પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.112

શંભુરુવાચ-
અથાન્યદપિ નિર્વચ્મિ પ્રમદાખ્યાનમુત્તમમ્ ।
સુતયા દેવરાતસ્ય યત્પ્રાપ્તં નામકીર્તનાત્

દેવરાતસુતા બાલા કલા નામાતિરૂપિણી ।
ધનંજયસુતસ્યાસીદ્ભાર્યા શોણસ્ય ધીમતઃ

તાવુભૌ નિયતૌ નિત્યં ધર્મ્મૈકપ્રવણૌ શુભૌ ।
લબ્ધવંતૌ નિધિમથો ગંગાસ્નાનાય તૌ ગતૌ

પ્રવાહપતિતે કૂલે મૃત્તિકાનયનાયતૌ ।
કૂલાદાદાય મૃલ્લોષ્ટં દૃષ્ટવંતૌ મહાઘટમ્

રાજતં ચોર્દ્ધ્વપાષાણમથ શોણઃ પ્રિયાં વચઃ ।
ઇદમાહ કથં કાર્યં કિં કર્તવ્યં હિ નો હિતમ્

ભાર્યોવાચ-
ન નારીમતમાલંબ્ય કિંચિત્કાર્યં સમાચરેત્ ।
ન ચ નાર્યા ચરેદ્ગુહ્યમપ્રિયં વાથ કિંચન

યદિ નારીસમક્ષં તુ દ્રવિણં દૃષ્ટિમાપતેત્ ।
વંચયીત તથા નારી ઈદૃશૈર્વાક્યસંચયૈઃ

અસ્માભિર્ન હિ સંપ્રેક્ષ્યં કિં વા તત્ર હિ તિષ્ઠતિ ।
દ્રવિણં ચેન્ન સંપ્રેક્ષ્યં બાધોદર્કં ભવિષ્યતિ

અન્યાજ્ઞાતં તુ યદિ ચેત્કુતો જ્ઞાનવિનિશ્ચયઃ ।
અપ્રદૃષ્ટસ્ત્વિદાનીં ચેન્નિભૃતઃ કોપિ તિષ્ઠતિ

તિરોધાનં ન કિંચિચ્ચેન્માયયા કોપિ તિષ્ઠતિ ।
ન ચેન્માયા મનુષ્યાણાં ક્ષેત્ત્રપાલસ્તુ તિષ્ઠતિ

ન હિ ચેદ્ભૈરવશ્ચેહ તિષ્ઠતિ બ્રહ્મરાક્ષસઃ ।
ન સોપિ ચેન્મહાવિદ્યા રાજ્ઞાં તત્ર ભવિષ્યતિ

ન ચ જાનાતિ ચેદ્રાજા વ્યવહારાદિસંભવઃ ।
સ ચેદ્ગૂઢપ્રકારેણ ચોરબાધા ભવિષ્યતિ

અપ્રમત્તસ્ય ભવતો મહાનર્થો ભવિષ્યતિ ।
પ્રાયેણાર્થવતાં નૄણાં ભોગલિપ્સા પ્રજાયતે

ભોગાદ્ભોગાંતરેચ્છા ચ સર્વાનુષ્ઠાનનાશિની ।
જાનાતિ યદિ નારી સ્વં ભાવયોગગતં તથા

નારી સ્વતંત્રતામેતિ રોષાલ્લબ્ધપ્રકાશિની ।
રોષે વિશ્વાસતાં યાતિ તદા દોષઃ પુરોદિતઃ

વિશ્વાસિનિ ચ વિશ્રંભઃ પ્રવાસો વાન્યચિત્તતા ।
વિશ્રમ્ભાજ્જાયતે સ્ત્રીણાં નાનાવિધવિચેષ્ટિતા

યં કંચિત્પુરુષં દૃષ્ટ્વા યુવાનં પ્રીતિરાપતેત્ ।
પ્રીત્યા સંજાયતે યોગો યોગાન્મૈથુનસંગતિઃ

સતતં મૈથુને જાતે વિશ્રંભાંતરમાપતેત્ ।
ભવતા વા તથા પૂર્વં ભુક્તેદાનીં ચ ભુજ્યતે

કા પ્રતીચ્છા તવેદાનીં પ્રીતિઃ કસ્યામથાપિ વા ।
કા વિદગ્ધા સુસંસ્નિગ્ધા પુરુષાદન્યતશ્ચરેત્

