પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 7.11

વ્યાસ ઉવાચ-
જૈમિને વિધિના યેન પૂજિતવ્યો હરિઃ સદા ।
તમહં વચ્મિ વિપ્રર્ષે શૃણુ વત્સ સમાહિતઃ

કલ્ય ઉત્થાય પર્યંકાદ્ગૃહીત્વા પાત્રમંભસામ્ ।
બહિર્દેશં વ્રજેત્પ્રાજ્ઞઃ શીર્ષમાચ્છાદ્ય વાસસા

તત્રોદીચ્યાં દિશિ મૌની યજ્ઞસૂત્રાણિ કર્ણયોઃ ।
કૃત્વોપવિષ્ટઃ પ્રાજ્ઞસ્તુ મલમૂત્રં વિસર્જયેત્

દેવતાયતને માર્ગે ગોષ્ઠેષુ ચત્વરેષુ ચ ।
રથ્યાયાં કૃષ્ટભૂમૌ ચ દર્ભમૂલે તથાંગણે

તટિની પુલિને ચૈત્ત્યવૃક્ષમૂલે તથા વને ।
તડાગવાપીગર્ભેષુ મલમૂત્રં ચ ન ત્યજેત્

રવિં ચંદ્રમસં ચૈવ દ્વિજાન્ગાશ્ચ દિશો દશ ।
મલમૂત્રં ત્યજેદ્યાવત્તાવત્પ્રાજ્ઞો ન પશ્યતિ

ખનિતાં મૂષિકાદ્યૈશ્ચ બિલાભ્યંતરવર્તિનીમ્ ।
ફાલકૃષ્ટાં મૃદં ચૈવ ન ગૃહ્ણીયાચ્છૌચહેતવે

જલાજ્જલં સમાનીય શૌચં કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ ।
પાદં જલેષુ વૈ દત્વા ન શૌચં કુરુતે બુધઃ

દક્ષિણાભિમુખો રાત્રૌ કુર્યાત્પ્રાજ્ઞો બહિઃક્રિયામ્ ।
શિરઃ પ્રાવૃત્ય વસ્ત્રેણ તતઃ શૌચં સમાચરેત્

મૃત્તિકૈકા પ્રદાતવ્યા લિંગે તિસ્રસ્તુ વૈ ગુદે ।
સપ્ત સવ્યે કરે પ્રાજ્ઞૈર્હસ્તયોરુભયોર્દશ

પાદયોઃ ષટ્પ્રદાતવ્યા મૃત્તિકા ચ વિચક્ષણૈઃ ।
કૃતશૌચક્રિયઃ પ્રાજ્ઞઃ કુર્યાદ્દંતસ્ય ધાવનમ્

જિહ્વપામાર્જનં ચૈવ દશનાચ્છાદનાદિભિઃ ।
દક્ષિણાભિમુખો ભૂત્વા પશ્ચિમાભિમુખસ્તથા

ન દંતધાવનં કુર્યાત્કુર્યાચ્ચેન્નારકી ભવેત્ ।
મધ્યમાનામિકાભ્યાં ચ વૃદ્ધાંગુષ્ઠેન ચ દ્વિજ

દંતસ્ય ધાવનં કુર્યાન્ન તર્જન્યા કદાચન ।
અશ્વત્થવટવૃક્ષાણાં ધાત્ર્યા કૈથિકયા બુધઃ

ન દંતધાવનં કુર્યાત્તથેંદ્રસ્યસુરસ્ય ચ ।
નિત્યં ક્રિયાફલં તસ્ય સર્વમેવ વિનશ્યતિ

યઃ સ્નાનસમયે કુર્યાજ્જૈમિને દંતધાવનમ્ ।
નિરાશાઃ પિતરો યાંતિ તસ્ય દેવાઃ સુરર્ષયઃ

દંતસ્ય ધાવનં કુર્યાદ્યો મધ્યાહ્નાપરાહ્ણયોઃ ।
તસ્ય પૂજાં ન ગૃહ્ણંતિ દેવતાઃ પિતરો જલમ્

સ્નાનકાલે પુષ્કરિણ્યાં યઃ કુર્યાદ્દંતધાવનમ્ ।
તતો જ્ઞેયઃ સ ચાંડાલો યાવદ્ગંગાં ન પશ્યતિ

ભગવત્યુદિતે સૂર્યે યઃ કુર્યાદ્દંતધાવનમ્ ।
તદ્દંતકાષ્ઠં પિતરો ભુક્ત્વા ગચ્છંતિ દુઃખિનઃ

ઉપવાસદિને વિપ્ર પિતૃશ્રાદ્ધદિને તથા ।
ન તત્ફલમવાપ્નોતિ દંતધાવનકૃન્નરઃ

પ્રભાતે માર્જયેદ્દંતાન્વાસસા રસનાં તથા ।
કુર્યાદ્દ્વાદશ વિપ્રેંદ્ર કલ્લોલાનિ જલૈર્બુધઃ

