પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.83

પાર્વત્યુવાચ-
સર્વેષાં ચૈવ માસાનાં વિધિં બ્રૂહિ મહેશ્વર ।
મહોત્સવઃ પ્રકર્ત્તવ્યઃ કો વિધિસ્તત્ર સંમતઃ

કો દેવઃ પૂજનં કસ્ય મહિમા કીદૃશો ભવેત્ ।
કસ્યાં તિથૌ પ્રકર્ત્તવ્યં તન્મે વદ સુરેશ્વર

માસં પ્રતિ કિમુક્તં ચ વૈષ્ણવાન્પુણ્યકર્મણઃ ।
ધન્યાહં કૃતકૃત્યાહં સુભગાહં ધરાતલે ।
વિષ્ણોઃ કથાં શૃણોમીતિ દર્શનાત્સ્પર્શનાત્તવ

શિવ ઉવાચ-
ઉત્સવાનાં વિધિં બ્રૂમો માસં પ્રતિ તવાનઘે ।
યાનાકર્ણ્ય પુનર્દેવિ ગીતવાદિત્ર હર્ષિતા

તત્રાદૌ ચ સિતે પક્ષે ચૈત્રમાસે સુશોભને ।
એકાદશ્યાં વિશેષેણ દોલારૂઢં પ્રપૂજયેત્

કુર્યાદ્ભક્ત્યા સદા દેવિ ઉત્સવં વિધિપૂર્વકમ્ ।
દોલારૂઢં પ્રપશ્યંતિ કૃષ્ણં કલિમલાપહમ્

અપરાધસહસ્રૈસ્તુ મુક્તાસ્તે નગનંદિનિ ।
તાવત્તિષ્ઠંતિ પાપાનિ કોટિજન્મકૃતાન્યપિ

યાવન્નાંદોલયેદ્દેવં વિશ્વેશં વિશ્વનાયકમ્ ।
કલૌ વૈ યે પ્રપશ્યંતિ દોલારૂઢં જનાર્દનમ્

ગોઘ્નાદિકાઃ પ્રમુચ્યંતે કા કથા ઇતરેષ્વપિ ।
દોલોત્સવે પ્રહૃષ્ટાસ્તુ રુદ્રેણ સહિતાઃ સુરાઃ

કુર્વંતિ પ્રાંગણે નૃત્યં ગીતવાદ્યં ચ હર્ષિતાઃ ।
ઋષયો ગણગંધર્વા રંભાદ્યપ્સરસાં ગણાઃ

વાસુકિપ્રમુખા નાગાસ્તથા દેવાઃ સુરેશ્વરાઃ ।
દોલાયાં ચ સમાયાંતિ વિષ્ણુદર્શનલાલસાઃ

દોલાયાત્રાનિમિત્તં તુ દોલાહ્ને મધુમાધવે ।
ભૂતાનિ સંતિ ભૂપૃષ્ઠે યે કેચિદ્દેવયોનયઃ

સમાયાંતિ મહાદેવિ કૃષ્ણે દોલાસ્થિતે ધ્રુવમ્ ।
વિષ્ણું દોલાસ્થિતં દૃષ્ટ્વા ત્રૈલોક્યસ્યોત્સવો ભવેત્

તસ્માત્કાર્યશતં ત્યક્ત્વા દોલાહ્ને ઉત્સવં કુરુ ।
પ્રહ્લાદસ્તુ સમાયાતિ વિષ્ણુર્દોલાધિરોહણમ્

કુરુતે ચ મહાદેવિ વરદં તમનુસ્મરન્ ।
દોલાસ્થિતસ્ય કૃષ્ણસ્ય યે કુર્વંતિ પ્રજાગરમ્

સર્વપુણ્યફલપ્રાપ્તિર્નિમેષૈકેન જાયતે ।
દોલાયાં સંસ્થિતં વિષ્ણું પશ્યંતિ મધુમાધવે

ક્રીડંતિ વિષ્ણુના સાર્દ્ધં દેવદેવેન વંદિતાઃ ।
દક્ષિણાભિમુખં દેવં દોલારૂઢં સુરેશ્વરિ