યોબ્રવીદથ વાક્યં તાં યદિ બ્રૂયાસ્ત્વમદ્ય મે ।
સર્વમેવ તથા વચ્મિ નાન્યથા વાક્યમુચ્યતે

ઇત્થં ચ ધૃષ્ટતાં યાતા તથા રૂપાંતરેણ ચ ।
દ્રવ્યમાદાય યત્કિંચિદનુવર્તેત્સ્વતંત્રતઃ

સમારયિત્વા તાં દ્રવ્યં ગૃહીત્વા પાતયિષ્યતિ ।
અથ પૂર્વં પતિ મૃતૌ પ્રવિશેન્નાશુશુક્ષણિમ્

વૈધવ્યે દ્રવિણં સર્વં ધર્માર્થં મે ભવિષ્યતિ ।
ઇતિ નિશ્ચિત્ય મનસા વૈધવ્યે સમુપસ્થિતે

યોનિકુંડં સમાસાદ્ય દિવા વા યદિ વા નિશિ ।
એકાંતસ્થાનમભ્યેત્ય વિવૃત્ય વસનં ભગમ્

ઇદમૂચે વચો દુઃખાદુપસ્થસ્થકરા સતી ।
કિં ત્વયા વૈ કૃતં યોને કિંવા પાપમુપાશ્રિતા

શિશ્નસ્ય વાથવા પાપં યત્ત્વદંતરવેશનાત્ ।
યચ્ચ કર્તૃકૃતં પાપં માદૃક્સેવાવિવર્જનાત્

અતોપિ કંડૂસંભૂતૌ પ્રવેશયેદથાંગુલીમ્ ।
વિચિત્રચેષ્ટાં કૃત્વા તુ કંડૂ બુદ્ધેરતઃ પરમ્

મર્દયિત્વા કરાભ્યાં તત્સંતાડ્ય ચ વિવૃત્ય તુ ।
અસકૃદ્ધુન્વતી પાદૌ વિવૃતાસ્યાતિદુઃખિતા

ખટ્વા કાષ્ઠમથાલિંગ્ય સ્તનપીડં યથાપ્રિયમ્ ।
અથો વિચિત્રચિત્તત્વે તતઃ પ્રદ્યુષ્ટતી ભવેત્

અથવાહ્નિ પુરે સ્થિત્વા શાકં વ્યવહૃતં ચ યત્ ।
આલંબ્ય વેશ્મનિ નિશિ સંધ્યાયાં વિશિખાસુ ચ

કૃત્વાન્યવેષમાત્માનં યૈઃ કૈરપ્યુપભુજ્યતે ।
અથ વાચ્યપ્રભાવેણ શંકિતા યોગ્યમાહરેત્

અજ્ઞાતં ચ ગૃહં ગત્વા રમયેદેવ નિશ્ચિતમ્ ।
નારીસમક્ષં લબ્ધે તુ દ્રવિણે હ્યેતદિષ્યતે

તસ્માન્મયાપિ ભવતો ન વિચારપ્રયોજનમ્ ।
શોણ ઉવાચ-
એવમેતન્ન સંદેહો ગચ્છ ત્વં તિષ્ઠ દૂરતઃ

મલમૂત્રવિસર્ગાર્થં સ્થિત્વા ગચ્છામ્યતઃ પરમ્ ।
તસ્યાં ગતાયાં શોણોપિ વસ્ત્રખંડં ત્વકલ્પયત્

એકૈકસ્મિંસ્તતઃ ખંડે ત્વગ્રહીદ્દ્રવિણં બહુ ।
સૈકતે ત્વવરં જાનુદઘ્નં કૃત્વા તતસ્તતઃ

ક્ષિપ્ત્વા ધનં પૂરયિત્વા વિષ્ઠાં ચક્રે તતોપરિ ।
વસ્ત્રાધારં ઘટં તં ચ પ્રતિચિક્ષેપ કુત્રચિત્

સર્વમજ્ઞાતવત્કૃત્વા સ્નાનાય પ્રયયૌ મુનિઃ ।
તસ્ય ભાર્યા તતઃ સ્નાનં કૃત્વા સંપૂજ્ય પાર્વતીમ્

