पद्म पुराण · अध्याय 7.10

जैमिनिरुवाच-
माहात्म्यमेतद्गङ्गायास्त्वत्प्रसादाच्छ्रुतं मया ।
इदानीं श्रोतुमिच्छामि विष्णुपूजाफलं गुरो

व्यास उवाच-
शृणु लक्ष्मीपतेर्वत्स सपर्या फलमुत्तमम् ।
यच्छ्रुत्वा मानवाः सर्वे लभंते ज्ञानमुत्तमम्

विप्र द्वादशमासेषु माघादिषु सनातनः ।
पूजितव्यो विधानैर्यैः शृणु तानि वदाम्यहम्

माघेमासि समायाते सर्वमासोत्तमे शुभे ।
आमिषं मैथुनं चैव त्याजयेद्वैष्णवोत्तमः

प्रातःस्नायी भवेन्नित्यं तैलान्यपि च वर्जयेत् ।
द्विर्भोजनं परान्नं च माघेमासि परित्यजेत्

प्रातः शुक्लांबरधरः कृतपंच महाध्वरः ।
सपर्यामारभेद्विष्णोः स्थिरचित्तो हि मानवः

ईषदुष्णजलैः शुद्धैः स्नापयेद्विष्णुमव्ययम् ।
अतिश्लथैश्चंदनैश्च विष्णोरङ्गानि लेपयेत्

पूजयेज्जगदीशस्य देवदेवस्य चक्रिणः ।
प्रक्षालितानि पात्राणि जलहीनानि कारयेत्

स्नापयित्वा जगन्नाथमीषदुष्णेन वारिणा ।
प्रोक्षितव्यं तच्छरीरं दिव्यवस्त्रेण यत्नतः

सलिलैरीषदुष्णैश्च प्रस्नापयति केशवम् ।
माघेमासि द्विजश्रेष्ठ फलं तस्य मयोच्यते

विमुक्तः पातकैः सर्वैर्जन्मजन्मांतरार्जितैः ।
इह भुंक्ते सुखं सर्वं शेषे याति हरेर्गृहम्

यत्नात्प्रक्षाल्य पात्राणि कृत्वाशुद्धानिवारिभिः ।
यः पूजयेज्जगन्नाथं तस्य पुण्यं निशामय

इह भुक्त्वाखिलान्कामान्सर्वव्याधिविवर्जितः ।
अंते युगसहस्राणि तिष्ठेत्केशवमंदिरम्

प्रभाते विश्वसंध्यायां पुरतश्चक्रपाणिनः ।
ज्वलंतं स्थापयेद्वह्निं निर्द्धूमं वैष्णवो जनः

शीतस्य वारणार्थाय सायंप्रातश्च वैष्णवः ।
माघे विष्ण्वग्रतो वह्निं ज्वालयेत्तत्फलंशृणु

इह भुक्त्वाखिलान्कामान्पुत्रपौत्रसमन्वितः ।
अंते विष्णुपुरं याति दैवतैरपि दुर्ल्लभम्

यथैवात्मा तथा विष्णुः संदेहोनात्र विद्यते ।
स्वपंतं देवदेवेशं पर्यंकोपरि केशवम्

आत्मनः कुरुते मर्त्यो यथा शीतनिवारणम् ।
क्षीरेण स्नापयेद्यस्तु माघे मासि जनार्दनम् ।
तस्मै देवोत्तमो विष्णुः संतुष्टो न ददाति किम्

तथा शीतक्षयं कुर्याद्दिव्यवस्त्रेण चक्रिणः

यः पूजयेत्सकृन्माघे स्नापयित्वा चतुर्भुजम् ।
नालिकेरोदकैर्दुग्धैः फलं तस्य वदाम्यहम्

नरकाब्धौ मज्जमानान्दुस्तरे स्वेन कर्मणा ।
उद्धृत्य कोटिपुरुषान्स याति चक्रिणः पदम्

माघे मासे च शुक्लायां पंचम्यां द्विजसत्तम ।
एकादश्यां च पंचम्यां हरिपूजा विशेषतः

दातव्यो देवदेवाय सपद्माय मुरारये ।
पायसो धूपसहितो माघेमासि दिने दिने

सधूपपायसं यस्तु माघे यच्छति चक्रिणे ।
तस्य पुण्यफलं वच्मि शृणु वैष्णव जैमिने

अंते विष्णुपुरं गत्वा मन्वंतरचतुष्टयम् ।
भुंक्ते मनोरमान्भोगान्प्रसादाच्चक्रपाणिनः

