પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 3.40

સૂત ઉવાચ-
એવમુક્તાનિ તીર્થાનિ વિષ્ણુદેહાનિ સુવ્રતાઃ ।
એષામન્યતમા સંગાન્મુક્તો ભવતિ માનવઃ

તીર્થાનુશ્રવણં ધન્યં ધન્યં તીર્થનિષેવણમ્ ।
પાપરાશિનિપાતાય નાન્યોપાયઃ કલૌયુગે

વાસં કુર્યામહં તીર્થે તીર્થસ્પર્શમહં તથા ।
એવં યોઽનુદિનં બ્રૂતે સ યાતિ પરમં મહત્

પાપાનિ તસ્ય નશ્યંતિ તીર્થાલાપનમાત્રતઃ ।
તીર્થાનિ ખલુ ધન્યાનિ ધન્યસેવ્યાનિ સુવ્રતાઃ

તીર્થાનાં સેવનાદેવ સેવિતો ભવતિ પ્રભુઃ ।
નારાયણો જગત્કર્તા નાસ્તિ તીર્થાત્પરં પદમ્

બ્રાહ્મણસ્તુલસી ચૈવ અશ્વત્થસ્તીર્થસંચયઃ ।
વિષ્ણુશ્ચ પરમેશાનઃ સેવ્ય એવ સદા નૃભિઃ

બ્રાહ્મણાનાં વિશેષેણ સેવનં મુનિપુંગવાઃ ।
સર્વતીર્થાવગાહાદેરધિકં વિદુરગ્રજાઃ

તસ્માદ્દ્વિજપદં સાક્ષાત્સર્વતીર્થમયં શુભમ્ ।
ભજેતાનુદિનં વિદ્વાંસ્તત્ર તીર્થાધિકં ભવેત્

અશ્વત્થસ્ય તુલસ્યાશ્ચ ગવાં કુર્યાત્પ્રદક્ષિણમ્ ।
સર્વતીર્થફલંપ્રાપ્ય વિષ્ણુલોકે મહીયતે

તસ્માદ્દુષ્કૃતકર્માણિ નાશયેત્તીર્થસેવનાત્ ।
અન્યથા નરકં યાતિ કર્મ્મભોગાદ્ધિ શામ્યતિ

પાપિનાં નરકે વાસઃ સુકૃતી સ્વર્ગમશ્નુતે ।
તસ્માત્પુણ્યં નિષેવેત તીર્થં ખલુ વિચક્ષણઃ

ઋષય ઊચુઃ-
શ્રુતાનિ કિલ તીર્થાનિ સમાહાત્મ્યાનિ સુવ્રત ।
ઇદાનીં શ્રોતુમિચ્છામઃ પ્રયાગસ્ય વિશેષકમ્

પ્રયાગં તુ પુરા પ્રોક્તં સંક્ષેપાત્સૂત યત્ત્વયા ।
વિશેષાચ્છ્રોતુમિચ્છામઃ સૂત નઃ કથ્યતામિતિ

સૂત ઉવાચ-
સાધુ પૃષ્ટં મહાભાગાઃ પ્રયાગં પ્રતિ સુવ્રતાઃ ।
હંતાહં તત્પ્રવક્ષ્યામિ પ્રયાગસ્યોપવર્ણનમ્

માર્કંડેયેન કથિતં યત્પુરા પાંડુસૂનવે ।
ભારતે તુ યદા વૃત્તે પ્રાપ્તરાજ્યે પૃથાસુતે

એતસ્મિન્નંતરે રાજા કુંતીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
ભ્રાતૃશોકેન સંતપ્તઃ ચિંતયંસ્તુ પુનઃ પુનઃ

આસીદ્દુર્યોધનો રાજા એકાદશચમૂપતિઃ ।
અસ્માન્સંતપ્ય બહુશઃ સર્વે તે નિધનં ગતાઃ

વાસુદેવં સમાશ્રિત્ય પંચશેષાસ્તુ પાંડવાઃ ।
કથં દ્રોણં ચ ભીષ્મં ચ કર્ણં ચૈવ મહાબલમ્

દુર્યોધનં ચ રાજાનં ભ્રાતૃપુત્રસમન્વિતમ્ ।
રાજાનો નિહતાઃ સર્વે યે ચાન્યે શૂરમાનિનઃ

વિના રાજ્યેન કર્તવ્યં કિં ભોગૈર્જીવિતેનવા ।
ધિક્કષ્ટમિતિ સંચિંત્ય રાજા વિહ્વલતાં ગતઃ