ગચ્છેતિ ભર્ત્રા સા પ્રોક્તા સ્વવેશ્માભ્યાગમત્સતી ।
એતામેકાકિનીં જ્ઞાત્વા મારીચો નામ રાક્ષસઃ

ભર્તૃરૂપમથાસ્થાય કલામેતદુવાચ હ ।
મારીચ ઉવાચ-
સપ્તગોદાવરીતીરે પવિત્રં પાપનાશનમ્

દ્રાક્ષારામમિતિ પ્રોક્તં યત્ર ભીમઃ સ્વયં સ્થિતઃ ।
ભુક્તિમુક્તિપ્રદો નૄણાં સ્મરણાત્પાપનાશનઃ

તત્ર ગચ્છાવહે શીઘ્રં ત્વં તુ નિર્ગચ્છ સુંદરિ ।
કલોવાચ-
ઇદાનીમભિષેકાય પ્રવૃત્તો નાભિષિક્તવાન્

કથમેતાદૃશં ત્વં હિ પૂર્વાનુક્તં વદિષ્યસિ ।
પ્રકૃતેરન્યથાભાવમુત્પાતં વિદુરુત્તમાઃ

મારીચ ઉવાચ-
ભર્તુરપ્રતિકૂલત્વં નારીણાં ધર્મ ઉચ્યતે ।
પ્રતિકૂલાનુકૂલા વા મમ શીઘ્રં વદસ્વ તત્

તૂષ્ણીંભૂત્વાથ સા સાધ્વી ભર્તેત્યેવ વિચાર્ય તમ્ ।
નિર્યયૌ તેન સા બાલા વનમધ્યે ગતા સતી

અથ મધ્યાહ્નકાલોસૌ ક્રિયતામાહ્નિકક્રિયાઃ ।
રાક્ષસોથ વચઃ શ્રુત્વા નાનુષ્ઠાનસ્થલં ત્વિહ

યત્ર તત્રાસ્તિ ગંતવ્યમિતો ગચ્છાવહે તતઃ ।
કિંચિત્પ્રદેશં ગત્વા તુ ગુહાં વીક્ષ્ય સરસ્તથા

ઇહ સ્થાનં હિ મે સ્થાતું કાર્યં સ્નાનમથ પ્રિયે ।
ઇત્યુક્ત્વા સરસિ સ્નાત્વા ફલાહારં પ્રકલ્પ્ય ચ

ભોજનાવસરે પ્રાપ્તે કલા દધ્યાવુમાં શિવમ્ ।
અયં ધવો મમ ન વા ઇતિ ધ્યાનપરાભવત્

અથ ધ્યાનેન તં ચોરં નિશ્ચિત્ય ચ પતિવ્રતા ।
ભીતાતિનમ્રવદના અશ્રુપૂર્ણમુખી તદા

કષ્ટમાપતિતં પાપમિત્યુક્ત્વા નિપાપત ચ ।
રુદતીં તામથો દૃષ્ટ્વા રાક્ષસઃ પાપનિશ્ચયઃ

ધર્ષિતું તામથારેભે ન ચૈતદ્ધર્ષણં પ્રતિ ।
બલાત્કારમથો કર્તું યતમાને તુ રાક્ષસે

આજાનુનાભિપર્યંતં શૈલસ્થાનમકલ્પયત્ ।
શિલા સમભવદ્વસ્ત્રં રાક્ષસો વીક્ષ્ય તામથ

ઇત્યેવં તાં હનિષ્યામિ ખાદયિષ્યામ્યતઃ પરમ્ ।
ઇત્યુક્ત્વા ભ્રામયિત્વાસિં શિરશ્છેત્તું પ્રચક્રમે

કલાહં મત્પતિર્જ્ઞાત્વા શાપં દાસ્યતિ મા હર ।
ઇત્યુક્તમાત્રે વચસિ શિરશ્ચિચ્છેદ રાક્ષસઃ

પ્રાપ્તા યાં દુર્મૃતિં તસ્યામથ શૈવાઃ સમાગતાઃ ।
દૂતા વિચિત્રાભરણાઃ સર્વાયુધધરાઃ શુભાઃ

