પદ્મસંહિતા · અધ્યાય 4.10

કથં મહોત્સવઃ કશ્ચિત્ કીદૃક્તસ્ય ફલં ચ કિમ્ ।
ફલકામૈરનુષ્ઠાતુમવિજ્ઞાતો ન શક્યતે

મહ્યં જિજ્ઞાસમાનાય પ્રસીદ ભગવન્નિદમ્ ।
આખ્યાતુમર્હસિ યથા મહોત્સવ મનુત્તમમ્

આરાધનમિદં બ્રહ્મન્ મોક્ષકામૈ રનુષ્ટિતમ્ ।
પશ્વાદિફલકામૈસ્તુ દુરનુષ્ઠેયમદ્ભુતમ્

તોષણં મમ કલ્યાણ મનુષ્ઠિતમમાનુષમ્ ।
દેવૈરેવ પુરાવૃત્રવધે તત્પાપનુત્તયે

ઇન્દ્રેણાપિ દિવિષ્ઠેન મામુદ્દિશ્ય કૃતં શુભમ્ ।
રૂપં તસ્ય પ્રવક્ષ્યાપિ યથા તદવધારય

સવસ્સાંસારિકં દુઃખમુત્તરન્તિ તદમ્ભુધિમ્ ।
યષ્ટાર ઇતિ વિદ્વંસો નિર્બ્રુવન્ત્યુત્સવાહ્વયમ્

નિત્યો નૈમિત્તિકઃ કામ્ય સ્ત્રિવિધ સ્સ મહોત્સવઃ ।
તત્ર નિત્યં પ્રતિસમં માસપક્ષવ્યવસ્થયા

શુભે ચ તથિનક્ષત્રે વિષુવે ચાયનદ્વયે ।
કલ્પિતાવભૃથસ્નાનસ્સેવિતસ્સર્વદૈવતૈઃ

નૈમિત્તિક સ્સ વિજ્ઞેયો નિમિત્તે સતિ કલ્પિતઃ ।
અવગ્રહે ચ દુર્ભિક્ષે ચોલ્કાપાતે તથા નિશિ

દર્શને સુરચાપન્ય વાલમીનસ્ય દર્શને ।
દેવતા પ્રતિકાયાનાં કમ્પને ભેદને તથા

હસને ચલને ચૈવ રોદને પતને તથા ।
ગોપુરાલયસાલાનાં મણ્ટપસ્ય ચ ભેદને

ભઙ્ગે વા પતને વાપિ પર્વતાનાં તથૈવ ચ ।
નિપાતે ચૈત્યવૃક્ષસ્ય ભઙ્ગે જ્વલનદર્શને

વૃક્ષે ત્વન્યફલે દૃષ્ટે દિવા નક્ષત્રદર્શને ।
ભૂતાદિદર્શને ઘોરે ભૂમિકમ્પે તથૈવ ચ

દિગ્દાહે ચ મહાવાતે મહાવૃષ્ટૈ તથૈવ ચ ।
ગ્રહયુદ્ધે ચ સઞ્જાતે પ્રતિસૂર્યસ્ય દર્શને

નૃપે રોગાભિભૂતે ચ ગ્રામે જનપદે તથા ।
મસૂરિકાદિ ઘોરાણાં વ્યાધીનાં ચ પ્રવેશને

પરચક્રપ્રવેશે ચ વ્યોમ્નિ નેમિસ્વને તથા ।
દિવ્યદુન્દિભિ નિર્હ્રદે નિર્મલે ગગને સતિ

વર્ષેવાઽશનિપાતે ચ શક્રધ્વજનિપાતને ।
જલેઽગ્નિજનને ચૈવ તથૈવાદ્ભુતદર્શને

એવમાદૌ મહોત્પાતેનૈમિત્તિક મહોત્સવઃ ।
ચતુર્ણાં પુરુષાર્થાના મુદ્દિશ્યાન્યતમં ફલમ્

ઉત્સવોનુષ્ઠિતઃ કામ્યસ્સઙ્કલ્પિતફલપ્રદઃ ।
કથ્યતેઽવભૃથસ્નાનસમયસ્ત્રિવિધોત્સવે

માસર્ક્ષે વિષુવે ચૈવ ગ્રહણે ચાયનદ્વયે ।
દર્શે ચ પૂર્ણમાસ્યાં ચ શ્રવણે સર્વમાસિકે

રોહિણ્યાં ચ પુનર્વસ્વોઃ પ્રતિષ્ઠાદિવસે તથા ।
રાજ્ઞાં જન્મદિને કુર્યાદભિષેકદિને તથા

