પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 3.27

નારદ ઉવાચ-।
તતો ગચ્છેત ધર્મજ્ઞ કન્યાતીર્થમનુત્તમમ્ ।
કન્યાતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા અગ્નિષ્ટોમફલં લભેત્

તતો ગચ્છેન્નરવ્યાઘ્ર બ્રહ્મણઃ સ્થાનમુત્તમમ્ ।
તત્ર વર્ણાવરઃ સ્નાત્વા બ્રાહ્મણ્યં લભતે નરઃ

બ્રાહ્મણસ્તુ વિશુદ્ધાત્મા ગચ્છેત પરમાં ગતિમ્ ।
તતો ગચ્છેન્નરવ્યાઘ્ર સોમતીર્થમનુત્તમમ્

તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્સોમલોકમવાપ્નુયાત્ ।
સપ્તસારસ્વતં તીર્થં તતો ગચ્છેન્નરાધિપ

યત્ર મંકણકઃ સિદ્ધો બ્રહ્મર્ષિર્લોકવિશ્રુતઃ ।
પુરા મંકણકો રાજન્કુશાગ્રેણેતિ વિશ્રુતમ્

ક્ષતઃ કિલ કરે રાજન્તસ્ય શાકરસોઽસ્રવત્ ।
સ વૈ શાકરસં દૃષ્ટ્વા હર્ષાવિષ્ટો મહાતપાઃ

નનર્ત કિલ વિપ્રર્ષિર્વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનઃ ।
તતસ્તસ્મિન્પ્રનૃત્તે વૈ સ્થાવરં જંગમં ચ યત્

પ્રનૃત્તમુભયં વીર તેજસા તસ્ય મોહિતમ્ ।
બ્રહ્માદિભિસ્તતો દેવૈરૃષિભિશ્ચ તપોધનૈઃ

વિજ્ઞપ્તો વૈ ઋષેરર્થે મહાદેવો નરાધિપ ।
નાયં નૃત્યેદ્યથા દેવ તથા ત્વં કર્તુમર્હસિ

તતો દેવો મુનિં દૃષ્ટ્વા હર્ષાવિષ્ટેન ચેતસા ।
નૃત્યંતમબ્રવીચ્ચૈનં સ્થિરાણાં હિતકામ્યયા

અહો મહર્ષે ધર્મજ્ઞ કિમર્થં નૃત્યતે ભવાન્ ।
હર્ષસ્થાનં કિમર્થં વા તવાદ્ય મુનિપુંગવ

ઋષિરુવાચ-।
તપસ્વિનો ધર્મ્મપથસ્થિતસ્ય દ્વિજસત્તમ ।
કિં ન પશ્યસિ મે બ્રહ્મન્ક્ષતાચ્છાકરસં સૃતમ્

યં દૃષ્ટ્વા સંપ્રનૃત્તોઽહં હર્ષેણ મહતા વૃતઃ ।
તં પ્રહસ્યાબ્રવીદ્દેવ ઋષિં રાગેણ મોહિતમ્

અહં તુ વિસ્મયં વિપ્ર ન ગચ્છામીહ પશ્ય મામ્ ।
એવમુક્ત્વા નરશ્રેષ્ઠ મહાદેવેન વૈ તદા

અંગુલ્યગ્રેણ રાજેંદ્ર સ્વાંગુષ્ઠસ્તાડિતોઽનઘ ।
તસ્ય ભસ્મક્ષતાદ્રાજન્નિઃસૃતં હિમસંનિભમ્

યં દૃષ્ટ્વા વ્રીડિતો રાજન્સ મુનિઃ પાદયોર્ગતઃ ।
નાન્યં દેવાદહં મન્યે રુદ્રાત્પરતરં મહત્

સુરાસુરસ્ય જગતો ગતિસ્ત્વમસિ શૂલધૃક્ ।
ત્વયા સૃષ્ટમિદં વિશ્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

ત્વામેવ ભગવન્સર્વે પ્રવિશંતિ યુગક્ષયે ।
દેવૈરપિ ન શક્યસ્ત્વં પરિજ્ઞાતું કુતો મયા

ત્વયિ સર્વેશ દૃશ્યંતે સુરાઃ શક્રાદયોઽનઘ ।
સર્વસ્ત્વમસિ લોકાનાં કર્તા કારયિતાન્વહમ્

