પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 7.10

જૈમિનિરુવાચ-
માહાત્મ્યમેતદ્ગઙ્ગાયાસ્ત્વત્પ્રસાદાચ્છ્રુતં મયા ।
ઇદાનીં શ્રોતુમિચ્છામિ વિષ્ણુપૂજાફલં ગુરો

વ્યાસ ઉવાચ-
શૃણુ લક્ષ્મીપતેર્વત્સ સપર્યા ફલમુત્તમમ્ ।
યચ્છ્રુત્વા માનવાઃ સર્વે લભંતે જ્ઞાનમુત્તમમ્

વિપ્ર દ્વાદશમાસેષુ માઘાદિષુ સનાતનઃ ।
પૂજિતવ્યો વિધાનૈર્યૈઃ શૃણુ તાનિ વદામ્યહમ્

માઘેમાસિ સમાયાતે સર્વમાસોત્તમે શુભે ।
આમિષં મૈથુનં ચૈવ ત્યાજયેદ્વૈષ્ણવોત્તમઃ

પ્રાતઃસ્નાયી ભવેન્નિત્યં તૈલાન્યપિ ચ વર્જયેત્ ।
દ્વિર્ભોજનં પરાન્નં ચ માઘેમાસિ પરિત્યજેત્

પ્રાતઃ શુક્લાંબરધરઃ કૃતપંચ મહાધ્વરઃ ।
સપર્યામારભેદ્વિષ્ણોઃ સ્થિરચિત્તો હિ માનવઃ

ઈષદુષ્ણજલૈઃ શુદ્ધૈઃ સ્નાપયેદ્વિષ્ણુમવ્યયમ્ ।
અતિશ્લથૈશ્ચંદનૈશ્ચ વિષ્ણોરઙ્ગાનિ લેપયેત્

પૂજયેજ્જગદીશસ્ય દેવદેવસ્ય ચક્રિણઃ ।
પ્રક્ષાલિતાનિ પાત્રાણિ જલહીનાનિ કારયેત્

સ્નાપયિત્વા જગન્નાથમીષદુષ્ણેન વારિણા ।
પ્રોક્ષિતવ્યં તચ્છરીરં દિવ્યવસ્ત્રેણ યત્નતઃ

સલિલૈરીષદુષ્ણૈશ્ચ પ્રસ્નાપયતિ કેશવમ્ ।
માઘેમાસિ દ્વિજશ્રેષ્ઠ ફલં તસ્ય મયોચ્યતે

વિમુક્તઃ પાતકૈઃ સર્વૈર્જન્મજન્માંતરાર્જિતૈઃ ।
ઇહ ભુંક્તે સુખં સર્વં શેષે યાતિ હરેર્ગૃહમ્

યત્નાત્પ્રક્ષાલ્ય પાત્રાણિ કૃત્વાશુદ્ધાનિવારિભિઃ ।
યઃ પૂજયેજ્જગન્નાથં તસ્ય પુણ્યં નિશામય

ઇહ ભુક્ત્વાખિલાન્કામાન્સર્વવ્યાધિવિવર્જિતઃ ।
અંતે યુગસહસ્રાણિ તિષ્ઠેત્કેશવમંદિરમ્

પ્રભાતે વિશ્વસંધ્યાયાં પુરતશ્ચક્રપાણિનઃ ।
જ્વલંતં સ્થાપયેદ્વહ્નિં નિર્દ્ધૂમં વૈષ્ણવો જનઃ

શીતસ્ય વારણાર્થાય સાયંપ્રાતશ્ચ વૈષ્ણવઃ ।
માઘે વિષ્ણ્વગ્રતો વહ્નિં જ્વાલયેત્તત્ફલંશૃણુ

ઇહ ભુક્ત્વાખિલાન્કામાન્પુત્રપૌત્રસમન્વિતઃ ।
અંતે વિષ્ણુપુરં યાતિ દૈવતૈરપિ દુર્લ્લભમ્

યથૈવાત્મા તથા વિષ્ણુઃ સંદેહોનાત્ર વિદ્યતે ।
સ્વપંતં દેવદેવેશં પર્યંકોપરિ કેશવમ્

આત્મનઃ કુરુતે મર્ત્યો યથા શીતનિવારણમ્ ।
ક્ષીરેણ સ્નાપયેદ્યસ્તુ માઘે માસિ જનાર્દનમ્ ।
તસ્મૈ દેવોત્તમો વિષ્ણુઃ સંતુષ્ટો ન દદાતિ કિમ્

