પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.113

ત્રયોદશોત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

શ્રીરામ ઉવાચ-
ખે દૃશ્યંતે વિમાનસ્થા નાનારૂપધરાઃ શુભાઃ ।
સર્વકામફલોપેતાઃ સુભાર્ય્યાઃ શતયોષિતઃ

સહસ્રનરનારીભિઃ પૂજ્યમાનાઃ પદે પદે ।
ગાયંતિ વિંશતિર્યોષા રૂપલાવણ્યકોમલાઃ

કરંકવાહિની ચૈકા ચામરાસક્તબાહવઃ ।
તાલવૃંતદ્વયં નાર્ય્યો વીજયંતિ પ્રગૃહ્ય વૈ

સચક્રે ચાંકમધ્યે સ્યા ઉપધાનં તથાપરઃ ।
એકસ્યાઃ કરયોર્હસ્તઃ સ્તાવકાનેકસંયુતઃ

નાનાવિધપરીહાસ કૃતોત્ફુલ્લમુખાંબુજઃ ।
એકૈકત્ર વિમાને તુ દૃશ્યતે ચંદ્રદીધિતિઃ

સ્ત્રીશતેષુ વિમાનેષુ દૃશ્યતે ઈશ્વરઃ શુભઃ ।
એતે કિં પુણ્યકર્તારો વિષ્ણુમાયાથવા મુને

શંભુરુવાચ-
એતે હિ બ્રાહ્મણાઃ પુણ્યા ગૃહસ્થાશ્રમવાસિનઃ ।
યેષામેવ ચ સ ગ્રાસો દત્તો દશરથેન તે

તેષાં તુ મમચિત્તાનાં કદાચિદભવન્મતિઃ ।
યથેહ સુખિનઃ સર્વે વયં ચાન્યોપજીવિનઃ

અસ્માનેવાનુજીવંતિ શતશો મનુજા ઇહ ।
યેન પુણ્યેન ચ વયં સર્વેકામાનુમોદિનઃ

સુસ્ત્રીકૃતોપચારાશ્ચ સર્વે રાજ્યસુખાન્વિતાઃ ।
જરામરણહીનાશ્ચ યુવાનઃ સર્વદૈવ હિ

વિચાર્યૈવં દ્વિજાઃ સર્વે વસિષ્ઠસ્યાશ્રમં યયુઃ ।
આગતાનથ સંપૂજ્ય વસિષ્ઠો વાક્યમુક્તવાન્

કિમર્થમાગતા યૂયં શીઘ્રં બ્રૂત દ્વિજોત્તમાઃ ।
દ્વિજા ઊચુઃ -
વયમિચ્છામહે સર્વે સર્વસંપત્સમન્વિતે

વિમાને કામગે રોઢું તત્સંપાદય નો ગુરો ।
તત્તેષાં ચિંતિતં શ્રુત્વા વસિષ્ઠો વાક્યમબ્રવીત્

પુરાણં સર્વદા વિપ્રાઃ શ્રોતવ્યં પાપનાશનમ્ ।
ધર્મશ્ચાર્થશ્ચ કામશ્ચ મોક્ષસ્તત્રૈવ દૃશ્યતે

તથેત્યુક્ત્વાથ સુનયઃ પુરાણકુશલં મુનિમ્ ।
જગ્મુરંગિરસં શ્રેષ્ઠં સર્વશાસ્ત્રવિશારદમ્

સર્વાગમપુરાણજ્ઞં સદા સત્કર્મ્મચારિણમ્ ।
ઇદમૂચુર્નમસ્કૃત્ય વયં સફલજીવિનઃ

કૃતકૃત્યા વયં બ્રહ્મન્સાક્ષાદ્દૃષ્ટોઽસિ યન્મુને ।
અંગિરા ઉવાચ-
યત્કાર્યમાગતા યૂયં તત્કાર્યં કરવાણ્યહમ્

પુરાણં શ્રોતુકામાસ્તુ યૂયમત્ર સમાગતાઃ ।
કીર્તયિષ્યે વિધાનં વઃ સમસ્તાઘવિનાશનમ્

સર્વજ્ઞાનપ્રદં દેવં તત્વવિજ્ઞાનસંભવમ્ ।
શિવભક્તિપ્રદં હૃદ્યં વિષ્ણુભક્તિપ્રદં શુભમ્