એતે ષ્વવભૃથસ્નાનં બ્રહ્મન્ સર્વાર્થસાધનમ્ ।
માસેન વા તદર્ધેન દ્વાદશાહેન વા પુનઃ

નવાહેનોત્સવઃ કાર્યઃ સ્સપ્તાહેન ચતુર્મુખ ।
અહોભિઃ પઞ્ચભિ ર્વાપિ ત્રિભિર્વૈકેન વા પુનઃ

એકાહે ત્ર્યહકે ધીમાન્ ધ્વજકર્મન કારયેત્ ।
સઙ્કલ્પપૂર્વમાલોચ્ય માસઋક્ષે તથા તિથૌ

તીર્થાવગાહનં યદ્વા સંયોગ તિથિતારયોઃ ।
વિષુવે ચાયને ચૈવ નાદરસ્તિથિ તારયોઃ

દુષ્ટવારાદિ સંયોગે શુભમેવ યથોદિતમ્ ।
પત્તને નગરે ગ્રામે પ્રતિલોમાઽનધિષ્ઠિતે

અશૂન્યે બલિદાનાદીન્ રથ્યાસુ બહિરાચરેત્ ।
નોચેદાવરણેષ્વેવ કુર્યાદન્તર્મહોત્સવમ્

ગ્રામાદિ રહિતે ધામ્નિ નોત્સવં બહિરાચરેત્ ।
અન્તરાવરણેષ્વેન ન તુ ત્યાજ્યં કથં ચન

પાસ્ત્વેઙ્ગે ચ સ્વતન્ત્રે ચ ધામન્યુત્સવ સમ્પદિ ।
યૌગપદ્યે ન દોષસ્યાદ્દોષો વાસ્ત્વઙ્ગયોર્દ્વયોઃ

સ્વતન્ત્રં પરતન્ત્રં ચ આશ્રયં સમુદાહૃતમ્ ।
ઉત્તમાદિવિભેદેન આલયસ્ત્રિવિધોભવેત્

વિષ્ણ્વાલયં પુરાઽઽકલ્ય પશ્ચાદ્ગ્રામાદિ કલ્પનમ્ ।
સ્વન્ત્રમિતિ વિજ્ઞેય માલયં તૂત્તમં ભવેત્

ગ્રામાદિકં પૂરાઽઽકલ્પ્ય પશ્ચાદાલયકલ્પનમ્ ।
અસ્વતન્ત્રમિતિ ખ્યાતમાલયં મધ્યમં ભવેત્

સ્વતન્ત્રાલય ક્લૃપ્તાસુ રથ્યાવીધીષુ પદ્મજ ।
અન્તરે સ્થાપિતં યત્ત દાશ્રયં ત્વધમાલયમ્

સ્વતન્ત્રે પરતન્ત્રે વા ઉત્સવાદૌ કૃતે સતિ ।
પૂર્વં સ્વતન્ત્રે કર્તવ્યં વાસ્ત્વઙ્ગે દ્વિગુણાર્ચનમ્

આશ્રયાદિષુ બિમ્બેષુ ઉત્સવાદૌ કૃતે સતિ ।
તત્તદાવરણે કુર્યા દ્બાહ્યવીધ્યાં તુ નાચરેત્

મોહાદ્વા યદિવા લોભા દ્વિપરીતે કૃતે સતિ ।
અરાતિભિઃ પરિભવો મહાવ્યાધ્યાદિપીડનમ્

પ્રાઙ્ગણએષુ ચ સર્વેષુ પ્રાસાદાદિષુ મૂર્તિષુ ।
પ્રીત્યાભિષેકમાત્રં ચ સ્નપનાદ્યુત્સવં વિના

કારયેદ્યદિ સમ્મોહાત્પ્રજાનાં પીડનં તથા ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન વિપરીતં તુ નાચરેત્

