત્સ્વયં ગાં ચ દ્રષ્ટા કશ્યપનન્દનઃ
છન્દશ્ચ દેવી ગાયત્રં દેવતા ભારતી સ્વયમ્ ।
લક્ષમેકં નિયમવાન્ જપેન્મન્ત્રમતન્દ્રિતઃ
અતુલા વાગ્નિભૂતિસ્સ્યાલ્લભતે જ્ઞાનમુત્તમમ્ ।
સકૃદ્ગ્રહણમાત્રેણ ગ્રહણં દૃઢમશ્નુતે
સ્મૃતિપ્રમોષો નૈવાસ્ય સભાયાં ન પરાભવઃ ।
અન્યં સારસ્વતં મન્ત્રમધુના કથયામિ તે
મુખમસ્ય બ્રહ્મકોશં ગોધનં ચેન્દુશેખમ્ ।
કમલં પુલહં માયામનુસ્સ્વારપરિષ્કૃતામ્
યષ્ટિં યષ્ટ્યાવિસર્ગાન્તઃ પૂર્વોક્તં મન્ત્રમન્વતઃ ।
ત્રિયક્ષરસ્ય ચોદ્ધારઃ કથિતઃ કમલાસન
દ્રષ્ટા વસિષ્ઠો મન્ત્રસ્ય વિરાટ્ છન્દસ્સરસ્વતી ।
દેવતા જપનઙ્ખ્યા ચ લક્ષત્રયમુદાહૃતમ્
પરાપરજ્ઞો પાગ્મી ચ સપ્તકૃતોઽભિમન્ત્રિતમ્ ।
જલં પિબેદ્ધ્રુવં તસ્ય કલ્યાણી વાગ્ભવિષ્યતિ
ષડક્ષરગણો મન્ત્રઃ કથ્યતે કમલાસન ।
તારકં વરુણં ચાદિં નાસિક્યં જ્વલનાહ્વયમ્
મધુસૂદનમન્વક્છ હુંફડન્તં નમસ્કૃતિઃ ।
ઋષિર્મહેશ્વરશ્છન્દો વિરાટ્ સૈવ ચ દેવતા
દશાક્ષરં મન્ત્રરાજં વર્ણોદ્ધારેણ ચોચ્યતે ।
વ્યાપી સુધારસશ્ચાપિ વૈધરો વિષ્ણુમસ્તકઃ
વર્ણા સ્ત એવ ચત્વાર સ્સમનન્તરમિરિતાઃ ।
ઈરયિત્વા તથા કુંભં મધુસૂદનમન્વતઃ
પઞ્ચાન્તકઃ પાશપાણિં મધુસૂધનપશ્ચિમમ્ ।
વૈધરં રામસહિતં વિઘ્નેસં બન્ધુમસ્તકમ્
હુતાન્તમર્ણાનુદ્ધૃત્ય મનુરેષ સમિરિતઃ ।
અઙ્ગાનિ રૂપં મન્ત્રસ્ય બીજમેવં વિભાજિતમ્
ચન્દ્રમણ્ડલમધ્યસ્થાં તુષારનિચયપ્રભામ્ ।
વમન્તીમમૃતં વક્ત્રાજ્જિહ્વામધ્યગતાં સ્મરેત્
ધ્યાયતો મન્દ્રિણસ્તસ્ય વાક્સિદ્ધિરતુલા ભવેત્ ।
નિગમાદિં ચ નત્ત્યન્તં સુભદ્રં ગદિનં તથા
કુમ્ભમાદિં ચ વિજયં ગોવિન્દં મધુકેતનમ્ ।
વિજયં માધવયુતં ઠઠાન્તં મનુમુદ્ધરેત્
જ્વલનં ચાદિમર્ધેન્દુ બીજમેવં સમુદ્દરેત્ ।
દ્રષ્ટાસ્ય દેવલશ્છન્દો વિરાટ્ દેવી રતિ સ્તથા
દશ લક્ષં જપેન્મન્ત્રં તતસ્સિધ્યતિ મન્ત્રિણઃ ।
વશ્યાકર્ષણ વિદ્વેષમુખા ચ ફલસન્તતિઃ
