પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.84

મહાદેવ ઉવાચ-
અસ્મિન્વૈ ચૈત્રમાસે તુ કાર્યો દમનકોત્સવઃ ।
દ્વાદશ્યાં તુ તથા સમ્યગ્વિધિઃ કાર્યો વિશેષતઃ

વૈષ્ણવૈઃ શ્રદ્ધયા પુણ્યો જનતાનંદવર્દ્ધનઃ ।
દેવાનંદસમુદ્ભૂતા દિવ્યા દમનમંજરી

નિવેદ્યા વૈષ્ણવૈર્ભક્તૈઃ સર્વપૂજાફલેપ્સુભિઃ ।
ચૈત્રે તુ શુક્લપક્ષે તુ દ્વાદશ્યાં નગનંદિનિ

કારયેત્પરયા ભક્ત્યા મહોત્સવમનાસ્તથા ।
તત્રાદૌ ચ સ્વયં ગત્વા આરામં પ્રતિ ચાનઘે

ગુર્વાજ્ઞયા પ્રકર્ત્તવ્યં પૂજનં રતિના સહ ।
કામદેવ નમસ્તેઽસ્તુ વિશ્વમોહનકારક

વિષ્ણોરર્થે વિચેષ્યામિ કૃપાં કુરુ મમોપરિ ।
ગીતવાદિત્રનિર્ઘોષૈરાનેતવ્યો ગૃહં પ્રતિ

એકાદશ્યાં સુરશ્રેષ્ઠિ હ્યધિવાસનપૂર્વકમ્ ।
કર્ત્તવ્યં પૂજનં તત્ર રાત્રૌ ભક્ત્યા તુ વૈષ્ણવૈઃ

કર્ત્તવ્યમગ્રતસ્તસ્ય સર્વતોભદ્ર મંડલમ્ ।
સ્થાપયિત્વા તુ દેવેશં રતિના સહ તત્ર વૈ

આચ્છાદ્ય શ્વેતવસ્ત્રેણ દમનં સ્થાપયેદ્બુધઃ ।
તત્ર વૈ પૂજનં કાર્યં વૈષ્ણવૈર્દ્વિજસત્તમૈઃ

ક્લીં કામદેવાય નમો હ્રીં રત્યૈ ચ તથા નમઃ ।
એંદ્ર્યાદિ દિશિ સંસ્થાપ્ય કંદર્પ્પં પૂજયેદ્બુધઃ

ગંધં પુષ્પં તથા ધૂપં દીપમારાર્તિકં તથા ।
રાત્રૌ ભક્ત્યા પ્રકર્ત્તવ્યં વિધિનાત્ર સુરેશ્વરિ

મદનાય નમ ઇતિ પ્રાચ્યામ્ ।
મન્મથાય નમ ઇતિ આગ્ન્યેય્યામ્ ।
કંદર્પાય નમ ઇતિ યામ્યે ।
અનંગાય નમ ઇતિ રક્ષોદિશિ ।
ભસ્મશરીરાય નમઃ ઇતિ વારુણ્યામ્ ।
સ્મરાય નમ ઇતિ વાયવ્યામ્ ।
ઈશ્વરાય નમઃ ઇતિ કૌબેર્યામ્ ।
પુષ્પબાણાય નમઃ ઇતિ ઈશાન્યામ્ ।
ચતુર્દિક્ષુ ચ સર્વાસુ પૂજનં તત્ર કારયેત્ ।
પૂજિતે કેશવે ચાત્ર સર્વે દેવાઃ સુપૂજિતાઃ

અક્ષતગંધ ધૂપદીપૈર્નૈવેદ્યૈસ્તાંબૂલૈશ્ચ દમનકં પૂજયિત્વા તુ ।
તત્પુરુષાય વિદ્મહે કામદેવાય ધીમહિ ।
તન્નોઽનંગઃ પ્રચોદયાત્ ।
ઇતિ વૈ કામગાયત્ર્યા અષ્ટોત્તરશતવારં તં દમનકં અભિમંત્ર્ય નમસ્કુર્યાત્ ।
નમોસ્તુ પુષ્પબાણાય જગદાહ્લાદકારિણે ।
મન્મથાય જગન્નેત્રે રતિપ્રીતિકરાય ચ