અન્યથા કારયેન્મોહાદ્રાજા રાષ્ટ્રં ચ નશ્યતિ ।
ગ્રામાશ્રયાદિભેરાણામાલયાશ્રયકેષુ ચ

ગ્રામવસ્તુ બલિહીનં કેવલોત્સવમાચરેત્ ।
દેવતાન્તરકલ્યાણે વર્તમાનેઽપિ વૈષ્ણવમ્

કુર્યાદ્દેવોત્સવં નૈવ વૈષ્ણવેઽન્યં કદાચન ।
વાસુદેવો હિ દેવાનાં દેવતામ્નાયતે યતઃ

ઉત્સવે દેવદેવસ્ય ધ્વજારોહણપૂર્વકે ।
પ્રવર્તિતે દેવયાગે ચૌલાદિ ર્નૈવ સંસ્ક્રિયા

ગ્રામાદ્યનઙ્ગાયતને પ્રવૃત્તેઽપ્યુત્સવે પુનઃ ।
કુર્યાદ્દેવાન્તરં યાગં ચૌલાદિં ચૈવ સંસ્ક્રિયાં

તોરણાદીનિ ચાન્યેષાં દેવાનામુત્સવે સતામ્ ।
ઉત્પાટ્ય રથ્યાસુ હરે રુત્સવો નાન્યથા ભવેત્

ક્લૃપ્તાનામુત્સવે વિષ્ણો રથ્યાદિષ્વિતરોત્સવે ।
સ્થિરાણાં તોરણાદીનાં કુર્યં નોત્પાટનં ભવેત્

અધિકે માસિ શુક્રાદૌ ગુરૌ ચ સ્તમિતે સતિ ।
નોત્સવઃ પ્રથમઃકલ્પ્યઃ કલ્પને રાજરાષ્ટ્રયોઃ

પ્રજાનાં ચૈવ દુઃખં સ્યા દ્વ્યાધિર્વા મૃતિરેવ વા ।
ઉત્સવે ચ દ્વિદીયાદૌ નોક્તદોષઃ કથઞ્ચન

માસાદાવુત્સવદિને પઞ્ચાહાવધિકે ક્રમાત્ ।
ધ્વજારોહણકાલસ્તુ બ્રહ્મન્નદ્ય પ્રદર્શ્યતે

એકોનવિંશતિતમે દિને તીર્થાઙ્કુરાર્પણાત્ ।
અષ્ટાદશદિને વાપિ પ્રાગેવ સમયે શુભે

વૈનતેયધ્વજારોહાદ્દ્વાદશાહેઽથવા ભવેત્ ।
યદ્વા કલ્યાણ દિવસં ત્રિગુણીકૃત્ય તાવતામ્

આદૌ દિનાનાં કર્તવ્યં ધ્વજારોહણમબ્જજ ।
અઙ્કુરાનપર્યયિત્વાહ્નિ પુણ્યે પુર્વે યથોદિતે

ધ્વજમારોપયેત્પશ્ચાન્મઙ્ગલં મઙ્ગલે દિને ।
દૈવાદ્વામાનુષાદ્વાપિ કુતશ્ચિત્કારણાદ્યદિ

ઉત્સવાહર્ગણા ત્પૂર્વં યથોક્તૈન કૃતે ધ્વજે ।
ઉત્સવારમ્ભણદિને દિવાઽઽરોપ્ય ધ્વજં નિશિ

ભેરીતાડનમન્વક્ચ પાલિકાસ્વઙ્કુરાન્ ક્ષિપેત્ ।
અઘોષ્ય ભેરીં પ્રથમં ધ્વજારોહણમન્વતઃ

તતોઽઙ્કુરાર્પણં યદ્વા યદ્વા નિશ્યઙ્કુરાર્પણમ્ ।
પ્રદોષેઽન્વગ્ધ્વજારોહો ભેરીતાડનમન્વતઃ

તત્કાલેઽપિ ધ્વજારોહે ત્રૈવિધ્યં ચતુરાસન ।
તન્તૂત્થં ક્ષૌમવસનં નિર્દેષં સૂક્ષ્મમાહૃતમ્

કાર્પાસં વા યથાવિત્તં ધ્વજાર્થે કલ્પયેદ્બુધઃ ।
આયતં દશભિર્હસ્તૈ ર્વિસ્તીર્ણં પઞ્ચભિર્દૃઢમ્

નવભિર્વાષ્ટભિર્વાપિ સપ્તભિર્વા ચતુર્મુખ ।
મૂલભેરસમાયામં દ્વારાયામ મથાપિ વા

આયામાર્ધેન વિસ્તીર્ણં પાદેન કૃતે શેખરમ્ ।
શેખરેણ સમં પુચ્છં તદર્ધં કર્ણપુચ્ચકમ્

નિર્ણેજિતં ખલીયુક્તં શોષિતં લક્ષણાન્વિતમ્ ।
આહૃત્ય મધ્યે વસ્ત્રસ્ય ગરુડં કાઞ્ચનપ્રભમ્