દૂરાદાગમનં ચાપિ પ્રોષિતસ્યાઽચિરાદ્ભવેત્ ।
સપ્તવર્ણાન્ સમુચ્ચાર્ય પૂર્વોક્તાન્ સમનન્તરમ્
પવિત્રં પીઠમન્વક્છ પઞ્ચબિન્દુમનન્તરમ્ ।
વૈરાજં ગોધનં વાયું ઠઠાન્તં મનુમુદ્ધરેત્
એકચક્ષુશ્ચ પીઠં ચ હૃષીકેશં સબિન્દુકમ્ ।
બીજમુક્તં મનોરસ્ય મુનિરઙ્ગિરસઃ સ્મૃતઃ
છન્દશ્ચ દેવી ગાયત્રં દેવતા પ્રીતિરુચ્યતે ।
સાધયિત્વા યથાપૂર્વં ધર્માદિફલભાગ્ભવેત્
સપ્તાર્ણાઃ પૂર્વ વદ્ગ્રાહ્યાઃ કરાલં વામનં તતઃ ।
એકદૃગ્ગોધનં ચિત્રભાનું ચ મધુસૂદનમ્
યષ્ટિં કરાલમગ્નિં ચ ધ્રુવં ચાગ્નેશ્ચ યોષિતમ્ ।
તદેવ બીજં દ્રષ્ટા ચ મનુઃ કીર્તિશ્ચ દેવતા
છન્દશ્ચ દેવી ગાયત્રં પૂર્વવત્સિદ્ધિસાધને ।
વર્ણાનાદાય સપ્તાદૌ પરિશિષ્ટાન્ સમુદ્ધરેત્
શ્રીવત્સં ગોપનં ભદ્રપાણિં ચ વિજયં તથા ।
સ્પર્શનં વીરસેનં ચ શુભદં દહનં મનુમ્
યષ્ટિં ચ ભાસ્કરોપેતં પાવકં બિન્દુપઞ્ચકમ્ ।
સયષ્ટિં બીજસહિતં શ્રિયસ્સ્વાહાપદાવધિ
છન્દો વિરાટ્ ગૌતમ ર્ષિર્દેવતા શાન્તિરુચ્યતે ।
મનુના સાધયેદ્બ્રહ્મન્ પાદુકાદિફલં મહત્
સપ્તવર્ણા યથાપૂર્વં નૃહરિં પાવકં તથા ।
મહામાયામનુસ્વારં વિજયં પ્રણવાદિકમ્
ઉદયં ક્રોધરૂપં ચ ભૂધરં ગોપનં તથા ।
ઠઠાન્તમેવમુદ્ધૃત્ય મનુર્જ્ઞેયો વિચક્ષણૈઃ
દ્રષ્ટા વ્યાસો વિરાટ્છન્દો દેવતા તુષ્ટિરુચ્યતે ।
લક્ષત્રયજપેનૈવ તુષ્ટિશ્ચ મહતી ભવેત્
સપ્તાર્ણાઃ પૂર્વવદ્ગ્રાહ્યાશ્શિષ્ટાર્ણસ્યોદ્ધૃતિઃ ક્રમાત્ ।
ભાસ્કરં પાવકં પઞ્ચબિન્દું યષ્ટિસમન્વિતમ્
પવિત્રં ભુવનં ક્રોધરૂપં ભૂધરમન્વતઃ ।
ગોવિન્દમાગ્નેયી મન્વગુદ્ધૃત્ય મનુરીરિતઃ
દ્રષ્ટેરિતસ્તથેશાના પુષ્ટિશ્છન્દો વિરાડભૂત્ ।
અષ્ટલક્ષં જપેન્મન્ત્રં પુષ્ટિકામસ્સમાહિતઃ
ભુક્ત્વા ભોગાંશ્ચ વિપુલાન્ રસાયનપુરોગમાન્ ।
અતલાદિષુ લોકેષુ મન્ત્રી ચરતિ દેવવત્
યોગાસનાઙ્ગા ન્યાધારશક્ત્યાદીનિ ચતુર્મુખ ।
