પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.189

ઈશ્વર ઉવાચ।
પ્રવક્ષ્યામિ વિશાલાક્ષિ તુહિનાચલકન્યકે ।
ગીતા પંચદશાધ્યાયમાહાત્મ્યમવધારય

કૃપાલુર્નરસિંહોઽભૂન્નામ્ના ગૌડેષુ ભૂપતિઃ ।
યસ્યાસિધારયા સંખ્યે દેવાસંઘા વધીકૃતાઃ

યદીય મત્તમાતંગ દાનધારાજલૈરિલા ।
નિદાઘેપિ ચ સેહેતાં રવિસંતાપવેદનામ્

સંક્રંદનપરિત્રસ્તા યદીય શરણં ગતાઃ ।
રેજિરે કરિણો મત્તાશ્ચલંતઃ પર્વતા ઇવ

મત્તમાતંગચીત્કારપ્રતિસ્વનમિવાદરાત્ ।
યસ્ય ગોપાયતઃ શૈલા વ્યાહરંતિ કૃપાવતઃ

યદીય ધાવત્તુરગક્ષુરસંઘાતજર્જરમ્ ।
નાભૂચ્ચિત્રં કથંકારં ગતખંડં ધરાતલમ્

યસ્મિન્વૃત્રહણો મિત્રે સમુદ્ધરતિ મેદિનીમ્

પુનરુજ્વલયાંચક્રે મહાભાષ્યં ફણીશ્વરઃ

તસ્યાસીત્સૈનિકો ધીમાઞ્છસ્ત્રશાસ્ત્રકલાનિધિઃ ।
નામ્ના સરભભેરુંડઃ પ્રચંડભુજમંડલઃ

ભાંડારેણ તુરંગૈશ્ચ ભટૈર્વીરરસોદ્ભવૈઃ ।
સમાન એવ ભૂપાલદુર્ગૈરત્યંતદુર્ગમૈઃ

સ કદાચિત્સ્વયં રાજ્યં કર્તું પાપો દધે મનઃ ।
નિહત્ય વસુધાપાલં બલાત્સાકં કુમારકૈઃ

કર્તું વ્યવસ્ય દિવસૈઃ સ્વલ્પૈરિત્થં ચિકીર્ષયા ।
વિષૂચિકામયાદાશુ પરાસુઃ સમજાયત

કાલેનાલ્પીયસા પ્રેત્ય પાપાત્મા તેન કર્મણા ।
તેજસ્વી તુરગો જાતઃ સિંધુદેશે કૃશોદરિઃ

મૂલેન બહુના ક્રીત્વા હયતત્વવિદા તતઃ ।
બહુયત્નવતા નીતઃ કેનચિદ્વૈશ્યસૂનુના

રાજાપિ પૌત્રનપ્ત્ત્રાદ્યૈસ્તસ્યૈવ મરણાત્પરમ્ ।
કાલેન વૃદ્ધતાં પ્રાપ્તઃ સ્વરાજ્યં ચાપિ પાલયન્

સ વૈશ્યસૂનુસ્તં ચાશ્વં રાજ્ઞે દાતું સમાગતઃ ।
રાજ્ઞોદ્વારિસ્થિતસ્તત્ર પ્રતીક્ષંસ્તત્સમાગમમ્

જ્ઞાતપૂર્વોઽપિ વૈશ્યોઽસૌ પ્રતીહારેણ દર્શિતઃ ।
કિમર્થં બ્રૂહિ રાજ્ઞેતિ પૃષ્ટઃ સ્પષ્ટમભાષત

દેવ ત્રિજગતીરત્નમિતિ મત્વા તુરંગમઃ ।
મયા નિયુતમૂલ્યેન બહુના સાધુલક્ષણઃ

તતોઽવલોક્ય વક્ત્રાણિ ભૂપાલઃ પાર્શ્વવર્તિનામ્ ।
સમાદિદેશ વણિજમશ્વોઽત્ર નીયતામિતિ

શિરાંસિ ધૂનયન્નૃણામશ્વલક્ષણવેદિનામ્ ।
શૂરાણામપિ ચેતાંસિ મુહુરુત્સાહયન્મહાન્

અખંડમેદિનીવેગબહુસંક્રમણાર્જિતમ્ ।
લાલાફેનછલેનાસૌ વમન્શુભ્રતરં યશઃ

ઉચ્ચૈઃશ્રવસ્તુલાં ભેજે ગુણસામ્યેન તત્ત્વતઃ ।
વિવૃણ્વન્નતિ તેજસ્વી હ્રિયેવ નતકંધરઃ

ચામરૈરિંદુધવલૈર્વીજ્યમાનો નિરંતરમ્ ।
દુગ્ધાંભોનિધિલોલૈસ્તૈઃ શ્વાસૈરુચ્ચૈઃશ્રવા ઇવ