નવતાલપ્રમાણેન દ્વિભુજં ધૃતઞ્ચુકમ્ ।
ધૃતપુષ્પાઞ્જલિપુટં શ્વેતામ્બર ધરં વિભુમ્

દંષ્ટ્રાકરાલવદનં બ્રુકુટીકુટિલેક્ષણમ્ ।
નીલનાસાગ્રસંયુક્તં કુઞ્ચિતાસવ્યપાદકમ્

પૃષ્ઠે નિવિષ્ટસર્વાઙ્ઘ્રિં પક્ષવિક્ષેપશોભિતમ્ ।
ગગને ગમનારમ્ભં સુવૃત્તં ઘોરદર્શનમ્

કરણ્ડિકામુકુટિનં લલાટે રચિતાલકમ્ ।
હારકેયૂરવલયનૂવુરાભરણોજ્જ્વલમ્

અનન્તો વામકટકો યજ્ઞસૂત્રં તુ વાસુકિઃ ।
ઉરસિ ન્યસ્તકાર્કોટં કટિસૂત્રિતતક્ષકમ્

બિભ્રાણં દક્ષિણે કર્ણે પદ્માહ્વયસરીસૃપમ્ ।
મહાપદ્મં તથાન્યત્ર શઙ્ખં શિરસિ ભોગિનમ્

ગુલિકં ચાઙ્ગદે સર્પં વર્ણસ્તેષાં ચ કધ્યતે ।
સ્ફટિકાભશ્પોણિતાભઃપીતાભોધૂમ્રવર્ણકઃ

રક્તામ્બુજ નિભશ્છૈવ પિઙ્ગલસ્તુ હિનપ્રભઃ ।
ભ્રમરાભઃ
ક્રમાચ્છત્રં મુક્તાહેમ પરિષ્કૃતમ્

ઉપરિષ્ટાચ્ચ કર્તવ્યં પાર્શ્વયોશ્ચામરદ્વયમ્ ।
અધસ્તાદમ્બજં પુર્ણ કુમ્ભમદ્ભિશ્ચ પાલિકાઃ

સઙ્કુરા લિખિતવ્યાસ્સ્યુર્દીપૌ દ્વૌ પાર્શ્વયોર્દ્વયોઃ ।
પઞ્ચવર્ણૈર્લિખેદેવ મન્તરં શ્યામવર્ણકમ્

અન્તરાલંચ કૃષ્ણેન ચિત્રયે ચ્ચિત્રકૃત્તમઃ ।
ધ્વજાર્ધસમ્મિતાં ચૈવ પતાકાં ચૈવ ચિત્રયેત્

અધિવાસે દિને પ્રાપ્તે તમિસ્રાયાં ગુરુસ્સ્વયમ્ ।
કારુશાલાં પ્રવિશ્યાથ કારયિત્વાથ શિલ્પિના

નયનોન્મીલનં તસ્મિન્ વિસૃષ્ટે શિલ્પિની પ્સિતૈઃ ।
અર્થૈશ્ચ તોષિતે સશ્ચા નિક્ષિપ્ય શિરસિ ધ્વજમ્

મૂર્ત્રિપસ્ય સુવર્ણાદિ લોહપાત્રે સમર્પિતમ્ ।
પ્રાદક્ષિણ્યેન ધામાદીન્ની ત્વા તૂર્ય નિનાદિતમ્

તતઃપ્રવેશયેદ્યાગ મણ્ડપં દેશિકોત્તમઃ ।
નયનોન્મીલનાદન્ય ત્પ્રતિષ્ઠાયામિવાચરેત્

છાયાધિવાસનં સદ્યો જલે કુર્યાદ્યથાવિધિ ।
કુમ્ભૈષ્ટોડશભિ શ્છાયાસ્નપનં દર્પણે ભવેત્

પૌરુષેણૈવ સૂક્તેન ગાયત્ર્યા સ્વસ્ય પૂજયેત્ ।
શાયયેચ્છાલિ ભારાદાવાસ્તીર્ણે નવવાસસિ

શાયિતસ્ય પટસ્યાથ અપસવ્યે સહાષ્ટભિઃ ।
પરિતો ન્યસ્તકલશૈર્વર્ધન્યા ચ ઘટં ક્ષિપેત્

આવાહ્ય ગરુડં કુમ્ભે કરકે ચ સુદર્શનમ્ ।
ઇન્દ્રાદીનષ્ટપૂર્વાદિ કલશેષુ સુપૂજયેત્

શોધયિત્વા ચ ગરુડં પટસ્થં શોષણાદિભિઃ ।
સંહૃત્ય તત્વાનિ તતઃ ક્રમાદુત્પાદ્ય પક્ષિણમ્