ઉપવાસે પિતૃશ્રાદ્ધે વિધિનાઽનેન જૈમિને ।
દંતધાવનકૃન્મર્ત્યઃ સંપૂર્ણં લભતે ફલમ્

અનેન વિધિના કૃત્વા દીર્ઘદર્શી બહિઃ ક્રિયામ્ ।
તતો નિજગૃહં ગત્વા રાત્રિવસ્ત્રં પરિત્યજેત્

તતો દેવગૃહદ્વારે ચોપવિષ્ટો બુધઃ શુચિઃ ।
સ્મરેન્નારાયણં દેવમનંતં પરમેશ્વરમ્

રામશ્યામતનો વિષ્ણો નારાયણ દયામય ।
જનાર્દન જગદ્ધામ પાપં મે હર કેશવ

પીતાંબરધરાનંત પદ્મનાભ જગન્મય ।
વામન પ્રણતસ્યેશ વિભો ત્વં શરણં ભવ

દામોદર યદુશ્રેષ્ઠ શ્રીકૃષ્ણ કરુણાર્ણવ ।
કમલેક્ષણ દેવેંદ્ર વાસુદેવ કૃપાં કુરુ

ગરુડધ્વજ ગોવિંદ વિશ્વંભર ગદાધર ।
શંખપાણે ચક્રપાણે પદ્મહસ્ત હરાપદઃ

લક્ષ્મીવિલાસ વૈકુંઠ હૃષીકેશ સુરોત્તમ ।
પુરુષોત્તમ કંસારે કૈટભારે ભયં હર

શ્રીપતે શ્રીધર વિભો શ્રીદ શ્રીકર માધવ ।
પરંબ્રહ્મ પરંધામ શરણં મે ભવાવ્યય

ઇત્થં કૃત્વા દ્વિજશ્રેષ્ઠ શ્રીવિષ્ણુસ્મરણં બુધઃ ।
બદ્ધાંજલિરિતિ બ્રૂતે પ્રવિશ્ય નિલયં ગતઃ

ઈશ્વર શ્રીપતે કૃષ્ણ દેવકીનંદન પ્રભો ।
નિદ્રાં મુંચ જગન્નાથ પ્રભાતસમયોઽભવત્

અથોસ્થિતમિવ પ્રાજ્ઞઃ પર્યંકે દેવકીસુતમ્ ।
નિદ્રાં ત્યક્ત્વા સલક્ષ્મીકં ચિંતયેન્નિજ ચેતસા

તતઃ કૃતચ્છદં દિવ્યં પાત્રં ચ જલપૂરિતમ્ ।
મુખપ્રક્ષાલનાર્થાય દદ્યાત્કૃષ્ણાય વૈષ્ણવઃ

ઈશ્વરં વર્તનાર્થાય સેવંતે સેવકા યથા ।
તથૈવ મતિમંતોપિ સેવંતે પરમેશ્વરમ્

યસ્તુ સેવકરૂપેણ સેવતે જગદીશ્વરમ્ ।
અચિરેણૈવ વિપ્રર્ષે તસ્ય સિધ્યતિ વાંછિતમ્

યથેશ્વરસ્ય સભયાઃ સેવાં કુર્વંતિ ચેટકાઃ ।
પ્રાજ્ઞાસ્તથૈવ સેવંતે સર્વદૈવ હરિં પ્રભુમ્

નિજેચ્છયાનયા વિષ્ણું નિર્ભયઃ પૂજયેન્નરઃ ।
કુસેવકઃ સ એવાસ્તિ તદા નહિ ભવેદ્દ્વિજ

અતએવ દ્વિજશ્રેષ્ઠ ત્વરયા કમલાપતેઃ ।
કર્ત્તવ્યા સર્વદા સેવા પુંસા કૈવલ્યમિચ્છુના

નિર્માલ્યં રાત્રિવસ્ત્રં ચ ગંધં પર્યુષિતં તથા ।
હરેરુત્તારયેદંગાત્પ્રભાતે વૈષ્ણવો જનઃ

તતો દેવાલયે તસ્મિન્સ્વયમેવ હિ માર્જયેત્ ।
કુર્યાચ્છનૈઃશનૈઃ પ્રાજ્ઞઃ સંમાર્જન્યા પરિષ્ક્રિયામ્

યાવંતો નિલયાત્તસ્માદ્ગચ્છંતિ રેણવો બહિઃ ।
તાવન્મન્વંતરશતં તિષ્ઠેદ્વિષ્ણુગૃહે નરઃ

યસ્તુ સંમાર્જનં કુર્યાદ્બ્રહ્મહાપિ હરેર્ગૃહે ।
સોપિ યાતિ પરં ધામ કિમન્યૈર્બહુભાષિતૈઃ

