પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.6

સૂત ઉવાચ-
કશ્યપસ્ય ચ ભાર્યાન્યા દનુર્નામ તપસ્વિની ।
પુત્રશોકેન સંતપ્તા સંપ્રાપ્તા દિતિમંદિરમ્

રોદમાના પ્રણમ્યૈવ પાદપદ્મયુગં તદા ।
દુઃખેન મહતા પ્રાપ્તા દિતિસ્તાં પ્રત્યબોધયત્

દિતિરુવાચ-
તવૈવ હિ મહાભાગે કિમિદં રોદકારણમ્ ।
પુત્રિણ્યશ્ચૈકપુત્રેણ લોકે નાર્યો ભવંતિ વૈ

ભવતી શતપુત્રાણાં ગુણિનામપિ ભામિનિ ।
માતા ત્વમસિ કલ્યાણિ શુંભાદીનાં મહાત્મનામ્

કસ્માદ્દુઃખં ત્વયા પ્રાપ્તમેતન્મે કારણં વદ ।
હિરણ્યકશિપૂ રાજા હિરણ્યાક્ષો મહાબલઃ

યસ્યાઃ પુત્રૌ મહાત્માનૌ મહાબલપરાક્રમૌ ।
કસ્માદ્દુઃખં મહજ્જાતં તસ્માચ્ચૈવ સખે વદ

આખ્યાહિ કારણં સર્વં યસ્માદ્રોદિષિ સાંપ્રતમ્ ।
એવમાભાષ્ય તાં દેવીં વિરરામ મનસ્વિની

દનુરુવાચ-
પશ્ય પશ્ય મહાભાગે સપત્ન્યાશ્ચ મનોરથમ્ ।
પરિપૂર્ણં કૃતં તેન દેવદેવેન ચક્રિણા

યથાપૂર્વં વરો દત્તો હ્યદિત્યૈ દેવિ વિષ્ણુના ।
તથેદાનીં ચ પુત્રાય તસ્યા દત્તો વરો મહાન્

કશ્યપાદ્વિશ્રુતો જાતસ્ત્રૈલોક્યપાલકઃ સુતઃ ।
ઇંદ્રત્વં તસ્ય વૈ દત્તં તવ પુત્રાદ્વિહૃત્ય ચ

મનોરથૈસ્તુ સંપૂર્ણા અદિતિઃ સુખવર્દ્ધિની ।
કનીયાન્વસુદત્તશ્ચ તસ્યાઃ પુત્રશ્ચ સંપ્રતિ

ઐંદ્રં પદં સુદુષ્પ્રાપ્યં દેવૈઃ સાર્દ્ધં ભુનક્તિ ચ ।
દિતિરુવાચ-
કસ્માત્પદાત્પરિભ્રષ્ટો મમ પુત્રો મહામતિઃ

અન્યે ચ દાનવા દૈત્યાસ્તેજોભ્રષ્ટાઃ કથં સખે ।
તસ્ય ત્વં કારણં બ્રૂહિ વિસ્તરેણ યશસ્વિનિ

તામાભાષ્ય દિતિર્વાક્યં વિરરામ સુદુઃખિતા ।
દનુરુવાચ-
દેવાશ્ચ દાનવાઃ સર્વે સક્રોધાઃ સંગરં ગતાઃ

તત્ર યુદ્ધં મહજ્જાતં દૈત્યસંક્ષયકારકમ્ ।
દેવૈશ્ચ વિષ્ણુના યુદ્ધે મમ પુત્રા નિપાતિતાઃ

તથૈવ તવ પુત્રાસ્તે દેવદેવેન ચક્રિણા ।
વને ગતાન્યથા સિંહો દ્રાવયેત્સ્વેન તેજસા

તથા તે મામકાઃ પુત્રા નિહતાઃ શઙ્ખપાણિના ।
કાલનેમિમુખં સૈન્યં દુર્જયં સસુરાસુરૈઃ

નાશિતં મર્દિતં સર્વં દ્રાવિતં વિકલીકૃતમ્ ।
સ્વૈરર્ચિભિર્યથા વહ્નિસ્તૃણાનિ જ્વાલયેદ્વને

તથા દૈત્યગણાન્સર્વાન્નિર્દહત્યેવ કેશવઃ ।
મમ પુત્રા મૃતા દેવિ બહુશસ્તવ નંદનાઃ

વહ્નિં પ્રાપ્ય યથા સર્વે શલભા યાંતિ સંક્ષયમ્ ।
તથા તે દાનવાઃ સર્વે હરિં પ્રાપ્ય ક્ષયં ગતાઃ

એવમેતં હિ વૃત્તાંતં દિતિઃ શુશ્રાવ દારુણમ્ ।
દિતિરુવાચ-
વજ્રપાતોપમં ભદ્રે વદસ્યેવં કથં મમ

એવમાભાષ્ય તાં દેવી મૂર્ચ્છિતા નિપપાત હ ।
હા હા કષ્ટમિદં જાતં બહુદુઃખં પ્રતાપકમ્

રુરોદ કરુણં સાથ પુત્રશોકસુપીડિતા ।
તાં દૃષ્ટ્વા સ મુનિશ્રેષ્ઠ ઉવાચ વચનં શુભમ્

મા રોદિષિ ચ ભદ્રં તે નૈવં શોચંતિ ત્વદ્વિધાઃ ।
સત્વવંતો મહાભાગે લોભમોહેન વર્જિતાઃ

કસ્ય પુત્રા હિ સંસારે કસ્ય દેવી સુબાંધવાઃ ।
નાસ્તિકસ્યેહ કેનાપિ તત્સર્વં શ્રૂયતાં પ્રિયે

દક્ષસ્યાપિ સુતા યૂયં સુન્દર્યશ્ચૈવ મામકાઃ ।
ભવતીનામહં ભર્તા કામનાપૂરકઃ શુભે

યોજકઃ પાલકશ્ચૈવ રક્ષકોસ્મિ વરાનને ।
કસ્માદ્વૈરં કૃતં ક્રૂરૈરસુરૈરજિતાત્મભિઃ

તવ પુત્રા મહાભાગે સત્યધર્મવિવર્જિતાઃ ।
તેન દોષેણ તે સર્વે તવ દોષેણ વૈ શુભે

નિહતા વાસુદેવેન દૈવતૈસ્તુ નિપાતિતાઃ ।
તસ્માચ્છોકો ન કર્તવ્યઃ સત્યમોક્ષવિનાશનઃ

શોકો હિ નાશયેત્પુણ્યં ક્ષયાત્પુણ્યસ્ય નશ્યતિ ।
તસ્માચ્છોકં પરિત્યજ વિઘ્નરૂપં વરાનને

આત્મદોષપ્રભાવેણ દાનવા મરણં ગતાઃ ।
દેવા નિમિત્તભૂતાશ્ચ નાશિતાઃ સ્વેન કર્મણા

એવં જ્ઞાત્વા મહાભાગે સમાગચ્છ સુખં પ્રતિ ।
એવમુક્ત્વા મહાયોગી તાં પ્રિયાં દુઃખભાગિનીમ્

વિષાદાચ્ચ નિવૃત્તોસૌ વિરરામ મહામતિઃ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે દેવાસુરે દિતિવિલાપોનામ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