પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.114

શ્રીકૃષ્ણોવાચ।
તતો ધનેશ્વરં નીત્વા નિરયાન્પ્રેતપોઽબ્રવીત્ ।
પ્રદર્શયિષ્યંસ્તાન્સર્વાન્યમસ્યાનુચરસ્તદા

પ્રેતપ ઉવાચ।
પશ્યેમાન્નિરયાન્ઘોરાન્ધનેશ્વર મહાભયાન્ ।
યેષુ પાપકરા નિત્યં પચ્યંતે યમકિંકરૈઃ

તપ્તવાલુકનામાયં નિરયો ઘોરદર્શનઃ ।
યસ્મિન્નેતે દગ્ધદેહાઃ ક્રંદંતે પાપકારિણઃ

અતિથીન્વૈશ્વદેવાન્તે ક્ષુત્ક્ષામાનાગતાન્ગૃહે ।
યે નાર્ચંતિ નરાસ્તે હિ પચ્યંતે સ્વેન કર્મણા

ગુર્વગ્નિબ્રાહ્મણાન્દેવાંસ્તથા મૂર્દ્ધાભિષિક્તકાન્ ।
તાડયંતિ પદા યે વૈ તે નિર્દગ્ધાંઘ્રયસ્ત્વિમે

ષડ્ભેદસ્ત્વેષનિરયો નાનાપાપૈઃ પ્રપદ્યતે ।
તથૈવ ચાંધતામિસ્રો દ્વિતીયો નિરયો મહાન્

પશ્ય સૂચીમુખૈર્દેહો ભિદ્યતે પાપકર્મણા ।
ક્રિમિભિર્ઘોરવક્ત્રૈશ્ચ તત્સંપર્કાગમૈર્દ્વિજ

અસાવપિ સ્થિતઃ ષોઢા શ્વકાકમૃગપક્ષિભિઃ ।
પરમર્મભિદો મર્ત્યાઃ પચ્યંતે તેષુ પાપિનઃ

તૃતીયઃ ક્રકચો હ્યેષ નિરયો ઘોરદર્શનઃ ।
યત્રેમે ક્રકચૈર્મર્ત્યાઃ પાટ્યંતે પાપકારિણઃ

અસિપત્રવનાદ્યૈસ્તુ ષટ્પ્રકારો વ્યવસ્થિતઃ ।
પત્નીપુત્રાદિભિર્યે વૈ વિયોગં કારયંતિ હિ

ઇષ્ટૈરન્યૈરપિ પરાન્પચ્યંતે ત ઇમે નરાઃ ।
અસિપત્રૈશ્છિદ્યમાના છેદભીત્યા પલાયિતાઃ

પચ્યંતે પાપિનઃ પશ્ય ક્રંદમાના ઇતસ્તતઃ ।
અર્ગલાખ્યો મહાઘોરશ્ચતુર્થો નિરયો હ્યયમ્

પશ્ય નાનાવિધૈઃ પાશૈરાબધ્ય યમકિંકરૈઃ ।
મુદ્ગરાદ્યૈર્વધ્યમાનાઃ ક્રંદંતે તે ચ પાપિનઃ

સજ્જનાન્બ્રાહ્મણાદ્યાંશ્ચ વિરુંધંતીહ યે નરાઃ ।
કંઠગ્રહાદ્યૈસ્તે પાપાઃ પચ્યંતે યમકિંકરૈઃ

અસાવપિ હિ ષડ્ભેદો વધભેદાદિભિઃ સ્થિતઃ ।
કૂટશાલ્મલિનામાનં નિરયં પશ્ય પંચમમ્

યત્રાંગારનિભા એતે શાલ્મલ્યાદ્યાઃ સ્થિતા દ્વિજ ।
યત્ર ષોઢા વિપચ્યંતે યાતનાભિરિમે નરાઃ

પરદારા પરદ્રવ્ય પરદ્રોહ રતાઃ સદા ।
રક્તપૂયમિમં પશ્ય ષષ્ઠં નિરયમદ્ભુતમ્

અધોમુખા વિપચ્યંતે યત્ર પાપકૃતો નરાઃ ।
અભક્ષ્યભક્ષકા નિંદા પૈશુન્યાદિ રતા ઇમે

ભજ્યમાના વધ્યમાનાઃ ક્રંદંતે ભૈરવાન્સ્વરાન્ ।
ષટ્પ્રકારૈર્વિગંધાઢ્યૈરસાવપિ ચ સંસ્થિતઃ

કુંભીપાકઃ સપ્તમોઽયં નિરયો ઘોરદર્શનઃ ।
ષોઢાસ્તૈલાદિભિર્દ્રવ્યૈર્ધનેશ્વર વિલોકય

મહાપાતકિનો યત્ર ક્વથ્યંતે યમકિંકરૈઃ ।
બહૂન્યબ્દસહસ્રાણિ સોન્મજ્જનનિમજ્જનૈઃ

ચત્વારિંશન્મિતાનેતાન્દ્વ્યધિકાન્પશ્ય રૌરવાન્ ।
અકામાત્પાતકં શુષ્કં કામાદાર્દ્રમુદાહૃતમ્

આર્દ્રશુષ્કાદિભિઃ પાપૈર્દ્વિપ્રકારાનવસ્થિતાન્ ।
ચતુરશીતિસંખ્યાકૈઃ પૃથગ્ભેદૈરવસ્થિતાન્

યત્પ્રકીર્ણમપાંક્તેયં મલિનીકરણં તથા ।
જ્ઞાતિભ્રંશકરં તદ્વદુપપાતકસંજ્ઞકમ્

અતિપાપં મહાપાપં સપ્તધા પાતકં સ્મૃતમ્ ।
એભિઃ સપ્તસુ પચ્યંતે નિરયેષુ યથાક્રમમ્

કાર્તિકવ્રતિભિર્યસ્માત્સંસર્ગો હ્યભવત્તવ ।
તત્પુણ્યોપચયાદેતે નિર્હૃતા નિરયાઃ ખલુ

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ।
દર્શયિત્વેતિ નિરયાન્પ્રેતપસ્તમથાહરત્ ।
ધનેશ્વરં યક્ષલોકં પશ્ચાદાસીત્સ તત્ર હિ

ધનદસ્યાનુગઃ સોઽયં ધનયક્ષેતિ સ સ્મૃતઃ ।
યદાખ્યાયાકરોત્તીર્થમયોધ્યાયાં તુ ગાધિજઃ

એવં પ્રભાવઃ ખલુ કાર્તિકોઽયં મુક્તિપ્રદો મુક્તિકરશ્ચ યસ્માત્ ।
પ્રયાત્યનેકાર્જિતપાતકોઽપિ વ્રતસ્થસંદર્શનતોઽપિ મુક્તિમ્

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયામુત્તરખંડે કાર્તિકમાહાત્મ્યે ધનેશ્વરોપાખ્યાને ચતુર્દશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