તથોપલેપનં કુર્યાદૂર્ણકૈર્ગોમયૈર્દ્વિજ ।
તસ્મિન્વિષ્ણુગૃહે પ્રાજ્ઞઃ સ્મરેન્નારાયણં પ્રભુમ્

યસ્તૂપલેપનં કુર્યાત્કેશવસ્ય ચ મંદિરે ।
તસ્ય પુણ્યમહં વચ્મિ સંક્ષેપાચ્છૃણુ જૈમિને

રજાંસિ તત્ર યાવંતિ વિનશ્યંતિ દ્વિજોત્તમ ।
તાવત્કલ્પસહસ્રાણિ તિષ્ઠેદ્વિષ્ણુગૃહે સુખી

સંમાર્જનં વિષ્ણુગૃહે જનઃ કૃત્વોપલેપનમ્ ।
લભતે પરમં ધામ કિં પૂજાફલવિત્પ્રભોઃ

દેવ રાજ વિરોધેન ન શક્નોતિ યદા સ્વયમ્ ।
તદા વિષ્ણુગૃહે ચાપિ ધર્મપત્નીં નિયોજયેત્

અથવા તનયં ભક્તં સુચરિત્રં તથાત્મનઃ ।
ભ્રાતરં ભગિનીં વાપિ દેવાગારે નિયોજયેત્

હરેઃ સપર્યાવસ્તૂનિ સપ્તધા શુદ્ધવારિભિઃ ।
પ્રક્ષાલયેત્ત્રિધા વાપિ સ્વયમેવાતિયત્નતઃ ૫૦

અમ્લેન તામ્રપાત્રાણિ કાંસ્યપાત્રાણિ ભસ્મના ।
વહ્નિના લોહપાત્રાણિ શુધ્યંતિ નાત્ર સંશયઃ

ધનાઢ્યો લોહપાત્રસ્થૈર્યઃ સ્નાપયતિ વારિભિઃ ।
નારાયણં જગન્નાથં તસ્ય તુષ્ટો ન કેશવઃ

અજ્ઞાનાદ્વાપિ ચેત્તર્હિ ગંગાસ્નાનેન શુદ્ધ્યતિ ।
સંપદિ બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ કર્ત્તવ્યો નિયમઃ સદા

વિપત્ત્યાં નિયમો નાસ્તિ શાસ્ત્રેષ્વિતિ વિનિશ્ચયઃ ।
યત્નાત્પ્રક્ષાલિતઃ શઙ્ખો યદા ભૂમિં સ્પૃશેત્પુનઃ

તદા સ શઙ્ખો વિપ્રેંદ્ર શતધૌતેન શુધ્યતિ ।
ઇત્થં પ્રક્ષાલ્ય યત્નેન પૂજાદ્રવ્યાણિ ચક્રિણઃ

ગૃહીત્વા સ્નાનવસ્તૂનિ સ્નાનાર્થં સરસીં વ્રજેત્ ।
અકૃત્વા સ્નાનકર્માણિ ગૃહમાયાતિ યઃ પુનઃ

તસ્મિન્દિને પિતૃગણસ્તસ્ય નાપ્નોતિ તર્પણમ્ ।
સ્નાનાર્થં ભોજનાર્થં વા ગચ્છતો વિઘ્નકૃદ્ભવેત્

યસ્તુ મોહાદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠ સ નૂનં નારકી ભવેત્ ।
સ્નાનાર્થં સરસીં ગત્વા મલમૂત્રં કરોતિ યઃ

પિતરસ્તસ્ય વિણ્વમૂત્રભોજિનઃ સ્યુર્ન સંશયઃ ।
તતઃ કૃત્વા વિધાનેન સ્નાનં ચ તર્પણાદિકમ્

સ્વકીયં ગૃહમાગચ્છેત્સ્મરેન્નારાયણં બુધઃ ।
તતશ્ચ પ્રાંગણે વિપ્ર પ્રક્ષાલ્ય ચરણદ્વયમ્

પ્રવિશેદ્દેવતાગારં શુચિર્બ્રાહ્મણસત્તમઃ ।
અપ્રક્ષાલિતપાદો યઃ પ્રવિશેન્નિલયં જનઃ

સંવત્સરકૃતં પુણ્યં તસ્ય નશ્યતિ તત્ક્ષણાત્ ।
સ્નાનં કૃત્વા સમાગત્ય પ્રાંગણેષુ વિચક્ષણઃ

તસ્માત્પ્રક્ષાલ્ય ચરણૌ પ્રવિશેદ્દેવતાગૃહમ્ ।
ઉપવિશ્ય પાદયુગ્મં બુધઃ સવ્યેન પાણિના