ચતુર્ષુ પાર્શ્વ કુણ્ડેષુ હોમે સ્થણ્ડિલભૂષુ વા ।
કુણ્ડે મહાનસે વાપિ સમિધાજ્યૈ ર્યથાપુરમ્

શાન્તિહોમસ્સ્પર્શનં ચ સેચનં ચ યથાપુરમ્ ।
પટં વિસ્તીર્ણગરુડં મન્દિરાભિમુખં યથા

પ્રદર્શ્યાપાહયેત્તત્ર વ્યાહૃત્યા
સન્નિધિં તતઃ ।
પ્રાર્થયેત ગુરુસ્તસ્ય ગાધયા વક્ષ્યમાણયા

મહાબલ મહાબાહો વૈનતેય વયોધિપ ।
સન્નિધત્સ્વ પટે તુભ્યં સમઃ પ્રણવમૂર્તયે

કર્મણાં સિદ્ધિમાહોતઃ કુરુષ્વ વિહગેશ્વર ।
અહુતવ્યાસ્ત્રયો લોકા દેવસ્યોત્સવ સંપદિ

યજેદાત્મીય ગાયત્ર્યા તમર્ઘ્યાદ્યુપચર્યયા ।
નિવેદયેત્તતસ્તસ્મૈ નિવેદ્યં ચ ચતુર્વિધમ્

કુમ્ભાય ચ નિવેદ્યાન્નં સ્તોત્રેર્ગરુડતોષણમ્ ।
વાહનાય મહાવિષ્ણો સ્તાર્ક્ષ્યાયા મિતતેજસે

ગરુડાય સમસ્તુભ્યં સર્વસર્પેન્દ્ર મૃત્યવે ।
નમો નમસ્તે પક્ષીન્દ્ર સ્વાધ્યાયવપુષે નમઃ

વિહગન્દ્રે મનસ્તેઽસ્તુ સમુત્પાટિતકલ્પક ।
આહૃતામૃતકુંભાય જનનીદાસ્યમોચિને

સુરાસુરેન્દ્રજયિને નાગેન્દ્રાભરણાય તે ।
યદાધાર્મિદં સર્વં તદાધારાય તે નમઃ

પક્ષૌ યસ્ય બૃહત્સામ રથન્તરમપિ દ્વયમ્ ।
અક્ષિણી ચાપિ ગાયત્રિ ત્રિવૃત્સામશિરઃ સ્મૃતમ્

સ્તોમ આત્મા નમસ્તસ્મૈ વામદેવ્યાઙ્ગસમ્પદે ।
નમઃપ્રાણાદિ વાયૂના મિશાય ગરુડાત્મને

દોષાનપયાયાખણ્ડન્ ગુણાનાવહ સર્વતઃ ।
વિઘ્નાનિ જહિ સર્વાણિ આત્મસાત્કૂરુ મામપિ

સ્તુત્વૈવં ગારુડં મન્ત્રં જપેદેકાગ્રમાનસઃ ।
તુર્યાઘોષૈર્વેદઘોષૈર્જાગરેણ નયેન્નિશામ્

નિવેદ્યં કબલીકૃત્ય મન્ત્રયિત્વાચ મન્ત્રવિત્ ।
પૌરુષૈર્ગારુડૈર્મન્ત્રૈ ર્વસ્થ્યાનામપિ યોષિતામ્

ક્ષિપેદઞ્જિલિષુ ધ્વાત્વા ગરુડં ચાચ્યુતં હરિમ્ ।
ભક્ષયિત્વા ત્રયઃ પિણ્ડાન્ જનયેયુસ્સુતાન્ બહૂન્

તં પ્રભાતે સમારાધ્ય નિવેદ્ય ચ હર્વિઃક્રમાત્ ।
વસ્ત્રાભરણ પુષ્પૈસ્તુ પટસ્થં શોભયેત્ખગમ્

આરોપ્ય હસ્તિપૃષ્ઠે પારથે વાન્યત્ર મઙ્ગલે ।
શિભિકાદૌ નયેદ્ગ્રામં પ્રાદક્ષિણ્યેન ધામ વા

