પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.98

સૂત ઉવાચ-
એવમુક્તે શુભે વાક્યે વિજ્વલેન મહાત્મના ॥
કુંજલો વદતાં શ્રેષ્ઠઃ સ્તોત્રં પુણ્યમુદૈરયત્

ધ્યાત્વા નત્વા હૃષીકેશં સર્વક્લેશવિનાશનમ્ ॥
સર્વશ્રેયઃ પ્રદાતારં હરેઃ સ્તોત્રમુદીરિતમ્

વાસુદેવાભિધાનં તત્સર્વશ્રેયઃ પ્રદાયકમ્ ॥
મોક્ષદ્વારં સુખોપેતં શાંતિદં પુષ્ટિવર્દ્ધનમ્

સર્વકામપ્રદાતારં જ્ઞાનદં જ્ઞાનવર્દ્ધનમ્ ॥
વાસુદેવસ્ય યત્સ્તોત્રં વિજ્વલાય પ્રકાશિતમ્

વાસુદેવાભિધાનં ચાપ્રમેયં પુણ્યવર્દ્ધનમ્ ॥
સોઽવગમ્ય પિતુઃ સર્વં વિજ્વલઃ પક્ષિણાંવરઃ

તત્રગંતુંપ્રચક્રામપિતુઃપૃષ્ટંતદાનૃપ ॥
એવં ગંતું કૃતમતિં વિજ્વલં જ્ઞાનપારગમ્

ઉવાચ પુત્રં ધર્માત્મા ઉપકારસમુદ્યતમ્

કુંજલ ઉવાચ-
પુત્ર તસ્ય મહજ્જાને પાતકં ભૂપતેઃ શૃણુ ॥
યતો ગત્વા પઠ સ્વત્વં સુબાહોશ્ચોપશૃણ્વતઃ

યથાયથા શ્રોષ્યતિ સ્તોત્રમુત્તમં તથા તથા જ્ઞાનમયો ભવિષ્યતિ ॥
શ્રીવાસુદેવસ્ય ન સંશયો વૈ તસ્ય પ્રસાદાત્સુશિવં મયોક્તમ્

આમંત્ર્ય સ ગુરું પશ્ચાદુડ્ડીય લઘુવિક્રમઃ ॥
આનંદકાનનં પુણ્યં સંપ્રાપ્તો વિજ્વલસ્તદા

વૃક્ષચ્છાયાં સમાશ્રિત્ય ઉપવિષ્ટો મુદાન્વિતઃ ।
સમાલોક્ય સ રાજાનં વિમાનેનાગતં પુનઃ

એષ્યત્યસૌ કદા રાજા સુબાહુઃ પ્રિયયા સહ ॥
પાતકાન્મોચયિષ્યામિ સ્તોત્રેણાનેન વૈ કદા

તાવદ્વિમાનઃ સંપ્રાપ્તઃ કિંકિણીજાલમંડિતઃ ॥
ઘંટારવસમાકીર્ણો વીણાવેણુસમન્વિતઃ

ગંધર્વસ્વરસંઘુષ્ટશ્ચાપ્સરોભિઃ સમન્વિતઃ ॥
સર્વકામસમૃદ્ધસ્તુ અન્નોદકવિવર્જિતઃ

તસ્મિન્યાને સ્થિતો રાજા સુબાહુઃ પ્રિયયા સહ ॥
સમુત્તીર્ણો વિમાનાત્સ સુતાર્ક્ષ્ય પ્રિયયા સહ

શસ્ત્રમાદાય તીક્ષ્ણં તુ યાવત્કૃંતતિ તચ્છવમ્ ॥
તાવદ્ધિ વિજ્વલેનાપિ સમાહ્વાનં કૃતં તદા

ભો ભોઃ પુરુષશાર્દૂલ દેવોપમ ભવાનિદમ્ ॥
કરોતિ નિર્ઘૃણં કર્મ નૃશંસૈર્ન ચ શક્યતે

કર્તું પુરુષશાર્દૂલ કોઽયં વિધિવિપર્યયઃ ॥
દુષ્કૃતં સાહસં કર્મ નિંદ્યં લોકેષુ સર્વદા

