પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.188

ઈશ્વર ઉવાચ-
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ ભવાનિ ભવમુક્તયે ।
ગીતાચતુર્દશાધ્યાયમવધારય સુસ્મિતે

મેદિન્યાં યત્કિલસ્થૂલમસ્તિ કાશ્મીરમંડલમ્ ।
રાજધાની સરસ્વત્યા આસ્તે ચૈવ મનોહરા

યામધિષ્ઠાય વાગ્દેવી બ્રહ્મલોકં પ્રયચ્છતિ ।
હંસમારુહ્યમાનાપિ સાવિત્રીપ્રહતૈરપિ

સરસ્વતીપદાંભોજ સેવામાશ્રિત્ય કુંકુમૈઃ ।
યત્ર ગૌરવયંત્યાશા હંસપક્ષપુટોદ્ભવૈઃ

નિરંતરં તયા ચૈવ નૃણાં સંસ્કૃતભાષિણામ્ ।
સુપર્વાણમયી ભાષા નિમેષેણોપલભ્યતે

પ્રાતર્ગૃહાંગણોદ્ભૂતૈ ર્યત્રકુંકુમપાંસુલૈઃ ।
સર્વતોરુણિતચ્છાય શશાંકરવિમંડલમ્

તત્રાસીત્તેજસાં રાશિઃ શૌર્યવર્મા નરેશ્વરઃ ।
ઉદ્યદુજ્જ્વલબાણૌઘ ખંડિતારાતિમંડલઃ

અભૂચ્ચ સિંહલદ્વીપે રાજા સિંહપરાક્રમઃ ।
નામ્ના વિક્રમવેતાલઃ કલાનામપિ શેવધિઃ

ઉભૌ પરસ્પરં મૈત્રીં વર્દ્ધયાંચક્રતુઃ ક્રમાત્ ।
તત્તદ્દેશસમુત્પન્નૈરપૂર્વૈઃ પ્રચુરોત્કરૈઃ

એકદા પ્રહિતં પ્રેમ્ણા પ્રભૂતં શૌર્યવર્મણા ।
રાજા વિક્રમવેતાલો વિલોક્ય શુનકીદ્વયમ્

મત્તમાતંગતુરગ મણિભૂષણચામરમ્ ।
પ્રેષયામાસ મિત્રાય પ્રભૂતં શૌર્યવર્મણે

એકદા શિબિકારૂઢશ્ચારુ ચામરવીજિતઃ ।
સુવર્ણશૃંખલારૂઢં વાદ્યડિંડિમડંબરમ્

શુનીયુગલમાદાય મૃગયા કૌતુકોત્સુકઃ ।
રાજા જગામ બાહ્યાલીં સમં રાજકુમારકૈઃ

પણબંધવિધાનેન સમુપેતં શશામિષમ્ ।
તત્ર રાજકુમારાણાં મહાન્કોલાહલોઽભવત્

તતઃ સમાનવયસા કેનચિદ્રાજસૂનુના ।
બહુમૂલ્યં પણં કૃત્વા રાજાચિક્રીડકૌતુકી

તતોવતાર્ય દોલાયા વિરુદાવલિગર્વિતામ્ ।
ધાવતઃ શશકસ્યોચ્ચૈઃ પૃષ્ઠે મુંચન્નૃપં શુનીમ્

મુમોચ રાજપુત્રોઽપિ પ્રેમપાત્રં મહાભુજઃ ।
વિરરામ શુનીમુચ્ચૈઃ સંકીર્ત્ય વિરુદાવલીમ્

અલક્ષ્યમાણવેગેઽસ્મિન્શુનીયુગલકેભૃશમ્ ।
ધાવત્યુત્થિતમેવાસીત્પશ્યતાં સર્વભૂભૃતામ્

પપાત ગર્તે મહતિ શશકોઽતિશ્રમાદસૌ ।
પતિતોઽપિ શુની વશ્યો નાભવચ્છશશાવકઃ

તતઃ શનૈઃ સમુત્થાય ધાવન્નાક્રમ્યરોષતઃ ।
જગૃહે રાજશુન્યાઽસૌ શશકઃ ફેનમુદ્વમન્

તતઃ કથંચિદુપ્લુત્ય ગચ્છન્વિસ્ખલયઞ્છશઃ ।
રાજપુત્રશુનક્યાસૌ ગૃહીતઃ કંધરાતટે

જિતમસ્માભિરત્યર્થમિતિ સંજલ્પતાં નૃણામ્ ।
કોલાહલે શંકિતાયા શુન્યા નિર્ગતવાન્મુખાત્

તતો દંષ્ટ્રાવ્રણશ્રેણી ક્ષરદ્રુધિરધારકઃ ।
ક્વાપિ ર્મમરભૂભાગે નિલીયસ્થિતવાઞ્છશઃ

જિઘ્રંત્યા રાજશુન્યાઽસૌ ભૂભાગં ધનરોષયા ।
દૃષ્ટમાત્રઃ પરિત્રસ્તો હસ્તમાત્રં તતોઽગમત્