ભેરીમૃદઙ્ગપટહૌશ્શઙ્ખકાહલચિહ્નકૈઃ ।
ઘોષયેત્પુરતસ્તસ્ય નૃત્તૈર્ગેયૈશ્ચ સર્વતઃ

ખગેશ વાદ્યયોર્મધ્યે પાલિકાસ્સઙ્કુરાન્વિતાઃ ।
વહેયુર્બ્રાહ્મણાસ્સર્વે શિરોભિસ્સંયતેન્દ્રિયાઃ

બિમ્બમૌત્સવમન્યચ્ચ ગરુડસ્યાન્તિકેઽથવા ।
ઇચ્છયા યજમાનસ્ય સર્વમઙ્ગલસંયુતમ્

અગ્રતો બલિપીઠસ્ય બહિર્વા ધામ ગોપુરાત્ ।
ધ્વજસ્તમ્ભં ખનેદ્ભૂમૌ નિર્દેષં દારવં સ્થિરમ્

અન્તસ્સારો બહિસ્સારો નિસ્સારસ્ત્રિવિધ સ્તરુઃ ।
ક્રમુકાદિ બહિસ્સારં પ્રશસ્તં વિદુરુત્તમમ્

અન્તસ્સારં ચન્દનાદિ પ્રશસ્તં સ્તમ્ભકલ્પને ।
નિસ્સારં વર્જયેત્ત્સમ્ભં શતતાલાયતં શુભમ્

માનાઙ્ગુલપ્રમાણેન વિંશત્યૂનમથાપિ વા ।
પ્રાસાદોચ્છ્રાયમથવા યદ્વા ગોપુરુસમ્મિતમ્

ચતુર્ધા વિભજેત્ત્સમ્ભમેકાંશેનૈવ મસ્તકમ્ ।
તસ્યચાધારભૂતાનાં ચ્છેદિતાનાં તુ મૂલતઃ

ત્રયાણામપિ પીઠાનાં સ્તમ્ભાગ્રે વિનિવેશનમ્ ।
આયતાનિ ચ પૂઠાનિ દ્વિતાલેન ચતુર્મુખ

વિસ્તીર્ણાનિ તદર્ધેન તદર્ધેન ઘનાનિ ચ ।
મૂલે સ્થૂલાનિ સૂક્ષ્માણિ ચાગ્રે યુઞ્જીત ભૂરુહાન્

અગ્રે પીઠદ્વયેચ્છિદ્રે ધ્વજયષ્ણિં ચ સ્સ્કૃતામ્ ।
નિવેશયેચ્છિદ્રયિત્વા ધ્વજસ્તમ્ભં ચતુર્મુખ

નિવેશયેદ્વેણુકં વાસવ વા સપ્તપઞ્ચ વા ।
ઇત્થં ભૂતં ધ્વજસ્તમ્ભં પીઠસ્યોત્તરપાર્શ્વતઃ

આરાધ્ય વેદવિદ્વિપ્રૈઃ પ્રાગગ્રં શાયયેદ્ગુરુઃ ।
યદ્વોદગગ્રં પ્રક્ષાલ્ય સ્તમ્ભમબ્લિઙ્ગમન્ત્રતઃ

કુશૈશ્ચ સાગ્રૈઃ પ્રચ્છાદ્ય સ્તમ્ભમૂર્ધ્વમુખૈશ્શુભૈઃ ।
સંવેષ્ટ્ય દર્ભમાલાભિ ર્વિષ્ણુસૂક્તેન દેશિકઃ

ધ્વજસ્તમ્ભાવટે ન્યસ્ય લોહબીજાદિ શોધિતમ્ ।
તત્રાવટે ધ્વજસ્તમ્ભં સ્થાપયિત્વાદૃઢં યથા

પ્રાસાદાભિમુખં
તસ્ય વેણ્વગ્રવિવરે ધ્વજમ્ ।
પાશેનાઙ્ગુષ્ઠનાહેન ત્રિગુણીકૃત્ય તન્તુના

ધ્વજં નિવેશયેદ્યદ્વા સ્તમ્ભમારુહ્ય બન્ધયેત્ ।
બદ્ધધ્વજાગ્રસ્તમ્ભં વા સ્થાપયેચ્છક્ત્યપેક્ષયા

એવં નિયોજ્ય યષ્ટ્યગ્રે મુહૂર્તે શોભને ગુરુઃ ।
પૂર્વાહ્ણે વાથ મધ્યાહ્ને ધ્વજમારોપયેત્તથા