વેદાચારવિહીનં તુ કસ્માત્પ્રારબ્ધવાનિ હ ॥
તન્મે ત્વં કારણં સર્વં કથયસ્વ યથા તથા

ઇત્યેવં ભાષિતં તસ્ય વિજ્વલસ્ય મહાત્મનઃ ॥
સમાકર્ણ્ય મહારાજઃ સ્વપ્રિયાં વાક્યમબ્રવીત્

પ્રિયે વર્ષશતં ભુક્તં મયેદં પાપકર્મણા ॥
કદા ન ભાષિતં કેન યથાયં પરિભાષતે

મમૈવં પીડ્યમાનસ્ય ક્ષુધયા હૃદયં પ્રિયે ॥
નિર્ગતં ચોત્સુકં કાંતે શાંતિશ્ચિત્તે પ્રવર્તતે

યાવદસ્ય શ્રુતં વાક્યં સર્વદુઃખસ્ય શાંતિદમ્ ॥
તાવચ્ચિત્તે સમાહ્લાદો વર્તતે ચારુહાસિનિ

કોયં દેવો નુ ગંધર્વઃ સહસ્રાક્ષો ભવિષ્યતિ ॥
મુનીનાં સ્યાદ્વચઃ સત્યં યદુક્તં મુનિના પુરા

એવમાભાષિતં શ્રુત્વા પ્રિયસ્યાનંતરં પ્રિયા ॥
રાજાનં પ્રત્યુવાચાથ ભાર્યા પતિપરાયણા

સત્યમુક્તં ત્વયા નાથ ઇદમાશ્ચર્યમુત્તમમ્ ॥
યથા તે વર્તતે કાંત મમ ચિત્તે તથા પુનઃ

પક્ષિરૂપધરઃ કોઽયં પૃચ્છતે હિતકારિવત્ ॥
એવમાભાષિતં શ્રુત્વા પ્રિયાયાઃ પૃથિવીપતિઃ

બદ્ધાંજલિપુટોભૂત્વા પક્ષિણં વાક્યમબ્રવીત્ ॥
સુબાહુરુવાચ-
સ્વાગતં તે મહાપ્રાજ્ઞ પક્ષિરૂપધરઃ પ્રભો

શિરસા ભાર્યયા સાર્દ્ધં તવ પાદાંબુજદ્વયમ્ ॥
નમસ્કરોમ્યહં પુણ્યમસ્તુ નસ્ત્વત્પ્રસાદતઃ

ભવાન્કઃ પક્ષિરૂપેણ પુણ્યમેવં પ્રભાષતે ॥
યાદૃશં ક્રિયતેકર્મ પૂર્વદેહેન સત્તમ

સુકૃતં દુષ્કૃતં વાપિ તદિહૈવ પ્રભુજ્યતે ॥
અથ તેનાત્મકં વૃત્તં તસ્યાગ્રે ચ નિવેદિતમ્

યથોક્તં કુંજલેનાપિ પિત્રા પૂર્વં શ્રુતં તથા ॥
કથયસ્વાત્મવૃત્તાંતં ભવાન્કો માં પ્રભાષતે

સુબાહું પ્રત્યુવાચેદં વાક્યં પક્ષિવરસ્તદા ॥
વિજ્વલ ઉવાચ-
શુકજાત્યાં સમુત્પન્નઃ કુંજલોનામ મે પિતા

તસ્યાહં વિજ્વલો નામ તૃતીયસ્તુ સુતેષ્વહમ્ ॥
નાહં દેવો ન ગંધર્વો ન ચ સિદ્ધો મહાભુજ

નિત્યમેવ પ્રપશ્યામિ કર્મ ચૈવં સુદારુણમ્ ॥
કિયત્કાલં મહત્કર્મ સાહસાકારસંયુતમ્

કરિષ્યસિ મહારાજ તન્મે કથય સાંપ્રતમ્ ॥
સુબાહુરુવાચ-
વાસુદેવાભિધાનં યત્પૂર્વમુક્તં હિ બ્રાહ્મણૈઃ