તથા શીતક્ષયં કુર્યાદ્દિવ્યવસ્ત્રેણ ચક્રિણઃ

યઃ પૂજયેત્સકૃન્માઘે સ્નાપયિત્વા ચતુર્ભુજમ્ ।
નાલિકેરોદકૈર્દુગ્ધૈઃ ફલં તસ્ય વદામ્યહમ્

નરકાબ્ધૌ મજ્જમાનાન્દુસ્તરે સ્વેન કર્મણા ।
ઉદ્ધૃત્ય કોટિપુરુષાન્સ યાતિ ચક્રિણઃ પદમ્

માઘે માસે ચ શુક્લાયાં પંચમ્યાં દ્વિજસત્તમ ।
એકાદશ્યાં ચ પંચમ્યાં હરિપૂજા વિશેષતઃ

દાતવ્યો દેવદેવાય સપદ્માય મુરારયે ।
પાયસો ધૂપસહિતો માઘેમાસિ દિને દિને

સધૂપપાયસં યસ્તુ માઘે યચ્છતિ ચક્રિણે ।
તસ્ય પુણ્યફલં વચ્મિ શૃણુ વૈષ્ણવ જૈમિને

અંતે વિષ્ણુપુરં ગત્વા મન્વંતરચતુષ્ટયમ્ ।
ભુંક્તે મનોરમાન્ભોગાન્પ્રસાદાચ્ચક્રપાણિનઃ

પુનરાગત્ય ધરણીં ચક્રવર્તી નૃપો ભવેત્ ।
ભુંક્તે ચ ભોગં સુચિરં મૃતો યાતિ હરેર્ગૃહમ્

પંચમ્યાં વાપિ સપ્તમ્યામેકાદશ્યાં ચ જૈમિને ।
અશક્તો વૈષ્ણવો દદ્યાત્પરમાન્નં મુરારયે

કૃષ્ણપક્ષાદ્દિવજશ્રેષ્ઠ શુક્લપક્ષે વિશેષતઃ ।
શુક્લપક્ષે તિથિષ્વેષુ દદ્યાદન્નં મુરારયે

એકાહમપિ યો માઘે વિષ્ણવે દૈત્યજિષ્ણવે ।
સપૂપંપાયસં દદ્યાન્ન તસ્ય દુર્લ્લભો હરિઃ

યત્કિચ્ચિદ્દિવજતુષ્ટ્યર્થં માઘેમાસિ પ્રદીયતે ।
તદક્ષયં ભવેત્પુંસઃ કોઽપિ નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ

માઘે માસિ કૃતં કર્મ શુભં વાશુભમેવ વા ।
તસ્ય નાસ્તિ ક્ષયં વિપ્ર મન્વંતરશતૈરપિ

માઘે ચંપકપુષ્પેણ યોઽર્ચયેત્કમલાપતિમ્ ।
સ ગચ્છેત્પરમં ધામ વિમુક્તઃ સર્વપાતકૈઃ

યાવંતિ સ્વર્ણપુષ્પાણિ દીયંતે ચક્રપાણયે ।
તાવદ્યુગસહસ્રાણિ સ્થીયતે વિષ્ણુમંદિરમ્

મેરુતુલ્યસુવર્ણાનિ દત્વા ભવતિ યત્ફલમ્ ।
એકેન સ્વર્ણપુષ્પેણ હરિં સંપૂજ્ય તત્ફલમ્

સુવર્ણપુષ્પં વિપ્રેન્દ્ર સર્વદા કેશવપ્રિયમ્ ।
માઘેમાસિ વિશેષેણ પવિત્રં કેશવપ્રિયમ્

સુવર્ણકુસુમૈર્દિવ્યૈર્યેન નારાધિતો હરિઃ ।
રત્નૈર્હીનઃ સુવર્ણાદ્યૈઃ સ ભવેજ્જન્મજન્મનિ

ફલં ચંપકપુષ્પસ્ય બ્રવીમ્યહં વિશેષતઃ ।
આકર્ણય દ્વિજશ્રેષ્ઠ સેતિહાસમનુત્તમમ્

સુવર્ણો નામ ભૂપાલો બલવાન્સર્વશાસ્ત્રવિત્ ।
આર્યાવર્તેષુ સર્વેષુ બભૂવ વિપ્રવર્ચસા

રાજશ્રિયા વિદ્યયા ચ વયસા ચ સ ભૂપતિઃ ।
અતિપ્રમત્તો વિપ્રર્ષે સદા પાપરતોઽભવત્

પાખંડમંત્રિણાં વાક્યૈર્વિનાદોષૈરપિ દ્વિજ ।
ધનલોભાત્તેન રાજ્ઞા દંડ્યંતે સાધવો જનાઃ