ત્વત્પ્રસાદાત્સુરાઃ સર્વે મોદંતીહાકુતોભયાઃ ।
એવં સ્તુત્વા મહાદેવં સ ઋષિઃ પ્રણતોઽબ્રવીત્

ત્વત્પ્રસાદાન્મહાદેવ તપો મે ન ક્ષરેત વૈ ।
તતો દેવઃ પ્રહૃષ્ટાત્મા બ્રહ્મર્ષિમિદમબ્રવીત્

તપસ્તે વર્દ્ધતાં વિપ્ર મત્પ્રસાદાત્સહસ્રધા ।
આશ્રમે ચેહ વત્સ્યામિ ત્વયા સાર્દ્ધં મહામુને

સપ્તસારસ્વતે સ્નાત્વા અર્ચયિષ્યંતિ યે તુ મામ્ ।
ન તેષાં દુર્લભં કિંચિદિહ લોકે પરત્ર વા

ગચ્છેત્સારસ્વતં ચાપિ લોકં નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ ।
એવમુક્ત્વા મહાદેવસ્તત્રૈવાંતરધીયત

તતસ્ત્વૌશનસં ગચ્છેત્ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્ ।
યત્ર બ્રહ્માદયો દેવા ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ

કાર્તિકેયશ્ચ ભગવાંસ્ત્રિસંધ્યાં કિલ ભારત ।
સાન્નિધ્યમકરોત્તત્ર ભાર્ગવપ્રિયકામ્યયા

કપાલમોચનં તીર્થં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ।
તત્ર સ્નાત્વા નરવ્યાઘ્ર સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

અગ્નિતીર્થં તતો ગચ્છેત્સ્નાત્વા ચ ભરતર્ષભ ।
અગ્નિલોકમવાપ્નોતિ કુલં ચૈવ સમુદ્ધરેત્

વિશ્વામિત્રસ્ય તત્રૈવ તીર્થં ભરતસત્તમ ।
તત્ર સ્નાત્વા મહારાજ બ્રાહ્મણ્યમભિજાયતે

બ્રહ્મયોનિં સમાસાદ્ય શુચિઃ પ્રયતમાનસઃ ।
તત્ર સ્નાત્વા નરવ્યાઘ્ર બ્રહ્મલોકં પ્રપદ્યતે

પુનાત્યા સપ્તમં ચૈવ કુલં નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ ।
તતો ગચ્છેત રાજેંદ્ર તીર્થં ત્રૈલોક્યવિશ્રુતમ્

પૃથૂદકમિતિ ખ્યાતં કાર્તિકેયસ્ય વ્નૃપ ।
તત્રાભિષેકં કુર્વીત પિતૃદેવાર્ચને રતઃ

અજ્ઞાનાજ્જ્ઞાનતો વાપિ સ્ત્રિયા વા પુરુષેણ વા ।
યત્કિંચિદશુભં કર્મ કૃતં માનુષબુદ્ધિના

તત્સર્વં નશ્યતે તત્ર સ્નાતમાત્રસ્ય ભારત ।
અશ્વમેધફલં ચાપિ લભતે સ્વર્ગમેવ ચ

પુણ્યમાહુઃ કુરુક્ષેત્રં કુરુક્ષેત્રાત્સરસ્વતીમ્ ।
સરસ્વત્યાશ્ચ તીર્થાનિ તીર્થેભ્યશ્ચ પૃથૂદકમ્

ઉત્તમે સર્વતીર્થાનાં યસ્ત્યજેદાત્મનસ્તનુમ્ ।
પૃથૂદકે જપ્યપરો નૈવ સંસરણં લભેત્

ગીતં સનત્કુમારેણ વ્યાસેન ચ મહાત્મના ।
વેદે ચ નિયતં રાજન્નભિગચ્છેત્પૃથૂદકમ્

પૃથૂદકાત્પુણ્યતમં નાન્યત્તીર્થં નરોત્તમ ।
એતન્મેધ્યં પવિત્રં ચ પાવનં ચ ન સંશયઃ

તત્ર સ્નાત્વા દિવં યાંતિ અપિ પાપકૃતો જનાઃ ।
પૃથૂદકે નરશ્રેષ્ઠમાહુરેવં મનીષિણઃ

મધુસ્રવં ચ તત્રૈવ તીર્થં ભરતસત્તમ ।
તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્ગોસહસ્રફલં લભેત્