યત્નાત્પ્રક્ષાલયેદ્વિપ્ર તથા પાણિદ્વયં પુનઃ ।
પાદેન પાદં વિપ્રેંદ્ર તથા દક્ષિણપાણિના

યશ્ચ પ્રક્ષાલયેન્મૂઢસ્તં લક્ષ્મીસ્ત્યજતિ ધ્રુવમ્ ।
અથોપવિષ્ટો મતિમાન્કેશવાર્ચનમારભેત્

અનન્યમાનસો ભૂત્વા સર્વકામફલપ્રદમ્ ।
મૃગચર્માસને શુદ્ધ વ્યાઘ્રચર્માસનેઽપિ વા

વસ્ત્રાસને કેવલે ચ તથા કુશમયાસને ।
પુષ્પાસને ચોપવિષ્ટઃ પૂજયેત્કમલાપતિમ્

કાષ્ઠાસને દ્વિજો વિદ્વાન્ન કુર્ય્યાદ્વિષ્ણુપૂજનમ્ ।
વિષ્ણુના ત્વં ધૃતા પૃથ્વિ સર્વેલોકાસ્ત્વયા ધૃતાઃ

અતઃ સર્વસહે દેહિ વસ્તું મે સ્થાનમુત્તમમ્ ।
ઇત્યુક્ત્વાસનમાસ્તીર્ય વસેન્નારાયણાર્ચકઃ

દક્ષિણાભિમુખો ભૂત્વા ન કુર્યાદ્વિષ્ણુપૂજનમ્ ।
શઙ્ખે કૃત્વા તુ પાનીયં મંત્રપૂતં સુવાસિતમ્

સ્નાપયેત્કમલાકાંતં કમલાસહિતં પ્રભુમ્ ।
શઙ્ખેન સ્નાપયેદ્યસ્તુ ભગવંતં જનાર્દનમ્

તત્ફલં તસ્ય વક્ષ્યામિ શૃણુ વિપ્રેંદ્ર જૈમિને ।
વિપ્ર ગો સ્ત્રી ભ્રૂણહત્યા સુરાપાનાદિપાતકૈઃ

વિમુક્તો યાતિ વૈકુંઠં ભુંક્તે હિ સકલં સુખમ્ ।
યદિ દૃષ્ટ્વા હૃષીકેશં પૂજયેન્માનવો દ્વિજ

લભતે તત્તદેવાશુ પ્રસાદાત્કમલાપતેઃ ।
શંખાભાવે તુ વિપ્રેંદ્ર સુગંધિતોયકં બુધઃ

કૃત્વા ચ તુલસીં પાત્રે સ્નાપયેત્કેશવં બુધઃ ।
તતો દેવં સ્નાપયિત્વા સંસ્થાપ્ય ચ વરાસને

સુગન્ધૈશ્ચંદનૈસ્તસ્ય કુર્યાત્સર્વાંગલેપનમ્ ।
તુલસીકાષ્ઠપંકે ચ ચક્રિણો દેહપાલનમ્

યઃ કરોતિ જનસ્તસ્ય પ્રસન્નઃ સતતં હરિઃ ।
તુલસીપત્રમાલેયં નિજગન્ધસુખપ્રદા

દીયતે તે જગન્નાથ સુપ્રીતો ભવ સર્વદા ।
મંત્રેણાનેન વિપ્રેંદ્ર તુલસીપત્રમાલયા

અલંકૃતો મહાવિષ્ણુઃ પ્રસન્નો ન દદાતિ કિમ્ ।
તતસ્તુ વૈદિકૈર્મંત્રૈઃ કર્તવ્યં સ્વસ્તિવાચનમ્

દિગ્બંધનં ચ કર્તવ્યં મંત્રૈઃ પૌરાણિકૈર્બુધૈઃ ।
કૃષ્ણો રક્ષતુ પૂર્વસ્યામાગ્નેય્યાં દેવકીસુતઃ

યામ્યાં રક્ષતુ દૈત્યારિર્નૈરૃત્યાં મધુસૂદનઃ ।
વિદિક્ષુ રક્ષતુ શ્રીમાનૂર્ધ્વં ચ શ્રીધરઃ પ્રભુઃ

અધો રક્ષતુ વિશ્વાત્મા કૂર્મમૂર્તિઃ કૃપામયઃ ।
યે વિઘ્નકારકાઃ સર્વે પૂજાકાલે ભવંતિ હ

દૂરં ગચ્છંતુ તે સર્વે હરિનામાસ્ત્રતાડિતાઃ ।
ઇત્થં દિગ્બંધનં કૃત્વા તતઃ પ્રહ્વઃ કૃતાંજલિ

