પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.192

પાવર્ત્યુવાચ-
ઉક્તં સપ્તદશાધ્યાયગૌરવં ભવતા શિવ ।
સ ત્વમષ્ટાદશાધ્યાયમહિમાનમુદીરય

ઈશ્વર ઉવાચ-।
આકર્ણય ચિદાનંદ નિષ્પાદિ નિગમોત્તરમ્ ।
પુણ્યમષ્ટાદશાધ્યાયમાહાત્મ્યં ગિરિનંદિનિ

સમસ્તશાસ્ત્રસર્વસ્વં શ્રોત્રપ્રાપ્તં રસાયનમ્ ।
સંસારયાતનાજાલવિદારણપરાયણમ્

પરં રહસ્યં સિદ્ધાનામવિદ્યોન્મૂલનક્ષમમ્ ।
ચૈતન્યં કૈટભારાતેરગ્રગણ્યં પરં પદમ્

વિવેકવલ્લરીમૂલં કામક્રોધમલાપહમ્ ।
પુરંદરાદિગીર્વાણચિત્તવિશ્રામકારકમ્

સનકાદિમહાયોગિમનોરંજનકારણમ્ ।
પાઠમાત્રપરાભૂતકાલકિંકરગર્જિતમ્

અષ્ટોત્તરશતવ્યાધિમૂલોન્મૂલનકારકમ્ ।
નાતઃ પરતરં કિંચિદ્રહસ્યં હંસગામિનિ

ઉપતાપત્રયહરં મહાપાતકનાશનમ્ ।
યથાકાલેષ્વહં નિત્યો યથા પશુષુ કામધુક્

યથા વ્યાસો મુનીંદ્રેષુ વ્યાસેષુ બ્રહ્મવિત્તમઃ ।
યથા દિવૌકસાં શક્રો ગુરુઃ શક્રાદ્યથા વરઃ

યથા રસાનાં પીયૂષમુત્તમં વિશ્વવિશ્રુતમ્ ।
તથા ગિરીણાં કૈલાસો યથા ચેંદ્રો દિવૌકસામ્

તીર્થાનાં પુષ્કરં તીર્થં યથા પુષ્પેષુ પંકજમ્ ।
પતિવ્રતાસુ નારીષુ યથા લોકેષ્વરુંધતી

યથા મખેષ્વશ્વમેધો યથોદ્યાનેષુ નંદનમ્ ।
યથારુદ્રેષુ સર્વેષુ વીરભદ્રો મમાનુગઃ

યથા દાનેષુ ભૂદાનં યથા સિંધુષુ ગૌતમી ।
યથા લોકે હરિક્ષેત્રં પ્રશસ્તં ધર્મકર્મસુ

તથૈવાષ્ટાદશાધ્યાયમાહાત્મ્યં ભુવનોત્તરમ્ ।
તત્રાખ્યાનમિદં પુણ્યં ભક્ત્યાકર્ણય પાર્વતિ

યથાકર્ણનમાત્રેણ જંતુઃ પાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ।
અસ્તિ મેરુગિરેઃ શૃંગે પુરી રમ્યામરાવતી

પુરા મમ વિનોદાય નિર્મિતા વિશ્વકર્મણા ।
નિરંતરં ગુણયુતા કોટિગીર્વાણસેવિતા

તેજઃપુંજવતી સાક્ષાદ્બ્રહ્મવિદ્યેવ વિશ્રુતા ।
ચિંતામણિશિલાબદ્ધાઃ પ્રાસાદા યત્ર કામદાઃ

જયંતિ મેરુશિખરે ચતુર્મુખપુરાવધિ ।
યત્ર કલ્પદ્રુમચ્છાયા સુખાસીના પુલોમજા

શૃણોતિ શ્યામલા ગીર્ભિર્ગીતં ગંધર્વયોષિતામ્ ।
યત્રાસ્તે સબલારાતિર્દેવૈશ્ચ દલિતાયુષામ્

દૈત્યાનાં રક્તકલ્લોલૈઃ સ્વર્ધુની શોણતાં ગતા ।
પુરાતનસુધાસ્વાદુ સ્મારં સ્મારં દિવૌકસઃ

ધયંતિ યત્ર ક્ષુત્ક્ષામા કલાં પ્રત્યહમૈંદવીમ્ ।
તસ્યાં કૈવલ્યકલ્પાયામાસીત્પૂર્વં શતક્રતુઃ