યત્ર કર્પૂરકદલી ક્રોડવ્યાઘ્રદરીતલઃ ।
ચોલી કપોલફલકાન્ચુબન્વાતિ સમીરણઃ

ઉદ્ભિન્ન કેતકીકોશરજોમુકુલિતેક્ષણઃ ।
વિસ્રબ્ધાહરણા યત્રચ્છાયાં તાં પરિતન્વતઃ

નારિકેલફલૈર્યત્ર સ્વયં નિપતિતૈરધઃ ।
અપિ ચૂતફલૈસ્તૃપ્તાઃ પક્વૈઃ શાખામૃગા અપિ

અપિ કેસરિણો યત્ર ખેલંતિ કલભૈઃ સમમ્ ।
ફણિનઃ કેકિબર્હેષુ નિર્વિશંકં વિશંતિ ચ

યત્રાશ્રમાંતરે વિપ્રો વત્સનામા જિતેંદ્રિયઃ ।
શાંતશ્ચતુર્દશાધ્યાયં જપન્નાસ્તે નિરંતરમ્

તત્ર તચ્છિષ્યપાદાબ્જ પ્રક્ષાલનજલૈઃ કૃતે ।
કર્દમે ન્યપતદ્ગત્વા જીવશેષો મુહુઃ શ્વસન્

તતઃ કર્દમસંસ્પર્શમાત્રનિસ્તીર્ણ સંસૃતિઃ ।
દિવ્યં વિમાનમારુહ્ય નિર્યયૌ શશકો દિવમ્

તતઃ શુન્યપિ લિપ્તાંગીસ્તોકૈઃ કર્દમબિંદુભિઃ ।
ક્ષુત્પિપાસાર્તિરહિતા શુનીરૂપં વિહાય સા

તતો દિવ્યાંગનારમ્યં ગંધર્વૈરુપશોભિતમ્ ।
દિવ્યં વિમાનમારુહ્ય શુન્યપિ ત્રિદિવં યયૌ

તતો જહાસ મેધાવી શિષ્યો નામ્ના સ્વકંધરઃ ।
વિચાર્ય વિસ્મિતઃ પૂર્વજન્મવૈરસ્ય કારણમ્

રાજાપિ પર્યપૃચ્છત્તં વિસ્મયસ્મેરલોચનઃ ।
પ્રણમ્ય પરયા ભક્ત્યા વિનયૈકપયોનિધિઃ

કથાં કથય મે વિપ્ર હીનયોનિ નિષેવિતૌ ।
અજ્ઞૌયૌ જગ્મતુઃ સ્વર્ગે શુની શશકશાવકૌ

શિષ્ય ઉવાચ।
વત્સનામા દ્વિજન્માસ્તે વનેઽમુષ્મિન્જિતેંદ્રિયઃ ।
ચતુર્દશં તુ હ્યધ્યાયં ગીતાનાં સર્વદા જપન્

શિષ્યોઽહં તસ્ય ભૂપાલ બ્રહ્મવિદ્યાવિશારદઃ ।
ચતુર્દશ તુ અધ્યાયં જપામિ પ્રત્યહં નૃપ

મદીયચરણાંભોજપ્રક્ષાલનજલે લુઠન્ ।
શશસ્ત્રિદિવમાપન્નઃ શુનક્યા સહ ભૂપતે

રાજોવાચ।
હેતુના કેન કથય હસિતં ચ દ્વિજોત્તમ ।
અતઃ કિમપિ સાકૂતં મન્યમાનેન સાદરમ્

શિષ્ય ઉવાચ।
મહારાષ્ટ્રેતિ નગરં નામ્ના પ્રત્યુદકં મહત્ ।
તત્રાસીદ્બ્રાહ્મણો નામ્ના કેશવઃ કિતવાગ્રણીઃ

વિલોભનાભવત્તસ્ય જાયા સ્વૈરવિહારિણી ।
તેન સા હન્યતે ક્રોધાદ્વૈરં સંચિંત્ય જન્મનઃ

તતઃ સ્ત્રીવધપાપેન શશકો જાયતે દ્વિજઃ ।
કિલ્બિષાચ્છુનકી સાપિ જાતા વંચનજન્મનઃ

પૂર્વેણ જન્મનાભ્યસ્તં વૈરં વિસ્મરતો નહિ ।
આસેદિવદ્ભ્યાં બહુધા યોન્યંતરમપિ ક્વચિત્

ઇત્યાકલય્ય સકલં ભૂપાલઃ શ્રદ્ધયાન્વિતઃ ।
ગીતામભ્યસ્ય સકલામવાપ પરમાં ગતિમ્

ઇતિ શ્રીપાદ્મેમહાપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયામુત્તરખંડે ગીતામાહાત્મ્યે અષ્ટાશીત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