ન્યાયબિન્દુપ્રકરણ (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 6

આચાર્યધર્મોત્તરવિરચિતાયાં ન્યાયબિન્દુટીકાયાં પ્રથમઃ પ્રત્યક્ષપરિચ્છેદઃ સમાપ્તઃ ॥
દર્શયતિ । યાવત્ પ્રત્યક્ષં સ્વવિષયે સ્વાત્મનિ નિશ્ચયં નિત્પાદયતિ, ન તાવત્ પ્રમાણં ભવતિ આત્મવ્યાપારાનિર્વર્તનાત્ । તતશ્ચાધ્યવસાયં કુર્વદેવ પ્રમાણમિતિ નિશ્ચયમપ્ર્ક્ષતે । નનુ યદિ નિશ્ચયં વિના પ્રમાણમેવ ન ભવતિ પ્રત્યક્ષં વિકલ્પસહિતમ્, તર્હિ પ્રત્યક્ષં પ્રમાણં સ્યાત્, ન કેવલં તદન્વયવ્યતિરેકાદિતિ મન્યમાનશ્ચોદયતિ- યદયેવમિત્યાદિના । નૈતદેવમ્..............
દ્વિતીયઃ સ્વાર્થાનુમાનપરિચ્છેદઃ
1 અનુમાનં દ્વિધા ॥
2 સ્વાર્થ પરાર્થ ચ ॥
3 તત્ર સ્વાર્થ ત્રિરૂપાત્ લિઙ્ગાદ્ યદનુમયે જ્ઞાનં તદનુમાનમ્ ॥
પ્રત્યક્ષાનુમાનભેદેન સમ્યગ્જ્ઞાનં દ્વિવિધમુક્તમ્ । તત્ર પ્રત્યક્ષં સપ્રપઞ્ચં કૃતવ્યાખ્યાનમ્ । અનુમાનકથનાનુજ્ઞાર્થમાહ- અનુમાનં દ્વિધેતિ । અનુમાનસ્ય પ્રકારૌ દ્વૌ વેદિતવ્યૌ । જ્ઞાનાભિધાનાત્મકયોઃ સ્વપરાર્થાનુમાનયોઃ સામાન્યલક્ષણં કિમપિ નાસ્તિ, કથં તાવત્ પૂર્વં ન લક્ષણમભિદીયેત? વિભાગેન ચ પ્રતિનિયતં લક્ષણં સુખેન વક્તુ શક્યમ્ । તસ્માત્ પૂર્વં વિભાગ ઉક્તઃ

સ્વાર્થમિતિ । સ્વાર્થ પરાર્તહ્ ચેતિ વિશેષેણ દ્વૈવિધ્યમેવોપદર્શ્યતે । અત્ર અર્થ ઇતિ પ્રયોહનમ્ । સ્વપ્રયોજનં પરપ્રયોજનં ચેતિ શેષઃ । યેનાત્મનઃ પ્રતીતિસ્તત્ સ્વાર્થમ્, યેન ચાપરસ્ય પ્રતિપત્તિસ્તત્ પરાર્થમવગન્તવ્યમિતિ