તતો ગચ્છેન્નરશ્રેષ્ઠ તીર્થં દેવ્યા યથાક્રમમ્ ।
સરસ્વત્યારુણાયાશ્ચ સંગમં લોકવિશ્રુતમ્

ત્રિરાત્રોપોષિતઃ સ્નાત્વા મુચ્યતે બ્રહ્મહત્યયા ।
અગ્નિષ્ટોમાતિરાત્રાભ્યાં ફલં ચૈવ સમશ્નુતે

પુનાત્યાસપ્તમં ચૈવ કુલં નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ ।
અવકીર્ણં ચ તત્રૈવ તીર્થં કુરુકુલોદ્વહ

વિપ્રાણામનુકંપાર્થં દર્ભિણા નિર્મિતં પુરા ।
વ્રતોપનયનાભ્યાં ચાપ્યુપવાસેન વા દ્વિજઃ

ક્રિયામંત્રૈશ્ચ સંયુક્તો બ્રાહ્મણઃ સ્યાન્ન સંશયઃ ।
ક્રિયામંત્રવિહીનોઽપિ તત્ર સ્નાત્વા નરર્ષભ

ચીર્ણવ્રતો ભવેદ્વિપ્રો દૃષ્ટમેતત્પુરાતનમ્ ।
સમુદ્રાશ્ચાપિ ચત્વારઃ સમાનીતાશ્ચ દર્ભિણા

તત્ર સ્નાત્વા નરવ્યાઘ્ર ન દુર્ગતિમવાપ્નુયાત્ ।
ફલાનિ ગોસહસ્રાણાં ચતુર્ણાં વિંદતે ચ સઃ

તતો ગચ્છેત રાજેન્દ્ર તીર્થં શતસહસ્રકમ્ ।
સાહસ્રકં ચ તત્રૈવ દ્વે તીર્થે લોકવિશ્રુતે

ઉભયોર્હિ નરઃ સ્નાત્વા ગોસહસ્રફલં લભેત્ ।
દાનં વાપ્યુપવાસો વા સહસ્રગુણિતો ભવેત્

તતો ગચ્છેત રાજેંદ્ર રેણુકાતીર્થમુત્તમમ્ ।
તત્રાભિષેકં કુર્વીત પિતૃદેવાર્ચને રતઃ

સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા અગ્નિષ્ટોમફલં લભેત્ ।
વિમોચન ઉપસ્પૃશ્ય જિતમન્યુર્જિતેંદ્રિયઃ

પ્રતિગ્રહકૃતૈઃ પાપૈઃ સર્વૈઃ સંપરિમુચ્યતે ।
તતઃ પંચવટં ગત્વા બ્રહ્મચારી જિતેંદ્રિયઃ

પુણ્યેન મહતા યુક્તઃ સ્વર્ગલોકે મહીયતે ।
યત્ર યોગીશ્વરઃ સ્થાણુઃ સ્વયમેવ વૃષધ્વજઃ

તમર્ચયિત્વા દેવેશં ગમનાદેવ સિધ્યતિ ।
તૈજસં વારુણં તીર્થં દીપ્યતે સ્વેન તેજસા

યત્ર બ્રહ્માદિભિર્દેવૈરૃષિભિશ્ચ તપોધનૈઃ ।
સૈનાપત્યે ચ દેવાનામભિષિક્તો ગુહસ્તદા

તૈજસસ્ય તુ પૂર્વેણ કુરુતીર્થં કુરૂદ્વહ ।
કુરુતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા બ્રહ્મચારી જિતેંદ્રિયઃ

સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા રુદ્રલોકં પ્રપદ્યતે ।
સ્વર્ગદ્વારં તતો ગચ્છેન્નિયતો નિયતાશનઃ