અન્યાયોપાર્જિતં વિત્તં ગીતવાદ્યાદિભિર્વૃતઃ ।
સમસ્તં નાશયામાસ યજ્ઞદાનવિવર્જિતઃ

ન જ્ઞાતિપોષણં ચક્રે ન દેવદ્વિજભોજનમ્ ।
ન ચ યાચકસંતુષ્ટિં સર્વદા પાપમોહિતઃ

ન ચકારાતિથેઃ પૂજાં સદા પાપપરાયણઃ ।
યયૌ ચ મંદિરાન્નિત્યં સ ભૂપઃ પાપમંદિરઃ

કૃતાનિ તેન પાપાનિ યાન્યન્યાન્યવિવેકિનામ્ ।
અપિ વર્ષશતૈઃ શક્તઃ સંખ્યાતું જનિતાનિ કિમ્

એકદા સ મહીપાલઃ કામેન પરિમોહિતઃ ।
જગામ વેશ્યાનિલયં નિશીથે દુરિતાશયઃ

તમાયાંતં તતો દૃષ્ટ્વા ભૂપાલમુજ્જ્વલાહ્વયા ।
સહસોત્થાય પર્યંકે ચક્રે તત્પાદવંદનમ્

પ્રક્ષાલ્ય તત્પાદયુગં ભૃંગારસલિલૈશ્ચ સા ।
મંચે નિવેશયામાસ દોર્ભ્યામાલિઙ્ગ્ય તં નૃપમ્

તત્પ્રેમામૃતધારાભિઃ સિક્તોઽસૌ પૃથિવીપતિઃ ।
તસ્મિન્નુવાસ પર્યંકે તયા સહ કુતૂહલી

તતઃ સા ગણિકા પ્રીત્યા હસંતી નવયૌવના ।
દદૌ ચંપકપુષ્પાણાં તસ્મૈ ભૂમિભુજે સ્વયમ્

પુષ્પમાલા પુષ્પમેકં તસ્માદ્ભૂપતિ હસ્તતઃ ।
પપાત ધરણીપૃષ્ઠે ગન્ધવ્યાપ્તદિગંતરમ્ ૫૦

તચ્ચ્યુતં કુસુમં દૃષ્ટ્વા સ રાજાઽત્યતસંભ્રમાત્ ।
નમોનારાયણાયેતિ જગાદોઙ્કારપૂર્વકમ્

નારાયણાયેતિ વાક્યાત્સર્વાણિ પાતકાનિ ચ ।
સ્વર્ણપુષ્પપ્રદાનેન તસ્ય નષ્ટાનિ ભૂભુજઃ

ગ્રામીણા અથ સર્વેઽપિ સમાગત્યાતિદુર્જયે ।
તસ્યામેવ નિશાયાં તં જઘ્નુર્વેશ્યાગૃહે સ્થિતમ્

નેતું તમથ ભૂપાલં સર્વપાતકિનાં વરમ્ ।
કિંકરાન્પ્રેષયામાસ ક્રુદ્ધો વૈવસ્વતો ભૃશમ્

તેનાજ્ઞપ્તાસ્તતો દૂતાઃ પાશમુદ્ગરપાણયઃ ।
અતિવેગાત્સમાયાતાઃ ક્રોધસંરક્તલોચનાઃ

ઉદ્યમં ચક્રિરે નેતું યમદૂતાઃ સ્વમાલયમ્ ।
તતો નારાયણપ્રેષ્યાઃ શઙ્ખચક્રગદાધરાઃ

આયાતા ગરુડારૂઢાસ્તં નેતું પૃથિવીપતિમ્ ।
પાશે નિયંત્રિતં દૃષ્ટ્વા તં ભૂપં વિષ્ણુકિંકરાઃ

જઘ્નુશ્ચક્રૈર્ગદાભિશ્ચ યમદૂતાન્મહાબલાઃ ।
સમારોપ્ય રથે દિવ્યે શંખાન્દધ્મુરનુત્તમાન્