શ્રોષ્યામ્યહં યદા ભદ્ર ગતિં સ્વાં પ્રાપ્નુયાં તદા ॥
પુણ્યાત્મના ભાષિતં વૈ મુનિના સંયતાત્મના

તદાહં પાતકાન્મુક્તો ભવિષ્યામિ ન સંશયઃ ॥
વિજ્વલ ઉવાચ-
તવાર્થે પૃચ્છિતસ્તાતસ્તેન મે કથિતં ચ યત્

તત્તેદ્યાહં પ્રવક્ષ્યામિ શાશ્વતં શૃણુ સત્તમ

ૐઅસ્ય શ્રીવાસુદેવાભિધાનસ્ય સ્તોત્રસ્ય નારદઋષિરનુષ્ટુપ્છંદઃ ।
ૐકારોદેવતા સર્વપાતકનાશનાર્થે ચતુર્વર્ગસાધનાર્થે ચ જપે વિનિયોગઃ ।
ૐનમો ભગવતે વાસુદેવાય ઇતિ મંત્રઃ ।
પાવનં પરમં પુણ્યં વેદજ્ઞં વેદમંદિરમ્ ॥
વિદ્યાધારં ભવાધારં પ્રણવં વૈ નમામ્યહમ્

નિરાવાસં નિરાકારં સુપ્રકાશં મહોદયમ્ ॥
નિર્ગુણં ગુણસંબદ્ધં નમામિ પ્રણવં પરમ્

મહાકાંતં મહોત્સાહં મહામોહવિનાશનમ્ ॥
આચિન્વંતં જગત્સર્વં ગુણાતીતં નમામ્યહમ્

ભાતિ સર્વત્ર યો ભૂત્વા ભૂતાનાં ભૂતિવર્દ્ધનઃ। ।
અભયં ભિક્ષુસંબદ્ધં નમામિ પ્રણવં શિવમ્

ગાયત્રીસામ ગાયંતં ગીતં ગીતપ્રિયં શુભમ્ ॥
ગંધર્વગીતભોક્તારં પ્રણવં પ્રણમામ્યહમ્

વિચારં વેદરૂપં તં યજ્ઞસ્થં ભક્તવત્સલમ્ ॥
યોનિં સર્વસ્ય લોકસ્ય ૐકારં પ્રણમામ્યહમ્

તારકં સર્વભૂતાનાં નૌરૂપેણ વિરાજિતમ્ ॥
સંસારાર્ણવમગ્નાનાં નમામિ પ્રણવં હરિમ્

સર્વલોકેષુ વસતે એકરૂપેણ નૈકધા ॥
ધામકૈવલ્યરૂપેણ નમામિ પ્રણવં શિવમ્

સૂક્ષ્મં સૂક્ષ્મતરં શુદ્ધં નિર્ગુણં ગુણનાયકમ્ ॥
વર્જિતં પ્રાકૃતૈર્ભાવૈર્વેદસ્થાનં નમામ્યહમ્

દેવદૈત્યવિયોગૈશ્ચ વર્જિતં તુષ્ટિભિઃ સદા ॥
દૈવૈશ્ચ યોગિભિર્ધ્યેયં તમોંકારં નમામ્યહમ્

વ્યાપકં વિશ્વવેત્તારં વિજ્ઞાનં પરમં શુભમ્ ॥
શિવં શિવગુણં શાંતં વંદે પ્રણવમીશ્વરમ્

યસ્ય માયાં પ્રવિષ્ટાસ્તુ બ્રહ્માદ્યાશ્ચ સુરાસુરાઃ। ।
ન વિંદંતિ પરં શુદ્ધં મોક્ષદ્વારં નમામ્યહમ્