યાનિ તેષાં કલ્પનેષુ વર્ણોદ્ધારપુરસ્સરમ્
મન્ત્રાન્વક્ષ્યામ્યાનુપૂર્વ્યાયથાવદવધારય ।
બ્રહ્મસોશમુખં વિદ્યાત્પવિત્રમૃતધામ ચ
હૃષીકેશં બિન્દુપરં પ્રતર્દનમતઃ પરમ્ ।
પદ્મનાભં ચ નાસિક્યં ગોપનં સુભગં પુનઃ
આદિદેવં હુતવહં શ્રીવત્સં કમલાહ્વયમ્ ।
વૈરાજં વીનસેનં ચ નતિમેવં સમુદ્ધરેત્
આધારશક્તિમન્ત્રોયં કથિતઃ કમલાસન ।
ચતુર્મુખં ચતુર્ભાહું શુદ્ધસ્ફટિકવર્ચનમ્
કિરીટહારકેયૂરપ્રમુખાકલ્પભૂષિતમ્ ।
શ્રીવત્સાઙ્કં શઙ્ખચક્રગદાપદ્માયુધૈર્યુતમ્
તેજોમણ્ડલમધ્યસ્થં ધ્યાયેદાધારરૂપિણમ્ ।
બ્રહ્મકોશં દિનકરં ભુવનં પાપકાહ્વયમ્
ગુહાલયં ધ્રુવં ભૂયઃ કમલં સગુહાલયમ્ ।
પાવકં મન્દરં પદ્મમાકારં વિપુલં તથા
ગોપનં ચ ગદધ્વંસં વિનાયકમનન્તરમ્ ।
પ્રભઞ્જનં માધવં ચ સત્યન્તં મનુમુદ્દરેત્
એકવક્ત્રં ચતુર્ભાહું જપાપુષ્પસમદ્યુતિમ્ ।
શઙ્કચક્રધરં ક્રુદ્ધં પદ્મકૌમોદકીધરમ્
વહ્નિમણ્ડલમધ્યસ્થં જ્વલનાપીતવિગ્રહમ્ ।
સકલાભરણોપેતં ધ્યાયેત્કૂર્મમનન્તરમ્
ઉદ્ગીધં ભાનુમાકારં યષ્ટિમાદિં વિનાયકમ્ ।
દ્વિરદં વિજયાકારં શ્વસનં પ્રથમં સ્વરમ્
નતિં ચોદ્ધૃત્ય મન્ત્રોઽયમનન્તસ્ય પ્રદર્શિતઃ ।
સ્ફટિકાદ્રિપ્રતીકાશં ચતુર્ભાહું કિરીટિનમ્
પૂર્ણચન્દ્રાનનં સૌમ્યં સિતપુષ્પૌર્વિરાજિતમ્ ।
લાઙ્ગલં મુસલં મુખ્યકરયોર્દધતં શિવમ્
જઘન્યકરયોશ્શઙ્ખચક્રદ્વન્દ્વં યથાયથમ્ ।
નીલામ્બરધરં દંષ્ટ્રાકરાલવદનૈર્યુતમ્
પ્રશાન્તવપુષા યુક્તં સહસ્રફલમુન્નતમ્ ।
ફણામણિસહસ્રાંશુ નીરાજનવિરાજિતમ્
અનન્તવક્ત્રકુહરૈરુદ્વમન્તમુદર્ચિષમ્ ।
મણ્ડલીકૃતનાગેન્દ્ર ભોગવેષ્ટન વિગ્રહમ્
ધ્યાયેદનન્તમુભયોઃ પાર્શ્વયોર્નાગયોષિતઃ ।
દેવ્યસ્તસ્ય સુખાસીનાઃ ફણામણ્ડલ મણ્ડિતાઃ
ધ્યાત્વા ભુવો મનુઃ પશ્ચાદ્વર્ણોદ્ધારેણ વક્ષ્યતે ।
તારં સુભગનામાનમર્ચિષ્મન્તં ચતુર્મુખ
સુમુખં ગોધનં વાયું નત્યન્તમિતિ કલ્પયેત્ ।