વક્ષ્યમાણેન મંત્રેણ સંકલ્પં કુરુતે દૃઢમ્ ।
મયારબ્ધામિમાં પૂજાં દેવદેવ જનાર્દન

સિંદ્ધિં પ્રાપય નિર્વિઘ્નાં પ્રસીદ પરમેશ્વર ।
તતસ્તુ કૃતસંકલ્પો વૈષ્ણવઃ સર્વતત્વવિત્

અંગન્યાસાદિકં કૃત્વા ધ્યાયેન્નારયણં હૃદા ।
નવીનમેઘસંકાશં પુંડરીકનિભેક્ષણમ્

પીતાંબરધરં દેવં સ્મિતચારુતરાનનમ્ ।
કદંબપુષ્પમાલાભિર્ભૂષિતં સુમહાભુજમ્

બર્હિબર્હ(?)શ્રેણિબદ્ધશિખંડધૃતકુંડલમ્ ।
વંશી મધુરનાદેન મોહયંતં દિશો દશ

આવૃતં ગોપનારીભિશ્ચારુવૃંદાવને સ્થિતમ્ ।
એવં સંચિંત્ય દેવેશં ગોવિંદં સર્વકામદમ્

તતશ્ચાવાહનં કુર્યાદ્ભક્તિભાવેન વૈષ્ણવઃ ।
આવાહિતાય કૃષ્ણાય ચતુર્વર્ગપ્રદાયિને

પાદ્યાર્ઘ્યાચમનીયાનિ તત્ર દદ્યાદ્વિચક્ષણઃ ।
કોમલૈસ્તુલસીપત્રૈ રમ્યૈર્વા કુસુમૈર્બુધઃ

પૂજયેત્સર્વદેવેશં શ્રીકૃષ્ણં દેવકીસુતમ્ ।
નમો મત્સ્યાય કૂર્માય વરાહાય નમોનમઃ

નમોઽસ્તુ હરયે તુભ્યં વામનાય નમોનમઃ ।
નમો રામાય રામાય રામાય બલિને નમઃ

નમો બુદ્ધાય શુદ્ધાય સકૃપાય નમોનમઃ ।
નમોસ્તુ કલ્કિને તુભ્યં નમસ્તે બહુમૂર્ત્તયે

નારાયણાય કૃષ્ણાય ગોવિંદાય ચ શાર્ઙ્ગિણે ।
દામોદરાય દેવાય દેવદેવાય તે નમઃ

હૃષીકેશાય શાંતાય વ્યોમપાદાય વૈ નમઃ ।
નમોસ્તુ પદ્માપતયે નમસ્તે પદ્મચક્ષુષે

અનંતાય નમસ્તુભ્યં ગદાહસ્તાય વૈ નમઃ ।
તાર્ક્ષ્યધ્વજાય વૈ તુભ્યં નમસ્તે ચક્રપાણયે

પદ્મહસ્તાય વૈ તુભ્યમચ્યુતાય નમો નમઃ ।
નમો દૈત્યારયે તુભ્યં સર્વકામપ્રદાયિને

માધવાય સુરેશાય વિષ્ણવે પરમાત્મને।
કિરીટિને કુણ્ડલિને નમોઽસ્તુ હરયે સદા

નમો ભગવતે તુભ્યં વાહનં ગરુડાહ્વયમ્ ।
ૐનમો ગરુડાયેતિ મંત્રેણૈવ વિચક્ષણઃ ૧૦૦

નમઃ શંખાય ચક્રાય ગદાયૈ ચ નમોનમઃ ।
નમઃ પદ્માય ખડ્ગાય નંદકાય નમોનમઃ

ઇતિ સંપૂજ્ય દેવેશં સદારં ચ સવાહનમ્ ।
સાયુધં ચ તતો મંત્રં જપેદષ્ટાક્ષરં બુધઃ

નિજભક્ત્યા તતો જપ્ત્વા મંત્રમષ્ટાક્ષરં બુધઃ ।
ગોવિંદાય તતો દદ્યાન્નાનાનૈવેદ્યમુત્તમમ્

ધૂપં દીપં ચ તાંબૂલં દેવદેવાય વિષ્ણવે ।
અન્યાન્યપ્યુપહારાણિ પ્રદદ્યાદ્વૈષ્ણવો જનઃ

યસ્તુ ધૂપં દ્વિજશ્રેષ્ઠ ચંદનાગરુવાસિતમ્ ।
દદ્યાન્મુરારયે તસ્ય દ્રુતં સિધ્યતિ વાંછિતમ્