અગ્નિષ્ટોમમવાપ્નોતિ બ્રહ્મલોકં ચ ગચ્છતિ ।
તતો ગચ્છેદનરકં તીર્થસેવી નરાધિપ

તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્ન દુર્ગતિમવાપ્નુયાત્ ।
તત્ર બ્રહ્મા સ્વયં નિત્યં દેવૈસ્સહ મહીયતે

અધ્યાસ્તે પુરુષવ્યાઘ્ર નારાયણપરાગમૈઃ ।
સાન્નિધ્યં ચૈવ રાજેંદ્ર રુદ્રવેદ્યાં કુરુદ્વહ

અભિગમ્ય તુ તાં દેવીં ન દુર્ગતિમવાપ્નુયાત્ ।
તત્રૈવ ચ મહારાજ વિશ્વેશ્વરમુમાપતિમ્

અભિગમ્ય મહાદેવં મુચ્યતે સર્વકિલ્બિષૈઃ ।
નારાયણં ચાભિગમ્ય પદ્મનાભમરિંદમ

શોભમાનો મહારાજ વિષ્ણુલોકં પ્રપદ્યતે ।
તીર્થેષુ સર્વદેવાનાં સ્નાતમાત્રો નરાધિપ

સર્વદુઃખપરિત્યક્તો દ્યોતતે શિવવત્સદા ।
તતસ્ત્વસ્થિપુરં ગચ્છેત્તીર્થસેવી નરાધિપ

પાવનં તીર્થમાસાદ્ય તર્પયેત્પિતૃદેવતાઃ ।
અગ્નિષ્ટોમસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલમાપ્નોતિ ભારત

ગંગાહ્રદશ્ચ તત્રૈવ કૂપશ્ચ ભરતર્ષભ ।
તિસ્રઃ કોટ્યસ્તુ તીર્થાનાં તસ્મિન્કૂપે મહીયતે

તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્બ્રહ્મલોકે પ્રપદ્યતે ।
આપગાયાં નરઃ સ્નાત્વા અર્ચયિત્વા મહેશ્વરમ્

ગતિં પરામવાપ્નોતિ કુલં ચૈવ સમુદ્ધરેત્ ।
તતઃ સ્થાણુવટં ગછેત્ત્રિષુલોકેષુ વિશ્રુતમ્

તત્ર સ્નાત્વા સ્થિતો રાત્રિં રુદ્રલોકમવાપ્નુયાત્ ।
બદરીણાં વનં ગચ્છેદ્વસિષ્ઠસ્યાશ્રમં તતઃ

બદરી ભક્ષ્યતે યત્ર ત્રિરાત્રોપોષિતો નરઃ ।
સમ્યગ્દ્વાદશવર્ષાણિ બદરીં ભક્ષયેત્તુ યઃ

ત્રિરાત્રોપોષિતશ્ચૈવ ભવેત્તુલ્યો નરાધિપ ।
ઇંદ્રમાર્ગં સમાસાદ્ય તીર્થસેવી નરાધિપ

અહોરાત્રોપવાસેન સ્વર્ગલોકે મહીયતે ।
એકરાત્રં સમાસાદ્ય એકરાત્રોષિતો નરઃ

નિયતઃ સત્યવાદી ચ બ્રહ્મલોકે મહીયતે ।
તથા ગછેચ્ચ રાજેંદ્ર તીર્થં ત્રૈલોક્યવિશ્રુતમ્

આદિત્યસ્યાશ્રમો યત્ર તેજોરાશેર્મહાત્મનઃ ।
તસ્મિંસ્તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા પૂજયિત્વા વિભાવસુમ્

આદિત્યલોકં વ્રજતિ કુલં ચૈવ સમુદ્ધરેત્ ।
સોમતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા તીર્થસેવી કુરૂદ્વહ

સોમલોકમવાપ્નોતિ નરો નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ ।
તતો ગચ્છેત ધર્મજ્ઞ દધીચસ્ય નરાધિપ

તીર્થં પુણ્યતમં રાજન્પાવનં લોકવિશ્રુતમ્ ।
યત્ર સારસ્વતો યાતઃ સિદ્ધિં સ તપસોનિધિઃ

તસ્મિંસ્તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા વાજપેયફલં લભેત્ ।
સારસ્વતીં મતિં ચૈવ લભતે નાત્ર સંશયઃ