એતાં વિમાનમારોપ્ય શિવાલોકમુપાગમન્ ।
તામાગતાં ગિરિસુતા હર્ષેણ પ્રતિપૂજ્ય ચ

સ્વપાદપ્રણતાં શુદ્ધામુમા વાક્યમભાષત ।
પાતિવ્રત્યેન તે તુષ્ટા અભીષ્ટં પ્રદદામિ તે

કલોવાચ-
દાસીભાવં પ્રયચ્છ ત્વં ત્વત્પાદાબ્જં મમ પ્રિયમ્ ।
પ્રાર્થ્યૈઃકિમન્યૈર્બહુભિસ્તથાસ્ત્વિતિ શિવાબ્રવીત્

ઇંદ્રાદિવનિતાભિઃ સા પૂજિતાથ કલાનિધિઃ ।
એતસ્મિન્નંતરે પ્રાપ્તઃ શોણો મુનિરથો ગૃહમ્

ન તત્ર દૃષ્ટ્વા તાં ભાર્યાં ધ્યાનયોગપરોભવત્ ।
રક્ષોહૃતાં મૃતાં પ્રાપ્તાં શિવાલોકમુમાં પ્રતિ

ઉમાદત્તવરાં ચાપિ દૃષ્ટવાઞ્જ્ઞાનચક્ષુષા ।
કિંચિદ્દુઃખશ્ચિરં ધ્યાત્વા પરાવૃત્ય મુનિસ્તદા

શ્વશુરં ગતવાન્સોઽથ દેવરાતં મુનીશ્વરઃ ।
નિવેદ્ય સર્વં સહિતો વિશ્વામિત્રમગાન્મુનિમ્

નિવેદ્ય તદ્વસિષ્ઠસ્ય વસિષ્ઠોઽપ્યાહ તાન્મુનીન્ ।
ગત્વા કૈલાસમાદૌ તુ દૃષ્ટ્વા દેવં મહેશ્વરમ્

અનુજ્ઞાં શિવતો લબ્ધ્વા પાર્વતીમંદિરે ગતાઃ ।
દેવ્યૈ વિજ્ઞાપ્ય તત્સર્વં યથાર્થં પ્રવદામતત્

તથેત્યુક્ત્વા મુનિવરાઃ કૈલાસં શંકરાલયમ્ ।
ગત્વા પ્રણમ્ય દેવેશં વીરભદ્રેણ પૂજિતાઃ

વિજ્ઞાપયામાસુરિદં શોણભાર્ય્યાહૃતેતિ ચ ।
શિવઃ પ્રાહ મુનીંદ્રાસ્તાંઞ્જ્ઞાતમેવ મયા ત્વિદમ્

અકાલમરણં ત્વસ્યા આયુર્વર્ષશતં સ્થિતમ્ ।
અકાલમૃત્યુયુક્તાનાં પુનર્જ્જીવનમસ્તિ ચ

દશપુત્રપ્રસૂર્વીરા રૂપસૌભાગ્યવત્યપિ ।
ભવદ્ભિરિતિ નિશ્ચિત્ય સમાગતમિહ દ્વિજાઃ

યમલોકગતાનાં તુ સર્વમેતદ્વિનિશ્ચિતમ્ ।
મમલોકગતાનાં ચ ગતિરન્યા ન વિદ્યતે

અનયા કીર્તિતં નામ પ્રાણનિર્ગમને પુરા ।
તયા યમલિપિર્મૃષ્ટા કથમાયુષ્યનિર્ણયઃ

અથવા ગિરિજાયૈ ચ નિવેદયત કૃત્સ્નશઃ ।
અથ તે પાર્વતીપાદદર્શનાય ગતા દ્વિજાઃ

પ્રણમ્ય માતરં સર્વે વિશ્વામિત્રોઽબ્રવીદિદમ્ ।
દીનાનાથાકૃશા ભાર્યા પ્રણષ્ટપિતૃકાઞ્છિશૂન્

રક્ષયિત્વા પુરા માતરિષ્ટદા ત્વં સદા હ્યભૂઃ ।
કલા પૌત્રી મમૈવેયં ત્વામારાધ્ય પતિં ત્વમુમ્