ધૂપં યચ્છતિ યો વિપ્ર હરયે ઘૃતવાસિતમ્ ।
સ ગચ્છેદ્વિષ્ણુભવનં વિમુક્તઃ પાપકોટિભિઃ

નારાયણાય યો ધૂપં દદ્યાદ્ગુગ્ગુલુવાસિતમ્ ।
સ યાતિ પરમં ધામ દુર્લ્લભં યત્સુરૈરપિ

ઘૃતેન દીપં યો દદ્યાત્તિલતૈલેન વા પુનઃ ।
નિમેષાત્સકલં તસ્ય પાપં હરતિ કેશવઃ

કર્પૂરવાસિતં યસ્તુ તાંબૂલં ચક્રપાણયે ।
દદ્યાત્તસ્ય દ્વિજશ્રેષ્ઠ મુક્તિર્ભવતિ જૈમિને

યસ્તુ યચ્છતિ તાંબૂલં ખદિરેણ સમન્વિતમ્ ।
ઇહ ભુક્ત્વાખિલાન્ભોગાનંતે યાતિ હરેઃ પદમ્

ષષ્ઠી મધુરિકાયુક્તં તથા જાતિફલાદિભિઃ ।
તાંબૂલં હરયે દત્વા સ્વર્ગમાપ્નોતિ માનવઃ

શઙ્ખે કૃત્વા તુ પાનીયં કુર્યાદ્વિષ્ણુપ્રદક્ષિણામ્ ।
વક્ષ્યમાણેન મંત્રેણ જૈમિને વૈષ્ણવો જનઃ

જનાર્દન જગદ્બંધો શરણાગતપાલક ।
ત્વદ્દાસદાસદાસત્વં દાસસ્ય દેહિ મે પ્રભો

મંત્રેણાનેન યઃ કુર્યાન્નારાયણપ્રક્ષિણામ્ ।
તસ્ય પુણ્યફલં વચ્મિ સંક્ષેપાચ્છૃણુ જૈમિને

બ્રહ્મહત્યાદિપાપાનિ યાનિ યાનિ મહાંતિ ચ ।
તાનિ તાનિ પ્રણશ્યંતિ પ્રદક્ષિણપદે પદે

યાવત્પાદં નરો ભક્ત્યા ગચ્છેદ્વિષ્ણુપ્રદક્ષિણે ।
તાવત્કલ્પસહસ્રાણિ વિષ્ણુના સહ મોદતે

હરિપ્રદક્ષિણે યાવત્પદં ગચ્છેચ્છનૈઃ શનૈઃ ।
પદેપદેઽશ્વમેધસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સર્વં સંસારે યત્ફલં ભવેત્ ।
હરિં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય તસ્માત્કોટિગુણં ફલમ્

અંગં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય યસ્તુ નારાયણાગ્રતઃ ।
સોઽપિ તત્ફલમાપ્નોતિ કિમન્યૈર્બહુભાષિતૈઃ

ન લંઘયેત્સોમસૂત્રં ધીમાઞ્શંભુપ્રદક્ષિણે ।
લંઘયિત્વા યદા વિપ્ર સા પૂજા નિષ્ફલા ભવેત્

પ્રદક્ષિણા કારતયા વારૈકં યો હરિં વ્રજેત્ ।
જન્મજન્મનિ વિપ્રેંદ્ર સાર્વભૌમો ભવેદ્ધ્રુવમ્

યસ્તુ વારદ્વયં વિપ્ર કુર્યાદ્વિષ્ણુપ્રદક્ષિણામ્ ।
ઐંદ્રં પદમવાપ્નોતિ ત્રિદિનેનાત્ર સંશયઃ

વિષ્ણુપ્રદક્ષિણં યસ્તુ કુર્યાદ્વારદ્વયં જનઃ ।
વિમુક્તઃ સકલૈઃ પાપૈઃ પ્રવિશેન્માધવીં તનુમ્

ભ્રામયેત્સોદકં શઙ્ખં કેશવોપરિ જૈમિને ।
અંતે દેવાલયં ગત્વા સભવેત્સુરવંદિતઃ

પ્રણમેદ્દંડવદ્ભૂમૌ સપ્તધા યસ્તુ કેશવમ્ ।
પાતકં તચ્છરીરસ્થં ભસ્મીભવતિ તત્ક્ષણાત્

શિરસ્યંજલિમાધાય પ્રણમેદ્યો જનાર્દનમ્ ।
તસ્મૈ લક્ષ્મીપતિર્વિષ્ણુર્દદાતિ પરમં પદમ્

ભૂમૌ નિપાત્ય સર્વાંગં હરિં પ્રણમતાં નૃણામ્ ।
પુણ્યપ્રભાવં વિપ્રર્ષે વદતો મે નિશામય

યાવદ્ભૂરેણુભિર્નૃણાં ભૂષિતં સ્યાત્કલેવરમ્ ।
તાવત્કલ્પસહસ્રાણિ તિષ્ઠંતિ હરિસંનિધૌ

તતઃ કેશવનિર્માલ્યં વૈષ્ણવેભ્યઃ પ્રદીયતે ।
વૈષ્ણવાંસ્તાન્પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ સત્તમ જૈમિને