તસ્યોપરિ ફણીન્દ્રસ્ય તપનીયનિભાં શુભામ્
ચતુરશ્રાં મહાપીઠિં કલ્પયેન્મધુવિદ્વિષઃ ।
ધર્માદીનાં ચતુર્ણાં ત્વધર્માદીનાં ચ તાવતામ્
પાદાનાં કલ્પનામન્તરા વક્ષ્યન્તે કમલાસન ।
આદ્યર્ણાન્ પ્રણવાદીં શ્ચ સાનુસ્વારાન્ યથાયથમ્
ચતુર્થ્યન્તાનિ નામાનિ પ્રોચ્યાન્તે નતિમિરયેત્ ।
મથ્યે સદાશિવપદં પાદત્વેન પ્રકલ્પયેત્
તચ્ચતુર્થ્યન્તમાદૌ ચ ભાસ્કરં સગુહાલયમ્ ।
નત્યન્તં ચૈવ પાદાનાં નવાનાં કલ્પયેન્મનૂન્
ઋગાદયશ્ચતુર્વેદા સ્તેષાં તુ મનવઃ પુનઃ ।
સાનુસ્વારાં સ્તદાદ્યર્ણાન્ પ્રોચ્યાદૌ કમલાસન
ચતુર્થ્યન્તાનિ નામાનિ ઋગાદીનાં સતીઃ પુનઃ ।
મનૂન્ પ્રકલ્પયેદેવં ભૌતિકાદિરહંકૃતિઃ
તિસ્રઃ પ્રકલ્પયેત્પશ્ચાત્તાસાં મન્ત્રાન્ બ્રવીમિ તે ।
પ્રણવાદીન્ પુલ્લનયનાનચામાદિં સદણ્ડકમ્
ભૌતિકાદિરહઙ્કારશ્ચતુર્થ્યન્તો નતિ સ્તથા ।
પશ્ચિમં મારુતં ચોર્ધ્વલોકેશં બિન્દુમસ્તકમ્
પદં ચ તૈજસં શિષ્ટં પૂર્વવન્મનુરીરિતઃ ।
કુમ્ભમૌર્વં સનાસિક્યં વૈ કારિપદમન્વતઃ
શિષ્ટં યથાપુરં સર્વં મનુરન્યસ્સમિરિતઃ ।
સત્વં રજસ્તમશ્ચેતિ ગુણાન્ પશ્ચાત્પ્રકલ્પયેત્
સાનુસ્વારંસ્તદાદ્યર્ણાન્ ચતુર્થ્યન્તાંસ્તદાહ્વયાન્ ।
મનૂન્ પ્રકલ્પયેદેવં મહ્યાદ્યૈસ્તત્પ્રકલ્પનમ્
આત્મશબ્જં ચતુર્થ્યન્તં મહ્યાદિ પદપૂર્વકમ્ ।
હુંફઢન્તં ચ સત્યન્તં પ્રયુઞ્જીત મનું પુનઃ
પ્રણવં મન્દરં યષ્ટિં મુસલં પઞ્ચબિન્દુકમ્ ।
અમૃતં ગોપનયુતં વિજયં માધવીં તથા
ભદ્રહસ્તં મૃગેશં ચ નતિમુદ્ધૃત્ય મન્ત્રવિત્ ।
મન્ત્રેણાસ્તરણાધ્યાસો વહ્ન્યાદેર્મણ્ડલત્રયમ્
તસ્યો પરિ ષ્ટાદધ્યાસાન્ મન્ત્રાન્ સર્વાન્યથાક્રમમ્ ।
પાવકં શશિનં સૂર્યં ત્રયમાકારબિન્દુકમ્
મનુમેવં સમુદ્ધૃત્ય પદ્મં ચોરિકલ્પયેત્ ।
પ્રણવં પશ્ચિમં યષ્ટિં પવિત્રં વિજયં તથા
દક્ષં ચ ગોપન પરં શ્વસનં ચ વિનાયકમ્ ।
વિષ્ણું ચ મન્દરં સ્વર્ગમુદ્ધૃત્યા જમનુઃ સ્મૃતઃ