નીલાતપત્રયુગલં ઘનચ્છાયતુલશ્રિયા ।
બિભ્રાણો વારિદાલીઢ હિમાદ્રિ શિખરશ્રિયમ્

મેદિનીમંડલસ્પર્શ સંક્રાંતમિવ પાવકમ્ ।
મુહુરુદ્ધરયન્ધુન્વન્બંધુરં કંધરાતટમ્

દારયન્વૈરિણઃ સર્વાન્વ્યાહરંશ્ચ જયશ્રિયમ્ ।
હેષારવેણ ગુરુણા દિક્ષુપ્રખ્યાપયન્યશઃ

સત્ત્વસ્ય રાશિરત્યુચ્ચૈર્ગતીનામિવ શેવધિઃ ।
રૂપસ્ય નિલયં સાક્ષાલ્લક્ષણાનાં પયોનિધિઃ

આનીતો વણિજા વાજી રાજ્ઞા ચ સમદૃશ્યત ।
બહુધા વર્ણિતોઽમાત્યૈરશ્વલક્ષણવેદિભિઃ

યથેચ્છં વણિજોદીર્ણં સ્વર્ણં દત્ત્વા મહીપતિઃ ।
જગ્રાહ તુરગં વેગાદસીમાનંદનિર્ભરઃ

તતોઽશ્વપાલમાહૂય યત્નતસ્તં નિરૂપ્ય ચ ।
વિસર્જિતસભાલોકો ગૃહાંતરમગાન્નૃપઃ

અનેકધા સમાપૃષ્ટો મહીપાલં રંણાંગણે ।
શસ્ત્રવ્રણકિણશ્રેણીભૂષણં સત્વસન્નિભમ્

એકદા મૃગયાં ખેલન્કુતૂહલરસાત્મના ।
તમારુહ્ય મહીપાલો વનં પ્રતિ વિવેશ હ

વિસૃજ્ય સૈનિકાન્પૃષ્ટે ધાવતઃ પરિતોઽખિલાન્ ।
આકૃષ્યમાણો હરિણૈઃ પિપાસાકુલિતોઽભવત્

તત ઉત્તીર્ય તુરગાજ્જલમન્વેષયન્ નૃપઃ ।
બધ્વાશ્વં તરુશાખાયામારુરોહ શિલાં નૃપઃ

ગીતાપંચદશાધ્યાયશ્લોકાર્દ્ધલિખિતં તતઃ ।
પાતિતં મરુતા તત્ર યત્ર ખંડે વિલોકયત્

પત્રં વાચયતો રાજ્ઞઃ શ્રુત્વા ગીતાક્ષરાવલીમ્ ।
તતો મુક્તિપદં લેભે તુરગસ્ત્વરયાઽપતત્

તતો ગ્રંથિં સમાચ્છિદ્ય પલ્યાણવતાર્ય ચ ।
ઉત્થાપમાનસ્તુરગો રાજ્ઞા નોત્થિતવાન્મૃતઃ

તતઃ સરભભેરુંડો નૃપમાભાષ્ય સુસ્વરમ્ ।
દિવ્યં વિમાનમારુહ્ય જગામ ત્રિદશાલયમ્

તતો ગિરિં સમારુહ્ય દદર્શાશ્રમમુત્તમમ્ ।
પુન્નાગકદલીચૂતનારિકેલસમન્વિતમ્

દ્રાક્ષેક્ષુવાટિકાપૂગનાગકેસરચંપકમ્ ।
ખેલત્કરભસારંગં નૃત્યત્કેકિકુલં નૃપઃ

પ્રણિપત્ય દ્વિજન્માનમુટજાભ્યંતરસ્થિતમ્ ।
પપ્રચ્છ પરયા ભક્ત્યા મુક્તસંસારવાસનાત્

તુરગો નિરગાત્સ્વર્ગં હેતુના કેન મે વદ ।
ઇત્યાકર્ણ્ય વચો રાજ્ઞો દ્વિજન્મા વાચમૂચિવાન્

કાલેન બહુના પ્રેત્ય તત્પાપાત્તુરગોઽભવત્ ।
અથ પંચદશાધ્યાયશ્લોકાર્દ્ધં લિખિતં ક્વચિત્

તતો વાચયતઃ શ્રુત્વા નિરગાત્તુરગો દિવમ્ ।
તતઃ સમાગતૈસ્તત્ર પરિવારજનૈર્વૃતઃ

પ્રણિપત્ય દ્વિજન્માનં હૃષ્ટરોમા વિનિર્ગતઃ ।
પત્રં તદેવ લિખિતં ગીતાપંચદશાક્ષરમ્

વાચયન્સ મહીપાલો હર્ષસંફુલ્લલોચનઃ ।
અભિષિચ્ય નિજં પુત્રં મંત્રવિન્મંત્રિભિઃ સમમ્

સિંહાસને સિંહબલં મુક્તિમાપ વિશુદ્ધધીઃ

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયામુત્તરખંડે ગીતામાહાત્મ્યે એકોનનવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