ન્યાયસુધા · અધ્યાય 4.3

ન્યાયસુધા:
દેવાદીનાં દેહલયરૂપા વિમુક્તિરુક્તેતિ ।
॥ ઇતિ શ્રીમત્પૂર્ણપ્રમતિભગવત્પાદસુકૃતેરનુવ્યાખ્યાનસ્ય પ્રગુણજયતીર્થાખ્યયતિના કૃતાયાં ટીકાયાં વિષમપદવાક્યાર્થવિવૃતૌ ચતુર્થે ઽધ્યાયે ઽત્રોત્ક્રમણચરણઃ પર્યવસિતઃ ॥
અધ્યય 4, પદ 3
*12,362*
માર્ગો ગમ્યં ચાસ્મિન્પાદ ઉચ્યત ઇતિ ભાષ્યમ્ ।
તત્પ્રાક્ પ્રસઙ્ગાદ્વિવૃતમપીહાવરપ્રાપ્તૌ વિશેષતો વિવૃણોતિ- ઉત્ક્રાન્તેતિ ॥
ઉત્ક્રાન્તમાર્ગશ્ચ વિમુક્તગમ્યં પાદોદિતમ્ ...
ન્યાયસુધા:
યે શરીરાદુત્ક્રાન્તા માનુષાસ્તેષાં માર્ગો ભગવલ્લોકગમનાર્થઃ ।
ગમ્યમપિ તેષામેવેતિ પ્રતીતિનિરાસાયોક્તમ્- વિમુક્તેતિ ॥
યે કર્મણો દેહાચ્ચ વિમુક્તાસ્તેષાં સર્વેષામપિ ગમ્યમ્ ।
ઇદમુભયમેતત્પાદોદિતમ્ ।
અત્રાધિકરણેષુ પૂર્વપક્ષયુક્તિઃ સિદ્ધાન્તયુક્તીશ્ચાહ- સુક્રમેતિ ॥
... સુક્રમવિક્રમૌ ચ
*12,363*
ન્યાયસુધા:
સાન્તાનિકં પ્રાપ્તિરભીષ્યતા ચ સૌકયર્મિત્યન્યમતસ્ય તર્કાઃ

વિશેષસમ્પ્રાપ્તિરુરુત્વમાપ્તિઃ ક્રમાનુરાગઃ કથિતાનુવૃત્તિઃ ।
સિદ્ધાન્તનિર્ણીતિકરાઃ ... ॥ મનુવ્_4,3.2અ-ચ્ ॥
ન્યાયસુધા:
અન્યમતસ્યેતિ જાતાવેકવચનમ્ ।
સિદ્ધાન્તનિર્ણીતિકરાસ્તર્કા ઇતિ શેષઃ ॥
ઓં અપ્રતીકાલમ્બનાન્નયતીતિ બાદરાયણ ઉભયથા ચ દોષાત્તત્ક્રતુશ્ચ ઓં ॥
વિમુક્તગમ્યં પ્રતિપાદયિતુમિદં સૂત્રમ્ ।
તદ્ભાષ્યે ન વિસ્પષ્ટમિત્યતઃ સ્પષ્ટીકરિષ્યન્પ્રતીકશબ્દાર્થં તાવદાહ- પ્રતીકમિતિ ॥
*12,364*
અપ્રતીકાલમ્બનાન્ નયતીતિ બાદરાયણ ઉભયથા ચ દોષાત્ તત્ક્રતુશ્ ચ

... પ્રતીકં દેહાદિકં ...
ન્યાયસુધા:
આદિપદેન મનઃપ્રભૃતીનાં ભગવત્પ્રતિમાનાં ગ્રહણમ્ ।
યદ્યપિ સૂત્રે ઽપ્રતીકાલમ્બનાનાં ગમ્યમુક્તં પ્રતીકાલમ્બનાનાં તુ પરિશેષસિદ્ધમ્ ।
તથાપ્યસ્પષ્ટસ્પષ્ટીકરણાર્થં પ્રવૃત્તત્વાદભાવસ્ય ભાવપૂર્વકત્વાચ્ચ પરિશેષસિદ્ધમેવાર્થમાદાવાહ- તદ્ગતમિતિ ॥
... તદ્ગતમેવ યે નરાઃ

ઉપાસતે તે પુરતઃ સમાપ્નુયુર્બ્રહ્માણમસ્માન્મતિમાપ્ય વિષ્ણુમ્ ।
પ્રાપ્સ્યન્ત્ય્ ... ॥ મનુવ્_4,3.3અ-ચ્ ॥
ન્યાયસુધા:
પ્રતીકગતમેવ વિષ્ણુમ્ ।
તે પ્રતીકાલમ્બનાઃ ।
પુરતઃ પ્રાક્ પ્રલયકાલાત્ ।
અસ્માત્ બ્રહ્મણઃ ।
મતિં ભગવજ્જ્ઞાનવિશેષમ્ ।
પ્રાપ્સ્યન્તિ પ્રલયે ।
ઇદાનીં સૂત્રિતામપ્રતીકાલમ્બનાનાં ગતિં પ્રપઞ્ચયતિ- અત ઇતિ ॥
... અતો ઽન્યે ઽપિ તમાપ્ય તસ્માદ્ધરિં ગતા મુક્તિભાજઃ પરાન્તે