તતઃ કન્યાશ્રમં ગત્વા નિયતો બ્રહ્મચર્યયા ।
ત્રિરાત્રમુષિતો રાજન્નુપવાસપરાયણઃ

લભેત્કન્યાશતં દિવ્યં બહ્મલોકં ચ ગચ્છતિ ।
તતો ગચ્છેત ધર્મજ્ઞ તીર્થં સંનિહિતીમપિ

યત્ર બ્રહ્માદયો દેવા ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ ।
માસિ માસિ સમેષ્યંતિ પુણ્યેન મહતાન્વિતાઃ

સન્નિહિત્યામુપસ્પૃશ્ય રાહુગ્રસ્તે દિવાકરે ।
અશ્વમેધશતં તેન ઇષ્ટં ભવતિ શાશ્વતમ્

પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ અંતરિક્ષચરાણિ ચ ।
ઉદપાનાશ્ચ વિપ્રાશ્ચ પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ

નિઃસંશયમમાવાસ્યાં સમેષ્યંતિ નરાધિપ ।
માસિમાસિ નરવ્યાઘ્ર સન્નિહિત્યાં જનેશ્વર

તીર્થસન્નયનાદેવ સન્નિહિતી ભુવિ વિશ્રુતા ।
તત્ર સ્નાત્વા ચ પીત્વા ચ સ્વર્ગલોકે મહીયતે

અમાવાસ્યાં તથા ચૈવ રાહુગ્રસ્તે દિવાકરે ।
યઃ શ્રાદ્ધં કુરુતે મર્ત્યસ્તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ

અશ્વમેધસહસ્રસ્ય સમ્યગિષ્ટસ્ય યત્ફલમ્ ।
સ્નાત એવ તદાપ્નોતિ શ્રાદ્ધં કૃત્વા ચ માનવઃ

યત્કિંચિદ્દુષ્કૃતં કર્મ્મ સ્ત્રિયા વા પુરુષસ્ય વા ।
સ્નાતમાત્રસ્ય તત્સર્વં નશ્યતે નાત્ર સંશયઃ

પદ્મવર્ણેન યાનેન બ્રહ્મલોકં સ ગચ્છતિ ।
અભિવાદ્ય તતો નામ્ના દ્વારપાલં મચક્રુકમ્

ગંગાહ્રદશ્ચ તત્રૈવ તીર્થં ભરતસત્તમ ।
તત્ર સ્નાયીત ધર્મજ્ઞ બ્રહ્મચારી સમાહિતઃ

રાજસૂયાશ્વમેધાભ્યાં ફલં વિંદતિ માનવઃ ।
પૃથિવ્યાં નૈમિષં પુણ્યમંતરિક્ષે ચ પુષ્કરમ્

ત્રયાણામપિ લોકાનાં કુરુક્ષેત્રં વિશિષ્યતે ।
પાંસવોઽપિ કુરુક્ષેત્રે વાયુનાતિ સમીરિતાઃ

અપિ દુષ્કૃતકર્મ્માણં નયંતિ પરમાં ગતિમ્ ।
દક્ષિણેન સરસ્વત્યામુત્તરેણ સરસ્વતીમ્

યે વસંતિ કુરુક્ષેત્રે તે વસંતિ ત્રિવિષ્ટપે ।
કુરુક્ષેત્રં ગમિષ્યામિ કુરુક્ષેત્રે વસામ્યહમ્

અપ્યેકાં વાચમુત્મૃજ્ય સ્વર્ગલોકે મહીયતે ।
બ્રહ્મવેદ્યાં કુરુક્ષેત્રં પુણ્યં બ્રહ્મર્ષિસેવિતમ્

તસ્મિન્વસંતિ યે રાજન્ન તે શોચ્યાઃ કથંચન ।
તરંડકારંડકયોર્યદંતરં રામહ્રદાનાં ચ મચક્રુકસ્ય ચ ।
એતત્કુરુક્ષેત્ર સમંતપંચકં પિતામહસ્યોત્તર વેદિરુચ્યતે

ઇતિ શ્રીપાદ્મેમહાપુરાણે સ્વર્ગખંડે સપ્તવિંશોઽધ્યાયઃ