पुनरागत्य धरणीं चक्रवर्ती नृपो भवेत् ।
भुंक्ते च भोगं सुचिरं मृतो याति हरेर्गृहम्

पंचम्यां वापि सप्तम्यामेकादश्यां च जैमिने ।
अशक्तो वैष्णवो दद्यात्परमान्नं मुरारये

कृष्णपक्षाद्दिवजश्रेष्ठ शुक्लपक्षे विशेषतः ।
शुक्लपक्षे तिथिष्वेषु दद्यादन्नं मुरारये

एकाहमपि यो माघे विष्णवे दैत्यजिष्णवे ।
सपूपंपायसं दद्यान्न तस्य दुर्ल्लभो हरिः

यत्किच्चिद्दिवजतुष्ट्यर्थं माघेमासि प्रदीयते ।
तदक्षयं भवेत्पुंसः कोऽपि नास्त्यत्र संशयः

माघे मासि कृतं कर्म शुभं वाशुभमेव वा ।
तस्य नास्ति क्षयं विप्र मन्वंतरशतैरपि

माघे चंपकपुष्पेण योऽर्चयेत्कमलापतिम् ।
स गच्छेत्परमं धाम विमुक्तः सर्वपातकैः

यावंति स्वर्णपुष्पाणि दीयंते चक्रपाणये ।
तावद्युगसहस्राणि स्थीयते विष्णुमंदिरम्

मेरुतुल्यसुवर्णानि दत्वा भवति यत्फलम् ।
एकेन स्वर्णपुष्पेण हरिं संपूज्य तत्फलम्

सुवर्णपुष्पं विप्रेन्द्र सर्वदा केशवप्रियम् ।
माघेमासि विशेषेण पवित्रं केशवप्रियम्

सुवर्णकुसुमैर्दिव्यैर्येन नाराधितो हरिः ।
रत्नैर्हीनः सुवर्णाद्यैः स भवेज्जन्मजन्मनि

फलं चंपकपुष्पस्य ब्रवीम्यहं विशेषतः ।
आकर्णय द्विजश्रेष्ठ सेतिहासमनुत्तमम्

सुवर्णो नाम भूपालो बलवान्सर्वशास्त्रवित् ।
आर्यावर्तेषु सर्वेषु बभूव विप्रवर्चसा

राजश्रिया विद्यया च वयसा च स भूपतिः ।
अतिप्रमत्तो विप्रर्षे सदा पापरतोऽभवत्

पाखंडमंत्रिणां वाक्यैर्विनादोषैरपि द्विज ।
धनलोभात्तेन राज्ञा दंड्यंते साधवो जनाः

अन्यायोपार्जितं वित्तं गीतवाद्यादिभिर्वृतः ।
समस्तं नाशयामास यज्ञदानविवर्जितः

न ज्ञातिपोषणं चक्रे न देवद्विजभोजनम् ।
न च याचकसंतुष्टिं सर्वदा पापमोहितः

न चकारातिथेः पूजां सदा पापपरायणः ।
ययौ च मंदिरान्नित्यं स भूपः पापमंदिरः

कृतानि तेन पापानि यान्यन्यान्यविवेकिनाम् ।
अपि वर्षशतैः शक्तः संख्यातुं जनितानि किम्

एकदा स महीपालः कामेन परिमोहितः ।
जगाम वेश्यानिलयं निशीथे दुरिताशयः

तमायांतं ततो दृष्ट्वा भूपालमुज्ज्वलाह्वया ।
सहसोत्थाय पर्यंके चक्रे तत्पादवंदनम्

प्रक्षाल्य तत्पादयुगं भृंगारसलिलैश्च सा ।
मंचे निवेशयामास दोर्भ्यामालिङ्ग्य तं नृपम्

तत्प्रेमामृतधाराभिः सिक्तोऽसौ पृथिवीपतिः ।
तस्मिन्नुवास पर्यंके तया सह कुतूहली

ततः सा गणिका प्रीत्या हसंती नवयौवना ।
ददौ चंपकपुष्पाणां तस्मै भूमिभुजे स्वयम्

पुष्पमाला पुष्पमेकं तस्माद्भूपति हस्ततः ।
पपात धरणीपृष्ठे गन्धव्याप्तदिगंतरम् ५०

तच्च्युतं कुसुमं दृष्ट्वा स राजाऽत्यतसंभ्रमात् ।
नमोनारायणायेति जगादोङ्कारपूर्वकम्

नारायणायेति वाक्यात्सर्वाणि पातकानि च ।
स्वर्णपुष्पप्रदानेन तस्य नष्टानि भूभुजः

ग्रामीणा अथ सर्वेऽपि समागत्यातिदुर्जये ।
तस्यामेव निशायां तं जघ्नुर्वेश्यागृहे स्थितम्