આનંદકંદાય વિશુદ્ધબુદ્ધયે શુદ્ધાય હંસાય પરાવરાય। ।
નમોઽસ્તુ તસ્મૈ ગણનાયકાય શ્રીવાસુદેવાય મહાપ્રભાય

શ્રીપાંચજન્યેન વિરાજમાનં રવિપ્રભેણાપિ સુદર્શનેન ॥
ગદાબ્જકેનાપિ વિરાજમાનં પ્રભું સદૈનં શરણં પ્રપદ્યે

યં વેદગુહ્યં સગુણં ગુણાનામાધારભૂતં સચરાચરસ્ય ॥
યં સૂર્યવૈશ્વાનરતુલ્યતેજસં તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

ક્ષુધાનિધાનં વિમલં સુરૂપમાનંદમાનેન વિરાજમાનમ્ ।
યં પ્રાપ્ય જીવંતિ સુરાદિલોકાસ્તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

તમોઘનાનાં સ્વકરૈર્વિનાશં કરોતિ નિત્યં પરિકર્મહેતુઃ ॥
ઉદ્દ્યોતમાનં રવિદીપ્તતેજસં તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

યો ભાતિ સર્વત્ર રવિપ્રભાવૈઃ કરોતિ શોષં ચ રસં દદાતિ ॥
યઃ પ્રાણિનામંતરગઃ સ વાયુસ્તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

સ્વેચ્છાનુરૂપેણ સ દેવદેવો બિભર્તિ લોકાન્સકલાન્મહીપાન્ ॥
સંતારણે નૌરિવ વર્તતે યસ્તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

અંતર્ગતો લોકમયઃ સદૈવ પચત્યસૌ સ્થાવરજંગમાનામ્ ॥
સ્વાહામુખો દેવગણસ્ય હેતુસ્તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

રસૈઃ સુપુણ્યૈઃ સકલૈઃ સહૈવ પુષ્ણાતિ સૌમ્યો ગુણદશ્ચ લોકે ॥
અન્નાનિ યોનિર્મલ તેજસૈવ તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

અસ્ત્યેવ સર્વત્ર વિનાશહેતુઃ સર્વાશ્રયઃ સર્વમયઃ સ સર્વઃ ॥
વિના હૃષીકૈર્વિષયાન્પ્રભુંક્તે તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

જીવસ્વરૂપેણ બિભર્તિ લોકાંસ્તતઃ સ્વમૂર્તાન્સચરાચરાંશ્ચ ॥
નિષ્કેવલો જ્ઞાનમયઃ સુશુદ્ધસ્તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

દૈત્યાંતકં દુઃખવિનાશમૂલં શાંતં પરં શક્તિમયં વિશાલમ્ ॥
યં પ્રાપ્ય દેવા વિનયં પ્રયાંતિ તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

સુખં સુખાંતં સુખદં સુરેશં જ્ઞાનાર્ણવં તં મુનિપં સુરેશમ્ ॥
સત્યાશ્રયં સત્યગુણોપવિષ્ટં તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

યજ્ઞાંગરૂપં પરમાર્થરૂપં માયાન્વિતં માપતિમુગ્રપુણ્યમ્ ॥
વિજ્ઞાનમેકં જગતાં નિવાસં તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

અંભોધિમધ્યે શયનં હિતસ્ય નાગાંગભોગે શયનં વિશાલે ॥
શ્રીપાદપદ્મદ્વયમેવ તસ્ય તદ્વાસુદેવસ્ય નમામિ નિત્યમ્

પુણ્યાન્વિતં શંકરમેવ નિત્યં તીર્થૈરનેકૈઃ પરિસેવ્યમાનમ્ ॥
તત્પાદપદ્મદ્વયમેવ તસ્ય શ્રીવાસુદેવસ્ય અઘાપહં તત્

પાદાંબુજં રક્તમહોત્પલાભમંભોજસલ્લિંગજયોપયુક્તમ્ ॥
અલંકૃતં નૂપુરમુદ્રિકાભિઃ શ્રીવાસુદેવસ્ય નમામિ નિત્યમ્