શુકઃ સૂતસ્તથા વ્યાસો નારદઃ કપિલો મુનિઃ ।
પ્રહ્લાદશ્ચાંબરીષશ્ચ તથાક્રૂરોદ્ધવાવપિ

બિભીષણો હનૂમાંશ્ચ તથૈવાન્યેઽપિ વૈષ્ણવાઃ ।
નિર્માલ્યં વાસુદેવસ્ય ગૃહ્ણંતુ સર્વકામદમ્

ઇત્યુક્ત્વા વિષ્ણુનિર્માલ્યં નિક્ષિપેદ્ભુવિ વૈષ્ણવઃ ।
તતસ્તુ હરિનિર્માલ્યં સ્વયં ગૃહ્ણાતિ ભક્તિતઃ

મસ્તકે દૃશ્યતે યસ્ય હરિનિર્માલ્યમુત્તમમ્ ।
સ વિજ્ઞેયો દ્વિજશ્રેષ્ઠ સાક્ષાદેવ હરિઃ સ્વયમ્

દુર્લભં વિષ્ણુનૈવેદ્યં નિર્માલ્યં પાપનાશનમ્ ।
ગૃહ્ણંતિ ત્રિદશાઃ સર્વે મનુષ્યાણાં ચ કા કથા

જૈમિને તુલસીપત્રં યસ્તુ જિઘ્રતિ વૈષ્ણવઃ ।
તસ્ય દેહાંતરસ્થં હિ સર્વં પાપં વિનશ્યતિ

તુલસીપત્રગંધસ્તુ પ્રવિશેદ્યસ્ય નાસિકામ્ ।
આપદસ્તચ્છરીરસ્થાઃ સદ્યો ગચ્છંતિ સંક્ષયમ્

તુલસીછદનઘ્રાણમાઘ્રાય યોઽભિનંદતિ ।
તસ્યાલયે ભવેન્નિત્યમાનંદો દ્વિજસત્તમ

સ્તવૈઃ સ્તુત્વા જગન્નાથં કમલાપ્રિયમચ્યુતમ્ ।
કૃતાંજલિસ્તતઃ પ્રાજ્ઞ ઇમં મંત્રમુદીરયેત્

નારાયણ જગદ્રૂપ ગચ્છ ધામ જગત્પતે ।
ગચ્છ દેવ નિજસ્થાનં પ્રસન્નો ભવ સર્વદા

યેયં સ્વશક્ત્યા દેવેંદ્ર તવ પૂજા કૃતા મયા ।
અચ્છિદ્રાસ્તુ જગન્નાથ ત્વત્પ્રસાદાજ્જગન્મય

તતઃ પાદોદકં પ્રાજ્ઞો મહાવિષ્ણોઃ પરાત્મનઃ ।
સમસ્તપાતકધ્વંસિ ગૃહ્ણીયાદ્ભક્તિભાવતઃ

કણમાત્રં વહેદ્યસ્તુ વિષ્ણોઃ પાદોદકં શુભમ્ ।
સ સ્નાતઃ સર્વતીર્થેષુ જૈમિને સત્યમુચ્યતે

સ્પૃશેત્પાદોદકં વિષ્ણોર્ગંગાસ્નાનફલં ભવેત્ ।
ગાંગેયં સલિલં વિપ્ર વિષ્ણુપાદોદકં યતઃ

અકાલમરણં નાસ્તિ નાસ્તિ વ્યાધિભયં તથા ।
યઃ સ્પૃશેત્પાદસલિલં કેશવસ્ય મહાત્મનઃ

પાપવ્યાધિવિનાશાર્થં વિષ્ણુપાદોદકૌષધમ્ ।
પાપિનોઽપિ નરાસ્તે ચ પિબંતુ પ્રતિવાસરમ્

વિષ્ણુપાદોદકં વિપ્ર યઃ પિબેદ્વૈષ્ણવો જનઃ ।
પાતકં તચ્છરીરસ્થં ક્ષણાદેવ તુ નશ્યતિ

યથૌષધેન દેહસ્થં હન્યતે દેહિનો ભૃશમ્ ।
તથૈવ પાતકં સર્વં વિષ્ણુપાદોદકેન ચ

વિષ્ણુપાદોદકં શુદ્ધં તુલસીપત્રસંયુતમ્ ।
યો વહેચ્છિરસા વિપ્ર તસ્ય પુણ્યં વદામ્યહમ્

બ્રહ્મહત્યાદિભિઃ પાપૈર્વિમુક્તો વિષ્ણુરૂપધૃક્ ।
અંતે વિષ્ણુપુરં ગત્વા વિષ્ણુના સહ મોદતે