શચી સમન્વિતઃ શ્રીમાન્સર્વગીર્વાણસેવિતઃ ।
સ કદાચિત્સુખાસીનો વિષ્ણુદૂતૈરધિશ્રિતમ્

સહસ્રનેત્રમાયાંતમપશ્યત્પુરુષં પરમ્ ।
તતસ્તદીય તેજોભિરભિભૂતઃ પુરંદરઃ

મણિસિંહાસનાત્તૂર્ણં પતિતઃ સ્થાનમંડપે ।
સિંહાસનાત્પ્રયાતસ્ય તતસ્તસ્ય હરેર્ભટાઃ

ગીર્વાણગણસામ્રાજ્ય પટ્ટબંધં વિતેનિરે ।
અથ તસ્યાભિષિક્તસ્ય મહેંદ્રસ્ય પુલોમજા

વામાંકમારુરોહાશુ દિવ્યદુંદુંભિનિઃસ્વનૈઃ ।
અથ ત્રિદિવસંગીત ગીર્વાણાઃ પ્રમદાન્વિતાઃ

સુરા નીરાજયામાસુર્દિવ્યરત્નૈઃ સુરસ્ત્રિયઃ ।
તતો વૈ ઋષયો વેદૈરાશીર્વાદાસ્તદા દદુઃ

રંભાદ્યા નનૃતુસ્તસ્ય પુરસ્તાદપ્સરોગણાઃ ।
ગંધર્વા લલિતાલાપાઞ્જગુર્મંગલકૌતુકમ્

એવં નૂતનમિંદ્રં તુ જુષ્ટં બહુભિરુત્સવૈઃ ।
વિના શતક્રતું દૃષ્ટ્વા શક્રો વિસ્મયમાયયૌ

ન મયા વિહિતા માર્ગે તડાગા ન વિનિર્મિતાઃ ।
ન રોપિતા મહાવૃક્ષાઃ પાંથવિશ્રાંતિકારકઃ

ન કદાચિદહો દૃષ્ટો દેવસ્ત્રિપુરભૈરવઃ ।
નિધિવાસે સ્થિતા દેવી પૂજિતા ન મદાલસા

મેઘંકરસ્થિતઃ શાર્ઙ્ગધરો નૈવ નિરીક્ષિતઃ ।
ન કૃતં વિરજે સ્નાનં નૈવં કાશીં પુરીં ગતઃ

ન દેવવાટિકાવાસી દૃષ્ટો નરહરિઃ સ્વયમ્ ।
એરંડવિષ્ણુર્હેરંબો ન જાતુ પરિશીલિતઃ

રેણુકાનેક્ષિતા જાતુ માતા પુરનિવાસિની ।
ન ભક્ત્યા પૂજિતા દેવી દાના પુરનિવાસિની

ન ભક્ત્યા ત્રિપુરે દૃષ્ટસ્ત્રિલિંગસ્ત્ર્યંબકઃ સ્વયમ્ ।
ન શાર્દૂલતડાગસ્થો વીક્ષિતઃ સોમનાથકઃ

રેવાપુરસ્થિતો દેવો ઘુસૃણેશો ન વીક્ષિતઃ ।
નાગદંતપુરે ખ્યાતો નાગનાથો ન વેક્ષિતઃ

પર્ણગ્રામસ્થિતો દૃષ્ટો ન મહાનમૃતેશ્વરઃ ।
ન તુંગભદ્રા તીરસ્થો દૃષ્ટો હરિહરઃ સ્વયમ્

ન વેંકટાદ્રિનિલયઃ શ્રીનિવાસઃ સુલક્ષિતઃ ।
કાવેરી કર્ણિકાતીરે શ્રીરંગો નૈવ વીક્ષિતઃ

દીનાસ્ત્વનાથાઃ ક્રોશંતઃ કારાગારાન્ન મોચિતાઃ ।
અન્નદાનેન દૌર્ભિક્ષે પ્રાણિનો નૈવ પૂજિતાઃ

રાત્રૌ રાત્રૌ કૃતા ક્વાપિનિર્જલે નોદકપ્રભા

ન ગૌતમ્યાં કૃતં સ્નાનં ન દૃષ્ટો હરિણેશ્વરઃ ।
કૃષ્ણવેણ્યાં ચ ન કૃતં સ્નાનં કન્યાગતે ગુરૌ

દત્તં નો ભૂખંડમપિ કવયો નૈવ પૂજિતાઃ ।
ન તીર્થેષુ કૃતં સત્રં ન ગ્રામેષુ કૃતા મખાઃ

પુષ્કરિણ્યો ન વિહિતા મધ્યે માર્ગં બહૂદકાઃ ।
ન પ્રાસાદાઃ કૃતાઃ ક્વાપિ બ્રહ્મવિષ્ણુપિનાકિનામ્