શોણં લબ્ધવતી માતસ્ત્વત્પૂજાયાઃ ફલં ત્વિદમ્ ।
તપસા લભ્યતે પર્ણે દાનેન યદિ વાપિ ચ

વ્રતોપવાસૈરથવા કલા સા લભ્યતે મયા ।
એતયા પરિવિષ્ટાન્નં ભોક્તુમિચ્છામિ તત્કથમ્

પાર્વત્યુવાચ-
યાદૃશી ચેષ્યતે ભાર્ય્યા તાદૃશી દીયતે મયા ।
નૈનાં ત્યક્તુમહં શક્તા કિં વા ત્વં મન્યસે મુને

વિશ્વામિત્ર ઉવાચ-
માતા ત્વમિત્યેવ મયા અવિશંકિતમીરિતમ્ ।
શોણો મુનિરયં માતસ્તવ વિજ્ઞાપયિષ્યતિ

શોણ ઉવાચ-
તામેવ ભાર્ય્યાં પ્રતિમે પ્રીતિરત્યુક્તત્કટાતિ ।
સૈવ મે દીયતાં ભાર્ય્યા ચાન્યથા મરણં ભવેત્

પાર્વત્યુવાચ-
ભાર્યા પતીસમાવેવ વિષમૌ તુ વિગર્હિતૌ ।
તવ ચાસદૃશી ચેયં સદૃશીં પ્રદદામ્યહમ્

ન ચ મન્મંદિરે પ્રાપ્તાં ત્યક્ષ્યે દેહવિવર્જ્જિતામ્ ।
શોણ ઉવાચ-
યદિ નો દીયતે ચેયં ભાર્ય્યામન્યાં મમ પ્રિયામ્

રાજ્યં મહેશ્વરે ભક્તિં પ્રયચ્છ વરમુત્તમમ્ ।
ભવિષ્યત્યેવ મે વૈતદિત્યુક્ત્વા ચાબ્રવીન્મુનીન્

ભોક્તવ્યમિહ યુષ્માભિર્મમાસ્મિન્દિવસત્રયમ્ ।
પ્રતીંદુવારે દેવસ્ય મહેશસ્યૈવ તુષ્ટયે

ભોજનીયાઃ સદા કાલમષ્ટૌ વિપ્રા મુનીશ્વરાઃ ।
ઇચ્છયા યત્ર કુત્રાપિ વ્રતમેતદુપક્રમેત્

વત્સરે પરિપૂર્ણે તુ મહારાજ તમીશ્વરમ્ ।
ચતુર્નિષ્કપ્રમાણેન તદર્દ્ધેનૈવ કારયેત્

શ્વેતવસ્ત્રયુગં સૂક્ષ્મં ચામરે વ્યજને તથા ।
પાદુકોપાનહં ચ્છત્રં સર્વં વિપ્રે નિયોજયેત્

સ્વશક્ત્યા દક્ષિણાં દત્વા બ્રાહ્મણાંશ્ચ વિસર્જયેત્ ।
એતદુદ્યાપને કુર્યાદાદૌ મધ્યે તથા સુધીઃ

દિનેદિને તથા પૂજા સોમસ્ય પરમાત્મનઃ

તત્પુરુષસ્ય વિદ્મહે મહાદેવસ્ય ધીમહિ ।
તન્નો રુદ્ર પ્રઃચોદયાત્

ઇતિ પૂજામંત્રઃ ।
સ્થંડિલે પૂજયેદ્દેવં પ્રતિમાયામથાપિ વા ।
એકભક્તં સ્વયં કુર્યાદ્બ્રહ્મચર્યસમન્વિતમ્

એતત્સોમવ્રતં પ્રોક્તં શિવતુષ્ટિપ્રદં શુભમ્ ।
ય એવં કુરુતે ભક્ત્યા નારી વા પુરુષોપિ વા

છાયેવ શંકરસ્યાસૌ નિત્યમેવાનુવર્તતે ।
અદ્ય સોમદિનં પ્રાપ્તં મધ્યાહ્નાત્પરતો ભુજિઃ

યૂયં ચ સર્વે મુનયઃ કૃતપૌર્વાહ્ણિકક્રિયાઃ ।
માધ્યાહ્નિકીં ક્રિંયાં કૃત્વા ભોક્તુમર્હથ સત્તમાઃ