બધ્વા પુરુષમન્ત્રેણ સપતાકં સઘણ્ટકમ્ ।
સુવર્ણોઽસીતિ મન્ત્રેણ ધ્વજસ્યારોપણં ભવેત્

પ્રાસાદાભિમુખં સ્થાપ્ય ખગેન્દ્રં પટસંસ્થિતમ્ ।
તૂર્યઘોષં તથામ્નાયઘોષં દિક્ષુ ચ ઘોપયેત્

ખગેશમાલામન્ત્રાદીં સ્તત્કાલે દેશિકો જપેત્ ।
સ્તમ્ભમૂલસ્થલે વેદિં હસ્તૈસ્સપ્તભિરાયતામ્

તાપદ્ભિરેવ વિસ્તીર્ણામેકહસ્તસમુચ્છૃતામ્ ।
પઞ્ચભિર્વા ત્રિભિર્વાપિ ચતુરશ્રાં પ્રકલ્પયેત્

વેદિકાયાસ્તૃતીયાંશે મધ્યે પીઠં પ્રકલ્પયેત્ ।
ચતુષ્ટયાઙ્ગુલોત્સેધં મેખલાત્રયસંયુતમ્

ભાગે તૃતીયે તસ્યાપિ પદ્મમષ્ટદલૈ ર્યુતમ્ ।
કર્ણિકાસ્થો યથા સ્તમ્ભસ્તથા કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ

ષોડશ સ્તમ્ભસંયુક્તા પ્રપા સ્યાત્પરિત સ્તતઃ ।
ચતુર્દ્વારસમાયુક્તા દર્ભમાલાદ્યલઙ્કૃતા

પુણ્યાહં પાચયિત્વાથ પ્રોક્ષયેત્કુમ્ભવારિણા ।
ગારુડેનૈવ મન્ત્રેણ કલશૈશ્ચાષ્ટભિ સ્તથા

ઇન્દ્રાદ્યૈઃપ્રોક્ષયેત્ સ્તમ્ભંસ્વૈસ્વૈર્મન્ત્રૈર્યથાક્રમમ્
પ્રાર્થયેત સ્થિતિં તસ્ય ગરુડસ્ય ધ્વજોદરે

ઉત્સવાવભૃથં યાવદ્ગાધયા વક્ષ્યમાણયા ।
પક્ષીન્દ્ર પક્ષવિક્ષેપતરઙ્ગાનિલસમ્પદા

નિરસ્તાસુરસન્નાહ સમરે શત્રુસૂદન ।
સન્નિધત્સ્ય પટે યાવદુત્સવાવભૃથાવધિ

ઉત્સવપ્રતિમાં યાનમારોપ્ય શિભિકાદિકમ્ ।
ધ્વજસ્તમ્ભસમીપોર્વીમાનીયાદર્શયેત્ખગમ્

આહ્વોનાર્થમશેષાણાં લોકાનાં પતગેશ્વરમ્ ।
નિયુજ્ય દેવસ્તદનુ પ્રાપ્નુયાન્મણ્ડપાવનિમ્

આરાધયેત્ત્રિકાલં તુ ગરુડં ચ નિવેદયેત્ ।
અનિર્વાણં તથા દીપં રક્ષેન્નક્તંદિવા સદા

ઉત્સવપ્રતિમાં તત્ર મણ્ડપે ચ યથાવિધિ ।
પૂજયિત્વા નિવેદ્યાથ હવિર્હોમાન્તમર્ચયેત્

રાત્રૌ તુ પૂજયિત્વૈવં
ભેરીતાડન સિદ્ધયે ।
ધ્વજપીઠસંય પુરતઃ ક્ષિતિં ગોમયપારિણા

આલિપ્ય ચતુરશ્રં ચ સુધાચૂર્ણૈશ્ચશોભયેત્ ।
ચતુરશ્રં ધાન્યપીઠં દ્રોણપઞ્ચકશાલિના

કલ્પયિત્વા કાલચક્રં તસ્ય મધ્યે નિવેશયેત્ ।
બલ્યર્ચામપિતત્રૈવ સ્થાપયેદ્ધ્વજ સમ્મુખમ્