ન જાતુચિદ્ભયાક્રાંતા રક્ષિતાઃ શરણાગતાઃ ।
કથમેકેન પુણ્યેન દેવદત્તમિહાર્જિતમ્

ઇતિ ચિંતાકુલો ભૂત્વા હરિં પ્રષ્ટું પુરંદરઃ ।
યયૌ સરભસંખિન્નઃ ક્ષીરકૂપારગહ્વરમ્

તત્ર પ્રવિશ્ય ગોવિંદં કૃતનિદ્રં નવૈસ્તવૈઃ ।
અકસ્માન્નિજસામ્રાજ્યભ્રંશદુઃખમુવાચ હ

ઇંદ્ર ઉવાચ-।
રમાકાંત ભવત્પ્રીત્યૈ કૃતં ક્રતુશતં પુરા ।
તેન પુણ્યેન સંપ્રાપ્તં મયા પૌરંદરં પદમ્

ઇદાનીં નૂતનઃ કોઽપિ જાતો દિવિ પુરંદરઃ ।
ન તેન ધર્મો વિહિતો ન તેન ક્રતવઃ કૃતાઃ

મમ સિંહાસનં દિવ્યં કથમાક્રાંતમચ્યુત

મહાદેવ ઉવાચ-।
ઇત્યેવં વદતસ્તસ્ય શ્રુત્વા વાચં રમાપતિઃ ।
ઉન્મીલિતસ્મિતાક્ષો સાવુવાચ મધુરં વચઃ

શ્રીભગવાનુવાચ-।
કિં દાનૈરલ્પફલદૈઃ કિં તપોભિઃ કિમધ્વરૈઃ ।
વર્ત્તમાનઃ ક્ષિતિતલે સત્વં પ્રીણિતવાન્પુરા

ઇન્દ્ર ઉવાચ-।
ભગવન્કર્મણા કેન સ ત્વાં પ્રીણિતવાન્દ્વિજઃ ।
યત્પ્રીત્યા ભગવાન્પ્રાદાત્તસ્મૈ પૌરંદરં પદમ્

શ્રીભગવાનુવાચ ।
જપત્યષ્ટાદશાધ્યાયે ગીતાનાં શ્લોકપંચકમ્ ।
યત્પુણ્યેન ચ સંપ્રાપ્તં તવ સામ્રાજ્યમુત્તમમ્

સર્વપુણ્યશિરોરત્ન ભૂતેન ત્વં સ્થિરો ભવ ।
ઇતિ વિષ્ણોર્વચઃ શ્રુત્વા જ્ઞાતોપાયં પુરંદરઃ

વિપ્રવેષધરો ભૂત્વા ગતો ગોદાવરીતટમ્ ।
તત્રાપશ્યત્પુરં પુણ્યં કાલિકાગ્રામમુત્તમમ્

યત્ર કાલેશ્વરો દેવો વર્ત્તતે કાલમર્દનઃ ।
તત્ર ગોદાવરી તીરે સ્થિતં પરમધાર્મિકમ્

અપશ્યત્કરુણાવંતં બ્રાહ્મણં વેદપારગમ્ ।
નિત્યમષ્ટાદશાધ્યાયં જપંતં દાંતચેતસમ્

તતસ્તચ્ચરણદ્વંદ્વે લુઠિત્વા પરયા મુદા ।
સત્વમષ્ટાદશાધ્યાયમપઠત્તેન શિક્ષિતમ્

અથ પુણ્યેન તેનાઽસૌ વિષ્ણોઃ સાયુજ્યમાયયૌ ।
હિત્વા પુરંદરાદીનાં દેવાનાં પદમલ્પકમ્

જ્ઞાત્વાતીવ મુદાયુક્તો વૈકુંઠમગમત્પુરમ્ ।
અતએવ પરં તત્વં મુનીનામિદમુત્તમમ્

દિવ્યમષ્ટાદશાધ્યાયમાહાત્મ્યં કથિતં મયા ।
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

ઇત્યેવં ગીતામાહાત્મ્યં કથિતં પાપનાશનમ્ ।
પુણ્યં પવિત્રમાયુષ્યં સ્વર્ગ્યં સ્વસ્ત્યયનં મહત્

યઃ શૃણોતિ મહાભાગે શ્રદ્ધયા સંયુતઃ પુમાન્ ।
સર્વયજ્ઞફલં પ્રાપ્ય વિષ્ણોઃ સાયુજ્યમાપ્નુયાત્

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયાં ઉત્તરખંડે સતીશ્વરસંવાદે ગીતામાહાત્મ્યે દ્વિનવત્યધિક શતતમોઽધ્યાયઃ