માતુર્વચનમાકર્ણ્ય તથેત્યુક્ત્વા નમસ્ય ચ ।
અનુષ્ઠાનાય તે સર્વે ગતા ભાગીરથીં નદીમ્

સંગમે મધ્યતો વૃત્તે કૃત્વા માધ્યાહ્નિકીં ક્રિયામ્ ।
વિશ્વેશપૂજાં કૃત્વા ચ ષોડશૈરુપચારકૈઃ

અથ તે પાર્વતીગેહં ગત્વા દેવીં પ્રણમ્ય ચ ।
લોકમાતુર્નિયોગેન શાલંકાયનકાત્મજઃ

પાદપ્રક્ષાલનમુખાનુપચારાનકલ્પયત્ ।
પંચગંધકમાદાય તાન્મુનીનભ્યલેપયત્

રાજ્યં ચ મહદાપ્નોતિ યો દદ્યાત્પંચગંધકમ્ ।
પંચબાણસમો ભૂત્વા સ્ત્રીણાં વલ્લભતામિયાત્

વિષ્ણવે યો હિ દદ્યાત્તુ સોપિ મારસમો ભવેત્ ।
કામીત્વકામી યઃ કુર્યાત્કૈલાસે પંચવત્સરાન્

સર્વગંધસમોપેતો ભોગી ચેષ્ટાર્થસંયુતઃ ।
યથેષ્ટવર્તનો ભૂત્વા તતો જાયેત ભૂમિપઃ

કસ્તૂરીચંદનં ચંદ્રમગરુદ્વિતયં તથા ।
પંચગંધં સમાખ્યાતં સર્વકાર્યેષુ શોભનમ્

વિલિપ્તપંચગંધેષુ બ્રાહ્મણેષુ મહાત્મસુ ।
આસીનેષુ તદાભ્યાગાદ્બ્રાહ્મણઃ સ્થવિરઃ કૃશઃ

ઉન્મત્તવેષો દિગ્વાસા જરાજર્જ્જરિતસ્ત્વરી ।
ખલ્વાટઃ શ્વાસકાસી ચ બહુહિક્કી ક્ષુધાન્વિતઃ

લાલાસ્નુતઃ શ્મશ્રુકૂર્ચશ્લેષ્માનમ્રઃ સ્ખલત્પદઃ ।
દ્વ્યષ્ટવર્ષા તથા નારી સર્વાભરણભૂષિતા

રૂપલાવણ્યસંયુક્તા લોકોત્કૃષ્ટસ્વરૂપિણી ।
પુરુષાન્રૂપસંયુક્તાન્વીક્ષંતી ચ તતસ્તતઃ

ગાયંતી ત્વથ નૃત્યંતી તં દૃષ્ટ્વાહ સતી પતિમ્ ।
પ્રબાધતે વૃદ્ધધવં શીઘ્રમેહિ કૃશાધમ

આલંબ્ય ત્વત્કરં વૃદ્ધ દુઃખિતા નિત્યમસ્મ્યહમ્ ।
ભૂષણં વસનં ઘ્રાણં સ્રગ્વિલેપનમેવ ચ

હાસો ગીતિસ્તથા પાનં મંડનં શોભનં ગૃહમ્ ।
સર્વઋતુસમૃદ્ધિશ્ચ કામસ્યૈવાભિવૃદ્ધયે

સર્વેષામેવ કામાનાં રતિરેકા પ્રયોજનમ્ ।
સુખાનિ સર્વાણ્યેકત્ર રતિરેકત્ર ચ સ્થિતા

તુલયા તુલિતં સર્વં રતિઃ શતગુણાધિકા ।
તન્માદૃશી સમાસાદ્ય ભવંતં કિં કરિષ્યતિ

ઇતિ ચાન્યાનિ વાક્યાનિ બ્રુવાણા ગૃહ્ય વૈ કરે ।
તદુત્તરમુવાચેદં કિં કુર્મ્મો ભાગ્યમીદૃશમ્

મા મારય દુરુક્ત્યા ત્વં માં વિજ્ઞાયાથ ચેદૃશમ્ ।
એતાદૃશો દ્વિજઃ પ્રાયાત્પાર્વતીમંદિરં તદા