શ્રીવત્સાદિદ્વાદશાનાં શક્તીનાં તત્સમાહ્વયાઃ ।
ચતુર્થ્યન્તાસ્સના સિક્યાસ્તદાદ્યર્ણ પુરસ્કૃતાઃ
મન્ત્રોભદ્રાસનસ્યૈષ કથિતઃ કલ્પાના ક્રમઃ ।
બ્રહ્માદય સ્તતઃ પશ્છાત્સનકાદિત્રયં પુનઃ
વિનાયકશ્ચ દુર્ગા ચમન્ત્રિણો ગુરુરસ્વતઃ ।
પ્રણવાદ્યાશ્ચતુર્થ્યન્તા નત્યન્તાશ્ચ તદાહ્વયાઃ
તાનર્ચયેચ્ચ બ્રહ્મદીન્ પરિચર્યામુખે હરેઃ ।
અષ્ટૌ વ્યાપ્ત્યાદિકાશ્શક્તીઃ પ્રથમાવરણે જયેત્
પૂર્વવત્તત્સમાખ્યાભિર્મન્ત્રૈઃ પઞ્ચાયુધાન્યપિ ।
દિવ્યાનિ દિક્પતીન્ સર્વાનિન્દ્રાદીન્ વિહગાધિપમ્
સેનેશં ચ ચતુર્થ્યન્તૈર્નત્યન્તૈશ્ચ સ્વનામભિઃ ।
પૂર્વવત્પૂજયેદ્પ્રહ્મન્
દ્વિતીયાવરણે તતઃ
ચણ્ડપ્રચણ્ડાવન્તસ્થ્સૌ દ્વાર્સ્થૌ ચ મનુના જયેત્ ।
નિગમાદિં ખડ્ગધરમૃતમોતં સયષ્ટિકમ્
વક્રતુણ્ડં પ્રચણ્ડં ચ પુણ્ડરીકાક્ષગોપનૌ ।
પ્રભઞ્જનં ચાપ્રમેયં નત્યન્તો મનુરીરિતઃ
પ્રથમં છન્દ સામાદિં પશ્ચિમં ઋતધામકમ્ ।
સદણ્ડં પાપહનનં દહનં વક્રતુણ્ડકમ્
પ્રચણ્ડં પુણ્ડરીકાક્ષં ચતુર્થ્યન્તં તથા નતિઃ ।
ચણ્ડપ્રચણ્ડયોર્મન્ત્રસ્સમુદ્ધૃત્યાર્ણમિરિતઃ
ઉદુમ્બુરસ્ય સત્યન્તં શાન્તિમાદિવિભક્તિકમ્ ।
ઉદીરયેદધિષ્ઠાત્રી તસ્ય શાન્તિશ્ચ દેવાત
સરસ્વતિ દક્ષિણસ્યાં રતિશ્ચોત્તરદારુણિ ।
શ્રીઃ પશ્ચિમાદધસ્તસ્ય શાન્તિર્ભવતિ દેવતા
ચતુર્થ્યનં ચ તન્નામમન્ત્રશ્ચોક્તશ્ચતુર્મુખ ।
કવાટે દક્ષિણે વિશ્વનેત્રસ્યાદ્દેવતા તથા
ઉત્તરે વિશ્વવક્ત્રશ્ચ દેવતા વેત્રદારુષુ ।
વસન્તિ વેદશાસ્ત્રાણિ નારાચેષુ તથા મરાઃ
ઋષયઃ કીરદેશેષુ ભૂતેશઃ પટ્ટિકા ભુવિ ।
વિશ્વભાવનવાસસ્સ્યાત્કન્દપટ્ટદ્વયં તથા
નામ તેષાં ચતુર્થ્યન્તં મનુર્વાસ્તુપતેસ્તથા ।
ક્ષેત્રેશસ્ય મનુર્બ્રહ્મન્ છન્દસામાદિમુદ્ધરેત્
નૃસિંહમુદયં દક્ષમૃતધામસદણ્ડકમ્ ।
ચતુર્થ્યન્તં નમોન્તં ચ તાર્ક્ષ્યમગ્રેહરેસ્થ્સિતમ્
દ્વારપાર્શ્વે શઙ્ખચક્રદ્વયં તત્સંજ્ઞયાર્ચયેત્ ।