દેવદેવ નમસ્તેઽસ્તુ શ્રીવિશ્વેશ નમોસ્તુ તે ।
રતિપતે નમસ્તેસ્તુ નમસ્તે વિશ્વમંડન

નમસ્તેસ્તુ જગન્નાથ સર્વબીજ નમોસ્તુ તે ।
એતૈર્નાનાવિધૈર્મંત્રૈરાગમોક્તૈર્વિશેષતઃ

પૂજનીયઃ પ્રયત્નેન લક્ષ્મ્યા સહ જનાર્દનઃ ।
તતો નિવેદ્ય તત્કર્મ જાગરં કારયેદ્બુધઃ

દેવદેવ જગન્નાથ વાંચ્છિતાર્થપ્રદાયક ।
હૃત્સ્થાન્પૂરય મે વિષ્ણો કામાન્કામેશ્વરીપ્રિય

ઇત્યેતૈર્બહુભિર્મંત્રૈઃ પૂજનીયઃ પ્રયત્નતઃ ।
શ્રીનિવાસો જગન્નાથો ભક્તાનાં શમભીપ્સકઃ

તતો દમનકમુષ્ટિં ગૃહીત્વા તત્ર મૂલમંત્રેણ ।
શ્રીશ્રીવિષ્ણ્વાદિદેવેભ્યો દમનકં નિવેદયેત્ ।
તતો ગંધાદિભિર્મહતીપૂજાગીતવાદ્યનૃત્યૈશ્ચ મહોત્સવઃ કાર્યઃ ।
દેવાગ્રેસ્થાપિતઃ કલશોદકં દેવસ્ય પાદયોર્નિક્ષિપ્ય જલક્રીડા તસ્મિન્દિને કર્ત્તવ્યા ।
તતઃ સ્વગુરું વસ્ત્રાલંકારદ્રવિણૈઃ શ્રદ્ધયા પ્રપૂજયેત્ ।
તતઃ સ્વયં વૈષ્ણવૈર્બંધુભિઃ સહ અશ્નીયાત્

મહાદેવ ઉવાચ-
તતો દમનકમંજર્યા યો વૈ વિષ્ણું પ્રપૂજયેત્ ।
પૂજિતે વૈ જગન્નાથે હ્યહં વૈ પૂજિતઃ સદા

બ્રહ્મહા હેમહારી ચ મદ્યપો માંસભક્ષકઃ ।
મુચ્યતે પાતકાદ્દેવિ દૃષ્ટ્વા દમનકોત્સવમ્

એવં દમનકો દેવિ પૂજિતો યૈઃ સુવૈષ્ણવૈઃ ।
સર્વં તીર્થં કૃતં તૈસ્તુ મંજર્યા પૂજનં કૃતમ્

વેદાધ્યયનં કૃતં તેન શાસ્ત્રાધ્યયનમેવ ચ ।
અગ્નિહોત્રં કૃતં તેન મંજર્યા પૂજિતો હરિઃ

તત્કુલં તુ મહજ્જ્ઞેયં બ્રાહ્મં વા ચાથ ક્ષાત્રિયમ્ ।
શૌદ્રં વૈશ્યં ચ યચ્ચાન્યદ્ધન્યં ધન્યતરં સ્મૃતમ્

યસ્મિન્કુલેઽવતીર્યાથોત્સવો દમનકઃ કૃતઃ ।
સ ચ ધન્યસ્તુ ધન્યો વૈ યેન વિષ્ણુઃ પ્રપૂજિતઃ

દમનકેન તુ તથા સંપ્રાપ્તે મધુમાધવે ।
સંપૂજ્ય ગોસહસ્રસ્ય દેવિ સંલભતે ફલમ્

મલ્લિકાકુસુમૈર્દેવં વસંતે ગરુડધ્વજમ્ ।
યોઽર્ચયેત્પરયા ભક્ત્યા મુક્તિભાગી ભવેત્તુ સઃ

મરુકોદમનકશ્ચૈવ સદ્યસ્તુષ્ટિકરો હરેઃ ।
અતઃ પૂજા પ્રકર્ત્તવ્યા વૈષ્ણવૈર્નરસત્તમૈઃ

ગોસહસ્રં કૃતં તેન કન્યાદાનં તથૈવ ચ ।
પૃથ્વીદાનં કૃતં તેન વિષ્ણોર્વૈ પૂજને કૃતે

એકામેકાં ગૃહીત્વા તુ મંજરીં દમનસ્ય તુ ।
યઃ પૂજયતિ દેવેશં સંપ્રાપ્તે મધુમાધવે

પુણ્યસંખ્યાં ન જાને વૈ તસ્યાહં નગનંદિનિ ।
સ વૈ ચતુર્ભુજો ભૂત્વા ઇહ લોકે પરત્ર ચ ।
ધર્માનર્થાંશ્ચ કામાંશ્ચ પ્રભુંક્તે વૈષ્ણવં પદમ્

ઇતિ શ્રીપાદ્મેમહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે દમનકમહોત્સવો નામ ચતુરશીતિતમોઽધ્યાયઃ