પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.113

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ।
પુરાવંતીપુરે વાસી વિપ્ર આસીદ્ધનેશ્વરઃ ।
બ્રહ્મકર્મપરિભ્રષ્ટઃ પાપનિષ્ઠઃ સુદુર્મતિઃ

રસકંબલચર્માદિ વિક્રયાનૃતવર્ત્તનઃ ।
સ્તેયવેશ્યાસુરાપાનદ્યૂતસંસક્તમાનસઃ

દેશાદ્દેશાંતરં ગચ્છન્ક્રયવિક્રયકારણાત્ ।
માહિષ્મતીં પુરીં યાતઃ કદાચિત્સ ધનેશ્વરઃ

મહિષેણ કૃતા પૂર્વં તસ્માન્માહિષ્મતીભવત્ ।
યસ્યાં વપ્રતટાભાતિ નર્મદા પાપનાશિની

કાર્તિકવ્રતિનસ્તત્ર નાનાગ્રામાગતાન્નરાન્ ।
સ દૃષ્ટ્વા વિક્રયં કુર્વન્માસમેકમુવાસ હ

સ નિત્યં નર્મદાતીરે ભ્રમન્વિક્રયકારણાત્ ।
દદર્શ બ્રાહ્મણાન્સ્નાતાન્જપદેવાર્ચનેરતાન્

કાંશ્ચિત્પુરાણં પઠતઃ કાંશ્ચિત્તચ્છ્રવણે રતાન્ ।
નૃત્યગાયનવાદિત્રવિષ્ણુસ્તવનતત્પરાન્

વિષ્ણુમુદ્રાંકિતાન્કાંશ્ચિન્માલાતુલસિધારિણઃ ।
દદર્શ કૌતુકાવિષ્ટસ્તત્ર તત્ર ધનેશ્વરઃ

નિત્યં પરિભ્રમંસ્તત્ર દર્શનસ્પર્શભાષણાત્ ।
વૈષ્ણવાનાં તથા વિષ્ણોર્નામશ્રાવાદિ સોઽલભત્

એવં માસં સ્થિતઃસોઽથ કાર્તિકોદ્યાપને વિધૌ ।
ક્રિયમાણે દદર્શાસૌ ભક્તૈર્જાગરણં હરેઃ

પૌર્ણમાસ્યાં તતોઽપશ્યદ્વિવિધં પૂજનાદિકમ્ ।
દક્ષિણા ભોજનાદ્યં ચ દીપદાનં વ્રતસ્થિતૈઃ

તતોઽર્કાસ્તમયે ચૈવં દીપોત્સવવિધિં તદા ।
ક્રિયમાણં દદર્શાસૌ પ્રીત્યર્થં ત્રિપુરદ્વિષઃ

ત્રિપુરાણાં કૃતો દાહો યતસ્તસ્યાં શિવેન તુ ।
અતસ્તુ ક્રિયતે તસ્યાં તિથૌ ભક્તૈર્મહોત્સવઃ ।
મમ રુદ્રસ્ય યઃ કશ્ચિદંતરં પરિકલ્પયેત્

તસ્ય પુણ્યક્રિયાઃ સર્વા નિષ્ફલાઃ સ્યુર્ન સંશયઃ ।
તત્ર નૃત્યાદિકં પશ્યન્બભ્રામ સ ધનેશ્વરઃ ।
તાવત્કૃષ્ણાહિના દષ્ટો વિકલઃ સ પપાત હ ।
જનાસ્તંપતિ તં વીક્ષ્ય પરિવવ્રુઃ કૃપાન્વિતાઃ

તુલસીમિશ્રિતૈસ્તોયૈસ્તન્મુખં સિષિચુસ્તદા ।
અથ દેહે પરિત્યક્તે તં બદ્ધ્વા યમકિંકરાઃ

બાધ્યમાનં કશાઘાતૈર્નિન્યુઃ સંયમિનીં રુષા ।
ચિત્રગુપ્તસ્તુ તં દૃષ્ટ્વા નિર્ભર્ત્સ્યાવેદયત્તદા

યમાયતેન બાલ્યાત્તુ કર્મ યદ્દુષ્કૃતં કૃતમ્ ।
ચિત્રગુપ્ત ઉવાચ।
નૈવાસ્ય દૃશ્યતે કિંચિદાબાલ્યાત્સુકૃતં ક્વચિત્