તથા રાજા રથારૂઢસ્તુલસીમાલ્યભૂષિતઃ ।
પીતકૌશેયવાસાશ્ચ સ્વર્ણાલંકારભૂષિતઃ

સ્તૂયમાનો મુનિગર્ણૈર્વેદવેદાઙ્ગપારગૈઃ ।
વિષ્ણુદૂતૈઃ પરિવૃતો હરેઃ સાલોક્યમાયયૌ

અથોત્થાય સ્વયં વિષ્ણુશ્ચતુર્ભિર્દીર્ઘબાહુભિઃ ।
તમાલિંગિતવાન્ભૂપં પ્રોક્તવાંશ્ચ દ્વિજોત્તમ

શ્રીભગવાનુવાચ-
નૃપતે કુશલં બ્રૂહિ સર્વપુણ્યાત્મનાં વર ।
કિમસ્તિ સાધ્યં ભવતસ્તદાજ્ઞાપય સંપ્રતિ

નમોનારાયણાયેતિ વારૈકમપિ યો વદેત્ ।
નિત્યં તસ્યાનુપાલ્યોઽહં સ મે ભ્રાતા સ મે પિતા

નારાયણેતિ મન્નામ કદાચિદ્યઃ સ્મેરન્નરઃ ।
સાધયામ્યખિલં તસ્ય પિતુઃ પુત્ર ઇવેપ્સિતમ્

ભક્તોઽસિ નૃપતિશ્રેષ્ઠ તસ્માન્નિજમનોરથમ્ ।
પ્રકાશયાદ્ભુતં તાત કિં તે દાસ્યામિ ચાધુના

રાજોવાચ-
સર્વમેવ દયાસિન્ધો ત્વયા દત્તં ન સંશયઃ ।
પાપિનાપિ મયા પ્રાપ્તં તવ સ્થાનં સુદુર્લ્લભમ્

તસ્યાનેન તુ વાક્યેન પ્રસન્નઃ કમલાપતિઃ ।
સ્નેહાન્નિવેશયામાસ ભૂપાલં તન્નિશામય

તતઃ સુવર્ણાલંકારૈર્વિશ્વકર્મવિનિર્મિતૈઃ ।
ચકાર મણ્ડલં તસ્ય સ્વયમેવ દયામયા

અથ નાનાવિધૈર્ભક્ષ્યૈર્દિવ્યૈરપિ સુદુર્લ્લભૈઃ ।
તોષિતઃ સ મહીપાલો વિષ્ણુનાતિ સહિષ્ણુના

એવં પ્રતિદિનં તસ્થૌ સ રાજા વિષ્ણુમંદિરમ્ ।
મન્વન્તરસહસ્રાણિ નવ વર્ષ શતાનિ ચ

પ્રજાનાં પાલનં ચક્રે સ રાજા ધર્મતત્પરઃ ।
પૂજયામાસ સતતં ભક્ત્યા પરમયા હરિઃ

ચારુ ચંપકપુષ્પૈશ્ચ નૈવેદ્યૈર્વિવિધૈશ્ચ સઃ ।
આયુઃશેષે સ ભૂપાલો મરણં જાહ્નવી જલે

સમાસાદ્ય યયૌ મોક્ષં પ્રસાદાચ્ચક્રપાણિનઃ ।
વ્યાસ ઉવાચ-
વિપ્ર ચંપકપુષ્પસ્ય પ્રભાવોઽયં પ્રકીર્તિતઃ

ચપંકૈર્હરિમભ્યર્ચ્ય મુક્તાઃ સ્યુઃ પાપિનો જનાઃ ।
સ્ફુટચંપકપુષ્પેણ પૂજિતો ભગવાન્હરિઃ

અચિરેણૈવ વિપ્રર્ષે દદાતિ પરમં પદમ્ ।
યે યજંતિ પરાત્માનમિચ્છયા વાપ્યનિચ્છયા

તેઽપિ યાંતિ પરં ધામ વિમુક્તાઃ સર્વપાતકૈઃ

હરૌ પ્રસન્ને દુરિતાનિકોઽપિ યતઃ સ રાજા કૃતપાતકોઽપિ ।
જગામ મોક્ષં કૃપયામુરારેર્વિશ્વાર્ણવં નિમ્નમિમં વિતીર્ય

દિવ્યૈઃ સુગન્ધૈઃ કનકપ્રસૂનૈર્નારાયણં પદ્મદલાયતાક્ષમ્ ।
ભક્ત્યા યજેદ્યઃ પરમાદરેણ મર્ત્યો વ્રજેત્તત્તુ વિહાય પાપમ્

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ક્રિયાયોગસારે ચંપકપુષ્પમહિમાનામ દશમોઽધ્યાયઃ