વિચિત્રસ્વગતિપ્રાપ્તિ જ્ઞાનદં રમણીપ્રદમ્ ।
નાનાવિધશુભજ્ઞાનં રતિતંત્રપ્રકાશકમ્

ભુક્તિમુક્તિપ્રધાનં ચ વિધિદર્શનદીપકમ્ ।
વિચિત્રભક્તિકથનં ભક્તિસાહસકીર્તનમ્

વ્રતપ્રતિષ્ઠાદાનાદિ ભસ્મપૂજાવિધિપ્રદ્રમ્ ।
પુરાણં પાદ્મમુદિતં બ્રહ્મપદ્મોપનિર્વૃતમ્

મહેશ્વરેણ કથિતં પ્રમથાકૃતિવર્ણનમ્ ।
એતદન્યત્ર કથિતં પુરાણે પાદ્મ એવ તુ

દિલીપેનપુરાપૃષ્ટોવસિષ્ઠઃપ્રોક્તવાનિદમ્ ।
તચ્છૃણુધ્વં મુનિવરા જ્ઞાનં સર્વં ભવિષ્યતિ

અથ તદ્વચનાદ્વિપ્રાઃ પુરાણશ્રવણે રતાઃ ।
કથં શ્રોતવ્યમધુના કિં કૃત્વેત્યબ્રુવન્મુનિમ્

સોઽપિ સર્વં સમાચષ્ટ શૃણુ ધર્મં સનાતનમ્ ।
નમસ્કૃત્ય પુરાણજ્ઞં દદ્યાચ્ચાર્ઘાસનં તતઃ

નિષીદ તત્ર ચેત્યુક્ત્વા ગંધપુષ્પૈઃ સમર્ચયેત્ ।
આત્મયોગં ચ તાંબૂલમધિકં વા સમર્પયેત્

બ્રૂહિ પુણ્યકથાં બ્રહ્મન્પૌરાણિકીમિતીરયેત્ ।
ન ખટ્વાસનમારુહ્ય નોચ્ચાસનમથાપિ વા

નીચાસનો વૈ શૃણુયાદ્ધર્મ્મકામાર્થસિદ્ધયે ।
શૃણ્વિત્યુક્ત્વા પુરાણજ્ઞ ઇમં મંત્રમુદીરયેત્

નમો હરિંહરમથો ગણેશં ભારતીમતઃ ।
ઇષ્ટદેવં નમસ્કૃત્વા પુરાણં વક્તુમર્હતિ

અર્દ્ધયામં પ્રતિદિનં યદિ વાપીચ્છયા ભવેત્ ।
એવં પાઠસમાપ્તિં ચ શ્રુત્વા કૃત્યં સમાચરેત્

શ્રોતુશ્ચ તૂષ્ણીં મનનં તૂષ્ણીં શ્રવણમેવ વા ।
અન્યથા ભારતી ક્રુદ્ધ્યેત્ તત્ક્રોધાન્મૂકતા ભવેત્

તસ્માત્પુરાણશ્રોતા ચ તાંબૂલાદિસમર્પણમ્ ।
વક્તુશ્ચ જીવિકાકાર્યા સ્વસામર્થ્યાનુસારતઃ

પુરાણપ્રક્રમે દેયં સચેલોદ્ગમનીયકમ્ ।
સૂક્ષ્માંબરમથો વાપિ વસ્ત્રદ્વિતયમર્પયેત્

આસનં તુ મહચ્ચિત્રં રમ્યમૂર્જસ્વલં મૃદુ ।
સુવર્ણં વા તથા દદ્યાદ્ગો ભૂ ગેહાદિકં તથા

એતત્સમસ્તં વિપ્રેંદ્રા દક્ષિણામૂર્તિના પુરા ।
શંકરેણ મુનીનાં હિ ભાષિતં ચ દિવૌકસામ્

અથ તે મુનયઃ સર્વે તં પ્રણમ્યાસનસ્થિતમ્ ।
પૃથક્પૃથક્ચ તાંબૂલં દત્વા શુશ્રૂષવઃ સ્થિતાઃ