દેવૈઃ સુસિદ્ધૈર્મુનિભિઃ સદૈવ નુતં સુભક્ત્યા ઉરગાધિપૈશ્ચ ॥
તત્પાદપંકેરુહમેવપુણ્યં શ્રીવાસુદેવસ્ય નમામિ નિત્યમ્

યસ્યાપિ પાદાંભસિ મજ્જમાનાઃ પૂતા દિવં યાંતિ વિકલ્મષાસ્તે ॥
મોક્ષં લભંતે મુનયઃ સુતુષ્ટાસ્તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

પાદોદકં તિષ્ઠતિ યત્ર વિષ્ણોર્ગંગાદિતીર્થાનિ સદૈવ તત્ર ॥
પિબંતિ યેદ્યાપિ સપાપદેહાસ્તે યાંતિ શુદ્ધાઃ સુગૃહં મુરારેઃ

પાદોદકેનાપ્યભિષિચ્યમાના ઉગ્રૈશ્ચ પાપૈઃ પરિલિપ્તદેહાઃ ॥
તે યાંતિ મુક્તિં પરમેશ્વરસ્ય તસ્યૈવ પાદૌ સતતં નમામિ

નૈવેદ્યમાત્રેણ સુભક્ષિતેન સુચક્રિણસ્તસ્ય મહાત્મનસ્તુ ॥
શ્રીવાજપેયસ્ય ફલં લભંતે સર્વાર્થયુક્તાશ્ચ નરા ભવંતિ

નારાયણં તં નરકાધિનાશનં માયાવિહીનં સકલં ગુણજ્ઞમ્ ॥
યં ધ્યાયમાનાઃ સુગતિં પ્રયાંતિ તં વાસુદેવં શરણં પ્રપદ્યે

યો વંદ્યસ્ત્વૃષિસિદ્ધચારણગણૈર્દેવૈઃ સદા પૂજ્યતે ॥
યો વિશ્વસ્ય વિસૃષ્ટિહેતુકરણે બ્રહ્માદિદેવપ્રભુઃ ॥
યઃ સંસારમહાર્ણવે નિપતિતસ્યોદ્ધારકો વત્સલ-।
સ્તસ્યૈવાપિ નમામ્યહં સુચરણૌ ભક્ત્યા વરૌ પાવનૌ

યો દૃષ્ટો મખમંડપે સુરગણૈઃ શ્રીવામનઃ સામગઃ ॥
સામોદ્ગીતકુતૂહલઃ સુરગણૈસ્ત્રૈલોક્ય એકઃ પ્રભુઃ । ।
કુર્વંતં નયનેક્ષણૈઃ શુભકરૈર્નિષ્પાપતાં તદ્બલે-।
સ્તસ્યાહં ચરણારવિંદયુગલં વંદે પરં પાવનમ્

રાજંતં દ્વિજમંડલે મખમુખે બ્રહ્મશ્રિયાશોભિતં ॥
દિવ્યેનાપિ સુતેજસા કરમયં યં ચેંદ્રનીલોપમમ્ ।
દેવાનાં હિતકામ્યયા સુતનુજં વૈરોચનસ્યાપિ તં-।
યાચંતં મમ દીયતાં ત્રિપદકં વંદે પ્રભું વામનમ્

તં દ્રષ્ટું રવિમંડલે મુનિગણૈઃ સંપ્રાપ્તવંતં દિવં ॥
ચંદ્રાર્કાસ્તમયાંતરે કિલ પદા સંચ્છાદયંતં તદા ॥
તસ્યૈવાપિ સુચક્રિણઃ સુરગણાઃ પ્રાપુર્લયં સાંપ્રતં-।
કા યે વિશ્વવિકોશકેતમતુલં નૌમિ પ્રભોર્વિક્રમમ્

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થમાહાત્મ્યે ચ્યવનચરિત્રેઽષ્ટનવતિતમોઽધ્યાયઃ