પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.115

સૂત ઉવાચ।
ઇત્યુક્ત્વા વાસુદેવોઽસૌ સત્યભામામતિપ્રિયામ્ ।
સાયંસંધ્યાદિકં કર્તું જગામ જનનીગૃહમ્

એવં પ્રભાવઃ પ્રોક્તોયં કાર્તિકઃ પાપનાશનઃ ।
વિષ્ણુપ્રિયકરો નિત્યં ભુક્તિમુક્તિપ્રદઃ સદા

હરિજાગરણં પ્રાતઃ સ્નાનં તુલસિસેવનમ્ ।
ઉદ્યાપનં દીપદાનં વ્રતાન્યેતાનિ કાર્તિકે

પંચકૈર્વ્રતકૈરેભિઃ સંપૂર્ણં કાર્તિકવ્રતમ્ ।
ફલં પ્રાપ્નોતિ તત્પ્રોક્તં ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્

ઋષય ઊચુઃ।
વિષ્ણોઃ પ્રિયોઽતિફલદઃ પ્રોક્તોઽયં રોમહર્ષણે ।
કાર્તિકસ્ય વિધિઃ સમ્યક્પાવનઃ પાપનાશનઃ

અવશ્યમેવ કર્ત્તવ્યઃ પ્રાપ્ય દુઃખનિવારણઃ ।
મોક્ષાર્થિભિર્નરઃ સમ્યગ્ભોગકામૈરથાપિવા

એવં સ્થિતે યથાકશ્ચિદ્વ્રતસ્થઃ સંકટે સ્થિતઃ ।
દુર્ગારણ્યસ્થિતો વાપિ વ્યાધિભિઃ પરિપીડિતઃ ।
કથં તેન પ્રકર્તવ્યં કાર્તિકવ્રતકં શુભમ્

સૂત ઉવાચ।
યસ્માદત્યંતફલદં કર્તવ્યં તુ યથા નરૈઃ ।
તત્સર્વં કથયિષ્યેઽહં શૃણુધ્વં મુનિપુંગવાઃ

વિષ્ણોઃ શિવસ્ય વા કુર્યાદાલયે હરિજાગરમ્ ।
શિવવિષ્ણુગ્રહાભાવે સર્વદેવાલયેષ્વપિ

દુર્ગારણ્યસ્થિતો યશ્ચ યદિ વા યદ્ગતો ભવેત્ ।
કુર્યાત્તદાશ્વત્થમૂલે તુલસીનાં વનેષ્વપિ

વિષ્ણુનામપ્રધાનાનાં ગાયનાદ્વિષ્ણુસન્નિધૌ ।
ગોસહસ્રપ્રદાનસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

વાદ્યકૃત્પુરુષશ્ચાપિ વાજપેયફલં લભેત્ ।
સર્વતીર્થાવગાહોત્થં નર્તકઃ ફલમાપ્નુયાત્

સર્વમેતલ્લભેત્પુણ્યં તેષાં તુ દ્રવ્યદઃ પુમાન્ ।
પ્રશંસાદર્શનાભ્યાં હિ તત્ષડંશમવાપ્નુયાત્

આપદ્ગતો યદાપ્યંભો ન લભેત્સ્નપનાય સઃ ।
વ્યાધિતો વા પુનઃ કુર્યાદ્વિષ્ણોર્નામાપમાર્જનમ્

ઉદ્યાપનવિધિં કર્તું ન શક્તો યો વ્રતે સ્થિતઃ ।
બ્રાહ્મણાન્ભોજયેચ્છક્ત્યા વ્રતસંપૂર્ણહેતવે

યસ્માદત્યંતફલદો ન ત્યાજ્યઃ સર્વદા નરૈઃ ।
અવ્યક્તરૂપિણો વિષ્ણોઃ સ્વરૂપં બ્રાહ્મણા ભુવિ

તત્સંતુષ્ટ્યા સુસંતુષ્ટઃ સર્વદા સ્યાં ન સંશયઃ ।
અશક્તો દીપદાને તુ પરદીપં પ્રબોધયેત્

તેષાં વા રક્ષણં કુર્યાદ્વાતાદિભ્યઃ પ્રયત્નતઃ ।
અભાવે તુલસીનાં તુ પૂજયેદ્વૈષ્ણવં દ્વિજમ્

યસ્માત્સંનિહિતો વિષ્ણુઃ સ્વભક્તેષ્વેવ સર્વદા ।
સર્વાભાવે વ્રતી કુર્યાદ્બ્રાહ્મણાનાં ગવામપિ

સેવાં વાશ્વત્થવટયોર્વ્રતસંપૂર્ણહેતવે

ઋષય ઊચુઃ ।
કથં ત્વયાશ્વત્થવટૌ ગોબ્રાહ્મણસમૌ કૃતૌ ।
સર્વેભ્યોઽપિ તરુભ્યસ્તૌ કસ્માત્પૂજ્યતરૌ કૃતૌ

સૂત ઉવાચ।
અશ્વત્થરૂપી ભગવાન્વિષ્ણુરેવ ન સંશયઃ ।
રુદ્રરૂપી વટસ્તદ્વત્પાલાશો બ્રહ્મરૂપધૃક્

દર્શનં પૂજનં સેવા તેષાં પાપહરા સ્મૃતા ।
દુઃખાપદ્વ્યાધિદુષ્ટાનાં વિનાશકરણી ધ્રુવમ્

ઋષય ઊચુઃ।
કથં વૃક્ષત્વમાપન્ના બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ।
એતત્કથય સર્વજ્ઞ સંશયોઽત્ર મહાન્હિ નઃ

સૂત ઉવાચ।
પાર્વતીશિવયોર્દેવૈઃ સુરતં કુર્વતોઃ કિલ ।
અગ્નિર્બ્રાહ્મણરૂપેણ પ્રેષિતો વિઘ્નકૃત્પુરા

તતઃ સા પાર્વતી ક્રુદ્ધા શશાપ ત્રિદિવૌકસઃ ।
રતોત્સવસુખભ્રંશાત્કંપમાના રુષા તદા

પાર્વત્યુવાચ।
કૃમિકીટાદયોપ્યેતે જાનંતિ સુરતં સુખમ્ ।
તદ્વિઘ્નકરણાદ્દેવા હ્યુદ્ભિજ્જત્વમવાપ્સ્યથ

સૂત ઉવાચ।
એવં સા પાર્વતી દેવાનશપત્ક્રુદ્ધમાનસા ।
તસ્માદ્વૃક્ષત્વમાપન્નાઃ સર્વે દેવગણાઃ કિલ

તસ્માદિમૌ વિષ્ણુમહેશ્વરાવુભૌ બભૂવતુર્બોધિવટૌ મુનીશ્વરાઃ ।
બોધિસ્ત્વગાદાર્કિદિને સ્પૃશત્વમસ્પૃશ્યતામર્કજવિષ્ટિયોગાત્

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયામુત્તરખંડે કાર્ત્તિકમાહાત્મ્યે અશ્વત્થવટપ્રશંસનંનામ પંચદશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