પૂજયિત્વા નિવેદ્યાથ હવીંષિ વિવિધાનિ ચ ।
આપિપ્તે પુરતસ્તસ્ય ભૂતલે ધાન્યપીઠકે

તાવદેવ મહાભેરીં વેષ્ટિતાં નવવાસસા ।
દક્ષિણેતરયોસ્તસ્યા ભેરિકાયા યથાક્રમમ્

ભાગયોરર્ચયેદ્વિષ્ણું શ્રિયં ચૈવ યથાવિધિ ।
ત્રિગુણાં પ્રકૃતિં ચૈવ મધ્યભાગે સભાજયેત્

મુહૂર્તે શોભને ભેરીં શબ્દતન્માત્રવિદ્યયા ।
કોણેન તાડયેન્મૂર્તિત્રયં ધ્યાયેદ્ગુરુસ્સ્વયમ્

તતઃ પારશવસ્સ્નાતો દર્ભપાણિરલઙ્કૃતઃ ।
સોપવીતોત્તરીયશ્ચ વહન્ ભેરીમલઙ્કૃતામ્

શઙ્ખાદિવાદ્યસહિતાં તાલભેદવિધાનવિત્ ।
ઘોષયેદ્ગુરુણેન્દ્રાદૌ હૂયમાને મરુદ્ગણે

દિવ્યાયુધાનામાહ્વાનં તથા વૈકુણ્ઠવાસિનામ્ ।
તથા પારિષદાસ્સર્વે વિષ્વક્સેનાભિરક્ષિતાઃ

આહ્વાતવ્યા મખે તસ્મિન્ કુમુદાદ્યા સ્સનાયકાઃ ।
ઋષિભિશ્ચ મરીચ્યાદ્યૈર્બ્રહ્મલોકનિવાસિભિઃ

સમાહ્વાનં વિરિઞ્ચસ્ય રુદ્રલોકનિવાસિભિઃ ।
સાર્દં પ્રમથસાર્ધૈશ્ચ રુદ્રશ્ચ વૃષવાહનઃ

આહ્વાતવ્યાસ્તથાન્યે ચ તત્તલ્લોકનિપાસિનઃ ।
વાહનૈઃપરિવારૈશ્ચ સાકં તસ્મિન્ મહૂત્સવે

વિદ્યાશ્ચ મૂર્તિધારિણ્યસ્ત્રયૂ ચઙ્ગૈર્વપુષ્મતી ।
અહ્વાતવ્યાસ્સમાહ્વાનં સર્વેષાં ચ સ્વનામભિઃ

નિત્યોત્સવાર્ચં પરિતો વીધિકાસુ સુદર્શનમ્ ।
અન્નર્મૂર્તિવિધાનં ચ પ્રદીપૈર્બહુભિર્વૃતમ્

ગમયિત્વા પ્રતિદિશં ભેરીતાડનપૂર્વકમ્ ।
ગ્રામમધ્યં સમાસાદ્ય તત્રાવાહ્ય ચતુર્મુખમ્

અર્ચયિત્વા મખે તસ્મિન્ યાચિત્વા સન્નિધિં ગુરુઃ ।
ઇન્દ્રાદીંશ્ચ પ્રતિદિશં બલ્યર્થં સન્નિધિં તદા

અર્ચયિત્વા તૂર્યઘોષં ઘોષયિત્વાસ્વતાલવત્ ।
અન્યત્ર ગારુડં તાલમન્તરાલેષુ ઘોષયેત્

પ્રવિશ્ય મન્દિરં તત્ર યથાપૂર્વં નિવેશયેત્ ।
આદાયોત્સવબિમ્બં વા કેવલં વા સુદર્શનમ્

અન્નમૂર્તિવિધાનં વા ભેરીમાદાય કેવલામ્ ।
રથ્યાસુ દેવતાહ્વાનં તત્ર તત્ર યથાવિધિ

દેવતાહ્વાનવેલાયાં ભેરીં શૃણ્વન્તિયે નરાઃ ।
તૈર્નદીતરણં નૈવ યાનં વા યોજનાત્પરમ્

અનાદૃત્યોત્સવં મોહાદ્દૂરં યાયાજ્જનો યદિ ।
સ યાતિ નિરયસ્થાનં પ્રેત્ય દુઃખમિહાપિ ચ

તસ્માદવભૃથં યાવદ્વસેત્તત્રૈવ નો પ્રજેત્ ।
ધ્વજાર્થમઙ્કુરા યેન ન્યસ્તાસ્સ યદિ કારણાત્

કુતશ્ચિદસમર્થો વા મૃતો વા દેશિકોત્તમઃ ।
શેષં સમાપયેદન્યઃ પુત્રો વા તદનુજ્ઞયા