અવિજ્ઞાયૈવ ગિરિજામિદં વચનમબ્રવીત્ ।
દ્વિજ ઉવાચ-
અન્નાર્થિનમિહ પ્રાપ્તં વિદ્ધિ મામતિથિં મુને

ભોજનાવસરે પ્રાપ્તં બ્રાહ્મણાન્ન હિ ભોજય ।
તદ્ભાર્યાવચનં પ્રાહ ક્વ મુનિર્યોષિદેવ હિ

અંધસ્ય વચનં સર્વમેવમેતાદૃશં દૃઢમ્ ।
પાર્વત્યુવાચ-
પ્રક્ષાલ્ય ચરણાવેતમાસને ઉપવેશય

જાંબૂનદકૃતેતીવ ભોજ્યેનાતર્પયદ્દ્વિજમ્ ।
સુરત્નચષકોપેતમમૃતં બ્રહ્મવાદિનીમ્

અરુંધતીમથાહૂય પર્ય્યવેષયદંબિકા ।
કલા ચારુંધતી ચૈવ અનસૂયા પતિવ્રતા

પરિવેષં પદાર્થાનાં સ્રગ્ગંધાક્ષતભૂષણાઃ ।
અકુર્વન્નંબિકાવાક્યાત્ષડ્રસાનાં પૃથક્પૃથક્

ભુંજાનેષુ તુ વિપ્રેષુ દિગ્વાસા બ્રાહ્મણાકૃતિઃ ।
ક્ષણેન બુભુજે સર્વં દાતું નો શેકુરંગનાઃ

અથ સા ગિરિજા દેવી સ્વયં દાતું પ્રચક્રમે ।
યથાદત્તમશેષં તુ ક્ષણેનાશ્નાતિ સ દ્વિજઃ

ભાંડસ્થિતમશેષં ચ ભોક્તુમૈચ્છત્પ્રિયા સહ ।
તથાંબિકા સમાદાય પ્રાદાદક્ષય્યમસ્ત્વિતિ

અથ વામકરેણાસૌ ભોક્તુમૈચ્છત્તતઃ સતી ।
તત્રાપ્યક્ષય્યમેવાસ્તુ તવાન્નમિતિ ચાર્પયત્

કરાંતરમથોત્પાદ્ય ભોક્તુમૈચ્છદ્દ્વિજોત્તમઃ ।
એવં કરસહસ્રં ચ કૃત્વૈચ્છદ્ભોજનં દ્વિજઃ

દત્ત્વા દત્ત્વા પુનર્દેવી સંતુષ્ટા ન ચ કોપના ।
ન ચિત્તમન્યથાકર્તું શક્યમસ્યા ઇતિ દ્વિજઃ

પ્રક્ષાલ્ય હસ્તૌ ચરણૌ હસ્તાર્પિતસુગંધવાન્ ।
પાર્વતીં વાક્યમાહેદં તોષિતોહં વરં વૃણુ

પાર્વત્યુવાચ-
મમ દાતું વરં શક્તો યદિ ત્વં બ્રાહ્મણોત્તમ ।
વરેણ મમ કિં કાર્ય્યં શંકરો મે યતઃ પતિઃ

તદાહ બ્રાહ્મણો દેવીં શંકરઃ કીદૃશસ્ત્વિતિ ।
સદૃશોઽસૌ ત્વયા નો વા ત્વદ્યોગ્યો નાન્યથા ભવેત્

સ્ત્રીવલ્લભત્વમપ્યેવ રૂપં દાક્ષ્યં શુભાંગના ।
નો ચેદેતાદૃશી ભાર્ય્યા મદધીના કથં ભવેત્

પાર્વત્યુવાચ-
ત્વદ્ભાર્ય્યાવચનં શ્રુત્વા તવ વાક્યં તથા દ્વિજ ।
અપલાપસ્ત્વયં બ્રહ્મઞ્ચ્છ્રુતં કિંવા તથાવિષમ્

બ્રાહ્મણ ઉવાચ-
ધમ્મિલ્લં તે કરિષ્યામિ મમાંકં ત્વં સમારુહ ।
પ્રચલેદ્યદિ તે ચિત્તં પાતિવ્રત્યં કુતસ્તવ