દુષ્કૃતં શક્યતે વક્તું શતવર્ષૈર્ન ભાસ્કરે ।
પાપમૂર્તિરયં દુષ્ટઃ કેવલં દૃશ્યતે વિભો

તસ્માદાકલ્પમર્યાદં નિરયે પરિપાચ્યતામ્ ।
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ।
નિશમ્યેત્થં વચઃ ક્રોધાદ્યમઃ પ્રાહ સ્વકિંકરાન્

દર્શયન્નાત્મનોરૂપં કાલાગ્નિસદૃશપ્રભમ્ ।
યમ ઉવાચ।
ભો પ્રેતાપનયસ્વૈનં બધ્યમાનં સ્વમુદ્ગરૈઃ

કુંભીપાકે ક્ષિપસ્વાશુ તૈલક્વથનશબ્દિતે ।
યાવત્ક્ષિપ્તસ્તુ તત્રાસૌ તાવચ્છીતલતાં યયૌ

કુંભીપાકો યથા વહ્નિઃ પ્રહ્લાદક્ષેપણાત્પુરા ।
તદ્દૃષ્ટ્વા મહદાદશ્ચર્યં પ્રેતપો વિસ્મયાન્વિતઃ

વેગાદાગત્ય તત્સર્વં યમાયાકથયત્તદા ।
યમસ્તુ કૌતુકં શ્રુત્વા પ્રેતપેન નિવેદિતમ્

આઃ કિમેતદિતિ પ્રોચ્ય સમ્યગેતદ્વિચારયત્ ।
તાવદભ્યાગતસ્તત્ર નારદઃ પ્રહસંસ્ત્વરન્

યમેન પૂજિતઃ સમ્યક્તં દૃષ્ટ્વા વાક્યમબ્રવીત્ ।
નારદ ઉવાચ।
નૈવાયં નિરયાન્ભોક્તું ક્ષમઃ સવિતૃનંદન

યસ્માદેતસ્ય સંજાતં કર્મ યન્નિરયાપહમ્ ।
યઃ પુણ્યકર્મણાં કુર્યાદ્દર્શનસ્પર્શભાષણમ્

તત્ષડંશમવાપ્નોતિ પુણ્યસ્ય નિયતં નરઃ ।
અસંખ્યાતૈસ્તુસંસર્ગૈઃ કૃતવાનેષ યદ્ધરેઃ

કાર્તિકવ્રતિભિર્માસં તસ્માત્પુણ્યાંશભાગયમ્ ।
પરિચર્યાકરસ્તેષાં સંપૂર્ણવ્રતપુણ્યભાક્

અતોઽસ્યોર્જવ્રતોદ્ભૂતપુણ્યસંખ્યા ન વિદ્યતે ।
કાર્ત્તિકવ્રતિનાં પુંસાં પાતકાનિ મહાંત્યપિ

નાશયત્યેવ સર્વાણિ વિષ્ણુઃ સદ્ભક્તવત્સલઃ ।
અંતે તન્નામભિસ્તોયૈસ્તુલસીમિશ્રિતૈસ્ત્વયમ્

વૈષ્ણવાનુગ્રહી યસ્માન્નરકે નૈવ પચ્યતે ।
તસ્માન્નિહતપાપોઽયં સદ્ગતિં યાતુમર્હતિ

આર્દ્રૈઃ શુષ્કૈર્યથાપાપૈર્નિરયે ભોગસંનિધિઃ ।
પ્રાપ્યતે સુકૃતૈસ્તદ્વત્સ્વર્ગભોગસ્ય સંનિધિઃ

તસ્માદકામપુણ્યો હિ યક્ષયોનિસ્થિતસ્ત્વસૌ ।
વિલોક્ય નરકાન્સર્વાન્પાપભોગમવાપ્નુયાત્

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ।
ઇત્યુક્ત્વા ગતવતિ નારદેઽથ સૌરિસ્તદ્વાક્યશ્રવણવિબુદ્ધ તત્સુકર્મા ।
વિપ્રં તં પુનરનયત્સ્વકિંકરેણ તાન્સર્વાન્નિરયગણાન્પ્રદર્શયિષ્યન્

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ત્રસંહિતાયામુત્તરખંડે કાર્તિકમાહાત્મ્યે શ્રીકૃષ્ણસત્યભામાસંવાદે ધનેશ્વરોપાખ્યાને ત્રયોદશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