મેરુપ્રમાણ હેમાનિ દત્વા ભવતિ યત્ફલમ્ ।
વિષ્ણુપાદોદકં સ્પૃષ્ટ્વા તદ્ભવેદધિકં ફલમ્ ૧૫૦

અશ્વકોટિપ્રદાનેન તત્ફલં પ્રાપ્યતે જનૈઃ ।
સપ્તદ્વીપાં મહીં દત્વા દ્વિજેભ્યો યત્ફલં લભેત્

તત્ફલં લભતે મર્ત્યો વિષ્ણુપાદોદકં સ્પૃશન્ ।
અશ્વમેધસહસ્રાણિ કૃત્વા ભવતિ યત્ફલમ્

વિષ્ણુપાદોદકં સ્પૃષ્ટ્વા તદ્ભવેદધિકં ફલમ્ ।
દીર્ઘિકાશતદાનેન યત્પુણ્યં પરિકીર્તિતમ્

તસ્માદપ્યધિકં પુણ્યં લભેત્પાદોદકં સ્પૃશન્ ।
બહુનાત્ર કિમુક્તેન સંક્ષેપાદુચ્યતે મયા

વિષ્ણુપાદોદકસ્પર્શાન્મુક્તો ભવતિ માનવઃ ।
ભૂયોભૂયોપિ વિપ્રેંદ્ર સુદૃઢં કથ્યતે મયા

પુનર્ન લભતે જન્મ સ્પૃશન્પાદોદકં હરેઃ ।
વિષ્ણુનૈવેદ્યશેષં યઃ સર્વપાપવિનાશનમ્

યોઽશ્નાતિ ભક્તિભાવેન સ ગચ્છેત્પરમં પદમ્ ।
દુર્લભં વિષ્ણુનૈવેદ્ય ભુંજતે દ્વિજસત્તમ

દેહં ત્યજતિ પાપાનિ બ્રહ્મહત્યામુખાન્યપિ ।
ભુંજતો હરિનૈવેદ્યં દાસીવ વશગા ભવેત્

મુક્તિભૂમિઃ સુરશ્રેષ્ઠ દૈવતૈરપિ દુર્લભા ।
સંપૂજ્ય કમલાકાંતં કિંચિન્નૈવેદ્યમત્યજન્

અચિરેણૈવ તં વિષ્ણુર્નયતિ સ્વાં તનું પ્રતિ ।
નૈવેદ્યસ્ય મહાવિષ્ણોર્ગુણં કિં કથયામ્યહમ્

યદ્ભુંજતઃ કેશવોઽપિ સ્યાદધીનો દ્વિજ પ્રભો ।
અનેન વિધિના વિપ્ર પ્રતિમાસે જનાર્દનમ્

વિધિહીનામપિ શ્રેષ્ઠાં પૂજાં શ્રીકમલાપતેઃ ।
યઃ કુર્યાદ્ભક્તિભાવેન સોઽપિ સ્યાત્કેશવપ્રિયઃ

વિધિજ્ઞો વિધિના વિષ્ણુમભ્યર્ચ્ય યત્ફલં લભેત્ ।
યથોક્તવિધિના વિપ્ર નૈવેદ્યૈર્બહુભિઃ પ્રભો

પૂજિતોઽપિ ન તુષ્ટઃ સ્યાદ્યદિ ભક્તિર્ન તિષ્ઠતિ ।
યસ્ય વૈ યાવતી ભક્તિર્દેવદેવે જનાર્દને

તાવદેવ ફલાવાપ્તિસ્તસ્ય નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ ।
અભક્ત્યાયા હરેઃ પૂજા ક્રિયતે ભુવિ માનવૈઃ

સા પૂજા બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ પૂજાકાલે ભવેત્કિલ ।
જ્ઞાનમૂલં હરેર્ભક્તિર્ભક્તિમૂલં જગત્પતેઃ

પૂજા મોક્ષદ્રુમોત્પત્તૌ મૂલમારાધનં હરેઃ ।
અલ્પમાત્રમપિ પ્રાજ્ઞ શ્રદ્ધયા કુરુતે હિ યત્

તદક્ષયં ભવેત્સર્વં શ્રદ્ધાયુક્તાખિલા ક્રિયા ।
ભક્ત્યા યઃ પૂજયેદ્વિષ્ણું વારિમાત્રમપિ દ્વિજ

સંસ્થાનં લભતે વિષ્ણોર્યતો ભક્તવશો હરિઃ

અસારમેતદ્ભુવનં સમસ્તં સારં હરેઃ પૂજનમેવ વિપ્ર ।
તસ્માન્મનુષ્યો નિજમંગલૈષી ભક્ત્યા યજેત્કૃષ્ણમનંતમૂર્તિમ્

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ક્રિયાયોગસારે હરિપૂજાવિધિર્નામ એકાદશોઽધ્યાયઃ