પાર્વત્યુવાચ-
મમ વ્રતં દ્વિજશ્રેષ્ઠ શંકરાંકૈકરોહણમ્ ।
અથ તચ્ચિત્તમાજ્ઞાય ભવાન્યાઃ પરમેશ્વરઃ

દ્વ્યષ્ટવર્ષવયા ભૂત્વા સુસ્નિગ્ધકચબંધનઃ ।
સુસ્નિગ્ધચારુનયનો ગોક્ષીરસમવિગ્રહઃ

કોટિકંદર્પલાવણ્યઃ સર્વાભરણભૂષિતઃ ।
સ્વપાર્શ્વસ્થિતનાર્યંસે પ્રસારિતભુજદ્વયઃ

ગાયન્મંદતયા સાકમુમયા પટુતા યથા ।
અથ તાં પાર્વતીં શંભુઃ કરેણાકૃષ્ય ચ સ્મયન્

વિન્યસ્ય હસ્તૌ વનિતા દ્વયાંસે ગાયન્સમસ્તાભરણઃ પ્રસન્નદૃક્ ।
નનર્ત ચાનંદસમૃદ્ધગાત્રો મુનીંદ્ર ગીતશ્ચ સકાલવેલમ્

એતાદૃશં શિવં ધ્યાત્વા જન્મકોટિશતેષ્વપિ ।
ન દુઃખં જાયતે તસ્ય સદા હર્ષશ્ચ જાયતે

અથ સ્તુતો મુનિવરૈર્નારીં કૃત્વા હરિં તતઃ ।
અથ સા પાર્વતી તુષ્ટા દેવં પ્રાહ પિનાકિનમ્

પાર્વત્યુવાચ-
કિમિત્યેતાદૃશં ભાવમાસ્થાય ત્વમિહાગતઃ ।
નારીં કૃત્વા તથા વિષ્ણું કિં પ્રકૃત્યા ન ચાગતૌ

શિવઃ પ્રાહ વ્રતે ચાત્ર હ્યતિથેર્ભોજનં શુભમ્ ।
જાને સિદ્ધિમથો યેષાં વિષાદો નાભિજાયતે

જાતે વિષાદે તુ વ્રતમસમ્યગિતિ નિશ્ચયઃ ।
સોમવારાઃ સમાયાંતિ યાવંતોબ્દશતાનિ તુ

તાવંતિ મત્પુરે દેવિ સર્વભોગસમન્વિતઃ ।
સભાર્ય્યપુત્રબંધુશ્ચ વેદોક્તાયુષ્યજીવિતઃ

પશ્ચાદ્વારાણસીં ગત્વા મૃતો મુક્તિમવાપ્સ્યતિ ।
શંભુરુવાચ-
અથ દેવે સ્થિતે તત્ર મુનયસ્ત્રિઃ પ્રદક્ષિણમ્

કૃત્વા પંચનમસ્કારાન્પુનઃ કૃત્વા પ્રદક્ષિણમ્ ।
પુનશ્ચ દંડવદ્ભૂત્વા વિસૃષ્ટા નિર્યયુસ્તતઃ

અથ શોણઃ શોભિતાંગીં ભાર્યામાપ હ્યનિંદિતામ્ ।
રાજ્યં ચ ભારતે વર્ષે ધર્મેણાપાલયદ્દ્વિજઃ

માનુષાનખિલાન્ભોગાન્બુભુજે શિવભક્તિમાન્ ।
નિત્યં દેવાર્ચનપરો નિત્યં બ્રાહ્મણપૂજકઃ

નિત્યદાતા નિત્યયાજી નિત્યશ્રોતા પુરાણકમ્ ।
મૃતઃ સ ગતવાંલ્લોકં શંકરસ્ય વિભોઃ શુભમ્

શંભુરુવાચ-
નામકીર્તનમાહાત્મ્યં પ્રસંગાત્પરિકીર્તિતમ્ ।
શૃણ્વતાં સર્વપાપઘ્નં ભક્તાનાં ચ તથા નૃપ

સર્વકલ્યાણદં નિત્યં સુભાર્ય્યા રાજ્યદં શિવમ્ ।
શિવભક્તિપ્રદં ગોપ્યં યસ્ય કસ્યાપિ નેરયેત્

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે શિવરાઘવસંવાદે શિવનામમાહાત્મ્યે દ્વાદશોત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