પદ્મ પુરાણ · શ્લોક 6.21-2

એકવિંશોઽધ્યાય
નારદ ઉવાચ-
સગરસ્યાત્મજાવીરાઃ કથં જાતા મહાબલાઃ
વિક્રાંતાઃ ષષ્ટિસાહસ્રા વિજ્ઞાનેશ્વર તદ્વદ

શ્રીપાર્વતીપતિરુવાચ-
દ્વે પત્ન્યૌ સગરસ્યાસ્તાં તપસા દગ્ધકિલ્બિષે
ઔર્વસ્તાભ્યાં વરં પ્રાદાત્તોષિતો મુનિસત્તમઃ

ષષ્ટિંપુત્રસહસ્રાણિ એકા વવ્રે તરસ્વિનામ્
એકા વંશધરં ત્વેકં યથેષ્ટં વરશાલિની

તત્રૈકા સુષુવે તુંબ્યાં પુત્રાન્શૂરાન્બહૂનથ
તે તુ સર્વેઽપિ ધાત્રીભિર્વર્દ્ધિતાસ્તુ યથાક્રમમ્

કપિલાનાં તુ દુગ્ધાનાં તેષાં તત્ર મહાત્મનામ્

તેનૈવ દુગ્ધયોગેન વવૃધુસ્તે મહાત્મનઃ
એકઃ પંચજનો નામ પુત્રો રાજા બભૂવ હ

તતઃ પંચજનસ્યાસીદંશુમાન્નામ વીર્યવાન્
દિલીપસ્તનયસ્તસ્ય પુત્રો યસ્ય ભગીરથઃ

યસ્તુ ગંગાસરિચ્છ્રેષ્ઠામાનયામાસ સુવ્રતઃ
સમુદ્ર માનયિત્વૈનાં દુહિતૃત્વમકલ્પયત્

નારદૌવાચ-
કથં ગંગા સમાનીતા કિં તપસ્તેન વૈ કૃતમ્
તત્સર્વં મે સમાચક્ષ્વ સુવ્રતોઽસિ દયાનિધે

મહાદેવ ઉવાચ-
પૂર્વજાનાં હિતાર્થાય ગતોઽસૌ હૈમકે ગિરૌ
તત્ર ગત્વા તપસ્તપ્તં વર્ષાણામયુતં તદા

આદિદેવઃ પ્રસન્નોઽભૂદ્યોઽસૌ દેવો નિરંજનઃ
તેન દત્તા ઇયં ગંગા આકાશાત્સમુપસ્થિતા

તત્ર વિશ્વેશ્વરો દેવો યત્ર તિષ્ઠતિ નિત્યશઃ
ગંગાં દૃષ્ટ્વાઽગતાં તેન ગૃહીતા જાહ્નવી તદા

જટાજૂટે ચ સંધાર્ય વર્ષાણામયુતં સ્થિતમ્
ન નિઃસૃતા તદા ગંગા ઈશસ્યૈવ પ્રભાવતઃ

વિચારિતં તદા તેન ક્વ ગતા મમ માતૃકા
સ ધ્યાનેન વિચાર્યૈવં ગૃહીતા ચેશ્વરેણ તુ

તતઃ કૈલાસમગમત્સ તુ ભગીરથો નૃપઃ
તત્ર ગત્વા મુનિશ્રેષ્ઠ હ્યકરોદુલ્બણં તપઃ

આરાધિતસ્તદા તેન દત્તવાનહમાપગામ્
એકં કેશં પરિત્યજ્ય દત્તા ત્રિપથગા તદા

સ ગૃહીત્વા ગતો ગંગાં પાતાલે યત્ર પૂર્વજાઃ
અલકનંદા તદા નામ ગંગાયાઃ પ્રથમં સ્મૃતમ્

હરિદ્વારે યદાયાતા વિષ્ણુપાદોદકી તદા
તદેવ તીર્થં પ્રવરં દેવાનામપિ દુર્લ્લભમ્

તત્તીર્થે ચ નરઃ સ્નાત્વા હરિં દૃષ્ટ્વા વિશેષતઃ
પ્રદક્ષિણં યે કુર્વંતિ ન ચૈતે દુઃખભાગિનઃ

બ્રહ્મહત્યાદિ પાપાનાં રાશયઃ સંત્યનેકશઃ
વિલયં યાંતિ તે સર્વે હરેર્દર્શનતઃ સદા

એકદા કેશવસ્થાને હરિદ્વારે હ્યહં ગતઃ
તસ્માત્તીર્થપ્રભાવાચ્ચ જાતોઽહં વિષ્ણુરૂપવાન્

યે ગચ્છંતિ નરશ્રેષ્ઠાસ્તે વૈ યાંતિ હ્યનામયમ્
ચતુર્ભુજાસ્તુ તે લોકાઃ નરા નાર્યશ્ચ સર્વશઃ

વૈકુંઠં યાંતિ તે સર્વે હરેર્દર્શનમાત્રતઃ
મમાપ્યધિક તીર્થં તુ હરિદ્વારં સુશોભનમ્

તીર્થાનાં પ્રવરં તીર્થં ચતુર્વર્ગપ્રદાયકમ્
કલૌ ધર્મકરં પુંસાં મોક્ષદં ચાર્થદં તથા

યત્ર ગંગા મહારમ્યા નિત્યં વહતિ નિર્મલા
એતત્કથાનકં પુણ્યં હરિદ્વારાખ્યમુત્તમમ્

ઉક્તં ચ શૃણ્વતાં પુંસાં ફલં ભવતિ શાશ્વતમ્
અશ્વમેધે કૃતે યાગે ગોસહસ્રે તથૈવ ચ

તત્પુણ્યં લભતે વિદ્વાન્હરેર્દર્શનમાત્રતઃ
ગોહંતા બ્રહ્મહા ચૈવ યે ચાન્યે પિતૃઘાતકાઃ

એવંવિધાનિ પાપાનિ બહૂન્યપિ ચ વૈ દ્વિજ
વિલયં યાંતિ સર્વાણિ હરેર્દર્શનમાત્રતઃ

ઇતિ શ્રીપાદ્મેમહાપુરાણે પંચપંચાશતસહસ્રસંહિતાયાં ઉત્તરખણ્ડે ઉમાપતિ નારદ સંવાદેહરિદ્વાર માહાત્મ્યે ગંગોત્પત્તિપૂર્વકં હરિદ્વારમાહાત્મ્યં નામ
એકવિંશોઽધ્યાયઃ