સકૃદ્દૃષ્ટ્વા તુ ગોવિંદં મુચ્યતે બ્રહ્મહત્યયા ।
ૐ દોલારૂઢાય વિદ્મહે માધવાય ચ ધીમહિ ।
તન્નો દેવઃ પ્રચોદયાત્ ૧૮ ઇદં ગાયત્ર્યા પૂજનમ્ ।
માધવાય ગોવિંદાય શ્રીકંઠાય નમોનમઃ ।
પૂજનં મંત્રપૂર્વં ચ કર્તવ્યં વિધિપૂર્વકમ્

ગુરવે દક્ષિણાં દદ્યાદ્યથાશક્ત્યા સમાહિતઃ ।
ગાયન્વિષ્ણોઃ સદા ભક્ત્યા પરિપૂર્ણં તતો ભવેત્

કિમન્યદ્બહુનોક્તેન ભૂયો ભૂયો વરાનને ।
દોલાયાં સંસ્થિતો વિષ્ણુઃ સર્વપાપાપહારકઃ

પૂજિતો યૈર્નરૈઃ સમ્યક્સદા સર્વં દદાતિ ચ ।
યત્ર દેવાઃ સગંધર્વાઃ કિન્નરા ઋષયસ્તથા

આયાંતિ બહુધા તત્ર દોલારૂઢે ન સંશયઃ

ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાયેતિ મંત્રેણ પૂજનં તત્ર કારયેત્ ।
ષોડશોપચારૈઃ પૂજા ચ કર્તવ્યા વિધિપૂર્વકમ્ ।
ધર્માર્થમુખ્યા યે કામાસ્તે સર્વે પ્રાપ્નુયુર્ધ્રુવમ્

અંગન્યાસં કરન્યાસં ન્યાસં શારીરકં ચ યત્ ।
તત્સર્વં તુ પ્રકર્ત્તવ્યં મંત્રેણાનેન સુવ્રત

આગમોક્તેન મંત્રેણ કર્ત્તવ્યો હિ મહોત્સવઃ ।
શ્રીલક્ષ્મ્યાસહિતં દેવં દોલાયાં ચ પ્રકલ્પયેત્

દેવાગ્રે વૈષ્ણવાઃ સ્થાપ્યા નારદાદ્યાઃ સુરર્ષયઃ ।
વિષ્વક્સેનાદિકા ભક્તા સ્થાપ્યાસ્તે હ્યગ્રતઃ સદા

પંચવાદિત્રનિર્ઘોષૈઃ કુર્યાદારાર્તિકં બુધઃ ।
યામે યામે તથા દેવિ પૂજનીયઃ પ્રયત્નતઃ

નાલિકેરૈસ્તથા શુભ્રૈઃ કદલૈર્વા તથા પુનઃ ।
અર્ઘં દદ્યાત્તતો દેવિ પૂજનીયઃ પ્રયત્નતઃ

દેવદેવ જગન્નાથ શંખચક્રગદાધર ।
અર્ઘં ગૃહાણ મે દેવ કૃપાં કુરુ મમોપરિ

તચ્છેષં વૈષ્ણવાનાં તુ દદ્યાત્પ્રાચ્છાદિકં પુનઃ ।
વાદનં નર્ત્તનં તત્ર કર્ત્તવ્યં વૈષ્ણવૈર્નરૈઃ

આંદોલનં તતઃ સર્વૈઃ કર્ત્તવ્યં ચ વિશેષતઃ ।
પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ ક્ષેત્રાણિ ચ સુરેશ્વરિ

સર્વાન્યેતાનિ વૈ તત્ર દ્રષ્ટુમાયાંતિ તદ્દિને ।
એવં જ્ઞાત્વા સદા દેવિ કર્ત્તવ્યઃ સોત્સવો મહાન્

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રા યાશ્ચાન્યજાતયઃ ।
શંખચક્રગદાધારા જ્ઞાતવ્યા નગનંદિનિ

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે ઉમામહેશ્વર-સંવાદે દોલામહોત્સવોનામ ત્ર્યશીતિતમોઽધ્યાયઃ