વચ્મિ ધામાર્ચને મન્ત્રં છન્દસામાદિમુદ્ધરેત્
વરુણં બન્ધુશિરસં ક્રોધરૂપં વનસ્રજમ્ ।
વરુણં દેવદત્તં ચ પશ્ચિમં વહ્નિગોપનૌ
શશાઙ્ક માદિદેવાન્તં વૈધરં દહનં તતઃ ।
હૃષીકેશં પશ્ચિમં ચ રામં સુમુખમન્વતઃ
માધવં હુંફડન્તં ચ સ્વાહાન્તાવધિકો મનુઃ ।
દિઙ્માર્તયશ્ચાનુપૂર્વ્યા કથ્યન્તે કમલાસન
ઇન્દ્રેશાનૌ નૃસિંહશ્ચ વિરિઞ્ચશ્ચ ક્રમાદ્ભવેત્ ।
દિઙ્માર્તયોઽથવા શક્તિધરઃ પશુપતિ સ્તથા
શ્રીધરો ધનદશ્ચેતિ યદ્વાક્રોડાકૃતિર્હરિઃ ।
નૃસિંહશ્શ્રીધરશ્ચેતિ હયશીર્ષાકૃતિ સ્તથા
અપિ વા સ્યાચ્ચતુર્વક્ત્ર નરનારાયણાવુભૌ ।
હરિઃ કૃષ્ણશ્ચ કથિતો યદ્વા સત્યાદયઃ ક્રમાત્
વાસુદેવાદયો પ્યોહા યદ્વા દિઙ્માર્તયઃ ક્રમાત્ ।
ક્રમાચ્ચ તોરણાયાન્તે પૂર્વપશ્ચિમધામયોઃ
ચતુરશ્રાયતે ધામ્નિ પૂર્વપશ્ચિમનાસયોઃ ।
પૂર્ણશ્ચ પુષ્કરશ્છદ્વાવધિષ્ટાને પુનઃ ક્રમાત્
આગ્નેયે હસ્તિવદનો યામ્યે પશુપતિ સ્તથા ।
વારુણે દક્ષિણામૂર્તિઃ કૌભેરે વિશ્વરૂપધૃક્
શાઙ્કરે ચ ચતુર્વક્ત્ર તસ્મિન્ ભગવતી તથા ।
અન્તર્મણ્ડલસમ્બન્ધિગોપુરોભયપાર્શ્વયોઃ
ચન્દ્રાદિત્યૌ તથોર્વ્યાં તુ ઇન્દ્રદિક્ષુ વિદિક્ષુ ચ ।
મન્મથશ્ચ વિધાતા ચ વિ શ્વેશષ્ષણ્મુખ સ્તથા
દુર્ગાધનદરુદ્રાશ્ચ ક્ષેત્રેશ સ્તદનન્તરમ્ ।
સોમેશાનાન્તરે ચૈવ વિષ્વક્સેનઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ
દક્ષિણોર્વીતલે સપ્તમાતરો વીરભદ્રકઃ ।
વિઘ્નેશઃ પાર્શ્વયોસ્તેષાં જ્યેષ્ઠાં નિરૃતિભૂતલે
ઇન્ધ્રાદયસ્સ્વાસુ દિક્ષુ દ્વિતીયાવરણે પુનઃ ।
ભગવત્પ્રમુખે તર્ક્ષ્યોદ્વિતીયાવરણે તતઃ
તદીયગોપુરદ્વારપાર્શ્વયોઃ પુરષાચ્યુતૌ ।
ખલુરિકાધરિત્રીષુ વહ્ન્યાદીનાં દિશિ ક્રમાત્
હયશીર્ષઃ કર્ષણશ્ચ ક્રોડાકૃતિરનન્તરમ્ ।
પ્રદ્યુમ્નોઽનન્તનામાનાવનિરુદ્ધોનૃકેસરી
ચક્રં ચ મુસલં શઙ્ખં ખઙ્ગં કૌમોદકીં ધનુઃ ।