તેનાપિ કથિતં સર્વં પુરાણં સર્વસંપ્રદમ્ ।
ઉપાંતાધ્યાયપર્ય્યંતં શ્રુતવંતો દ્વિજોત્તમાઃ

દિલીપ ઉવાચ-
કામગેન વિમાનેન સર્વસંપત્સમૃદ્ધિના ।
સર્વતઃ સુખયુક્તેન પુણ્યસ્થાનમુપસ્થિતમ્

વસિષ્ઠ ઉવાચ-
નાલં પૃષ્ટં ત્વયા રાજન્નિતોપ્યતિશયાંતરૈઃ ।
ક્રીડમાના ભવિષ્યંતિ યેન તત્પુણ્યમુચ્યતે

સુધાધવલિતં કૃત્વા શિવવેશ્મસમં તતઃ ।
સ્ત્રિયો રૂપવિલાસાઢ્યાઃ સર્વાલંકારભૂષિતાઃ

નાનાસુગીતકુશલા નાનાનૃત્યવિશારદાઃ ।
ચતસ્રોઽષ્ટૌ ષડથવા મર્દ્દલધ્વનિકાઃ સ્ત્રિયઃ

વશિન્યૌ દ્વે આવજિક્યૌ કોણિકાધમને ઉભે ।
લાસિક્યસ્તુ ચતસ્રઃ સ્યુઃ સંતુષ્ટૈકાથ ગાયિકા

એકા દ્વે વા સુગીતજ્ઞેઽમુખરે હિ પ્રકીર્તિતે ।
કોણવાદ્યકૃતે દ્વે તુ તૂષ્ણીંભૂતાઃ ષડષ્ટ વા

સર્વા રૂપવિલાસિન્યઃ સર્વાશ્ચાપતિતસ્તનાઃ ।
રતિતંત્રાધિકુશલાસ્તત એવાવિશંકિતાઃ

સુસૂક્ષ્મા વસ્ત્રવેષાશ્ચ વિદ્યુચ્ચંચલદૃષ્ટયઃ ।
એતાદૃશીભિર્યોષાભિર્યેન નૃત્યં હિ કારિતમ્

એકસ્મિન્દિવસે રાજન્વત્સરાન્સવિમાનગઃ ।
શતસ્ત્રીવીક્ષિતમુખો યુવા બહુભિરર્ચિતઃ

આનંદપોષસંપૂર્ણઃ ક્રોધેર્ષ્યાદિવિવર્જિતઃ ।
પંચગંધવિલિપ્તાંગઃ સચંદ્રા હિદલાનનઃ

સૂર્યોપમસ્તુ યોષાશ્ચ સર્વાસ્તા દશનાન્વિતાઃ ।
સદ્યોવિકસિતામોદિ પારિજાતકૃતસ્રજઃ

સર્વા વિકસિતારોહિ રક્તસંધિકૃતસ્રજઃ ।
ધમ્મિલ્લે વક્ષસિ તથા બિભ્રત્યઃ સુસ્મિતાધરાઃ

ચરત્યેતાદૃશીભિસ્તુ નૃત્યગીતાનુમોદિતઃ ।
એવં વિમાનગો ભૂત્વા ઉષિત્વા કાલમક્ષયમ્

પશ્ચાજ્જાયેત નૃપતિરેવં કૃત્વા પુનસ્તથા ।
રાજ્યં સ્વર્ગફલં ભુક્ત્વા શિવભક્તો ભવિષ્યતિ

શંભુરુવાચ-।
દિલીપાય વસિષ્ઠોક્તં મુનીનામંગિરોબ્રવીત્ ।
તે તથા કૃતવંતશ્ચ તૌર્ય્યત્રિકમુમાપતેઃ

શ્રુત્વા પુરાણં પાદ્મં ચ સમગ્રં સુખિનો ભવન્ ।
ત એતે બ્રાહ્મણા રામ વિમાનવરમાસ્થિતાઃ

દૃશ્યંતે ખે ચ સુખિનઃ સદા મુદિતમાનસાઃ ।
એતત્તે સર્વમાખ્યાતં પુરાણેષુ વિનિશ્ચિતમ્

ઇતઃ પરં ચ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ રાઘવ

તિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે શિવરાઘવસંવાદે ત્રયોદશોત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