નિશ્ચેષ્ટોઽથ નિરુત્સાહઃ કિં ચિત્તિષ્ઠત્યધોમુખઃ ।
લબ્ધસંજ્ઞો યદા રાજા ચિંતયાનઃ પુનઃ પુનઃ

કં ચરે વિધિના યોગં નિયમં તીર્થમેવ વા ।
યેનાહં શીઘ્રમામુચ્યે મહાપાતકકિલ્બિષાત્

યત્ર સ્નાત્વા નરો યાતિ વિષ્ણુલોકમનુત્તમમ્ ।
કથં પૃચ્છામિ વૈ કૃષ્ણં યેનેદં કારિતં મહત્

ધૃતરાષ્ટ્રં કથં પૃચ્છે યસ્ય પુત્રશતં હતમ્ ।
વ્યાસં કથમહં પૃચ્છે યસ્ય ગોત્રક્ષયઃ કૃતઃ

એવં વૈક્લવ્યમાપન્નો ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ।
રુદંતઃ પાંડવાઃ સર્વે ભ્રાતૃશોકપરિપ્લુતાઃ

યે ચ તત્ર મહાત્માનઃ સમેતાઃ પાંડવાશ્રિતાઃ ।
કુંતી ચ દ્રૌપદી ચૈવ યે ચ તત્ર સમાગતાઃ

ભૂમૌ નિપતિતાઃ સર્વે રોદમાનાઃ સમંતતઃ ।
વારાણસ્યાં તુ માર્કંડસ્તેન જ્ઞાતો યુધિષ્ઠરઃ

યથાવિક્લવમાપન્નો રોદમાનઃ સુદુઃખિતઃ ।
અચિરેણૈવ કાલેન માર્કંડસ્તુ મહાતપાઃ

હસ્તિનાપુર સંપ્રાપ્તો રાજદ્વારે સ તિષ્ઠતિ ।
દ્વારપાલોઽપિ તં દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞઃ કથિતવાન્દ્રુતમ્

ત્વાં દ્રષ્ટુકામો માર્કંડો દ્વારે તિષ્ઠત્યસૌ મુનિઃ ।
ત્વરિતો ધર્મપુત્રસ્તુ દ્વારમેત્યાહ તત્પરઃ

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ-
સ્વાગતં તે મહાપ્રાજ્ઞ સ્વાગતં તે મહામુને ।
અદ્ય મે સફલં જન્મ અદ્ય મે પાવિતં કુલમ્

અદ્ય મે પિતરસ્તૃપ્તાસ્ત્વયિ દૃષ્ટે મહામુને ।
સિંહાસન ઉપસ્થાપ્ય પાદશૌચાર્ચનાદિભિઃ

યુધિષ્ઠિરો મહાત્મા વૈ પૂજયામાસ તં મુનિમ્ ।
તતસ્તમૂચે માર્કણ્ડઃ પૂજિતોઽહં ત્વયા વિભો

આખ્યાહિ ત્વરિતો રાજન્કિમર્થં ત્વરિતં ત્વયા ।
કેન વા વિક્લવીભૂતઃ કથયસ્વ મમાગ્રતઃ

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ-
અસ્માકં ચૈવ યદ્વૃત્તં રાજ્યસ્યાર્થે મહામુને ।
એતત્સર્વં વિદિત્વા તુ ભગવાનિહ ચાગતઃ

માર્કંડેય ઉવાચ-
શૃણુ રાજન્મહાબાહો યત્ર ધર્મો વ્યવસ્થિતઃ ।
નૈવ દૃષ્ટં રણે પાપં યુધ્યમાનસ્ય ધીમતઃ

કિં પુના રાજધર્મેણ ક્ષત્રિયસ્ય વિશેષતઃ ।
તદેવં હૃદયે કૃત્વા તસ્માત્પાપં ન ચિંતયેત્

તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા પ્રણમ્ય શિરસા મુનિમ્ ।
પૃચ્છામિ ત્વાં મુનિશ્રેષ્ઠ સદા ત્રૈકાલ્યદર્શનમ્ ।
કથયસ્વ સમાસેન મુચ્યેઽહં યેન કિલ્બિષાત્

માર્કંડેય ઉવાચ-
શૃણુ રાજન્મહાભાગ યન્માં પૃચ્છસિ ભારત ।
એવં સાંખ્યં ચ યોગં ચ તીર્થં ચૈવ યુધિષ્ઠિર

કિં પુનર્બ્રાહ્મણૈઃ પુણ્યૈઃ કીર્તિતં વૈ પુરા વિભો ।
પ્રયાગગમનં શ્રેષ્ઠં નરાણાં પુણ્યકર્મણામ્

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે સ્વર્ગખંડે ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