વજ્રં પદ્મમિતિ પ્રોક્તં પ્રાગાદિષુ તૃતીયકે
ગોપુરોભયપાર્શ્વસ્થા દ્વાદશાશ્શીતરશ્મયઃ ।
યમાગ્નિમધ્યે પસવઃ પિતરો યમરક્ષસોઃ
વિશ્વે દેવાશ્ચ મધ્યસ્થા નિરૃતેર્વરુણસ્ય ચ ।
મરુતઃ પાશહસ્તસ્ય શ્વસનસ્ય ચ મધ્યમાઃ
પાશિમારુતયોર્મધ્યે મુનયસ્સપ્ત ચ સ્થિતાઃ ।
કુબેરેશાનયોર્મધ્યે રુદ્રાશ્ચૈકાદવસ્મૃતાઃ
ક્ષેત્રપાલશ્ચતત્રૈવ પ્રાચ્યાદૌ કુમુદાદયઃ ।
મર્યાદાહ્વયસાલસ્ય દ્વારિ પુર્ણશ્ચ પુષ્કરઃ
ઉર્વીતલે સમારાધ્યાઃ પ્રાઙ્કણેક્લૃપ્તપીઠકે ।
સ્થાપ્યાશ્ચૈ પોત્તમગણાઃ પ્રાચ્યાદિષ્વષ્ટનુ ક્રમાત્
તથોપેન્દ્રાદયસ્થ્સાપ્યા મહત્યાવરણે તતઃ ।
મહીતલે મધ્યગણા વિશ્વે શાદ્યા દિશિ ક્રમાત્
જયાદયો ગોપુરાણાં બહિર્ભૂમૌ વ્યવસ્થિતાઃ ।
બલિપીઠેષુ સર્વત્ર પ્રથમાવરણાદિષુ
આદ્યાશ્છ કામજાશ્ચૈવ યે ભૂતાઃ પ્રાગ્દિશિ સ્થિતાઃ ।
પ્રસન્નાઃ પરિતુષ્ટાસ્તે ગૃહ્ણન્તુ બલિકાઙ્ક્ષિણઃ
ભૂમૌ પ્યોમ્નિ તથા વૃક્ષપર્વતાદિષુ વિષ્ઠિતાઃ ।
વિનાયક ક્ષેત્રપાલાશ્શૂરાશ્ચ કુમુદાદયઃ
સર્વૈઃ પારિષદૈશ્ચાન્યૈપ્સાર્ધં ગૃહ્ણન્તુ તે બલિમ્ ।
ચણ્ડાદયોથ દ્વારસ્થાશ્ચતુર્થ્યન્તૈસ્સ્વાનામભિઃ
પ્રણપાદ્યૈશ્ચ નત્યન્તૈર્દેવીપરિજનાન્વિતાઃ ।
સવાહનાસ્તે સંપૂજ્યાસ્સ્વે સ્વે દેશે ચતુર્મુખ
બલિપીઠેષુ સર્વેષાં બલિગ્રહણકાઙ્ક્ષિણામ્ ।
તત્તન્નામસમુચ્ચાર્ય બલિર્દેયો વિચક્ષણૈઃ
ધામેશાનં વિના તેન બલિદાનેન યોઽર્ચતિ ।
હરન્તિ રાષ્ટ્રં રાજાનં ધામ ચાત્માનમેવ ચ
પરિવારાનસભ્યર્ચ્યતથૈવાગ્નેસ્સમિન્ધરમ્ ।
ભોગૈરકૃત્વા દેવસ્ય પૂજા સ્યાન્નિષ્પ્રયોજના
તસ્માદ્યથોક્તમાર્ગેણ પૂજનં સ્થાનવૃદ્ધિદમ્ ।
વર્ધનં રાજરાષ્ટ્રાણાં પ્રજાનાં વૃદ્ધિકાઙ્ક્ષિણામ્
દૃશ્યાદૃશ્યેન રૂપેણ સ્થિતાનાં બલિકાઙ્ક્ષિણામ્ ।
ભૂતાનાં ભૂતિકામેન દેયોઽવશ્યં બલિસ્સદા
મૂળ પાઠ: padmasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0