પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.70

નારદ ઉવાચ-
દેવદેવ જગન્નાથ ભુક્તિમુક્તિપ્રદાયક ।
કથયસ્વ સુરશ્રેષ્ઠ યેન દુઃખં ન પશ્યતિ

મહેશ ઉવાચ-
શૃણુ વાડવ વક્ષ્યામિ ત્રિરાત્રં સરિતઃ શુભમ્ ।
યેન ચીર્ણેન નરકો માનવાનાં ન જાયતે

આયુરારોગ્યમતુલં સૌભાગ્યં સુખસંપદમ્ ।
સંતાનં ચાક્ષયં પ્રાપ્ય સ્વર્ગલોકે મહીયતે

આષાઢમાસિ સંપ્રાપ્તે નદીપૂરેણ સંયુતા ।
સતતં તોયસંસ્થાને પુરાણે સા ચ વિશ્રુતા

વર્ષર્તૌ ઘનસંપૂર્ણે કર્તવ્યા સા વ્રતેન વા ।
તોયોઘૈઃ પરિપૂર્ણા સા સકલૈઃ સ્યાન્નદી યદા

વ્રતં ત્રિરાત્રમુદ્દિશ્ય તદા કાર્યં પ્રયત્નતઃ ।
કૃતં પ્રતિપદા છંદઃ દર્શનં તુ દિનત્રયમ્

યથાપ્રાપ્તં નદીપૂરં સ્ત્રીભિસ્તીરજલસ્ય તુ ।
અથવા તજ્જલં કુંભે કૃષ્ણે કૃત્વા ગૃહં નયેત્

પ્રાતઃસ્નાયી તથા નદ્યાં ગત્વા અભ્યર્ચયેત્સુધીઃ ।
ત્રિરાત્રસ્યોપવાસસ્ય યથાશક્તો ભવેદ્દિવજ

અશક્તશ્ચૈકભક્તેન કુર્યાચ્ચૈવાપ્યુપોષણમ્ ।
દીપં દદ્યાદવિછિન્નં પ્રાતઃસાયં ચ પૂજનમ્

મહાનદીં સમુચ્ચાર્ય નામ્ના ચ વરુણં તથા ।
જલમૂલે તુ સંસ્થાપ્ય કેશવં જલશાયિનમ્

નમો દેવ્યૈ ચ ગંગેતિ ગૌતમીતિ નદીતિ ચ ।
સિંધો ચૈવ ચ કાવેરિ સરસ્વતિ નમોઽસ્તુ તે

તાપી પયોષ્ણી પૂર્ણેતિ મહેંદ્રસુખદેતિ ચ ।
કાશ્યપી ગંડકી ચૈવ સિંધુનદ્યૈ નમોનમઃ

વરુણાય નમસ્તેઽસ્તુ જલવાસહરિપ્રિય ।
યાદોનાથ રસેશાન કલ્યાણં દેહિ મે સદા

ગૃહાણાર્ઘં મયા દત્તં દેહિ મે વાંછિતં ફલમ્ ।
કૂષ્માંડૈર્નાલિકેરૈશ્ચ ફલૈઃ કાલોદ્ભવૈઃ શુભૈઃ

નૈવેદ્યં ઘૃતપક્વં તુ સરિતઃ સંપ્રકલ્પયેત્ ।
નમસ્તે કેશવાનંત જલશાયિન્નમોઽસ્તુ તે

પરિપાલય મામીશ ગોવિંદવરદો ભવ ।
એવં પૂજા પ્રકર્તવ્યા યથાકાલં ક્રમેણ તુ

પ્રાર્થના ચોપચારૈસ્તુ ત્રિરાત્રનિયમઃ શુચિઃ ।
પારણેન તુ સંપૂજ્ય જલપાત્રં સમાચરેત્

ફલપુષ્પૈસ્તથા વિદ્વન્સ્ત્રીભિર્બાલૈર્નરૈરપિ ।
ગીતવાદિત્રસહિતૈર્નદી કુંભ પરિપ્લુતૈઃ

જલેજલે સમાસ્થાપ્ય ફલપુષ્પૈઃ પ્રપૂજયેત્ ।
ધાન્યૈર્નાનાવિધૈશ્ચૈવ જલપ્રક્ષેપણૈરપિ

હાસ્યૈર્ગીતૈશ્ચ નૃત્યૈશ્ચ ગૃહમાગત્ય યત્નતઃ ।
સપ્તધાન્યૈઃ પૂરિતાનિ વંશપાત્રાણિ પૂજયેત્

સપ્ત વા પંચ વા ત્રીણિ યથાશક્ત્યા પ્રપૂરયેત્ ।
ત્રિરાત્રં ચ નદીતોયં ન પિબેદ્ધિતમુલ્લસન્

પારણે તુ હવિષ્યાન્નં હૃતં વા હ્યન્યથા ભવેત્ ।
કૃતે સ્નાનાર્ચને ચૈવ નોપયોજ્યં નદીજલમ્

શુચ્યન્નાનિ ચ ભોજ્યાનિ દાપયત્ત્રિતયં તથા ।
સપ્તૈવ વંશપાત્રાણિ સપ્ત વૈ મણિકાસ્તથા

હવિષ્યાન્નં ચ ભુંજીત કટ્વમ્લમધુવર્જિતમ્ ।
માષાન્નં ચ શિલાપિષ્ટં યત્નેન પરિવર્જયેત્

એવં વર્ષત્રયં કુર્યાદ્વ્રતમેતદ્દિવજોત્તમ ।
વર્ષત્રયે સમાપ્યૈવં તસ્યોદ્યાપનમાચરેત્

કૃષ્ણાં ગાં કૃષ્ણવસ્ત્રાં ચ તિલાન્દદ્યાચ્ચ નારદ ।
દંપતી પરિદાપ્યૈવં સુવર્ણં ચાપિ શક્તિતઃ

હૈમં ચ વરુણં કુર્યાન્નદીરૂપેણ નારદ ।
મંડલં વારુણં ચૈવ સર્વતોભદ્રમેવ ચ

કુંભં તત્ર પ્રતિષ્ઠાપ્ય સોપહારં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
સંપૂજ્ય વિધિવદ્ભક્ત્યા તતો વિપ્રાય દાપયેત્

બ્રાહ્મણાન્ભોજયેચ્છક્ત્યા યથાવિત્તાનુસારતઃ ।
ગુરવેર્ચિતશીલાય સર્વશાસ્ત્રરતાય ચ

એવં કૃતે તદા વિદ્વન્પરિપૂર્ણં વ્રતં ભવેત્ ।
સૌભાગ્યસુખસંપત્તિઃ સંતતિશ્ચાક્ષયા ભવેત્

ન દુર્ગતિમવાપ્નોતિ ચિરં સ્વર્ગે મહીયતે ।
દેવપત્નીભિરાચીર્ણમૃષિપત્નીભિરેવ ચ

નાગસિદ્ધાંગનાભિશ્ચ વ્રતમેતત્પુરા કૃતમ્ ।
નદીત્રિરાત્રમતુલં કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છસિ ।
સૌભાગ્યં સંતતિં ચૈવ નિશ્ચયં પ્રાપ્નુતે સદા

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે ઉમાપતિનારદસંવાદે નદીત્રિરાત્રવ્રતં નામ સપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