પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.191

ઈશ્વર ઉવાચ-
ષોડશાધ્યાયસામર્થ્યં કથિતં શૃણુ સાંપ્રતમ્ ।
સ્પષ્ટં સપ્તદશાધ્યાયમહિમાંભોનિધિં શિવે

ખડ્ગબાહોઃ સુતસ્યૈવ ભૃત્યો દુઃશાસનોઽભવત્ ।
તં ગજં ધર્તુમાગત્ય ગજાત્પ્રાપ્તો યમક્ષયમ્

તદ્વાસનાનિબદ્ધાત્મા ગજયોનિમવાપ્ય ચ ।
ગીતા સપ્તદશાધ્યાયં શ્રુત્વા પ્રાપ્તઃ પરં પદમ્

દેવ્યુવાચ ।
દુઃશાસનો ગજત્વં ચ પ્રાપ્ય મુક્ત ઇતિ શ્રુતમ્ ।
તદેવ વદ કલ્યાણ વિસ્તરેણ મમ પ્રભો

ઈશ્વર ઉવાચ-।
સ્થિતઃ કશ્ચન દુર્મેધા મંડલીકકુમારકૈઃ ।
બહુમૂલ્યં પણં કૃત્વા ગજમારૂઢવાંસ્તતઃ

ગત્વા કતિપયાન્યેવ પદાનિ જનવારિતઃ ।
નામ્ના દુઃશાસનો મૂઢઃ પ્રૌઢવાક્યમુદીરયન્

તતો નિશમ્ય તદ્વાક્યં ક્રોધાંધઃ સિંધુરોઽભવત્ ।
ન્યપતચ્ચ સ્ખલત્પાદઃ કંપમાનકુમારકૈઃ

તતો નિપતિતં કિંચિદુચ્છ્વસંતં ગજો રુષા ।
ઊર્દ્ધ્વમુન્મૂલયાંચક્રે કૃતાંતકનિરંકુશઃ

ગતાસોરપિ રોષેણ તસ્યાસ્થ્ન્યાં ચ ગણં ગજઃ ।
વિકીર્ણવાન્પૃથક્કૃત્વા મત્તો દંતાવલસ્તતઃ

તતઃ કાલેન સંપ્રેત્ય ગજયોનિમવાપ સઃ ।
મહાંતં કાલમનયત્સિંહલદ્વીપભૂપતેઃ

મૈત્રી ગરીયસી સાર્દ્ધં ખડ્ગબાહુમહીભુજા ।
તતોઽયં જલમાર્ગેણ પ્રાપિતો વારુણો મતઃ

જયદેવેન ખડ્ગબાહોઃ પ્રીત્યા નીતો મહીભુજા ।
જાતિં સ્મરન્સ્વકીયાં સ પશ્યન્બંધૂન્સહોદરાન્

દુઃખેન મહતાસ્તોકાન્દિવસાનત્યવાહયત્ ।
ઉવાસ ખડ્ગબાહોશ્ચ ગૃહે તૂષ્ણીમનિર્દિશન્

સ કદાચિત્તુ સંતુષ્ટઃ સમસ્યાશ્લોકપૂરણે ।
કસ્મૈચિત્કવયે પ્રાદાત્તમુપાયન હસ્તિનમ્

શતેન તેન કવિના રોગોપદ્રવભીરુણા ।
માલવક્ષોણિપાલસ્ય વિક્રીતશ્ચૈત્યકુંજરઃ

કિયત્યપિ ગતે કાલે પાલ્યમાનોઽપિ યત્નતઃ ।
મુમૂર્ષુરભવત્તત્ર કુંજરો દુર્જરજ્વરઃ

ન જિઘ્રતિ પયઃ શીતં નાદત્તે કવલં ગજઃ ।
સ્વપિત્યપિ ન સૌખ્યેન મુંચત્યશ્રૂણિ કેવલમ્ ।
તતો હસ્તિપકાખ્યાતં વૃત્તાંતમવનીપતિઃ

આકર્ણ્ય સ સમાયાતો યત્રાસ્તે જ્વરિતો ગજઃ ।
સ ચાવલોક્ય ભૂપાલં જગદ્વિસ્મયકારિણીમ્

વાચમૂચે ગજઃ સમ્યગ્વિસૃષ્ટજ્વરવેદનઃ ।
રાજન્નશેષશાસ્ત્રજ્ઞ રાજનીતિપયોનિધે

નિર્જિતારાતિસંઘાત મુરારિચરણપ્રિય ।
કિમૌષધૈરલં વૈદ્યૈઃ કિં ધાનૈઃ કિં નુ જાપકૈઃ

ગીતાસપ્તદશાધ્યાયજાપકં દ્વિજમાનય ।
તેનાયં મામકો રોગઃ શામ્યત્યત્ર ન સંશયઃ

યથાદિષ્ટં ગજેનાસૌ તથા ચક્રે નરાધિપઃ ।
તતો ગજત્વમુત્સૃજ્ય મુક્તો દુઃશાસનોઽભવત્

તેન વિપ્રેણાભિમંત્ર્ય જલે ક્ષિપ્તે તદુત્તમે ।
અથ દિવ્યં સમારૂઢં વિમાનમવનીપતિઃ

તં દુઃશાસનમદ્રાક્ષીત્પાકશાસનતેજસમ્

રાજોવાચ।
કિં જાતીયઃ કિમાત્મા ત્વં કિં વૃત્ત ઇતિ મે વદ ।
કેન વા કર્મણા જાતો ગજઃ કથમિહાગતઃ

પૃષ્ટો રાજ્ઞા વિમુક્તોઽસૌ વિમાનસ્થઃ સ્થિરાક્ષરમ્ ।
વૃત્તં યથા યદાચખ્યૌ નિજં દુઃશાસનઃ ક્રમાત્

ગીતાસપ્તદશાધ્યાયં જપન્માલવભૂપતિઃ ।
નરવર્માભવન્મુક્તઃ કાલેનાલ્પીયસા તતઃ

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયામુત્તરખંડે ગીતામાહાત્મ્યે એકનવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