नेतुं तमथ भूपालं सर्वपातकिनां वरम् ।
किंकरान्प्रेषयामास क्रुद्धो वैवस्वतो भृशम्

तेनाज्ञप्तास्ततो दूताः पाशमुद्गरपाणयः ।
अतिवेगात्समायाताः क्रोधसंरक्तलोचनाः

उद्यमं चक्रिरे नेतुं यमदूताः स्वमालयम् ।
ततो नारायणप्रेष्याः शङ्खचक्रगदाधराः

आयाता गरुडारूढास्तं नेतुं पृथिवीपतिम् ।
पाशे नियंत्रितं दृष्ट्वा तं भूपं विष्णुकिंकराः

जघ्नुश्चक्रैर्गदाभिश्च यमदूतान्महाबलाः ।
समारोप्य रथे दिव्ये शंखान्दध्मुरनुत्तमान्

तथा राजा रथारूढस्तुलसीमाल्यभूषितः ।
पीतकौशेयवासाश्च स्वर्णालंकारभूषितः

स्तूयमानो मुनिगर्णैर्वेदवेदाङ्गपारगैः ।
विष्णुदूतैः परिवृतो हरेः सालोक्यमाययौ

अथोत्थाय स्वयं विष्णुश्चतुर्भिर्दीर्घबाहुभिः ।
तमालिंगितवान्भूपं प्रोक्तवांश्च द्विजोत्तम

श्रीभगवानुवाच-
नृपते कुशलं ब्रूहि सर्वपुण्यात्मनां वर ।
किमस्ति साध्यं भवतस्तदाज्ञापय संप्रति

नमोनारायणायेति वारैकमपि यो वदेत् ।
नित्यं तस्यानुपाल्योऽहं स मे भ्राता स मे पिता

नारायणेति मन्नाम कदाचिद्यः स्मेरन्नरः ।
साधयाम्यखिलं तस्य पितुः पुत्र इवेप्सितम्

भक्तोऽसि नृपतिश्रेष्ठ तस्मान्निजमनोरथम् ।
प्रकाशयाद्भुतं तात किं ते दास्यामि चाधुना

राजोवाच-
सर्वमेव दयासिन्धो त्वया दत्तं न संशयः ।
पापिनापि मया प्राप्तं तव स्थानं सुदुर्ल्लभम्

तस्यानेन तु वाक्येन प्रसन्नः कमलापतिः ।
स्नेहान्निवेशयामास भूपालं तन्निशामय

ततः सुवर्णालंकारैर्विश्वकर्मविनिर्मितैः ।
चकार मण्डलं तस्य स्वयमेव दयामया

अथ नानाविधैर्भक्ष्यैर्दिव्यैरपि सुदुर्ल्लभैः ।
तोषितः स महीपालो विष्णुनाति सहिष्णुना

एवं प्रतिदिनं तस्थौ स राजा विष्णुमंदिरम् ।
मन्वन्तरसहस्राणि नव वर्ष शतानि च

प्रजानां पालनं चक्रे स राजा धर्मतत्परः ।
पूजयामास सततं भक्त्या परमया हरिः

चारु चंपकपुष्पैश्च नैवेद्यैर्विविधैश्च सः ।
आयुःशेषे स भूपालो मरणं जाह्नवी जले

समासाद्य ययौ मोक्षं प्रसादाच्चक्रपाणिनः ।
व्यास उवाच-
विप्र चंपकपुष्पस्य प्रभावोऽयं प्रकीर्तितः

चपंकैर्हरिमभ्यर्च्य मुक्ताः स्युः पापिनो जनाः ।
स्फुटचंपकपुष्पेण पूजितो भगवान्हरिः

अचिरेणैव विप्रर्षे ददाति परमं पदम् ।
ये यजंति परात्मानमिच्छया वाप्यनिच्छया

तेऽपि यांति परं धाम विमुक्ताः सर्वपातकैः

हरौ प्रसन्ने दुरितानिकोऽपि यतः स राजा कृतपातकोऽपि ।
जगाम मोक्षं कृपयामुरारेर्विश्वार्णवं निम्नमिमं वितीर्य

दिव्यैः सुगन्धैः कनकप्रसूनैर्नारायणं पद्मदलायताक्षम् ।
भक्त्या यजेद्यः परमादरेण मर्त्यो व्रजेत्तत्तु विहाय पापम्

इति श्रीपद्मपुराणे क्रियायोगसारे चंपकपुष्पमहिमानाम दशमोऽध्यायः